Οι βασικές διαφορές τής αρχαίας Φιλοσοφίας και τής Θεολογίας

Η αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία, παρά την ανωτερότητά της από τις πολυθεϊστικές πλάνες, δεν έπαυε να είναι μια "από κάτω προς τα πάνω" αναζήτηση, και όχι Αποκάλυψη τού ιδίου τού Θεού. Περιείχε λοιπόν κάποια βασικά σημεία, που ήταν εσφαλμένα. θα δούμε τις βασικές διαφορές τής αρχαίας Ελληνικής Φιλοσοφίας, και τής Χριστιανικής Θεολογίας.

Η αρχαία ελληνική φιλοσοφία κάνει σαφή διάκριση μεταξύ ύλης και πραγματικότητος. Θεωρεί, δηλαδή, ότι άλλο είναι η πραγματικότης και άλλο η ύλη και ο κόσμος, όλα αυτά τα οποία βλέπουμε και αισθανόμαστε. «Βασική προϋπόθεσις της φιλοσοφίας είναι ότι μόνον το αγέννητον και αναλλοίωτον είναι αθάνατον και πραγματικόν. Πάν ό,τι έχει αρχήν εν χρόνω έχει και τέλος".

Ελληνική φιλοσοφία και Πατέρες τής Εκκλησίας, κατά τον π. Ιωάννη Ρωμανίδη

 

Απολογητικά

Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιεροθέου

   Ευχαριστώ για την πρόσκληση να παραστώ και να ομιλήσω στο παρόν Συνέδριο ανακοινώνοντας το θέμα: «Ελληνική φιλοσοφία και Πατέρες τής Εκκλησίας». Επειδή το θέμα αυτό είναι πολυσύνθετο και πολυεπίπεδο και ο χρόνος τής ανακοινώσεως είναι στενώτατος, γι’ αυτό θα το περιορίσω. Μέσα σε αυτήν την προοπτική θα κάνω μερικές απαραίτητες διευκρινήσεις.

Ἅγιος Ἰουστῖνος Πόποβιτς: Ἐάν ἔλθῃς εἰς ἀπορίαν ἔμπροσθεν πράγματος τινος ἤ εἶσαι εἰς ἀμηχανίαν τί νά κάμῃς...

 Ἐάν ἔλθῃς εἰς ἀπορίαν ἔμπροσθεν πράγματος τινος ἤ εἶσαι εἰς ἀμηχανίαν τί νά κάμῃς, στρέψε τό βλέμμα σου πρός τόν Κύριον Ἰησοῦν καί ἐρώτησε τόν ἑαυτόν σου· αὐτό τό πρᾶγμα θά τό ἔκαμε Ἐκεῖνος; Καί ἐάν θά τό ἔκανε Ἐκεῖνος, κάμε το καί σύ, διότι θά εἶναι αὐτό ἅγιον καί θά ἁγιάζη καί φωτίζη. Ἐάν ὅμως δέν θά τό ἔκανε Ἐκεῖνος, μή τό κάμης καί σύ, διότι θά εἶναι ἀνόσιον καί θά ὁδηγῆ εἰς τό σκότος καί τόν θάνατον.

Ὁσίου Ἰουστίνου Πόποβιτς "Φιλοσοφικοί κρημνοί" (ἀποσπάσματα), Ἱερᾶ Μονή Χιλανδαρίου, σελ. 166. 

Ἅγιος Ἰουστῖνος Πόποβιτς: Ἀπό τήν δουλείαν τῆς ἁμαρτίας ὁ ἄνθρωπος ἀπελευθερώνεται...

 Ἀπό τήν δουλείαν τῆς ἁμαρτίας ὁ ἄνθρωπος ἀπελευθερώνεται διά τοῦ Χριστοῦ, ἐάν διά τῶν ἐν χάριτι ἀσκήσεων τῆς πίστεως καί ἀγάπης, τῆς προσευχῆς καί νηστείας, τῆς ταπεινώσεως καί πραότητος, τῆς ὑπομονῆς καί συγχωρήσεως, ἡμέραν καί νύκτα, μεταβάλλη ἑαυτόν ἀπό ἁμαρτωλόν εἰς ἀναμάρτητον, ἀπό πεπερασμένον εἰς αἰώνιον.

Ὁσίου Ἰουστίνου Πόποβιτς "Φιλοσοφικοί κρημνοί" (ἀποσπάσματα), Ἱερᾶ Μονή Χιλανδαρίου, σελ. 167. 

Ἅγιος Ἰουστῖνος Πόποβιτς: Δίχως Θεάνθρωπο ὁ ἄνθρωπος εἶναι φρίκη καί ὁ Θεός εἶναι ἡ πλέον μεγαλύτερη...

 Ὁ νόμος ὑπεράνω ὅλων τῶν νόμων σ' αὐτόν τόν κόσμο εἶναι: Τό ἀόρατο εἶναι ὁ μυελός τοῦ ὁρατοῦ καί δεσπόζει στό ὁρατό. Αὐτός ὁ κόσμος εἶναι τό ἐργαστήριο τοῦ Θεοῦ ὅπου τό ἀόρατο μεταβάλλεται σέ ὁρατό, ὡστόσο μονάχα ἕως ὁρισμένο βαθμό, ἐπειδή ὑπάρχει τό ὅριο τῆς μεταποίησης τοῦ ἀοράτου στό ὁρατό. Καί αὐτό συμβαίνει ἐπειδή τό ἀόρατο εἶναι πάντοτε εὐρύτερο, πιό ἀπέραντο καί πιό ἀβυσσῶδες ἀπό τό ὁρατό. Καθώς καί ἡ ψυχή εἶναι ἀσύγκριτα πλατύτερη, μεγαλύτερη καί βαθύτερη ἀπό τό σῶμα στό ὁποῖο βρίσκεται, ἔτσι καί ὁ ἀόρατος μυελός κάθε κτίσματος εἶναι πλατύτερος, μεγαλύτερος καί βαθύτερος ἀπό τό κτίσμα στό ὁποῖο βρίσκεται. Οὐσιαστικά, τό ὁρατό εἶναι ὑλοποίηση τοῦ ἀοράτου, καί τοῦτο σέ συγκεκριμένο βαθμό. Γύρω ἀπό τό ὁρατό καί πίσω ἀπό τό ὁρατό ἔγκειτε τό πέλαγος τοῦ ἀοράτου δίχως ἀκτή.

Ὅσιος Ἰουστῖνος Πόποβιτς: Χωρίς τόν Θεάνθρωπο, ἡ σκέψη τοῦ ἀνθρώπου εἶναι ἀπολύτως παράλογη (3)

Ἡ ἀνθρώπινη σκέψη μόνο ὅταν καταδυθεῖ στήν Παν-σκέψη, θεραπεύει τόν ἑαυτό της ἀπό ὅλες τίς πληγές, τίς ἀποκτημένες στούς κρημνούς, γιατρεύει τόν ἑαυτό της ἁπό ὅλες τίς ἀσθένειες καί σώζει τόν ἑαυτό της ἀπό ὅλους τούς θανάτους, ὅπως εἶναι ἡ ἀπελπισία, ὁ σκεπτικισμός, ὁ σχετικισμός, ὁ θετικισμός, ὁ πεσιμισμός καί γενικῶς κάθε βαμπιρισμός, ὁ ὁποῖος δέν εἶναι τίποτ' ἄλλο παρά καμουφλαρισμένος δαιμονισμός. Καί ὁ δαιμονισμός ἔχει μόνο ἕνα ὄνομα, λεγεών.

Αναφορά στην κριτική του Νίτσε εναντίον του Χριστιανισμού

Πρωτοπρεσβύτερος Βασίλειος Γεωργόπουλος, Αναπληρωτής Καθηγητής Θεολογικής Σχολής ΑΠΘ

Ο Fr. Nietzsche (1844-1900) ανήκει στους μεγαλύτερους φιλοσόφους του 19ου αιώνα με ισχυρή επίδραση και στη νεώτερη φιλοσοφία. Η κριτική του εναντίον του Χριστιανισμού διακρίθηκε για την απολυτότητά της και την ακρότητα, πλην όμως και για την πλήρη αδυναμία της να γνωρίσει σε βάθος τη χριστιανική διδασκαλία.

Ὅσιος Ἰουστῖνος Πόποβιτς: Ἕνας ἄθεος ἀναπόφευκτα εἶναι ὁλοένα καί ἀντι-άνθρωπος καί ἑπομένως καί ἀπάνθρωπος (2)

Μέ ὅλες τίς δυνάμεις της ἡ ἁμαρτία ἐνεργεῖ μόνο τό ἕνα, ἀθεώνει καί ἀπανθρωποιεῖ τόν ἄνθρωπο. Ἐξαιτίας αὐτοῦ ἡ ἁμαρτία ὄντως εἶναι ἁμαρτία ἐπειδή ὅλη ἡ δύναμή της ἐναντιώνεται στό Θεό, δέν θέλει τό Θεό καί ἀπωθεῖ τά πάντα τοῦ Θεοῦ, πάντα τά θεϊκά. Ὡστόσο, ἀποθώντας τόν ἄνθρωπο ἀπό τά τοῦ Θεοῦ καί τά θεῖα, ἡ ἁμαρτία καταπιέζει ἀνάλογα ἐξ αὐτοῦ καί ἐκεῖνο πού τόν συνιστᾶ, ἕνα ὄν ἄξιο καί θεϊκῶς πολύτιμο, ἕνα ὄν ἀπέραστο καί θεϊκῶς ἀθάνατο.

Ὅσιος Ἰουστῖνος Πόποβιτς: Ἡ ἁμαρτία εἶναι ἕνας σεισμός... (1)

Ὑπάρχουν πολλά κενά στό νοῦ τοῦ ἀνθρώπου, πολλές χαράδρες στή συνείδηση τοῦ ἀνθρώπου, καί περισσότερο στήν ἀνθρώπινη καρδιά. Καί ἐκεῖνες εἶναι οἱ πιό ἀνατριχιαστικές καί πιό φρικαλέες από ὅλους τούς κρημνούς στόν κόσμο πού περιβάλλουν τόν ἄνθρωπο. Ἀπό ποῦ προέρχονται; Ἀπό τό κακό μας, τό ἀνθρώπινο, τό τῆς ἀνθρωπότητας κακό· ἀπό τήν ἁμαρτία μας, τήν ἀνθρώπινη, ἀπό τήν ἁμαρτία τῆς ἀνθρωπότητας προκύπτουν.

Γέροντας Ἀθανάσιος Μυτιληναῖος: ...πολλοί ἀπό σᾶς μέ ρωτᾶτε: «Νά διαβάσω λογοτεχνία;»

«Εἰλικρινά σᾶς λέγω, γιατί πολλοί ἀπό σᾶς μέ ρωτᾶτε: «Νά διαβάσω λογοτεχνία;». Πολλές φορές σᾶς ἐπιβάλλεται καί ἀπό τό σχολεῖο στό μάθημα τῶν Νεοελληνικῶν. «Νά διαβάσω λογοτεχνία;». Καί σᾶς ἀπαντῶ ὅτι στό μεγαλύτερο μέρος της ἡ λογοτεχνία εἶναι ἐπικίνδυνη, γιατί ὁ λογοτεχνημένος, καλύτερα ὁ τεχνικός λόγος, αὐτό θά πεῖ «λογοτεχνία», ὁ λόγος πού εἶναι ὄμορφα φτιαγμένος στήν πραγματικότητα δέν εἶναι παρά ἕνας φορέας ἰδεῶν.

Γιατί, φιλοσοφία είναι...

 

...Γιατί, φιλοσοφία είναι ορθή τοποθέτηση του χαρακτήρα, ενωμένη με αληθινή γνώση περί του Όντος, δηλαδή Θεού. Απ’ αυτή πλανήθηκαν και οι δύο, Ιουδαίοι και Έλληνες, γιατί αποποιήθηκαν την Σοφία που ήρθε από τον ουρανό και προσπάθησαν να φιλοσοφήσουν χωρίς Χριστό, που είναι ο μόνος που μας έδειξε με έργο και με λόγο την αληθινή φιλοσοφία.