Απολογητικά

Ἀλεξάνδρου Ἀλεξάνδροβιτς Μπρόνζωφ

ΦΙΛΟΣ Η ΕΧΘΡΟΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ Ο ΤΟΛΣΤΟΪ;

 

Εἰσαγωγικὸ ἀπό entaksis:     Τὸ κείμενο ποὺ ἀκολουθεῖ ἀποτελεῖ μία δριμεῖα θεολογικὴ κριτικὴ τοῦ Ἀλεξάντρ Μπρόνζοφ (Александр Александрович Бронзов  1858-1937), διαπρεποῦς καθηγητοῦ τῆς Θεολογικῆς Ἀκαδημίας τῆς Πετρούπολης, γραμμένη ὡς ἀπολογία γιὰ τὴν ἀπόφαση τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ρωσίας νὰ ἀφορίσει τὸν Λέοντα Τολστόϊ τὸ 1901. Κεντρικὸ σημεῖο ἀναφορᾶς εἶναι ἡ Γιάσναγια Πολιάνα, τὸ πατρικὸ κτῆμα τοῦ συγγραφέα, τὸ ὁποῖο μετέτρεψε σὲ κέντρο ἑνὸς «ἀκαθάρτου» χριστιανικοῦ ἀναρχισμοῦ. Ὁ Μπρόνζοφ ἐξηγεῖ ὅτι ὁ ἀφορισμὸς δὲν ἦταν μία ἐκδικητικὴ πράξη, ἀλλὰ ἡ ἐπίσημη διαπίστωση ὅτι ὁ Τολστόϊ εἶχε ἤδη ἀποκόψει τὸν ἑαυτό του ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία, ἀρνούμενος τὴ Θεότητα τοῦ Χριστοῦ καὶ τὰ Μυστήρια. Στὴν Ἑλλάδα, ἡ προσωπικότητα τοῦ Τολστόϊ καὶ ἡ σύγκρουσή του μὲ τὸ θρησκευτικὸ κατεστημένο ἐπηρέασε λογίους ὅπως ὁ Νίκος Καζαντζάκης καὶ ὁ Κωνσταντῖνος Θεοτόκης, οἱ ὁποῖοι εἶδαν στὸ πρόσωπό του ἕναν πρωτοπόρο τῆς κοινωνικῆς ἀφύπνισης. Ἡ μελέτη αὐτὴ φωτίζει τὸ χάσμα μεταξὺ τῆς δογματικῆς πίστης καὶ τοῦ τολστοϊκοῦ πανθεϊσμοῦ, καταδεικνύοντας γιατί γιὰ τὴν ἐποχή του ὁ «κόμης» θεωρήθηκε ὁ μέγιστος ἐσωτερικὸς ἐχθρὸς τῆς Ὀρθοδοξίας.