«Πνευματική φαρέτρα τοῦ Ὀρθοδόξου Χριστιανοῦ»
ὑπό Γέροντος Κλεόπα Ἠλίε
Σπουδαστής: Τί ἔννοια ἔχει τό σημεῖο τοῦ σταυροῦ πού προσκυνοῦμε;
Ἱερεύς: Ὁ χριστιανός πού εἶναι πιστό τέκνο τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ στήν ἀρχή καί τό τέλος τῆς ἐργασίας του, στήν ἀναχώρησι γιά ἕνα ταξίδι, σέ μιά κακή εἴδησι ἤ κακή σκέψι, πρό καί μετά τοῦ φαγητοῦ σφραγίζεται μέ τό σημεῖο τοῦ σταυροῦ ἐνώπιον του, ἀποκομίζοντας ἔτσι τήν ἄμετρη δύναμι τοῦ Τ. Σταυροῦ ἐπί τοῦ ὁποίου χύθηκε τό Πανάγιο Αἷμα τοῦ Χριστοῦ κατά τοῦ κοινοῦ ἔχθροῦ μας διαβόλου. Γιά τό ἱερό αὐτό άντικείμενο ἔχουν γραφῆ τά ἑξῆς: «Έδωκας τοις φοβουμένοις σε σημείωσιν τοῦ φυγείν ἀπό προσώπου τόξου» (Ψαλμ. 59,6) καί πάλιν: «Έσημειώθη έφ' ήμᾶς τό φῶς τοῦ προσώπου σου, Κύριε» (Ψαλμ. 4,7). Ἐμεῖς γνωρίζουμε ὅτι στήν προσευχή πρέπει νά λαμβάνη μέρος τό σῶμα μας μέ ὅλα τά μέλη του. Ετσι τά χέρια μας ἔχουν ἕνα σπουδαῖο ρόλο στήν ἐπιτέλεσι αὐτού τοῦ σημείου.
Ἰδού μερικές μαρτυρίες ἀπό τήν ἁγία Γραφή: ὁ Ἰακώβ εὐλόγησε μέ τά χέρια του (τεντωμένα σέ μορφή σταυροῦ) τά παιδιά τοῦ Ἰωσήφ, ὅπως εἶναι γραμμένο: «Λαβών δέ Ἰωσήφ τούς δύο υιούς αὐτοῦ, τόν τε Εύφραΐμ έν τη δεξιά ἐξ άριστερών δέ Ἰσραήλ, τόν δέ Μανασσή έξ άριστερών, έκ δεξιών δέ Ἰσραήλ, ήγγισεν αὐτούς αὐτῶ. Έκτείνας δέ Ἰσραήλ τήν χείρα τήν δεξιάν έπέβαλεν ἐπί τήν κεφαλήν Έφράϊμ, οὗτος δέ ην ὁ νεώτερος, καί τήν ἀριστεράν ἐπί τήν κεφαλήν Μανασσή, ενἀλλάξ τάς χείρας (βάζοντας ἔτσι τούς βραχίονάς του σέ σχῆμα σταυροῦ, ἐπειδή ὁ Μαννασής ἦταν ο πρῶτος κατά τήν γέννησι). Καί εὐλόγησεν αὐτούς...» (Γεν. 48, 13-15). ὁ Χριστός εὐλόγησε μέ τά χέρια Του τά παιδιά καί τούς Ἀποστόλους Του. Γιά τήν εὐλογία τῶν παιδιῶν μᾶς διηγεῖται τά ἑξῆς ἡ Γραφή: «Καί έναγκαλισάμενος αὐτά κατηυλόγει τιθείς τάς χείρας έπ' αὐτά» (Μάρκ. 10,16). Γιά τήν εὐλογία τῶν Ἀποστόλων μᾶς λέγει: «ἐξήγαγε δέ αὐτούς ἔξω έως εις Βηθανίαν, καί έπάρας τάς χείρας αὐτοῦ εὐλόγησεν αὐτούς» (Λουκ. 24,50). Οἱ Ἀπόστολοι χειροτόνησαν διακόνους, ἱερεῖς καί ἐπισκόπους μέ προσευχή καί ἐπίθεσι τῶν χεριών τους, πρᾶγμα γιά τό ὁποῖο τό μυστήριο τῆς ίερωσύνης ὀνομάζεται «ἐπίθεσις τῶν χειρῶν τῆς ἱερωσύνης» (Πράξ. 6,6 καί 14,23* Α' Τιμ. 5,22). Μέ προσευχή καί ἐπίθεσι τῶν χεριών τους στίς κεφαλές τῶν ύποψηφίων γιά κάποιο χάρισμα οἱ Ἀπόστολοι προσέφεραν τό μυστήριο τοῦ Χρίσματος, τῆς ἐπισκέψεως τοῦ Ἁγίου Πνεύματος στούς βαπτιζομένους (Πράξ. 9, 5-6 καί 8, 14-17). Ἡ χορήγησις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος σ' αὐτό τό Μυστήριο ὀνομάζεται «ἐπίθεσις τῶν χειρῶν» πρός διάκρισι τοῦ ἄλλου καί άνωτέρου πού λέγεται «ἐπίθεσις τῶν χειρῶν τῆς ἱερωσύνης». Ἑπομένως στήν προσευχή συμμετέχει καί τό σῶμα διά τῶν χεριών. Σ5 αὐτό προτρέπει καί ὁ ἀπόστολος, ὅταν λέγει: «Δοξάσατε δἤ τόν Θεόν ἐν τῶ σῶματι ὑμῶν καί ἐν τῶ Πνεύματι ὑμῶν, άτινά έστι τοῦ Θεοῦ» (Α' Κορ. 6,20). Καί σέ ἄλλο χωρίο λέγει: «'Επαίροντας οσίους χείρας χωρίς ὀργής καί διαλογισμού» (Α' Τιμ. 2,8).
Στήν Παλαιά Διαθήκη ἀναφέρεται ὅτι γινόταν ἡ προσευχή καί μέ τήν συμμετοχἡ τοῦ σώματος, ὅπως λέγει ὁ ψαλμωδός: «Οὕτως εὐλογήσω σε ἐν τῆ ζωή μου καί ἐν τῶ ὀνόματι σου άρώ τάς χείράς μου» (Ψαλμ. 62,5). Τό σημεῖο τοῦ σταυροῦ προτυπώθηκε στήν Παλαιά Διαθήκη μέ τήν εὐλογία τοῦ Ἰακώβ (Γεν. 48,14), μέ τήν έκτασι τῶν χεριών τού Μωϋσέως στήν μάχη ἐναντίον τῶν Άμαληκιτῶν (Έξοδ. 17,11). Στήν Νέα Διαθήκη τό σημεῖο τοῦ σταυροῦ γίνεται, ὡς γνωστόν, μέ τόν ἑξῆς τρόπο. ἐνῶνουμε τά τρία δάκτυλα τοῦ δεξιοῦ χεριοῦ καί τά φέρουμε στό μέτωπο λέγοντας: Στό Ονομα τοῦ Πατρός, πού σημαίνει τήν τιμή πού άνήκει στόν Θεό - Πατέρα, τόν Δεσπότη τῶν πάντων. Κατόπιν στό στήθος λέγοντας: καί τοῦ Υἱοῦ, πού σημαίνει τήν κατάβασι τοῦ Υιού τοῦ Θεοῦ στήν γῆ διά τῆς κυοφορίας Του στήν άχραντη κοιλία τῆς Θεοτόκου γιά τήν σωτηρία μας. Μετά φέρουμε τό χέρι μας στόν δεξιὁ ώμο λέγοντας: καί τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, πού σημαίνει τήν συμφιλίωσι καί ένωσί μας μέ τόν Θεό διά τῆς χάριτος τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, τό ὁποῖον άπέστειλε σέ ἐμᾶς ὁ Θεός - Υἱός.
Σπουδαστής: Ἄκουσα ὅτι παρ' ὅλα αὐτά, δέν ἔχουμε ἀνάγκη νά κάνουμε τό σημεῖο τοῦ σταυροῦ μέ τό χέρι. Αὐτοί πού προσκυνούν τόν Θεό, πρέπει νά Τόν προσκυνούν έν Πνεύματι καί ὄχι έν σῶματι, κατά τόν λόγο τοῦ άποστόλου Παύλου πού λέγει: «ὁ Θεός... οὗτος οὐρανοϋ καί γης ὑπάρχων οὐκ έν χειροποιήτοις ναοῖς κατοικεῖ, ούδέ ύπὁ χειρῶν ἀνθρώπων θεραπεύεται προσδεόμενός τίνος, αὐτός διδούς πάσι ζωήν καί πνοήν καί τά πάντα...» (Πράξ. 17, 24-25). Καί ὁ Σωτήρ εἶπε στήν Σαμαρείτιδα: «'Αλλ' ἔρχεται ὥρα καί νύν έστιν, ὁτε οί ἀληθινοί προσκυνηταί προσκυνήσουσι τῷ Πατρί έν Πνεύματι καί άληθεία' καί γάρ ὁ Πατήρ τοιοῦτους ζητεῖ τούς προσκυνοῦντας αὐτόν. Πνεῦμα ὁ Θεός, καί τούς προσκυνοῦντας αὐτόν έν Πνεύματι καί ἀληθεία δει προσκυνεῖν» (Ίωάν. 4, 23-24). Ἑπομένως ἡ προσκύνησις πρέπει νά γίνεται έν Πνεύματι καί ὄχι έν σῶματι, μέ τό Πνεῦμα καί ὄχι μέ τό χέρι νά γίνεται τό σημεῖο τοῦ σταυροῦ.
Ἱερεύς: Στό πρῶτο χωρίο δέν γίνεται λόγος ὅτι τό σημεῖο τοῦ σταυροῦ γίνεται μέ τό χέρι. Μᾶς ὁμιλεῖ μόνο ὅτι δέν πρέπει νά λατρεύουμε τόν Θεό μέ τούς κόπους τῶν χεριών μας, ὅπως ὑπηρετοῦμε ἕνα οποιονδήποτε ἄνθρωπο μεγαλύτερο μας. ὁ Θεός δέν ἔχει ἀνάγκη ἀπό παρόμοιες ὑπηρεσίες. Καί ὁ ἄνθρωπος εἶναι τόσο μικρός ἐνώπιον Του, ὥστε σέ καμμιά περίπτωσι δέν μπορεῖ νά Τόν βοηθήση σέ τίποτε.
Στό δεύτερο χωρίο γίνεται λόγος γιά ἄλλα τελείως διαφορετικά πράγματα καί συγκεκριμένα ὅτι: σέ λίγο θά άρχίση μία νέα ἐποχή, στήν ὁποία ή προσκύνησις τοῦ Θεοῦ θά εἶναι ἀληθινή καί τελειωτάτη (έσωτερικἤ καί πνευματική) καί ὄχι ὅπως ἦταν μέχρι τώρα σχεδόν τυπική (ἐξωτερικἤ καί ὑλική). "Οπως γιά παράδειγμα ἡ δέσμευσις περί τῆς λατρείας τοῦ Θεοῦ νά τελῆται σέ καθωρισμένο τόπο (ναὁ) καί τοποθεσία π.χ. Ἱερουσαλήμ, ὄρος Γαριζείν, καί ἀπό ἕνα ὡρισμένο ἔθνος, π.χ. Ἰουδαίους ή Σαμαρείτας. ὁ Θεός εἶναι Πνεῦμα καί συνεπῶς δέν μπορεῖ νά περιορίζεται στούς τοίχους ενός οποιουδήποτε ναοῦ ἤ τόπου τῆς Ἱερουσαλήμ καί νά μονοπωλεῖται ή λατρεία Του. Εἶναι πανταχοῦ παρών καί ἡ λατρεία Του δέν δεσμεύεται ἀπό ϋλη καί ὁρια. Εἶναι Πνεῦμα, ὁπότε καί ἡ λατρεία Του εἶναι κατ' έξοχήν πνευματική έσωτερική, διότι οὔτε στούς Σαμαρείτας οὔτε στούς Ἰουδαίους ἦταν μέχρι τότε. Αὐτή ή πνευματική λατρεία εἶναι ἡ ἀληθινή προσκύνησις πού άρμόζει στόν Θεό καί αὐτήν πρέπει νά έπιζητοῦμε. Αὐτό δέν σημαίνει ὅμως ὅτι θά παραμερίζεται ή ἐξωτερική λατρεία, ἀλλά τοποθετεῖται ὡς βάσις ή πνευματική, πού εἶχε καταφρονηθῆ μέχρι τώρα. Καί ἡ ἐξωτερική λατρεία εἶναι ἀναγκαία, ἐπειδή τά ἔργα μας εἶναι σωματικά καί πνευματικά (Ματθ. 6, 5-6). ἐάν μερικοί ζητοῦν ἀπό ἐμᾶς μόνο τήν πνευματική προσκύνησι, τότε γιατί, ὅταν οί ἴδιοι προσεύχωνται, κλίνουν τά γόνατα καί τό κεφάλι, κτυποῦν τό στήθος, σηκώνουν τά χέρια τους, τά σταυρώνουν καί κάνουν ἄλλες παρόμοιες κινήσεις; ὅταν κάνουν τό σημεῖο τοῦ σταυροῦ μέ τό χέρι, ἔμμεσα συμφωνοῦν ὅτι καί τό σῶμα μας συμμετέχει στήν προσευχή. Ολες αὐτές οί κινήσεις τοῦ σώματος μας στήν προσευχή, εἶναι μία ζωντανή ἀπόδειξι θρησκευτικής στάσεως καί εὐλαβείας ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, τόν ὁποῖον πρέπει νά ὑπηρετοῦμε ψυχικά καί σωματικά (Α' Κορ. 6,20). Οσοι άντιτίθενται στό σημεῖο τοῦ σταυροῦ, εἶναι ἐχθροί τοῦ Σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ (Φιλ. 3, 18-19). ὁ Τίμιος Σταυρός θά προαναγγείλη τήν Δευτέρα Παρουσία τοῦ Χριστοῦ, ὅπως λέγει ή Γραφή: «Τότε φανήσεται τό σημεΐον τοῦ Υίοϋ τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῶ οὐρανώ, καί τότε κόψονται πάσαι αί φυλαί τῆς γῆς καί ὁψονται τόν Υἱόν τοῦ ἀνθρώπου έρχόμενον επί τῶν νεφελών τοῦ οὐρανοῦ μετά δυνάμεως καί δόξης πολλής» (Ματθ. 24,30). Αὐτό τό σημεῖο εἶναι ὁ σταυρός, πού εἶναι τό σύμβολο τῆς δυνάμεως καί τῆς νίκης τοῦ Χριστοῦ (Α' Κορ. 1,18). Ὁ σατανᾶς μισεί τόν Σταυρό, διότι εἶναι τό άνίκητο ὁπλο μέ τό ὁποίο ὁ Χριστός ένίκησε καί «κατέπιε» τόν άδη καί ὁδηγεί τούς πλανεμένους στήν ἀλήθεια. Συμβουλεύει ὁ σατανᾶς τούς ὁπαδούς του νά βλασφημοῦν καί νά άπεχθάνονται τόν Σταυρό τοῦ Χριστοῦ, διότι μέ αὐτόν κατά κράτος νικήθηκε καί κατατροπώθηκε.
Σπουδαστής: Ἀκούω πολλούς νά έκπλήττωνται, ἐπειδή ἐμεῖς προσκυνοῦμε τόν Τίμιο Σταυρό. Ἐσεῖς τί ἔχετε νά πῆτε, πάτερ;
Ἱερεύς: ὁ Τίμιος Σταυρός ἦταν τό θυσιαστήριο πάνω στό ὁποῖο προσφέρθηκε ή ἀληθινή θυσία γιά τούς ἀνθρώπους ὅλων τῶν αἰώνων. Ὁ Ίησοῦς ἦταν ἡ θυσία καί ὁ θύτης - Ἱερεύς, ὁ ὁποῖος τήν προσέφερε, παρέχοντας μέ αὐτή τήν σωτηρία μας, ὅπως μᾶς βεβαιώνει ἡ Ἁγία Γραφή: «Χριστός δέ παραγενόμενος ἀρχιερεύς τῶν μελλόντων ἀγαθῶν... ούδέ δι' αἷματος τράγων καί μόσχων, διά δέ τοῦ ιδίου αἷματος, είσἦλθεν έφάπαξ εἰς τά ἅγια, αἰωνίαν λύτρωσιν εὑράμενος. Εἰ γάρ τό αἷμα ταύρων καί τράγων καί σποδός δαμάλεως ραντίζουσα τούς κεκοινωμένους ἁγιάζει πρός τήν τῆς σαρκός καθαρότητα, πὁσω μᾶλλον τό αἷμα τοῦ Χριστοῦ, ὁς διά Πνεύματος αἰωνίου ἑαὐτόν προσήνεγκεν άμωμον τῶ Θεῶ, καθαριεί τήν συνείδησιν ὑμῶν ἀπό νεκρῶν ἔργων εἰς τό λατρεύειν Θεώ ζώντι;» (Έβρ. 9, 11-14).
Ἐνῶ ὁ ἅγιος Κύριλλος Ἱεροσολύμων λέγει: «ὁ Σωτήρ ὑπέμεινε ὅλα αὐτά τά πάθη γιά νά συμφιλιὡση μέ τό Αἷμα τοῦ Σταυροῦ τά ἐπουράνια μέ τά ἐπίγεια (Πρβλ. Κολ. 1,20). Αὁγω τῆς ἁμαρτίας οἱ ἄνθρωποι ἦταν ἔχθροί τοῦ Θεοῦ καί Αὐτός εἶχε ἀποφασίσει τόν θάνατο τῶν άμαρτωλών. "Επρεπε νά συμβῆ ἕνα ἀπό τά δύο: "Η ὡς Θεός πού εἶναι νά έκτελέση τόν λόγο Του καί νά τούς θανατὡση ὅλους ἤ νά άκυρὡση τήν ἀπόφασί Του ὡς φιλἄνθρωπος. "Ωστόσο, βλέπε τήν σοφία τοῦ Θεοῦ! Συγκράτησε, ἀλήθεια, τήν ἀπόφασί Του καί έδειξε μέ δύναμι τήν φιλανθρωπία Του. Σταυρώθηκε κατά τό σῶμα ὁ Χριστός στό ξύλο τοῦ Σταυροῦ, έσήκωσε ὁλη τήν ἁμαρτία ἐπάνω Του καί ἔτσι μέ τόν θάνατο Του ἐμεῖς πεθαίνουμε ὡς πρός τήν ἁμαρτία καί ζοῦμε μέ δικαιοσύνη (Α' Πέτρ. 2,24). Δέν ἦταν ἕνας συνηθισμένος ἄνθρωπος πού άπέθανε γιά ἐμᾶς. Δέν ἦταν άλογος άμνός, οὔτε ἄγγελος, ἀλλά αὐτός ὁ σαρκωθείς Θεός! Δέν ἦταν τόσο μεγάλη ἡ ἀνομία τῶν άμαρτωλών ὁσο μεγαλύτερη ἦταν ἡ δικαιοσύνη καί φιλανθρωπία Του».
Στήν ἁγία Γραφή ἡ λέξις σταυρός ἔχει διπλή σημασία: Μία μέ πνευματική ἔννοια, πού χρησιμοποιεῖται πολύ σπάνια καί ἡ ἄλλη μέ τήν ὑλική πού σημαίνει ὅτι ὁ σταυρός ἀποτελεῖται ἀπό δύο καρφωμένα διαγωνίως ἤ σέ σχῆμα ὀρθῆς γωνίας ξύλα, ἐπάνω στά ὁποῖα έσταύρωναν τούς μεγάλους καταδίκους τῆς ἐποχής ἐκείνης.
Ή πνευματική ἔννοια τῆς λέξεως σταυρός ἀποδίδεται μέ τά λόγια τοῦ Σωτῆρος πού λέγει: «"Οστις θέλει οπίσω μου ἀκολουθεῖν, ἀπαρνησάσθω ἑαυτόν καί ἀράτω τόν σταυρόν αὐτοῦ καί ἀκολουθείτω μοι» (Μάρκ. 8,34). Καί «ὅς ού λαμβάνει τόν σταυρόν αὐτοῦ καί ἀκολουθεῖ οπίσω μου, οὐκ έστι μου ἄξιος» (Ματθ. 10,38).
Ή ἄλλη ἔννοια χρησιμοποιεῖται συχνότερα στήν ἁγία Γραφή. Φαίνεται σαφῶς στά ἑξῆς χωρία: «Καί βαστάζων τόν σταυρόν αὐτοῦ ἐξῆλθεν εἰς τόν λεγόμενον κρανίου τόπον, ὅς λέγεται ἑβραϊστί Γολγοθᾶ» (Ίωάν. 19,17). «ἐξερχόμενοι δέ εὗρον ἄνθρωπον Κυρηναῖον ὀνόματι Σίμωνα, τοῦτον ήγγάρευσαν ἵνα άρη τόν σταυρόν αὐτού» (Ματθ. 27,32). «Είστήκεισαν δέ παρά τω σταυρω τοῦ Ἰησοῦ ή μήτηρ αὐτοῦ καί ἡ Ἀδελφή τῆς μητρός αὐτοῦ, Μαρία ἡ τοῦ Κλωπᾶ καί Μαρία ή Μαγδαληνή» (Ίωάν. 19,257. «Σὡσον σἑαυτόν καί κατάβα ἀπό τοῦ σταυροῦ» (Μάρκ. 15,30).
Ἐπίσης σταυρός λέγεται καί τό σημεῖο τοῦ σταυροῦ ττού γίνεται μέ τό χέρι ύψωμένο στό μέτωπο, ὕστερα στό στήθος καί στίς δύο πλευρές δεξιά καί άριστερά (Βλέπε στό ἑπόμενο κεφάλαιο).
Ὁ σταυρός ὡς μέσον σωτηρίας προτυπώθηκε στήν Παλαιά Διαθήκη μέ τό χάλκινο φίδι (Ἀριθμ. 21,9), ἐνῶ στήν Καινή Διαθήκη δοξάσθηκε ὁ σταυρός διά τοῦ Σωτήρος: «Καθώς Μωϋσῆς ύψωσε τόν ὁφιν ἐν τῆ έρήμω, οὕτως ύψωθῆναι δει τόν Υἱόν τοῦ ἀνθρώπου» (Ίωάν. 3, 14- 15).
Σπουδαστής: Πῶς εἶναι δυνατόν νά τιμοῦμε ἐμεῖς τό ὄργανο ἐκεῖνο πού χρησιμοποιήθηκε ὡς μέσον τιμωρίας γιά τόν Σωτήρα μας;
Ἱερεύς: Ἐμεῖς πρέπει νά τιμοῦμε τόν ἅγιο σταυρό, ὁσο μποροῦμε περισσότερο, ἐπειδή ὁ Χριστός ἀγάπησε εκουσίως αὐτόν καί ἐπάνω σ' αὐτόν, ὡσάν σέ βωμό, κατέκαυσε τίς ἁμαρτίες μας. ὁ σταυρός φανερώνει τήν δική μας έντροπή καί ὄχι τοῦ Κυρίου, ἐκ μέρους τού ὁποίου φανερώνεται διά τοῦ σταυροῦ μόνο ἡ ἄπειρη ἀγάπη Του. Συνεπῶς, ἡ σκέψις μας γιά τόν σταυρό θά πρέπει νά μᾶς κάνη νά ντρεπώμεθα λίγο καί νά μετανοούμε γιά τίς ἁμαρτίες μας. Νά ἀκολουθοῦμε τόν σταυρό, ὅπως τόν ἀκολούθησε ὁ Κύριος χάριν τῆς ἰδικής μας σωτηρίας. Βέβαια, ἕνα άντικείμενο πού προξενεῖ τόν χαμό ενός σπουδαῖου προσώπου μᾶς προκαλεί λύπη καί πόνο καί δέν τό τιμοῦμε. Δέν συμβαίνει ὅμως τό ἴδιο πρᾶγμα μέ τόν σταυρό τοῦ Κυρίου, ὁ ὁποῖος μᾶς προξενεῖ χαρά καί σωτηρία. Διότι δέν ἦταν, ὅπως λέγουν μερικοί, μία άγχόνη, ἀλλά ἕνας τόπος θυσίας, ὅπου προσφέρθηκε ἡ μεγαλύτερη καί τιμιώτερη θυσία τῶν αἰώνων, τού Υιού τοῦ ἀνθρώπου γιά τήν σωτηρία μας.
Σπουδαστής: ἐάν λοιπόν πρέπει νά τιμοῦμε τόν σταυρό, εἶναι ἀνάγκη νά τιμοῦμε καί τά ἄλλα ὁργανα, ὅπως τά καρφιά, τόν άκάνθινο στέφανο, τόν Πιλάτο, τόν Ιούδα, τούς ἀρχιερεῖς "Αννα καί Καϊάφα, τούς έμπαίζοντας στρατιώτας, διότι ὅλοι αὐτοί συνέβαλαν, ὅπως καί ὁ σταυρός γιά τήν σωτηρία μας.
Ἱερεύς: Δέν μποροῦμε νά τιμήσουμε τόν Πιλάτο καί τούς ἄλλους δολοφόνους τοῦ Κυρίου μας, διότι πρέπει νά λάβουμε ύπ' ὁψιν μας τήν πρόθεσι πού εἶχαν αὐτοί, οἱ ὁποῖοι συνέβαλαν στά πάθη καί στόν θάνατο τοῦ Κυρίου. ὁ σκοπός τους ἦταν νά τόν γελοιοποιήσουν, νά τόν έξευτελίσουν, νά τόν βασανίσουν. Τέλος τόν έθανάτωσαν γιά νά μή ὑπάρχη πλέον. Οσον ἀφορᾶ γιά τό άκάνθινο στεφάνι καί τά καρφιά, τά τιμοῦμε καί αὐτά, διότι μπήχθηκαν στό Σῶμα τοῦ Κυρίου, ἀλλά ὄχι ὅπως τόν σταυρό, διότι πουθενά ἡ Ἁγία Γραφή δέν μᾶς λέγει γι' αὐτά, οὔτε στήν Παλαιά Διαθήκη προτυπώθηκαν, ὅπως συνέβη μέ τόν σταυρό. Νά λοιπόν, γιατί τιμοῦμε περισσότερο ἀπό ὅλα τά ἄλλα φονικά ὁργανα τόν σταυρόν τοῦ Κυρίου μας.
Σπουδαστής: Ἐάν πράγματι εἶναι ὅπως τά λέγετε, τότε θά πρέπει νά τιμοῦμε μόνο τόν πραγματικό σταυρό, ἐπάνω στόν ὁποῖον σταυρώθηκε ὁ Χριστός καί ὄχι ὅλους τούς σταυροῦς πού φτιάχνουν οἱ ἄνθρωποι. Αὐτοί εἶναι ἔργα ἁμαρτωλών ἀνθρώπων καί ὄχι ἁγιασμένων καί άξιων τιμῆς καί σεβασμοῦ.
Ἱερεύς: Τότε θά πρέπει νά κάνουμε τό ἴδιο καί μέ τήν ἁγία Γραφή. Σήμερα ἔχουμε πάρα πολλά βιβλία τῆς Ἁγίας Γραφῆς καί θά πρέπει, σύμφωνα μέ τήν ἀνωτέρω γνώμη σου, νά μή τιμοῦμε αὐτές πού έξεδόθησαν ἀπό ἁμαρτωλούς τυπογράφους καί απίστους ἀκόμη, ἀλλά μόνο τό άρχέτυπο κείμενο της. Αὐτό ὅμως εἶναι παράλογο γιά ἕνα λογικό ἄνθρωπο, ὅπως παράλογη εἶναι καί ἡ ἀνωτέρω γνώμη πού διετύπωσες.
Σπουδαστής: Ὁ σταυρός, λέγουν μερικοί, δέν πρέπει νά προβἄλλεται ἔξω. Πολλοί τόν κρεμοῦν στόν λαιμό τους, ἄλλοι ἔξω ἀπό τά σπίτια τους, πάνω ἀπό τίς έκκλησίες καί ἀλλοῦ. Θά πρέπει νά τόν τιμοῦμε μέσα μας μυστικά.
Ἱερεύς: Ὅποιος τόν ἔχει στήν ψυχή καί τόν βλέπει συγχρόνως μπροστά του, χαίρεται περισσότερο. ὁ σταυρός σάν αἰσθητό άντικείμενο ένἰσχύει έσωτερικά αὐτόν πού τόν κρατεί ἤ τόν φορεί. Πάντοτε τά ἱερά ὑλικά άντικείμενα άφυπνίζουν καί δυναμώνουν τά έσωτερικά πνευματικά μας βιώματα. Τό αἰσθημα τῆς εὐλαβείας γεννάται καί δυναμώνει καί ἀπό τίς ἐξωτερικές θρησκευτικές ἑορτές καί τελετές.
Μετάφρασις ἀπό τά ρουμανικά π. Δαμασκηνός Γρηγοριάτης
Μέ τήν εὐλογία τοῦ πατρός Δαμασκηνοῦ Γρηγοριάτου
