(Η δύναμη της μετανοίας και η νίκη της πίστεως)
ΛΑΜΠΡΟΥ Κ. ΣΚΟΝΤΖΟΥ Θεολόγου – Καθηγητού
Η Εκκλησία του Χριστού τιμά στις 2 Οκτωβρίου τη μνήμη του Αγίου Ιερομάρτυρος Κυπριανού και της Αγίας Παρθενομάρτυρος Ιουστίνης, δύο μεγάλων μορφών της πίστεως, των οποίων ο βίος αποτελεί μία από τις πιο συγκλονιστικές μαρτυρίες της δύναμης της θείας Χάριτος. Η ζωή τους αποκαλύπτει ότι η αλήθεια του Χριστού συντρίβει κάθε δύναμη του σκότους και ότι η ειλικρινής μετάνοια μπορεί να μεταμορφώσει ακόμη και τον πιο απομακρυσμένο άνθρωπο σε άγιο.
Δεν είναι τυχαίο ότι η Εκκλησία εορτάζει μαζί τους τον πρώην μάγο που έγινε επίσκοπος και τη νεαρή παρθένο που με την προσευχή της νίκησε όλες τις επιθέσεις του πονηρού. Οι δύο αυτοί Άγιοι γίνονται ένα διαχρονικό μάθημα πίστεως για κάθε εποχή.
Ο Κυπριανός πριν γνωρίσει τον Χριστό
Ο Κυπριανός γεννήθηκε στην Αντιόχεια της Συρίας τον 3ο αιώνα από ειδωλολάτρες γονείς. Από μικρό παιδί αφιερώθηκε στη λατρεία των ειδώλων και μυήθηκε στα αποκρυφιστικά μυστήρια. Οι βιογράφοι του αναφέρουν ότι περιόδευσε στην Ελλάδα, την Αίγυπτο και τη Βαβυλώνα, όπου διδάχθηκε κάθε μορφή μαγείας, αστρολογίας και δαιμονικής τέχνης.
Έφθασε σε τέτοιο σημείο, ώστε να θεωρείται ένας από τους ισχυρότερους μάγους της εποχής του. Άρχοντες και απλοί άνθρωποι ζητούσαν τη βοήθειά του, πιστεύοντας ότι μπορούσε να θεραπεύει, να καταριέται, να προβλέπει ή να επηρεάζει τις ανθρώπινες υποθέσεις μέσω υπερφυσικών δυνάμεων. Στην πραγματικότητα, όμως, ο ίδιος ήταν δούλος εκείνων των δυνάμεων που νόμιζε ότι εξουσίαζε.
Η Ιουστίνη, μια νέα ολοκληρωτικά αφιερωμένη στον Χριστό
Στην ίδια πόλη ζούσε η Ιουστίνη, κόρη ειδωλολατρών. Ακούγοντας το κήρυγμα ενός διακόνου της Εκκλησίας, πίστεψε στον Χριστό, βαπτίσθηκε και οδήγησε στην πίστη και τους γονείς της.
Η ζωή της χαρακτηριζόταν από καθαρότητα, προσευχή, νηστεία και διαρκή κοινωνία με τον Θεό. Είχε αφιερώσει την παρθενία της στον Χριστό και επιθυμούσε να ζήσει αποκλειστικά για Εκείνον.
Η σύγκρουση της μαγείας με τη Χάρη
Ένας ειδωλολάτρης νέος, ο Αγλαΐδας, την ερωτεύθηκε παράφορα. Εκείνη όμως αρνήθηκε την πρότασή του, διότι είχε αφιερώσει τη ζωή της στον Νυμφίο Χριστό.
Τότε ο Αγλαΐδας απευθύνθηκε στον Κυπριανό ζητώντας του να χρησιμοποιήσει τις μαγικές του δυνάμεις ώστε να υποτάξει την Ιουστίνη στη θέλησή του.
Ο Κυπριανός χρησιμοποίησε κάθε δαιμονική τέχνη που γνώριζε. Όμως συνέβη κάτι που δεν περίμενε. Κάθε φορά που οι δαίμονες πλησίαζαν την Ιουστίνη, εκείνη έκανε το σημείο του Τιμίου Σταυρού, προσευχόταν θερμά και νήστευε. Αμέσως κάθε δαιμονική ενέργεια διαλυόταν.
Ο ίδιος ο διάβολος αναγκαζόταν να ομολογήσει ότι δεν μπορούσε να υπερισχύσει απέναντι στη δύναμη του Εσταυρωμένου Χριστού.
Εκείνη τη στιγμή ο Κυπριανός συνειδητοποίησε ότι όλη η δύναμη που θεωρούσε δική του ήταν ανίσχυρη μπροστά στο όνομα του Ιησού Χριστού.
Η μεγάλη μεταστροφή
Η ήττα αυτή έγινε η αρχή της σωτηρίας του. Ο Κυπριανός κατανόησε ότι υπηρετούσε την πλάνη. Δημόσια έκαιγε τα βιβλία της μαγείας, απαρνήθηκε τον διάβολο και προσήλθε στην Εκκλησία ζητώντας το Άγιο Βάπτισμα.
Η μετάνοιά του υπήρξε τόσο βαθιά ώστε μέσα σε λίγα χρόνια έγινε παράδειγμα ταπεινώσεως και αγιότητας.
Χειροτονήθηκε διάκονος, στη συνέχεια πρεσβύτερος και τελικά επίσκοπος. Εκείνος που άλλοτε παρέδιδε ανθρώπους στη δουλεία του φόβου, τώρα οδηγούσε χιλιάδες ψυχές στην ελευθερία του Ευαγγελίου.
Αυτό αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες αποδείξεις ότι η Εκκλησία δεν εγκλωβίζει τον άνθρωπο στο παρελθόν του, αλλά τον αναγεννά εν Χριστώ.
Το ένδοξο μαρτύριο
Κατά τους διωγμούς του αυτοκράτορος Διοκλητιανού (295-305 μ. Χ.) συνελήφθησαν τόσο ο Κυπριανός όσο και η Ιουστίνη.
Παρά τα φρικτά βασανιστήρια, δεν αρνήθηκαν τον Χριστό. Με ειρήνη, υπομονή και ακλόνητη πίστη οδηγήθηκαν στη Νικομήδεια, όπου αποκεφαλίστηκαν και έλαβαν το αμάραντο στεφάνι του μαρτυρίου.
Η Εκκλησία τους τιμά ως ισαξίους νικητές, διότι ο ένας νίκησε το σκοτάδι της πλάνης και η άλλη παρέμεινε ακλόνητη στην καθαρότητα της πίστεως και τιμά ομού την ιερή μνήμη τους στις 2 Οκτωβρίου.
Μια επιβεβλημένη επισήμανση
Ο Άγιος Ιερομάρτυς Κυπριανός εορτάζει την ίδια ημερομηνία με τον έτερο Άγιο Κυπριανό Επίσκοπο Καρθαγένης και για τούτο πολύ από άγνοια τους ταυτίζουν, προφανώς λόγω της κοινής ονομασίας και του χρόνου που έζησαν. Πρέπει να γνωρίζουμε ότι πρόκειται αποδεδειγμένα για δύο διαφορετικά εκκλησιαστικά πρόσωπα.
Τα μηνύματα των Αγίων προς τον σύγχρονο άνθρωπο
Ο βίος τους δεν αποτελεί μόνο ένα ιστορικό γεγονός. Είναι ένα διαχρονικό μήνυμα.
1. Καμία αμαρτία δεν είναι μεγαλύτερη από το έλεος του Θεού
Ο Κυπριανός δεν υπήρξε απλώς ένας αμαρτωλός άνθρωπος. Υπήρξε συνειδητός υπηρέτης του σκότους. Κι όμως, η μετάνοιά του έγινε η απαρχή της αγιότητάς του. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος διδάσκει ότι «δεν είναι φοβερή η αμαρτία, αλλά η αμετανοησία». Η Εκκλησία δεν τιμά τον Κυπριανό για το παρελθόν του, αλλά για τη μετάνοιά του.
2. Η προσευχή είναι πραγματική δύναμη
Η Ιουστίνη δεν είχε ούτε πλούτη ούτε εξουσία. Είχε όμως πίστη. Η δύναμή της ήταν η προσευχή, η νηστεία και ο Σταυρός του Χριστού. Η Εκκλησία μάς υπενθυμίζει ότι αυτά δεν αποτελούν απλούς θρησκευτικούς συμβολισμούς αλλά πραγματικά μέσα κοινωνίας με τον Θεό.
3. Η μεγαλύτερη νίκη είναι η νίκη κατά του εαυτού μας
Ο Κυπριανός νίκησε πρώτα την υπερηφάνειά του. Η Ιουστίνη νίκησε τους φόβους και τους πειρασμούς. Και οι δύο έγιναν νικητές επειδή άφησαν τον Χριστό να ενεργήσει μέσα τους.
4. Προσοχή στις σύγχρονες μορφές πλάνης
Η εποχή μας παρουσιάζει πολλές μορφές πνευματικής σύγχυσης. Η αστρολογία, η μαγεία, οι αποκρυφιστικές πρακτικές, οι μαντείες, οι επικλήσεις «ενεργειών», οι πνευματιστικές μέθοδοι και κάθε προσπάθεια αναζήτησης υπερφυσικής δύναμης έξω από τον Θεό δεν αποτελούν δρόμους φωτισμού, αλλά απομάκρυνσης από την αλήθεια του Ευαγγελίου. Ο βίος του Αγίου Κυπριανού αποτελεί την πιο ισχυρή μαρτυρία ότι ο άνθρωπος δεν μπορεί να υπηρετεί συγχρόνως τον Χριστό και τις δυνάμεις της πλάνης.
Η πραγματική ελευθερία βρίσκεται μόνο μέσα στη ζωή της Εκκλησίας, στα Ιερά Μυστήρια, στην προσευχή, στη μετάνοια και στη χάρη του Αγίου Πνεύματος.
Οι ευχές του Αγίου Κυπριανού
Υπάρχουν στην Εκκλησία μας κάποια κείμενα – ευχές κατά των δαιμόνων και της μαγείας, τα οποία αποδίδονται στον πρώην μάγο Άγιο Κυπριανό. Θεωρούνται από τις πιο ισχυρές προσευχές της Ορθόδοξης Εκκλησίας κατά των δαιμόνων, της μαγείας, της βασκανίας και κάθε πονηρής ενέργειας. Σύμφωνα με την εκκλησιαστική τάξη, ισχύουν συγκεκριμένοι κανόνες για την ανάγνωσή τους:
• Ανάγνωση από Ιερέα: Η επίσημη και μεγάλη Ευχή του Αγίου Κυπριανού (όπως και οι αφορισμοί ή οι εξορκισμοί του Μεγάλου Βασιλείου) διαβάζεται κανονικά αποκλειστικά από ιερέα, καθώς εκείνος φέρει την ειδική ιερατική χάρη να αντιμετωπίζει τη δαιμονική ενέργεια.
• Παράκληση στο Σπίτι: Οι πιστοί μπορούν να διαβάζουν ή να ακούνε την Παράκληση των Αγίων Κυπριανού και Ιουστίνης στο σπίτι τους για προστασία, ειρήνη και απομάκρυνση της αρνητικής ενέργειας ή της γκρίνιας.
Επίλογος
Ο Άγιος Ιερομάρτυς Κυπριανός και η Αγία Παρθενομάρτυς Ιουστίνη γίνονται δύο φωτεινοί οδοδείκτες για κάθε πιστό. Ο πρώτος μάς διδάσκει ότι ποτέ δεν είναι αργά για επιστροφή στον Θεό· η δεύτερη ότι η καθαρή καρδιά και η ακλόνητη πίστη νικούν κάθε πειρασμό.
Ας παρακαλούμε τους Αγίους να πρεσβεύουν υπέρ ημών, ώστε να μας χαρίζει ο Κύριος διάκριση απέναντι στην πλάνη, θάρρος στους πειρασμούς, σταθερότητα στην πίστη και ειλικρινή μετάνοια, για να αξιωθούμε και εμείς να πορευθούμε «ἐν καινότητι ζωῆς» (Ρωμ.6,4) την ουρανοδρόμο πορεία μας, δοξάζοντας τον Τριαδικό Θεό, στον οποίο ανήκει η δόξα εις τους αιώνας. Αμήν!
