Πιστοι μεχρι τελους (Ὁμιλια Μητροπολιτου Φλωρινης Αυγουστινου)

Περίοδος Δ΄ – Ἔτος ΜΓ΄
Φλώρινα – ἀριθμ. φύλλου 2741

Τῆς ἁγίας μεγαλομάρτυρος Εὐφημίας
Σάββατο 11 Ἰουλίου 2026
Ὁμιλία τοῦ Μητροπολίτου Φλωρίνης π. Αὐγουστίνου

Πιστοι μεχρι τελους

Εἴμαστε, ἀγαπητοί μου, στὸν μῆνα Ἰούλιο. Στὴν 1η τοῦ μηνὸς ἑορτάζουν οἱ δύο ἅγιοι Ἀνάργυροι, Κοσμᾶς καὶ Δαμιανός.

* * *

Σήμερα 11 Ἰουλίου ἔ­χουμε ἄλλη ἑορτή. Δὲν ἑορτάζει κάποιος ἄν­τρας, ἑορτάζει μιὰ γυναί­­κα, ποὺ ἔ­φτα­σε σὲ μεγάλα ὕψη πίστεως καὶ ἀ­ρετῆς, γυναίκα ποὺ νί­κησε πνευματικὰ πολλοὺς ἄν­τρες (σοφούς, βασιλιᾶ­δες, στρατηγούς), καὶ λάμπει σὰν ἀστέρι μέσα στὴν Ἐκ­κλησία μας. Τὸ ὄνομά της· μεγαλομάρτυς Εὐ­φημία. Δὲν ἑορτάζει μόνο σή­μερα· ἡ Ἐκ­κλησία μας τὴν τιμᾷ ἐπίσης στὶς 16 Σεπτεμβρίου, καθὼς καὶ τὴν Κυριακὴ τῶν Πατέ­­ρων τῆς Τετάρτης (Δ΄) Οἰκουμενικῆς Συνόδου. Ἑορτάζει τρεῖς φορές! τόσο μεγάλη εἶνε.

Θὰ πῶ λοιπὸν κ᾽ ἐγὼ λίγα λόγια γι᾽ αὐτήν.
Ἡ ἁγία Εὐφημία γεννήθηκε σὲ μιὰ χώρα ποὺ μόλις τὴ θυμηθοῦμε, ὅσοι ἔχουμε μέσα μας πατρίδα, αἰσθανόμαστε συγκίνησι, τὸ ὄ­νο­μά της μᾶς φέρνει δάκρυα· γεννήθηκε σὲ μιὰ χώρα ἁγίων μαρτύρων καὶ ἡρώων, στὴ Μικρὰ Ἀσία. Γεννήθηκε σὲ μιὰ πόλι ὄμορφη πού ᾽νε κτισμένη ἀπέναντι ἀπὸ τὴν Κωνσταντινού­πο­λι – φαίνεται ἀπὸ τὴν Πόλι· εἶνε ἡ Χαλκηδών. Στὴ Χαλκηδόνα γεννήθηκε καὶ ἁγίασε τὸν 3ον αἰ­ῶνα, ἐπὶ αὐτοκράτορος Δι­οκλητιανοῦ. Οἱ γο­νεῖς της ἦταν εὐσεβεῖς, ὁ πατέρας καὶ πρὸ παντὸς ἡ μητέρα της ἦταν ἁγία· μαζὶ μὲ τὸ γάλα ποὺ τὴν θήλασε φύτεψε στὴν καρ­διά της τὰ εὐγενέστερα αἰσθήματα, τὴν πίστι στὸ Θεὸ καὶ τὴν ἀγάπη στὸ Χριστό.

Ὅ,τι φυτεύει ἡ μάνα στὴν καρδιὰ τοῦ παιδιοῦ, ὅλοι οἱ δαίμονες νὰ μαζευτοῦν δὲν μπο­ροῦν νὰ τὸ ξερριζώσουν. Ἀλλὰ ποιά μάνα; ὄχι ἡ σημερινή, ποὺ τρέχει μὲ νύχια καὶ χείλη βαμ­μένα ἀπὸ χορὸ σὲ χο­ρὸ στὰ νυχτερι­νὰ κέν­τρα, ἀλλὰ ἡ μάνα ἡ πραγματική, αὐτὴ ποὺ πιστεύει στὸ Θεό, ποὺ λατρεύει τὸ Χριστό, ποὺ ἀγαπάει τὸν ἄντρα της, ἡ νοικοκυρά, ἡ ἐκλεκτὴ μάνα. Aὐτὴ ἀξίζει πολύ, παραπάνω ἀπὸ ἑκατὸ δασκάλους. Σήμερα δὲν ἔχουμε ἀνάγ­κη ἀπὸ δασκάλους, ὄχι. Δὲν τὸ λέω ἐγώ, τὸ λένε μεγά­λοι παιδαγωγοί. Ὅσο ἀξίζει μιὰ μάνα, δὲν ἀξίζουν ἑκατὸ δασκάλοι καὶ καθηγηταί. Ἀπόδειξις, ὅτι αὐτὰ ποὺ μαθαίνουμε στὰ σχολειὰ καὶ πανεπιστήμια, τὰ ξεχνᾶμε· τὰ λόγια ὅ­μως ποὺ μᾶς εἶπε ἡ μάνα καὶ ἡ γιαγιά μας, δὲν τὰ ξεχνᾶμε ποτέ, εἶνε γραμμένα βαθειὰ στὴν καρδιά μας.
Ἁγία λοιπὸν ἡ μάνα, ἔτσι καὶ ἡ Εὐφημία ἔ­γι­νε ἁγία κόρη. Μεγάλωσε, ἔγινε 18 χρονῶν. Ἦταν μιὰ κοπέλλα θαυμάσια. Δὲν ἔ­μοιαζε μὲ τὶς κοπέλλες τὶς σημερινές, ποὺ δὲν κάνουν τίποτε ἄλλο παρὰ νὰ περνᾶνε τὶς ὧ­ρες τους μπροστὰ στὸν καθρέφτη ἢ στὰ κομμωτήρια, νὰ τρέχουν στὶς μοδίστρες καὶ νὰ ντύ­νωνται μὲ ῥοῦχα φανταχτερά, κοιτάζοντας πῶς θὰ μπλέ­ξουν κανέναν ἄντρα στὰ σατανικὰ δίχτυα τους, νὰ τὸν κάνουν γαμπρό.
Ἔ­τσι δυστυχῶς διαλέγουν τώρα ἄντρα τὰ κορίτσια. Ἅμα δοῦν κάποιον νά ᾽χῃ πλούτη, αὐ­­τοκίνητο, πολυκατοικίες…, ὤ ώ! Ὁ καημένος ὁ χωρικός, ὁ τσοπᾶνος, ὁ ἐρ­γά­της περιφρονοῦνται. Καὶ ὅμως λέω· ὅσο ἀ­ξί­ζει ἕνα ἐργατικὸ παιδί, δὲν ἀξίζουν οἱ μεγά­λοι καὶ τρανοί· αὐτοὶ κάθονται, καὶ τρῶνε ἀπὸ τὸν ἱδρῶτα τοῦ φτωχοῦ αὐτοῦ. Θά ᾽ρθῃ ὅμως ὥρα ποὺ ὅ­λοι θὰ πέσουν νὰ προσκυνήσουν τὸν ταπεινὸ γεωργὸ καὶ βοσκό· θὰ φανῇ, ὅτι τὰ ἐπαγγέλματα αὐ­τὰ εἶνε τὰ πιὸ ἱερὰ καὶ ἅγια. Κάποιος χαμο­γελάει…· ἀλλ᾽ αὐτὰ ποὺ λέμε εἶνε ἀλήθειες.
Ξαναγυρίζουμε στὴν ἁγία Εὐφημία. Εἴπαμε γιὰ γαμπρούς. Διάλεξε κι αὐτὴ γαμπρό – ποιόν; Τὸν πιὸ σπουδαῖο, τὸν πιὸ ὄμορφο, τὸν ἀνώτε­ρο γαμπρὸ τοῦ κόσμου. Ποιός εἶν᾽ αὐτός; Εἶ­νε ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός. –Μπᾶ, θὰ πῆτε, γαμπρὸς εἶνε ὁ Χριστός;… Ἐμένα ῥω­τᾶτε; Θυμηθῆτε τί λέμε τὴ Μεγάλη Ἑβδομάδα· «Ἰδοὺ ὁ Νυμφίος ἔρχεται ἐν τῷ μέσῳ τῆς νυκτός…»· ὅτι Νυμφίος, γαμπρός, εἶνε ὁ Κύρι­ος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, ποὺ ἀρραβωνιάζεται κάθε ψυχὴ Χριστιανοῦ ἡ ὁποία πιστεύει σ᾽ αὐτὸν καὶ τὸν ἔχει στὴν καρδιά. Αὐτός εἶνε ὁ ἀγα­πητὸς τῶν ἀγαπητῶν, ὁ νυμφίος ὁ ὡραιότατος.
Πίστεψε λοιπὸν ἡ ἁγία Εὐφημία στὸ Χριστό. Τὸν ἀγάπησε καὶ γιὰ χάρι του ἦταν ἕτοιμη ὅλα νὰ τὰ θυσιάσῃ. Καὶ τὴν ἀγάπη αὐτὴ δὲν τὴν ἔ­κρυβε· αὐτὸ ποὺ πίστευε προσπαθοῦ­σε νὰ τὸ μεταδώσῃ. Καὶ τί ἔκανε· μάζευε στὸ σπίτι της ἀνθρώπους. Γιατί; γιὰ νὰ κάνῃ χορούς, διασκε­δάσεις, πάρτυ; Ὄ­χι τέτοια πρά­γματα. Μάζευε φτωχὰ κορίτσια καὶ τοὺς δίδασκε τὸ λόγο τοῦ Θεοῦ. Πόσα κορίτσια; Σαρανταεννιὰ (49) κοπέλλες εἶχαν μαζευτῆ· τὶς δίδασκε καὶ τοὺς μάθανε διάφορες τέχνες. Τὸ σπίτι της τό ᾽κανε ἐκκλησιά, σχολειό, οἰκοκυρικὴ σχολή.
Μὰ τὰ χρόνια ἐκεῖνα ἦταν δύσκολα. Τύραν­νοι καὶ βασιλιᾶδες καταδίωκαν τοὺς Χριστιανούς. Τώρα δὲν στοιχίζει τίποτα νὰ πῇς ὅ­τι εἶ­σαι Χριστιανός. Ἀλλὰ θά ᾽ρθῃ-ἔρχεται ὥ­ρα πού, μόνο νὰ πῇς «Χρι­στιανός», θὰ κινδυνεύῃ τὸ κε­φάλι σου. Ἔτσι ἦταν τότε· ὅποιος ἔλεγε ὅτι εἶ­νε Χριστιανός, ἔφτανε αὐτό· τὸν ἅρπαζαν, τὸν ἔ­­δεναν, τὸν ἔρ­ριχναν σὲ φυλακές, μέσα σὲ φίδια καὶ σκορπιούς, σὲ κατα­γώγια, σὲ ἐξορίες, φωτιές, τροχούς, μαχαίρια, ἀσβέστες· ξερρίζωναν τὰ δόν­τια, βγάζανε τὰ μάτια, κόβανε τ᾽ αὐτιά, τὶς μύτες, κιμᾶ ἔκαναν τὸ ἀνθρώπινο σῶμα. Παραμύθια εἶν᾽ αὐτά; Διαβάστε! Καὶ ὅμως τότε ἄξιζε ἡ πίστι τῶν Χρι­στιανῶν. Τώρα δὲν ἀξίζει οὔτε μιὰ δρα­χμή. Σὲ τέτοια ἄσχημα χρόνια ἔζησε ἡ ἁγία.
Κάποιος λοιπὸν πῆγε καὶ τοὺς μαρτύρησε στὸν τύραννο· Στὸ σπίτι ἐκεῖνο μαζεύον­ται καὶ διδάσκονται τὰ λόγια τοῦ Θεοῦ. Ἦρθαν στρα­τιῶτες, κύκλωσαν τὸ σπίτι, ἔσπασαν τὴν πόρτα, μπῆκαν μέσα καὶ τὶς ἔ­πια­σαν ὅλες. Τὶς πῆγαν μπροστὰ στὸν τύραν­νο. Καὶ τὶς ῥωτοῦσε· –Εἶ­στε Χριστιανές; –Ναί, εἴμαστε Χριστιανές. Ἀ­μέσως τὶς θανάτωσαν ὅ­λες. Οὔτε μία δὲν ἀρ­νήθηκε τὸ Χριστό! Δὲν εἶνε παραμύθι, εἶνε μιὰ ἱστορία ζωντανὴ – ὁλο­ζώντανη. Ἔβαψαν τὸ χῶ­μα τῆς Μικρᾶς Ἀσίας μὲ αἷμα 49 κορμιά, 49 κρίνα, παρθένες ἀφωσιωμένες στὸν Θεό.
Μετὰ ἔφεραν καὶ τὴν Εὐφημία, τὴ δασκάλα τους. Τὴν ὡδήγησαν μπροστὰ στὸν τύραν­νο. Θαμπώθηκε ἀπὸ τὴν ὀμορφιά, τὴν εὐ­φυΐα κ᾽ ἐ­ξυπνάδα της. Προσπάθησε μὲ γλυκὰ λόγια νὰ τὴν παρασύρῃ. –Χριστιανὴ εἶμαι, Χριστιανὴ θὰ πεθάνω. Τὴ βασάνισαν μὲ φωτιὰ καὶ θηρία. Ὑ­πέ­μεινε βασανιστήρια φρικτὰ καὶ ἔτσι ἡ ἁγία ψυχή της πέταξε στὸν οὐρανὸ σὰν ὁλόλευκο περιστέ­ρι. Τὸ σῶμα της, ἱερὸ λείψανο ποὺ θαυ­ματουργεῖ, διατηρεῖται στὸ Οἰ­κουμενικὸ Πατρι­αρχεῖο. Τέ­τοια μέρα ἐκεῖ τελεῖται μεγάλη ἑορτή, καὶ οἱ λίγοι Ἕλληνες ποὺ ἔμειναν κάνουν λιτανεία.
Αὐτὴ ἦταν ἡ ζωὴ καὶ τὸ μαρτύριο τῆς ἁγίας.

* * *

–Αὐτά, θὰ πῇ κάποιος, συνέβαιναν τὰ παλιὰ χρόνια, «τῷ καιρῷ ἐκείνῳ»…
Ὄχι μόνο «τῷ καιρῷ ἐκείνῳ», ἀλλὰ καὶ σήμε­ρα σὲ χῶρες ἀνελεύθερες κι ὁλοκληρωτικὲς ὑπάρχουν μάρτυρες, οἱ Χριστιανοὶ πιέζον­ται, διώκονται. Δὲν τοὺς ἐ­πι­τρέπεται νὰ λατρεύουν ἐλεύθερα τὸ Θεό, νὰ βαπτίσουν τὰ παιδιά τους. Στὰ χρόνια τοῦ Ἐμβὲρ Χότζα στὴν Ἀλβα­νία συνέβαινε ν᾽ ἀναγκάζουν τοὺς Ὀρθοδόξους Ἕλληνες ν᾽ ἀλλάξουν ἀκόμα καὶ τὰ ὀνόματά τους. Στὰ δύσκολα ἐκεῖνα χρόνια ἀναγ­κάζον­ταν στὸ Ἀργυρόκαστρο καὶ στὴν Κορυτσὰ νὰ μαζεύωνται τὴ νύχτα σὲ ὑπόγεια, ν᾽ ἀνοίγουν τὰ ῥαδιόφωνα καὶ μὲ δάκρυα στὰ μάτια ν᾽ ἀκοῦ­νε τὸ «Χριστὸς ἀνέστη» καὶ τὴν ἀκολουθία τῆς Ἀναστάσεως ἀπὸ τὴν Ἑλλάδα. Τί νὰ ποῦμε καὶ γιὰ τὰ χρόνια τοῦ στυγνοῦ διωγμοῦ στὶς χῶ­ρες τοῦ σιδηροῦ παραπετάσματος; Καὶ σήμερα πάντως σὲ ἄλλες χῶρες οἱ ὀρθόδοξοι Χριστιανοὶ διώκονται καὶ μαρτυροῦν φρικτά.
Ἔρχεται, λοιπόν, ἀπὸ ᾽κεῖ φωνή, ποὺ ἑνώνε­ται μὲ τὴ φωνὴ τῆς ἁγίας Εὐφημίας, τῶν μαρτύ­ρων τῆς Μικρᾶς Ἀσίας καὶ τοῦ Πόντου. Μὰ ὅ­ποιος δὲν θέλει ν᾽ ἀκούσῃ δὲν ἀκούει. «Στοῦ κουφοῦ τὴν πόρτα ὅσο θέλεις χτύπα». Αὐτιὰ ἔ­χουν, καρδιὰ δὲν ἔχουν. Ἔτσι εἶνε σήμερα οἱ πολλοί. Ἔχουν καρδιὰ πέτρινη. Γιὰ ὅσους ὅ­μως ἔχουν καρδιὰ εὐαίσθητη καὶ ἀκοὴ λεπτή, ἔρχεται φωνὴ ἰσχυρή. Καὶ τί φωνάζει· Ἕλληνες ὀρθόδοξοι Χριστιανοί, μείνετε πιστοὶ μέχρι τέλους. Χρειαζόμαστε τὴν πίστι σ᾽ αὐτὲς τὶς δύσκολες ἡμέρες ποὺ ζοῦμε.
Πάλι κινδυνεύουμε. Σὰν θηρίο ἡ Τουρκιὰ ἑ­τοιμάζεται γιὰ ἐπίθεσι. Ἔ, Χριστιανέ, ἐσὺ ποὺ γλεντᾷς, ἐσὺ ποὺ παίζεις χαρτιὰ τὴ νύχτα, ἐ­σὺ ποὺ βγάζεις τὰ μάτια σου μὲ ξένες γυναῖ­κες, ἐσὺ ποὺ διασκεδάζεις, ἐσὺ ποὺ θησαυρί­ζεις, ξύπνα! Δὲν ἀκοῦς, δὲν διαβάζεις ἐφημε­ρί­δες, τί μᾶς ἀπειλοῦν; Ὅπως σᾶς διώξαμε ἀ­πὸ τὴ Μικρὰ Ἀσία, θὰ σᾶς διώξουμε καὶ πιὸ πέρα, νὰ μείνετε χωρὶς νησιά.
Ἀλλὰ ὄχι! Θὰ μείνουμε ἐδῶ, μὲ πίστι στὸ Θεὸ σ᾽ αὐτὰ τὰ βράχια, εἰς μνήμην τῶν ἡρώων. Ἂν ἄλλοι γελᾶνε καὶ κοροϊδεύουν, καὶ ἂν ἀκό­μα μείνῃ ἕνας μόνο πιστὸς στὸ Θεὸ καὶ ὅλοι γονατίσουν καὶ προσκυνήσουν τὸν διάβολο, καὶ ἕνας νὰ μείνῃ, αὐτὸς νὰ μὴν προσ­κυνήσῃ τὸν διάβολο. Καὶ νὰ εἶστε βέβαιοι, ὅτι δὲν θὰ νικήσουν οἱ πολλοί, θὰ νικήσῃ ὁ ἕνας αὐτὸς μαζὶ μὲ τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν· ὅν, παῖδες Ἑλλήνων καὶ Ποντίων καὶ Μι­κρασιατῶν καὶ Μακεδόνων, ὑμνεῖτε καὶ ὑπερ­υψοῦτε εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας· ἀμήν.

(†) ἐπίσκοπος Αὐγουστῖνος

Ἀπομαγνητοφωνημένη ὁμιλία, ἡ ὁποία ἔγινε στὸν ἱ. ναὸ Ἁγ. Ἀναργύρων τῆς ὁμωνύμου κοινότητος Ἀμυνταίου τὴν 11-7-1976 Κυριακὴ πρωί, μὲ νέο τώρα τίτλο. Καταγραφὴ καὶ σύντμησις 24-5-2026. 

Πιστοι μεχρι τελους (Ὁμιλια Μητροπολιτου Φλωρινης Αυγουστινου)