Μια από τις πιο τραγικές σελίδες στη δραματική ιστορία του Θρακικού Ελληνισμού είναι το Ολοκαύτωμα της Αγχιάλου, από τους Βουλγάρους, μιας ακμάζουσας Ελληνικής πόλης στη Βόρεια Θράκη. Δυστυχώς και αυτό το δραματικό γεγονός, όπως και πολλά άλλα από την νεώτερη ιστορία της Θράκης παραμένει, εν πολλοίς, άγνωστο.
Ας δούμε τα γεγονότα:
Το καλοκαίρι του 1906 ξέσπασαν οι ανθελληνικοί διωγμοί στην Ανατολική Ρωμυλία και στα κυριότερα Ελληνικά αστικά κέντρα της Φιλιππουπόλεως, της Στενήμαχου, του Πύργου, της Βάρνας, που κορυφώθηκαν με την καταστροφή της Αγχιάλου.
Η Αγχίαλος, ήταν χτισμένη στο βόρειο εξωτερικό άκρο του κόλπου Πύργου, στις ακτές του Εύξεινου Πόντου.
Η τοποθεσία ήταν απόκρημνη και οχυρή. Η ίδρυση της πόλης χρονολογείται στο τέλος του 6ου αι. π.Χ. αιώνα από την Απολλωνία (αποικία της Μιλήτου). ...
Η Αγχίαλος κατοικούνταν από 6.000 κυρίως Έλληνες και λιγοστούς Βουλγάρους.
Η ΗΜΙΑΥΤΟΝΟΜΗ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΡΩΜΥΛΙΑ
-To 1877 ξέσπασε ο Ρωσοτουρκικός πόλεμος που έληξε με την υπογραφή της περίφημης εκείνης συνθήκης του Αγίου Στεφάνου, τον Μάρτιο του 1878, με την οποία οι Ρώσοι υποχρέωσαν τον νικημένο Σουλτάνο να χαρίσει στο νέο κράτος της Βουλγαρίας τη μισή Θράκη και πάνω από τη μισή Μακεδονία.
-Oι ευρωπαϊκές δυνάμεις, θέλοντας να εμποδίσουν τη Ρωσία να γίνει ρυθμιστής της Βαλκανικής, έσπευσαν το καλοκαίρι της ίδιας χρονιάς στο συνέδριο του Βερολίνου να συμμαζέψουν τη μεγάλη Βουλγαρία του Αγίου Στεφάνου.
Την περιόρισαν σε ένα Πριγκιπάτο ανάμεσα στον Δούναβη και τα βουνά της πλούσιας θρακικής πεδιάδας και ανακήρυξαν ολόκληρη τη βόρεια Θράκη ημιαυτόνομη οθωμανική επαρχία με χριστιανό διοικητή διορισμένο από τον Σουλτάνο.
Έτσι τότε το καλοκαίρι του 1878 δημιουργήθηκε η επαρχία της Ανατολικής Ρωμυλίας με πρωτεύουσα τη Φιλιππούπολη.
Σύμφωνα με το Συνέδριο του Βερολίνου (1878) η Ανατολική Ρωμυλία αποκτά την αυτονομία της.
ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΟ ΠΡΑΞΙΚΟΠΗΜΑ
Το 1885 οι Βούλγαροι με πραξικόπημα κηρύσσουν την ένωση της Ανατολικής Ρωμυλίας με τη Βουλγαρία.
Ο Βούλγαρος ηγεμόνας Αλέξανδρος ανακηρύσσεται «ηγεμών των δύο Βουλγαριών» και φυσικά οι Μεγάλες Δυνάμεις δεν αντέδρασαν.
Έτσι ξαφνικά μπήκαν σύνορα σε έναν ενιαίο χώρο, οικογένειες αποκόπηκαν, κτηματίες έχασαν τις ιδιοκτησίες τους κι έμποροι τις δουλειές τους.
Τότε άρχισε ο αναγκαστικός εκβουλγαρισμός των Ελλήνων που βρέθηκαν μέσα στο νέο κράτος, οι διώξεις, οι απαγορεύσεις, οι ειδικοί νόμοι, το κλείσιμο των εκκλησιών και των σχολείων.
ΟΙ ΔΙΩΓΜΟΙ ΤΩΝ ΕΛΛΗΛΩΝ
Στο διάστημα 1885-1906 ακολουθούν φοβεροί διωγμοί και σφαγές των Ελλήνων, κοινοτικές και ιδιωτικές περιουσίες καταπατήθηκαν και καταστράφηκαν, ενώ παράλληλα αρχίζει η οργανωμένη πολιτική εκβουλγαρισμού του ελληνικού πληθυσμού της Ανατολικής Ρωμυλίας, με αποκορύφωμα το ολοκαύτωμα της Αγχιάλου στις 30 Ιουλίου 1906.
Τα μέτρα που πάρθηκαν μετά το 1885 από το βουλγαρικό κράτος, στόχευσαν με μαθηματική ακρίβεια στη συστηματική φυλετική αφομοίωση και στον αφανισμό του ελληνικού στοιχείου της Βόρειας Θράκης...
Οι Έλληνες κάτοικοι της Αγχιάλου, όταν πληροφορήθηκαν τους βανδαλισμούς των Βουλγάρων κομιτατζήδων και βλέποντας την αδιαφορία των εγγυητριών της συνθήκης του Βερολίνου Ευρωπαϊκών Δυνάμεων για τα πρωτοφανή και πρωτάκουστα αυτά εγκλήματα των Βουλγάρων, αλλά και την άνευ προσχημάτων συμμετοχή στα εγκλήματα αυτά και της βουλγαρικής κυβέρνησης, αντιλήφθηκαν ότι μόνο με τις δικές τους δυνάμεις θα μπορούσαν να προστατεύσουν τη ζωή τους και τις περιουσίες τους από τους βανδαλισμούς.
Οι Έλληνες της Αγχιάλου εξοπλίστηκαν με περίστροφα και με ρόπαλα, χωρίς να διανοηθούν ότι οι Βούλγαροι κομιτατζήδες και ο φανατισμένος βουλγαρικός όχλος, θα ήταν οπλισμένοι με πολεμικά όπλα εκστρατείας, με χειροβομβίδες και με δυναμίτιδα, όπως αποδείχθηκε αργότερα κατά την επίθεση των Βουλγάρων επιδρομέων.
Ανησυχώντας για την ασφάλειά τους, το έκαναν γνωστό με αναφορές τους και με τηλεγραφήματα στον τότε ηγεμόνα της Βουλγαρίας Φερδινάνδο και στον πρωθυπουργό της βουλγαρικής κυβερνήσεως, οι όποιοι όμως, όχι μόνον καμία σημασία δεν έδωσαν στις εκκλήσεις των Ελλήνων κατοίκων της Αγχιάλου για την εξασφάλιση της στοιχειώδους προστασίας της ζωής και των περιουσιών τους, αλλά και, αφού οργάνωσαν προηγουμένως τους επικειμένους βανδαλισμούς κατά της Αγχιάλου, αναχώρησαν και οι δυο για το εξωτερικό.
ΠΡΟΕΟΡΤΙΑ…
Οι βουλγαρικές αρχές όχι μόνο δεν ανταποκρίθηκαν, αλλά προσπάθησαν με δόλιο τρόπο να εξουδετερώσουν την οργανωμένη άμυνα των Αγχιαλιτών.
Ο Βούλγαρος νομάρχης διέταξε με εντολή της βουλγαρικής κυβέρνησης ένας λόχος του βουλγαρικού στρατού να καταλάβει την ιερά μονή του Αγίου Γεωργίου, η οποία ήταν φρουρούμενη μέχρι τότε από τους νόμιμα εξοπλισμένους κατοίκους της Αγχιάλου, και αποτελούσε το ισχυρό και ασφαλές προπύργιο για την προστασία της πόλης από οποιαδήποτε επιδρομή.
Η δικαιολογία για την κατάληψη της Μονής από τον βουλγαρικό στρατό ήταν ότι θα πετύχαιναν την πλήρη ασφάλεια της Αγχιάλου και των κατοίκων της.
Τρεις μέρες πριν την καταστροφή της Αγχιάλου από τους Βούλγαρους, ο Βούλγαρος νομάρχης Πύργου στέλνει τηλεγράφημα στον μητροπολίτη Αγχιάλου Βασίλειο όπου διαβεβαιώνει ότι το ποίμνιό του και τα ελληνικά και εκκλησιαστικά ευαγή ιδρύματα είναι ασφαλή και ότι δεν υπάρχει λόγος να ανησυχούν οι Έλληνες της Αγχιάλου, οι οποίοι μπορούν να χαλαρώσουν τα μέτρα ασφαλείας τους.
Στις 28 Ιουλίου 1906, ο φανατισμένος βουλγαρικός όχλος εξοπλίζεται στον Πύργο και προετοιμάζεται πυρετωδώς για την επιδρομή του κατά της Αγχιάλου. Την ίδια μέρα η εβδομαδιαία βουλγαρική εφημερίδα «Κράι» επίσπευσε την έκδοσή της κατά μία μέρα, για να προλάβει να φανατίσει τον βουλγαρικό όχλο και με εμπρηστικό δημοσίευμά της καλεί τους Βουλγάρους να καταστρέψουν την Ελληνική Αγχίαλο, η όποια αποτελεί, όπως έγραφε, την εστία και τη «μυρμηγκοφωλιά» του Ελληνισμού στη βουλγαρική γη.
Ο νομάρχης με επιστολή στον δήμαρχο όπου τον ενημερώνει να μην ανησυχεί και να μην τον ανησυχούν με ανοησίες και στον έπαρχο ότι δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας.
Το Σάββατο 29 Ιουλίου 1906, στα γραφεία της βουλγαρικής τοπικής εφημερίδας «Κράι», έφτασαν προκηρύξεις και κατέφθασαν πολλοί Βούλγαροι υπάλληλοι, οι οποίοι με τον διευθυντή της εφημερίδας επισκέφθηκαν τον Βούλγαρο έπαρχο και σε σύσκεψη οργάνωσαν το συλλαλητήριο του βουλγαρικού όχλου και δόθηκαν οι οδηγίες για τους βανδαλισμούς.
Ο έπαρχος διαβεβαίωσε το Δημοτικό Συμβούλιο ότι δεν πρέπει να ανησυχούν και οι Βούλγαροι έδωσαν οδηγίες στις βουλγαρικές οικογένειες να απομακρυνθούν από την Αγχίαλο.
Τα μεσάνυχτα του Σαββάτου προς την Κυριακή, 30 Ιουλίου 1906, έλαβε ο Έλληνας δήμαρχος της Αγχιάλου συνθηματικό τηλεγράφημα από τον Πύργο, ότι περισσότεροι από διακόσιοι διαδηλωτές οπλισμένοι με διάφορα όπλα, χειροβομβίδες και δυναμίτιδα, έρχονται από τον Πύργο στην Αγχίαλο για την καταστροφή της. Και πάλι ενημέρωσε τον έπαρχο, ο οποίος τον καθησύχασε.
ΟΙ ΒΙΑΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΟΜΙΤΑΤΖΗΔΩΝ
Μετά από δυο ώρες κατέφθασαν στην Ιερά Μονή ο συρφετός των παραπάνω από διακόσιους ένοπλους Βούλγαρους κομιτατζήδες. Ο έπαρχος έδωσε εντολή, να αποσύρει αμέσως τον βουλγαρικό στρατό της φρουράς της Ιεράς Μονής του Άγιου Γεωργίου και να τον κλείσει στα στρατιωτικά καταλύματα της Μονής, να αφήσει ελεύθερους τους οπλισμένους κομιτατζήδες και διαδηλωτές να εισέλθουν στην Αγχίαλο. Ταυτόχρονα διέταξε να δοθούν τα κλειδιά της Ελληνικής Μονής του Άγιου Γεωργίου στον επικεφαλής του συρφετού των ένοπλων Βουλγάρων για να γίνει η Ιερά Μονή ορμητήριο της επιδρομής.
Στις 4 π.μ. της Κυριακής, 30 Ιουλίου 1906, δόθηκε το σύνθημα της επίθεσης με συνεχείς και δαιμονιώδεις κωδωνοκρουσίες από τα κωδωνοστάσια του Ιερού Ναού της Παναγίας, όπου καλούσαν πάνδημους όλους τους Βούλγαρους να ενωθούν με τους κομιτατζήδες για να καταστρέψουν την Αγχίαλο. Και πριν προλάβουν οι Έλληνες της Αγχιάλου να καταλάβουν τι συμβαίνει, ο βουλγαρικός συρφετός άρχισε τους εμπρησμούς σε όλη την πόλη.
Οι Έλληνες κάτοικοι αμύνθηκαν με όσα μέσα διέθεταν εν μέσω της κόλασης των εμπρησμών, ανατινάξεων κτιρίων και εκρήξεων. Στις πρώτες απόπειρες οι αμυνόμενοι κάτοικοι απώθησαν τους πάνοπλους κομιτατζήδες μέσα σε ποτάμια αίματος και διάσπαρτα πτώματα και σε αλλεπάλληλες εφόδους και λυσσώδης επιθέσεις τους αποκρούονταν με επιτυχία πέρα από τον ελληνικό Ιερό Ναό με πολλές απώλειες.
ΤΟ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ ΤΗΣ ΑΓΧΙΑΛΟΥ
Στην τρίτη έφοδο των Βουλγάρων κι ενώ οι σθεναρά αμυνόμενοι Έλληνες με πείσμα κέρδιζαν έδαφος, κατέφτασε η έφιππος βουλγαρική Χωροφυλακή όχι για να προστατέψει τους Έλληνες, αλλά για να τους πείσει να μην προβάλλουν αντίσταση στους Βούλγαρους επιδρομείς, μπαίνοντας μπροστά ως προπύργιο των άνανδρων κομιτατζήδων.
Η τροπή που έλαβαν τα πράγματα ήταν ολέθρια. Πυρπολώντας την πόλη οι Βούλγαροι επιδρομείς ζήτησαν ταυτόχρονα βοήθεια από τον Πύργο με τηλεγράφημα και οι βουλγαρικές αρχές προσκάλεσαν με κωδωνοκρουσίες τους Βούλγαρους κατοίκους να βοηθήσουν τους αγωνιζόμενους αδερφούς τους για τον εμπρησμό της Αγχιάλου και την εξόντωση των κατοίκων της, φέροντας βαρύ οπλισμό, στρατιωτικά όπλα, χειροβομβίδες και δυναμίτιδες, τα οποία ο ίδιος ο έπαρχος μοίρασε στον φανατισμένο βουλγαρικό συρφετό. Από εκείνη την ώρα άρχισε η πραγματική τραγωδία των φρικαλεοτήτων, οι οποίες μετέτρεψαν την Αγχίαλο σε πραγματική κόλαση.
Μέσα από τις φλόγες οι Έλληνες εξακολουθούν να προβάλλουν σθεναρή αντίσταση, ενώ οι αιμοχαρείς Βούλγαροι επιδρομείς, αφού διέπραξαν λεηλασίες, εμπρησμούς, φόνους και σφαγές των Ελλήνων κατοίκων της Αγχιάλου επιδόθηκαν σε ολοσχερή καταστροφή της πόλης.
Στόχος υπήρξε και το Μητροπολιτικό Μέγαρο, όπου διέμενε ο Έλληνας μητροπολίτης Αγχιάλου, τον οποίο οι κάτοικοι προσπάθησαν να προστατέψουν από το μένος των επιδρομέων, οι οποίοι τον αναζητούσαν για να τον κάψουν ζωντανό.
Όσοι Έλληνες γλίτωσαν από την τρομερή πυρκαγιά που κατέκαυσε την πόλη, κατέφυγαν στην περιοχή των αλυκών και από εκεί με βάρκες διασώθηκαν στο τουρκικό έδαφος, στη Σμύρνη, στην Κωνσταντινούπολη και στην Αίγυπτο, ενώ άλλοι κατευθύνθηκαν στον Πύργο, στη Μεσημβρία και στη Σωζόπολη, από όπου αναχώρησαν με ατμόπλοια για την Ελλάδα.
Αυτός ήταν και ο σκοπός των βαρβάρων Βουλγάρων, να εκριζωθεί ο Ελληνισμός της Αγχιάλου και γενικότερα της Βορείου Θράκης από τις πανάρχαιες πατρογονικές εστίες τους.
ΟΙ ΑΠΩΛΕΙΕΣ….
Συνολικά στην Αγχίαλο καταστράφηκαν 707 ελληνικά σπίτια, 2 ελληνικές εκκλησίες και έχασαν τη ζωή τους αρκετοί Έλληνες.
Οι υλικές ζημιές ξεπέρασαν τα 50.000.000 φράγκα. Την ίδια μέρα που πυρπολήθηκε η Αγχίαλος, καταστράφηκαν ελληνικές περιουσίες και σε άλλα χωριά. Από θαύμα γλίτωσε η Στενήμαχος την καταστροφή.
.. Στην Ελλάδα οι Αγχιαλίτες πρόσφυγες εγκαταστάθηκαν αρχικά στην Αθήνα και τον Πειραιά και έναν χρόνο αργότερα άρχισαν να εγκαθίστανται στη σημερινή Νέα Αγχίαλο του Βόλου.
Το δεύτερο ρεύμα των Αγχιαλιτών προσφύγων ήρθε στην Ελλάδα μετά την ελληνοβουλγαρική σύμβαση για την ανταλλαγή των πληθυσμών (Νεϊγύ, 1919) και σχημάτισαν κοντά στη Θεσσαλονίκη τον συνοικισμό της Νέας Αγχιάλου.
Μια εκτενή περιγραφή για το Ολοκαύτωμα της Αγχιάλου από την κα Γεωργία Μποντού-Τοκαλή*
Το καλοκαίρι του 1906 ξέσπασαν οι ανθελληνικοί διωγμοί στην Ανατολική Ρωμυλία και στα κυριότερα Ελληνικά αστικά κέντρα της Φιλιππουπόλεως, της Στενήμαχου, του Πύργου, της Βάρνας, που κορυφώθηκαν με την καταστροφή της Αγχιάλου.
Η Αγχίαλος, ήταν χτισμένη στο βόρειο εξωτερικό άκρο του κόλπου Πύργου, στις ακτές του Εύξεινου Πόντου.
Η τοποθεσία ήταν απόκρημνη και οχυρή. Η ίδρυση της πόλης χρονολογείται στο τέλος του 6ου αι. π.Χ. αιώνα από την Απολλωνία (αποικία της Μιλήτου). ...
Η Αγχίαλος κατοικούνταν από 6.000 κυρίως Έλληνες και λιγοστούς Βουλγάρους.
Η ΗΜΙΑΥΤΟΝΟΜΗ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΡΩΜΥΛΙΑ
-To 1877 ξέσπασε ο Ρωσοτουρκικός πόλεμος που έληξε με την υπογραφή της περίφημης εκείνης συνθήκης του Αγίου Στεφάνου, τον Μάρτιο του 1878, με την οποία οι Ρώσοι υποχρέωσαν τον νικημένο Σουλτάνο να χαρίσει στο νέο κράτος της Βουλγαρίας τη μισή Θράκη και πάνω από τη μισή Μακεδονία.
-Oι ευρωπαϊκές δυνάμεις, θέλοντας να εμποδίσουν τη Ρωσία να γίνει ρυθμιστής της Βαλκανικής, έσπευσαν το καλοκαίρι της ίδιας χρονιάς στο συνέδριο του Βερολίνου να συμμαζέψουν τη μεγάλη Βουλγαρία του Αγίου Στεφάνου.
Την περιόρισαν σε ένα Πριγκιπάτο ανάμεσα στον Δούναβη και τα βουνά της πλούσιας θρακικής πεδιάδας και ανακήρυξαν ολόκληρη τη βόρεια Θράκη ημιαυτόνομη οθωμανική επαρχία με χριστιανό διοικητή διορισμένο από τον Σουλτάνο.
Έτσι τότε το καλοκαίρι του 1878 δημιουργήθηκε η επαρχία της Ανατολικής Ρωμυλίας με πρωτεύουσα τη Φιλιππούπολη.
Σύμφωνα με το Συνέδριο του Βερολίνου (1878) η Ανατολική Ρωμυλία αποκτά την αυτονομία της.
ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΟ ΠΡΑΞΙΚΟΠΗΜΑ
Το 1885 οι Βούλγαροι με πραξικόπημα κηρύσσουν την ένωση της Ανατολικής Ρωμυλίας με τη Βουλγαρία.
Ο Βούλγαρος ηγεμόνας Αλέξανδρος ανακηρύσσεται «ηγεμών των δύο Βουλγαριών» και φυσικά οι Μεγάλες Δυνάμεις δεν αντέδρασαν.
Έτσι ξαφνικά μπήκαν σύνορα σε έναν ενιαίο χώρο, οικογένειες αποκόπηκαν, κτηματίες έχασαν τις ιδιοκτησίες τους κι έμποροι τις δουλειές τους.
Τότε άρχισε ο αναγκαστικός εκβουλγαρισμός των Ελλήνων που βρέθηκαν μέσα στο νέο κράτος, οι διώξεις, οι απαγορεύσεις, οι ειδικοί νόμοι, το κλείσιμο των εκκλησιών και των σχολείων.
ΟΙ ΔΙΩΓΜΟΙ ΤΩΝ ΕΛΛΗΛΩΝ
Στο διάστημα 1885-1906 ακολουθούν φοβεροί διωγμοί και σφαγές των Ελλήνων, κοινοτικές και ιδιωτικές περιουσίες καταπατήθηκαν και καταστράφηκαν, ενώ παράλληλα αρχίζει η οργανωμένη πολιτική εκβουλγαρισμού του ελληνικού πληθυσμού της Ανατολικής Ρωμυλίας, με αποκορύφωμα το ολοκαύτωμα της Αγχιάλου στις 30 Ιουλίου 1906.
Τα μέτρα που πάρθηκαν μετά το 1885 από το βουλγαρικό κράτος, στόχευσαν με μαθηματική ακρίβεια στη συστηματική φυλετική αφομοίωση και στον αφανισμό του ελληνικού στοιχείου της Βόρειας Θράκης...
Οι Έλληνες κάτοικοι της Αγχιάλου, όταν πληροφορήθηκαν τους βανδαλισμούς των Βουλγάρων κομιτατζήδων και βλέποντας την αδιαφορία των εγγυητριών της συνθήκης του Βερολίνου Ευρωπαϊκών Δυνάμεων για τα πρωτοφανή και πρωτάκουστα αυτά εγκλήματα των Βουλγάρων, αλλά και την άνευ προσχημάτων συμμετοχή στα εγκλήματα αυτά και της βουλγαρικής κυβέρνησης, αντιλήφθηκαν ότι μόνο με τις δικές τους δυνάμεις θα μπορούσαν να προστατεύσουν τη ζωή τους και τις περιουσίες τους από τους βανδαλισμούς.
Οι Έλληνες της Αγχιάλου εξοπλίστηκαν με περίστροφα και με ρόπαλα, χωρίς να διανοηθούν ότι οι Βούλγαροι κομιτατζήδες και ο φανατισμένος βουλγαρικός όχλος, θα ήταν οπλισμένοι με πολεμικά όπλα εκστρατείας, με χειροβομβίδες και με δυναμίτιδα, όπως αποδείχθηκε αργότερα κατά την επίθεση των Βουλγάρων επιδρομέων.
Ανησυχώντας για την ασφάλειά τους, το έκαναν γνωστό με αναφορές τους και με τηλεγραφήματα στον τότε ηγεμόνα της Βουλγαρίας Φερδινάνδο και στον πρωθυπουργό της βουλγαρικής κυβερνήσεως, οι όποιοι όμως, όχι μόνον καμία σημασία δεν έδωσαν στις εκκλήσεις των Ελλήνων κατοίκων της Αγχιάλου για την εξασφάλιση της στοιχειώδους προστασίας της ζωής και των περιουσιών τους, αλλά και, αφού οργάνωσαν προηγουμένως τους επικειμένους βανδαλισμούς κατά της Αγχιάλου, αναχώρησαν και οι δυο για το εξωτερικό.
ΠΡΟΕΟΡΤΙΑ…
Οι βουλγαρικές αρχές όχι μόνο δεν ανταποκρίθηκαν, αλλά προσπάθησαν με δόλιο τρόπο να εξουδετερώσουν την οργανωμένη άμυνα των Αγχιαλιτών.
Ο Βούλγαρος νομάρχης διέταξε με εντολή της βουλγαρικής κυβέρνησης ένας λόχος του βουλγαρικού στρατού να καταλάβει την ιερά μονή του Αγίου Γεωργίου, η οποία ήταν φρουρούμενη μέχρι τότε από τους νόμιμα εξοπλισμένους κατοίκους της Αγχιάλου, και αποτελούσε το ισχυρό και ασφαλές προπύργιο για την προστασία της πόλης από οποιαδήποτε επιδρομή.
Η δικαιολογία για την κατάληψη της Μονής από τον βουλγαρικό στρατό ήταν ότι θα πετύχαιναν την πλήρη ασφάλεια της Αγχιάλου και των κατοίκων της.
Τρεις μέρες πριν την καταστροφή της Αγχιάλου από τους Βούλγαρους, ο Βούλγαρος νομάρχης Πύργου στέλνει τηλεγράφημα στον μητροπολίτη Αγχιάλου Βασίλειο όπου διαβεβαιώνει ότι το ποίμνιό του και τα ελληνικά και εκκλησιαστικά ευαγή ιδρύματα είναι ασφαλή και ότι δεν υπάρχει λόγος να ανησυχούν οι Έλληνες της Αγχιάλου, οι οποίοι μπορούν να χαλαρώσουν τα μέτρα ασφαλείας τους.
Στις 28 Ιουλίου 1906, ο φανατισμένος βουλγαρικός όχλος εξοπλίζεται στον Πύργο και προετοιμάζεται πυρετωδώς για την επιδρομή του κατά της Αγχιάλου. Την ίδια μέρα η εβδομαδιαία βουλγαρική εφημερίδα «Κράι» επίσπευσε την έκδοσή της κατά μία μέρα, για να προλάβει να φανατίσει τον βουλγαρικό όχλο και με εμπρηστικό δημοσίευμά της καλεί τους Βουλγάρους να καταστρέψουν την Ελληνική Αγχίαλο, η όποια αποτελεί, όπως έγραφε, την εστία και τη «μυρμηγκοφωλιά» του Ελληνισμού στη βουλγαρική γη.
Ο νομάρχης με επιστολή στον δήμαρχο όπου τον ενημερώνει να μην ανησυχεί και να μην τον ανησυχούν με ανοησίες και στον έπαρχο ότι δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας.
Το Σάββατο 29 Ιουλίου 1906, στα γραφεία της βουλγαρικής τοπικής εφημερίδας «Κράι», έφτασαν προκηρύξεις και κατέφθασαν πολλοί Βούλγαροι υπάλληλοι, οι οποίοι με τον διευθυντή της εφημερίδας επισκέφθηκαν τον Βούλγαρο έπαρχο και σε σύσκεψη οργάνωσαν το συλλαλητήριο του βουλγαρικού όχλου και δόθηκαν οι οδηγίες για τους βανδαλισμούς.
Ο έπαρχος διαβεβαίωσε το Δημοτικό Συμβούλιο ότι δεν πρέπει να ανησυχούν και οι Βούλγαροι έδωσαν οδηγίες στις βουλγαρικές οικογένειες να απομακρυνθούν από την Αγχίαλο.
Τα μεσάνυχτα του Σαββάτου προς την Κυριακή, 30 Ιουλίου 1906, έλαβε ο Έλληνας δήμαρχος της Αγχιάλου συνθηματικό τηλεγράφημα από τον Πύργο, ότι περισσότεροι από διακόσιοι διαδηλωτές οπλισμένοι με διάφορα όπλα, χειροβομβίδες και δυναμίτιδα, έρχονται από τον Πύργο στην Αγχίαλο για την καταστροφή της. Και πάλι ενημέρωσε τον έπαρχο, ο οποίος τον καθησύχασε.
ΟΙ ΒΙΑΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΟΜΙΤΑΤΖΗΔΩΝ
Μετά από δυο ώρες κατέφθασαν στην Ιερά Μονή ο συρφετός των παραπάνω από διακόσιους ένοπλους Βούλγαρους κομιτατζήδες. Ο έπαρχος έδωσε εντολή, να αποσύρει αμέσως τον βουλγαρικό στρατό της φρουράς της Ιεράς Μονής του Άγιου Γεωργίου και να τον κλείσει στα στρατιωτικά καταλύματα της Μονής, να αφήσει ελεύθερους τους οπλισμένους κομιτατζήδες και διαδηλωτές να εισέλθουν στην Αγχίαλο. Ταυτόχρονα διέταξε να δοθούν τα κλειδιά της Ελληνικής Μονής του Άγιου Γεωργίου στον επικεφαλής του συρφετού των ένοπλων Βουλγάρων για να γίνει η Ιερά Μονή ορμητήριο της επιδρομής.
Στις 4 π.μ. της Κυριακής, 30 Ιουλίου 1906, δόθηκε το σύνθημα της επίθεσης με συνεχείς και δαιμονιώδεις κωδωνοκρουσίες από τα κωδωνοστάσια του Ιερού Ναού της Παναγίας, όπου καλούσαν πάνδημους όλους τους Βούλγαρους να ενωθούν με τους κομιτατζήδες για να καταστρέψουν την Αγχίαλο. Και πριν προλάβουν οι Έλληνες της Αγχιάλου να καταλάβουν τι συμβαίνει, ο βουλγαρικός συρφετός άρχισε τους εμπρησμούς σε όλη την πόλη.
Οι Έλληνες κάτοικοι αμύνθηκαν με όσα μέσα διέθεταν εν μέσω της κόλασης των εμπρησμών, ανατινάξεων κτιρίων και εκρήξεων. Στις πρώτες απόπειρες οι αμυνόμενοι κάτοικοι απώθησαν τους πάνοπλους κομιτατζήδες μέσα σε ποτάμια αίματος και διάσπαρτα πτώματα και σε αλλεπάλληλες εφόδους και λυσσώδης επιθέσεις τους αποκρούονταν με επιτυχία πέρα από τον ελληνικό Ιερό Ναό με πολλές απώλειες.
ΤΟ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ ΤΗΣ ΑΓΧΙΑΛΟΥ
Στην τρίτη έφοδο των Βουλγάρων κι ενώ οι σθεναρά αμυνόμενοι Έλληνες με πείσμα κέρδιζαν έδαφος, κατέφτασε η έφιππος βουλγαρική Χωροφυλακή όχι για να προστατέψει τους Έλληνες, αλλά για να τους πείσει να μην προβάλλουν αντίσταση στους Βούλγαρους επιδρομείς, μπαίνοντας μπροστά ως προπύργιο των άνανδρων κομιτατζήδων.
Η τροπή που έλαβαν τα πράγματα ήταν ολέθρια. Πυρπολώντας την πόλη οι Βούλγαροι επιδρομείς ζήτησαν ταυτόχρονα βοήθεια από τον Πύργο με τηλεγράφημα και οι βουλγαρικές αρχές προσκάλεσαν με κωδωνοκρουσίες τους Βούλγαρους κατοίκους να βοηθήσουν τους αγωνιζόμενους αδερφούς τους για τον εμπρησμό της Αγχιάλου και την εξόντωση των κατοίκων της, φέροντας βαρύ οπλισμό, στρατιωτικά όπλα, χειροβομβίδες και δυναμίτιδες, τα οποία ο ίδιος ο έπαρχος μοίρασε στον φανατισμένο βουλγαρικό συρφετό. Από εκείνη την ώρα άρχισε η πραγματική τραγωδία των φρικαλεοτήτων, οι οποίες μετέτρεψαν την Αγχίαλο σε πραγματική κόλαση.
Μέσα από τις φλόγες οι Έλληνες εξακολουθούν να προβάλλουν σθεναρή αντίσταση, ενώ οι αιμοχαρείς Βούλγαροι επιδρομείς, αφού διέπραξαν λεηλασίες, εμπρησμούς, φόνους και σφαγές των Ελλήνων κατοίκων της Αγχιάλου επιδόθηκαν σε ολοσχερή καταστροφή της πόλης.
Στόχος υπήρξε και το Μητροπολιτικό Μέγαρο, όπου διέμενε ο Έλληνας μητροπολίτης Αγχιάλου, τον οποίο οι κάτοικοι προσπάθησαν να προστατέψουν από το μένος των επιδρομέων, οι οποίοι τον αναζητούσαν για να τον κάψουν ζωντανό.
Όσοι Έλληνες γλίτωσαν από την τρομερή πυρκαγιά που κατέκαυσε την πόλη, κατέφυγαν στην περιοχή των αλυκών και από εκεί με βάρκες διασώθηκαν στο τουρκικό έδαφος, στη Σμύρνη, στην Κωνσταντινούπολη και στην Αίγυπτο, ενώ άλλοι κατευθύνθηκαν στον Πύργο, στη Μεσημβρία και στη Σωζόπολη, από όπου αναχώρησαν με ατμόπλοια για την Ελλάδα.
Αυτός ήταν και ο σκοπός των βαρβάρων Βουλγάρων, να εκριζωθεί ο Ελληνισμός της Αγχιάλου και γενικότερα της Βορείου Θράκης από τις πανάρχαιες πατρογονικές εστίες τους.
ΟΙ ΑΠΩΛΕΙΕΣ….
Συνολικά στην Αγχίαλο καταστράφηκαν 707 ελληνικά σπίτια, 2 ελληνικές εκκλησίες και έχασαν τη ζωή τους αρκετοί Έλληνες.
Οι υλικές ζημιές ξεπέρασαν τα 50.000.000 φράγκα. Την ίδια μέρα που πυρπολήθηκε η Αγχίαλος, καταστράφηκαν ελληνικές περιουσίες και σε άλλα χωριά. Από θαύμα γλίτωσε η Στενήμαχος την καταστροφή.
.. Στην Ελλάδα οι Αγχιαλίτες πρόσφυγες εγκαταστάθηκαν αρχικά στην Αθήνα και τον Πειραιά και έναν χρόνο αργότερα άρχισαν να εγκαθίστανται στη σημερινή Νέα Αγχίαλο του Βόλου.
Το δεύτερο ρεύμα των Αγχιαλιτών προσφύγων ήρθε στην Ελλάδα μετά την ελληνοβουλγαρική σύμβαση για την ανταλλαγή των πληθυσμών (Νεϊγύ, 1919) και σχημάτισαν κοντά στη Θεσσαλονίκη τον συνοικισμό της Νέας Αγχιάλου.
Μια εκτενή περιγραφή για το Ολοκαύτωμα της Αγχιάλου από την κα Γεωργία Μποντού-Τοκαλή*
Ολο το άρθρο εδω:https://e-thessalia.gr/to-olokaytoma-tis-agchialoy.../
