Περί προφητών καί ψευδοπροφητών, περί θαυμάτων καί ψευδοθαυμάτων, περί πνευματικών δράσεων καί ψευδό οράσεων καί όνείρων.

«Πνευματική φαρέτρα τοῦ Ὀρθοδόξου Χριστιανοῦ»

Ὑπό ρουμάνου Γέροντος π. Κλεόπα Ἠλίε.

Πατέρες καί άδελφοί,

Γνωρίζουμε όλοι οτι άπό τήν άρχή τής ύπάρξεως του κόσμου καί μέχρι σήμερα ὁ κόσμος πολεμά μέ τό σκό­τος, τό άγαθό μέ τό κακό, ἡ άλήθεια μέ τό ψεῦδος. Πε­ρισσότερο άπό κάθε άλλη έποχή σήμερα πρέπει έμείς νά εἴμεθα άγρυπνοι γιά τήν προστασία τής ορθοδόξου πίστεώς μας, έπειδή πλήθος άπό ήρες έγέμισαν τόν άγρό τοῦ Χριστοῦ καί πολλοί ψευδοδιδάσκάλοι ήλθαν στόν κόσμο πρός άπώλεια ψυχών. Γι' αύτό ήθέλησα σ' αύτό τόν λόγο μας νά όμιλήσουμε γιά τούς ψευδοπροφήτας, τά σημεία των, τήν διδασκαλία των, ώστε, γνωρίζοντας αύτά, νά φυλαγώμεθα άπό αύτούς τούς προβατοσχήμους λύκους.

Ιδού άπό τώρα άρχίζουμε μέ έρώτησι καί άπάντησι ἐξαντλοῦντες σταδιακώς τό επίκαιρο αύτό θέμα μας.

Ποιοί είναι οἱ άληθινοί προφήται;

Ή Άγία Γραφή μάς λέγει οτι άληθινοί προφήται εί­ναι άνθρωποι τοῦ Θεοῦ ("Εξοδ. 3,1) πού εστάλησαν άπό τόν Θεό (Ίησοῦς τοῦ Ναυή 24,5) καί γεμάτοι άπό τόν Α­γιο Πνεῦμα (Ίεζεκ. 2,3 καί 3,24).

Πώς γνωρίζονται οί άληθινοί προφήται;

Τό βασικώτερο σημείο των είναι ότι οί προφητείες των εκπληρούνται.

Πώς γνωρίζονται οἱ άληθινές προφητείες;

Οί άληθινές προφητείες πρέπει νά έκπληροϋν τούς κάτωθι όρους: Πρέπει νά έκπληρώνουν τίς ίδιες προϋπο­θέσεις, ὅπως συνέβη μέ τά θαύματα τού Σωτήρος, τῶν Αποστόλων καί τῶν Αγίων Πατέρων. Αύτές πρέπει νά κηρύττουν ένα μόνο Θεό. Οι προφήται πού τίς λέγουν δέν εἶναι τρελλοί ούτε άπατεώνες, δέν κυνηγούν τίς περιου­σίες, δέν φροντίζουν πρώτα γιά τά αναγκαία τής ζωής, άλλά ζούν μέ θλίψεις καί δοκιμασίες στήν ζωή των καί πολλές φορές θυσιάζουν τήν ζωή των γιά τήν έπικράτησι τού θείου λόγου.

Τί είναι τά θαύματα;

Τά θαύματα είναι θεια έργα πού υπερβαίνουν τίς άνθρώπινες δυνάμεις καί τήν λογική τοῦ κόσμου. Γίνον­ται μέ τήν δύναμι τοΰ Θεού στούς ανθρώπους τής παρού­σης ζωής σέ στιγμές έξ ολοκλήρου καθωρισμένες άπό τόν Θεό καί άποβλέπουν στόν φωτισμό καί τήν διόρθωσί μας γιά τήν σωτηρία μας. Εκφράζουν τήν θέλησι τοῦ Θεοῦ καί ερμηνεύουν στούς άνθρώπους τίς άγνωστες ο­δούς Του. Ό Θεός είναι ό πρώτος καί ό μεγαλύτερος θαυ­ματουργός, διότι είναι καί ή πηγή αύτών.

Πώς γνωρίζονται τά άληθινά θαύματα;

Τά άληθινά θαύματα διαφέρουν άπό τά άπατηλά σέ πολλά σημεία άπό τά όποια σημειώνουμε τά σπου­δαιότερα:

α) Είναι επάξια τά άληθινά θαύματα τού Όνόματος τού Θεού καί στηρίζονται στήν Αγία Γραφή καί στήν Ιε­ρά Παράδοσι.

β) Εμφανίζονται μέ τά μέσα πού έγίνοντο καί τά θαύματα τοῦ Χριστοῦ καί τών Αγίων Του.

γ) Δέν έμπνέουν άμφχσβήτησι, δέν συγκρούονται με­ταξύ των καί δέν λέγονται άλλα άντ' άλλων.

δ) Δέν άντιφάσκουν πρός τήν Αγία Γραφή καί τήν Ιερά Παράδοσι.

ε) Άποβλέπουν στήν σωτηρία τῶν ψυχῶν τῶν άνθρώπων.

στ) Δέν επιφέρουν τήν άμαρτία ἤ τόν θάνατο, άλλά τήν βοήθεια στό σώμα καί τήν ψυχή τοῦ άνθρωπου.

ζ) Αύτός πού θαυματουργεί λέγει μόνο τήν άλήθεια καί δέν έξαρτάται άπό προσωπικά ἤ ξένα έγωϊστικά φρο­νήματα.

η) Προκαλούν τήν προστασία καί τήν δύναμη τοῦ Θεοῦ στόν άνθρωπο.

θ) Μέ τά θαύματα άποδεικνύεται τό έργο τής προ­νοίας τοῦ Θεού στόν κόσμο καί ειδικώτερα στόν άνθρω­πο.

Τί είναι τά οράματα;

ΟΙ οράσεις είναι έμφάνειες πού γίνονται άντιληπτές μέ τούς νοητούς οφθαλμούς είτε σέ πλήρη κατάστασι λειτουργίας τού οργανισμού ένός ύγιούς ανθρώπου, εί­τε σέ κατάστασι σχετικού ἤ πλήρους ύπνου, είτε σέ κατάστασι έκστάσεως.

Πώς γνωρίζονται οί άληθινές εκστάσεις ἤ οράσεις;

Οί δράσεις καί έκστάσεις πού άφήνουν στήν ψυχή ειρήνη, ησυχία, ταπείνωσι καί ανυπόκριτη άγάπη μπο­ρούν νά θεωρηθούν καλές, αφού δοκιμασθούν καί μέ τήν πνευματική φλόγα τών δύο μαθητών πού έπορεύοντο πρός Εμμαούς «καί εἶπον πρός άλλήλους ούχί ή καρδία ήμών καιομένη ήν έν ἡμῖν, ώς έλάλει ἡμῖν έν τή όδώ...»; (Λουκ. 24,32). Άλλά καθαρώτερα τά σημεία τής άληθινής οράσεως τά λέγει ό άγιος Μάξιμος ό Καυσοκαλυβίτης στήν συζήτησί του πού είχε μέ τόν άγιο Γρηγόριο τόν Σιναΐτη. Λέγει λοιπόν ότι στόν καιρό τῶν πραγματικών δ­ράσεων, κατά τίς όποιες πλησιάζει στόν άνθρωπο ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ συμβαίνουν τά έξης: συγκεντρώνονται οί λογι­σμοί καί σκέψεις τοῦ νοῦ, ό όποιος γίνεται προσεκτικός, καί ταπεινός. Εχει μνήμη θανάτου, τών αμαρτιών του, τῆς μελλούσης κρίσεως καί τῶν αιωνίων βασάνων. Ή ψυχή εύκόλως ταπεινώνεται, κατανύσσεται καί στενάζει καί τά μάτια έχουν πραότητα καί τρέχουν δάκρυα. Οσο πλησιάζει συχνότερα αύτή ἡ χάρις στόν άνθρωπο τόσο καί τού καταπραΰνει τήν ψυχή καί τήν παρηγορεί μέ τήν μνήμη τών Παναγίων Παθών τοῦ Κυρίου μας καί τήν ά­πειρη φιλανθρωπία Του. Οταν ύψωθή ό νοῦς τοῦ άνθρώ­που στό θείο φώς, ή καρδία του γίνεται πραεΐα καί πηγά­ζει τούς καρπούς τοῦ Άγίου Πνεύματος: τήν χαρά, ειρή­νη, μακροθυμία, άγαθότητα, έλεημοσύνη, άγάπη, ταπεί­νωσι κ.λ.π. καί λαμβάνει ή ψυχή μία ανεκδιήγητη χαρά.

Τί εἶναι τά όνειρα;

Τό όνειρο είναι μία κίνησις τοῦ νοῦ, ἐνῶ τό σώμα εἶναι άκίνητο.

Πώς γνωρίζονται τά άληθινά όνειρα;

Τά όνειρα πού μάς παρουσιάζουν τά βάσανα καί τήν μέλλουσα κρίσι τοῦ Θεοῦ εἶναι άπό τόν Θεό, ένώ τά ί­δια έάν μάς προκαλούν άπελπισία προέρχονται άπό τόν διάβολο. Ό άγιος Διάδοχος Επίσκοπος Φωτικής λέγει ότι τά όνειρα πού στέλλονται στήν ψυχή άπό τήν άγάπη τοῦ Θεοῦ, είναι πραγματικές καί άναμφισβήτητες μαρτυ­ρίες σέ μία υγιή ψυχή! Γι' αύτό δέν πηγαίνουν άπό τήν μία ύπόθεσι στήν άλλη, δέν παχύνουν τήν νοερά αἴσθησι καί ούσία τοῦ νοῦ, δέν επιφέρουν γέλιο ή ξαφνικό κλάμα' άλ­λά πλησιάζουν τήν ψυχή μέ πραότητα καί τήν γεμίζουν μέ πνευματική χαρά. Καί όταν σηκωθή άπό τόν ύπνο ἡ ψυχή ζητεί μέ πολύ πόθο νά συνεχιζόταν αύτή ἡ χαρά πού έ­νοιωθε στόν ὕπνο... Συμβαίνει όμως ένίοτε καί τά καλά ό­νειρα νά μή προκαλούν χαρά στήν ψυχή, άλλά χαρά καί λύπη μαζί καί χωρίς πόνο. Αύτό συμβαίνει σ' αύτούς πού προχώρησαν πολύ στούς ταπεινούς λογισμούς καί στήν ταπείνωσι.

Τί εἶναι οί ψευδοπροφήται;

Οί ψευδοπροφήται είναι «λύκοι άρπαγες» (Ματθ. 7,15), είναι λύκοι ντυμένοι μέ τό δέρμα προβάτου καί «υιοί τοῦ διαβόλου» (Πράξ. 12,10), «τέκνα τοῦ πονηροῦ» (Ματθ. 13,28), τά «ζιζάνια εις τόν άγρόν τοῦ Κυρίου (Ένθ. άνωτ.), είναι σκεύη τῆς ὀργῆς τοῦ Θεοῦ» (Ρωμ. 9,22), «οδηγοί τών τυφλών» (Ματθ. 15,14) καί «υίοί τής γεέννης» (Ματθ. 23, 15).

Πώς γίνονται γνωστοί οί ψευδοπροφήται;

Οί ψευδοπροφήται γνωρίζονται άπό τά έργα των, κηρύττουν καί διδάσκουν γιά τά χρήματα, οί προφητείες των δέν έκπληρώνονται ποτέ, όμιλούν γιά μιά ψεύτικη ει­ρήνη πού εύρίσκεται στήν κακία, οί προφητείες των είναι άποκυήματα τοῦ νοῦ καί τῆς πονηράς καρδίας των. Οί πρόδρομοι αύτοί τού Αντίχριστου δέν παραδέχονται πο­τέ ούτε καί ύπακούουν στίς άληθινές προφητείες τών Α­γίων τού Θεού, τολμούν καί προφητεύουν έν Όνόματι τοΰ Κυρίου γιά νά έξ απατήσουν τούς ἀφελεῖς καί είναι μιση­τοί ένώπιον τοῦ Θεοῦ (Δευτ. 18,1012 καί Ίεζεκ. 13,8).

Πώς γίνονται γνωστές οί άπατηλές οράσεις τών ψευδοπροφητών;

Οί άπατηλές αύτές οράσεις γεννώνται άπό τόν διάβολο μέ τήν παραχώρησι τοῦ Θεοῦ, έξ αίτιας τής έπιπολαιότητος τοῦ άνθρώπου καί τών αμαρτιών πού τόν έδέσμευσαν ψυχικά. Ανθρωποι μέ τέτοια κατάστασι ψυ­χής δέν ύπακούουν στό θεῖο θέλημα, τό ατιμάζουν καί εί­ναι γεμάτοι άπό μίσος καί κακία πρός κάθε τι τό όποιο δέν είναι τῆς άρεσκείας των, βλέποντες ότι τό καλό μόνο στόν έαυτό των ύπάρχει. Αύτούς τούς εξαπατά ό διάβολος προσφέροντάς τους ώς δήθεν άγαθό κίνητρο τόν άσκητι σμό, τήν ύπεράσπισι τής πίστεως καί τά άγαθά έργα, ι­διαίτερα σ' αύτούς πού διαθέτουν μία φυσική πραότητα, τούς κάνει νά συμπεριφέρωνται μέ μία εύλάβεια πού στήν βάσι της είναι διαβολική μέ τήν όποία έξαπατοΰν άκόμη καί τούς εκλεκτούς.

Οί οράσεις πού άφήνουν στήν ψυχή ταραχή μέ όποια δήποτε μορφή είναι διαβολικές. Αύτό τό μαθαίνουμε καλ­λίτερα άπό τόν άγιο Μάξιμο τόν Καυσοκαλυβίτη στό διά­λογο πού είχε μέ τόν άγιο Γρηγόριο τόν Σινάίτη. Ἐκεῖ στό συναξάρι γράφονται τά ἐξῆς: «Οταν τό πονηρό πνεῦμα τῆς άπάτης πλησιάζη τόν άνθρωπο, του ταράζει τόν νου, τόν άγριεύει, τοϋ σκληρύνει καί σκοτίζει τήν καρδιά, τοῦ προκαλεί φόβο καί άλαζονεία, τοῦ χαλαρώνει τήν δύναμι τών οφθαλμών, τού ταράζει ολόκληρο τό σώμα, τοῦ πα­ρουσιάζει μέσα σέ κόκκινο φώς άκάθαρτες φαντασίες, δαιμονίζεται ό νοῦς του καί λέγει λόγια βλάσφημα καί ά­πρεπα. Λόγω τοῦ κακοῦ πνεύματος ό άνθρωπος οργίζε­ται εύκολα, καυχάται γιά τά κατορθώματά του, δέν γνω­ρίζει σχεδόν καθόλου τήν ταπείνωσι, τό πένθος καί τά δάκρυα τής μετανοίας. Χωρίς συστολή καί φόβο Θεοῦ έξοικειώνεται μέ τά πάθη καί μέ λίγα λόγια έξέρχεται τελείως άπό τίς φρένες του καί οδηγείται στήν τελεία απώ­λεια ψυχής καί τοΰ σώματος».

Τί λέγουν ή Άγία Γραφή καί οί Αγιοι Πατέρες γιά τά όνειρα;

— Στό 34ο κεφάλαιο τοΰ βιβλίου Σοφία Σειράχ δια­βάζουμε άπό τήν άρχή: «Κεναί ελπίδες καί ψευδείς άσυνέτω άνδρί, καί ένύπνια άναπτεροῦσιν άφρονας, ώς δρασσόμενος σκιάς καί διώκων άνεμον, οϋτως ό έπέχων ένυπνίοις... μαντεΐαι καί οίωνισμοί καί ενύπνια μάταια ε­στί... πολλούς γάρ έπλάνησε τά ενύπνια, καί έξέπεσον έλπίζοντες έπ' αύτοΐς». Ένώ ό άγιος Ιωάννης τής Κλίμα­κος λέγει τά έξής: «Σέ όσους τόν πιστεύουν ό δαίμων αύ­τός φάνηκε πολλές φορές άληθινός προφήτης, ένώ σέ ό­σους τόν περιφρονούν πάντοτε άποδείχθηκε ψεύτης» (Λόγος 3ος). Ό άγιος Διάδοχος Φωτικής λέγει τά έξής: «Θά προοδεύσουμε άκόμη περισσότερο στήν άρετή, έάν ούδέποτε έμπιστευόμεθα στίς φαντασίες τών δαιμόνων καί τά όνειρα άπό τά όποια τά περισσότερα δέν είναι τί­ποτε άλλο παρά μορφές τών σκέψεών μας ή διαβολικά παιγνίδια».

Άραγε θά λυπηθή ό Θεός έάν έμεις δέν πιστεύσουμε σέ κάποια άληθινή όρασι ή όνειρο;

— Απαντούμε μέ τά λόγια του αγίου Νικοδήμου του Άγιορείτου, ό όποιος λέγει ότι οί δαίμονες, ιδιαίτερα στόν καιρό τοϋ θανάτου, θέλουν νά μάς επιτεθούν μέ δρά­ματα καί φανερές άπατηλές φαντασίες καί μάς διδάσκει ότι καί άν άκόμη μάς έμφανισθή κάποια δρασις μετασχη­ματισμένη σέ άγγελο φωτός, νά μή τήν δεχθούμε καθό­λου καί νά λέμε πρός τούς δαίμονες, πού παριστάνονται μέ τήν μορφή άγίων ή άγγέλων: «Χάσου, πανάθλιε, στό σκοτάδι σου, διότι έγώ δέν έχω άνάγκη άπό τίς θεωρίες σου. Δέν έχω άνάγκη άπό τίποτε παρά μόνο άπό τήν εύ σπλαχνία τού Ιησού μου καί τίς προσευχές τής Άειπαρθένου Μητρός του καί τών Άγίων Του». Καί όταν άκόμη άπό τά άλλεπάλληλα σημεία διαπιστώσης ότι αύτά είναι θεωρίες άπό τόν Θεό, πάλι νά τίς άπομακρύνης καί νά μή τίς δέχεσαι καθόλου. Καί μή φοβηθής ότι δέν εύχαρίστη σες τόν Θεό μέ αύτή τήν στάσι σου, διότι έάν αύτά είναι άπό τόν Θεό, Αύτός γνωρίζει νά σού ξεδιαλύνη τήν ύπόθε σι καί μή τό θεωρής αμαρτία, έάν δέν τίς δέχεσαι... Έάν ό Θεός είναι κοντά στούς ταπεινούς, μπορεί νά μή είναι σ' αύτούς πού χάριν τής ταπεινώσεώς των αξιώνονται άπ' Αύτόν θείων ένεργειών Του;

Πατέρες καί άδελφοί, εκτός τών ανωτέρω διδαχών μάς όμιλεΐ καί ό ΐδιος ό Απόστολος Παύλος γιά τόν κίν­δυνο πού διατρέχει ό άνθρωπος έξ αιτίας μιας δαιμονικής άπάτης, όταν ό δαίμων μετασχηματίζεται σέ φωτεινό άγ­γελο. Ιδού τί λέγει τ ό χωρίο: «Καί ού θαυμαστόν* αύτός γάρ ό σατανάς μετασχηματίζεται εις άγγελον φωτός» (Β' Κορ.11,14).

Οθεν έν κατακλείδι, σάς παρακαλώ, νά έχετε ώς πνευματικούς διδασκάλους καί συμβούλους, έμπειρους Πνευματικούς, στούς όποιους νά έχετε έμπιστοσύνη στά λόγια των καί νά τούς ύπακούετε γιά νά βαδίζετε μέ συνέ­πεια καί φόβο Θεοῦ τόν δρόμο τής σωτηρίας σας. Ζητώ καί νά μέ συγχωρέσετε διότι πολύ σάς έκούρασα μέ τόν έκτεταμένο αύτό λόγο μου.

Μετάφρασις ἀπό τά ρουμανικά π. Δαμασκηνός Γρηγοριάτης

Μέ τήν εὐλογία τοῦ πατρός Δαμασκηνοῦ Γρηγοριάτου