Ο
ΕΘΝΙΚΟΣ μας ἱστορικὸς Σπυρίδων Τρικούπης ἔγραψε: «Ἡ ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας
φωνὴ ἀντήχησε καθ’ ὅλας τὰς Κυκλάδας καὶ πολλὰς τῶν Σποράδων. Μόναι αἱ
καρδίαι τῶν τοῦ δυτικοῦ δόγματος Ἑλλήνων ἐκώφευσαν. Ἐφάνη κατὰ τὴν
περίπτωσιν ταύτην ὑπὸ τὴν μορφὴν τοῦ δόγματος τούτου ὅλη ἡ ἀσχημοσύνη
τοῦ φανατισμοῦ προτιμήσαντος τὴν ἡμισέληνον τοῦ σταυροῦ καὶ τὴν δουλείαν
τῆς ἐλευθερίας…
Ἐξαιρουμένων δὲ πολλὰ ὀλίγων φανέντων ἀληθῶν Ἑλλήνων
ἐπὶ τοῦ ἀγῶνος, οἱ λοιποὶ καὶ ἀντεῖπαν καὶ ἀντέπραξαν φανερὰ καὶ
κρυφίως, καὶ σχέσεις ἔλαβον μυστικὰς πρὸς τοὺς ἐχθροὺς τοῦ Ἔθνους, καὶ
χαρὰν μεγάλην ἀσυστόλως ἔδειξαν ἐπὶ ταῖς ἀποτυχίαις τῶν ὁμογενῶν (π.χ.
ὅταν ἔμαθαν τὴν καταστροφὴ καὶ τὶς σφαγὲς τῆς Χίου ἐχόρευαν ἀπὸ τὴ χαρά
τους!)… Τόσην δὲ κλίσιν ἔδειξαν πρὸς τοὺς Τούρκους οἱ δυτικόφρονες ἐν
γένει καὶ κατ’ ἐξοχὴν οἱ τῆς Σύρας, οὕς εὐτύχησεν ἡ Ἐπανάστασις, καὶ
τόσον ὀλίγην πεποίθησιν εἶχον ἐπὶ τῇ εὐοδώσει τοῦ ἐθνικοῦ ἀγῶνος, ὥστε
συνεισέφερον διπλοὺς φόρους, τοὺς μὲν ἐξ ἀνάγκης χάριν τῶν Ἑλλήνων, τοὺς
δὲ ἐκ προαιρέσεως χάριν τῶν Τούρκων»!
Ὁ ἱστορικὸς Σπηλιάδης ἔγραψε: «Ἐκ
τῶν τοιούτων Δυτικῶν Ἑλλήνων ὑπῆρξαν καὶ τινες, οἱ ὁποῖοι ἔστελλον
τροφὰς εἰς τοὺς Τούρκους τῆς Εὐβοίας καὶ τῆς Κρήτης καὶ ὡδήγουν ὡς
ναυαγοὶ τοὺς Τουρκικοὺς στόλους εἰς ἐκεῖνα τὰ μέρη»!
