Θοδωρής Γκούμας
Η πρεμιέρα της νέας σειράς του MEGA, «Οι Αθώοι», έφερε στο προσκήνιο ένα ζήτημα που υπερβαίνει κατά πολύ τα όρια της καλλιτεχνικής διασκευής, αγγίζοντας τον ευαίσθητο πυρήνα της ιστορικής αλήθειας. Η έντονη αντίδραση της κοινότητας των Βορειοηπειρωτών και ιδιαίτερα των Χιμαραίων δεν είναι προϊόν υπερβολής, αλλά μια αυτονόητη άμυνα απέναντι σε μια κατάφωρη διαστρέβλωση. Η επιλογή της παραγωγής να παρουσιάσει τη μητέρα του Γιάννου ως «αλβανόφωνη Τουρκάλα από τη Χιμάρα», αποτελεί μια ιστορική ανακρίβεια που αλλοιώνει τη φυσιογνωμία ενός τόπου με αδιαμφισβήτητο και διαχρονικό ελληνικό πρόσημο.
Η Χιμάρα του 19ου αιώνα, την εποχή δηλαδή που διαδραματίζεται το έργο, υπήρξε ένα από τα ισχυρότερα προπύργια της Ορθοδοξίας και του Ελληνισμού. Η χρήση του όρου «Τουρκάλα» στο σενάριο είναι ιστορικά ανυπόστατη, καθώς εκείνη την περίοδο ο όρος αυτός χρησιμοποιούνταν αποκλειστικά για να περιγράψει το μουσουλμανικό στοιχείο, το οποίο ήταν ξένο προς την ταυτότητα της περιοχής. Στην πραγματικότητα, η Χιμάρα ήταν ένα κέντρο όπου η ελληνική παιδεία κυριαρχούσε στα σχολεία, η ελληνική γλώσσα ήταν το όργανο της εκκλησίας και των συναλλαγών, και η εθνική συνείδηση των κατοίκων ήταν τόσο ισχυρή, που λίγα χρόνια αργότερα θα πρωτοστατούσαν στον Αυτονομιακό Αγώνα της Βορείου Ηπείρου.
Ακόμα και η αναφορά στον Κωνσταντίνο Θεοτόκη λειτουργεί ως αδιάψευστο πειστήριο αυτής της διαστρέβλωσης. Ο συγγραφέας, γνωρίζοντας σε βάθος την ανθρωπογεωγραφία της εποχής του, περιγράφει την ηρωίδα ως Χριστιανή Αρβανίτισσα, μια ταυτότητα που την καθιστά οργανικό και αναπόσπαστο κομμάτι του ελληνικού έθνους. Η μετατροπή της σε «αλβανόφωνη μουσουλμάνα» από τους σεναριογράφους της σειράς, όχι μόνο ακυρώνει το κοινωνικό πλαίσιο του πρωτότυπου έργου, αλλά έρχεται να δικαιώσει σύγχρονα, ανιστόρητα αφηγήματα που επιχειρούν να αποκόψουν τη Χιμάρα από τις ελληνικές της ρίζες.
Το πρόβλημα παίρνει διαστάσεις καθώς η τηλεοπτική μυθοπλασία έχει τη δύναμη να υποκαθιστά την ιστορική γνώση στη συλλογική μνήμη. Όταν μια παραγωγή μεγάλης εμβέλειας προβάλλει μια παραχαραγμένη εκδοχή του παρελθόντος, ο μέσος θεατής κινδυνεύει να αποδεχθεί παθητικά μια εικόνα που προσβάλλει τη μνήμη των ανθρώπων που θυσιάστηκαν για να διατηρήσουν τη γλώσσα και την πίστη τους. Η καλλιτεχνική ελευθερία δεν μπορεί να λειτουργεί ως «πλυντήριο» ιστορικών αλλοιώσεων. Η Χιμάρα δεν είναι ένα τυχαίο, ουδέτερο σκηνικό, αλλά ένας τόπος με βαριά ιστορική κληρονομιά που δεν επιδέχεται «διορθώσεις» προς χάριν της τηλεθέασης.
