Τοῦ κ. Βασιλείου Βακάλη
Τὸ τί συνέβαινε πέρα ἀπ’ τὰ συρματοπλέγματα τῆς ἀπομόνωσης στὴν ἀλβανικὴ ἐπικράτεια γιὰ σαράντα περίπου χρόνια ἦταν γνωστό. Το ἐκεῖ Κόμμα Ἐργασίας Ἀλβανίας (ΚΕΑ) δρώντας ὡς ἐγκληματικὴ ὀργάνωση βίας, ρατσισμοῦ καὶ αἵματος σκόρπιζε παντοῦ τὴ δυστυχία καὶ τὸν θάνατο. Μετὰ τὴν πτώση τοῦ καθεστῶτος ἕνα σύνολο Ἀλβανῶν συγγραφέων, καλλιτεχνῶν, ποιητῶν κλπ ὡς ἄμεσα θύματα αὐτοῦ τοῦ καθεστῶτος περιγράφουν στὰ ἔργα τους τὰ προσωπικὰ τους βιώματα καὶ τὴν ἐγκληματικὴ δραστηριότητα τοῦ ΚΕΑ. Τὸ σύνολο αὐτῆς τῆς λογοτεχνικῆς κλπ παραγωγῆς ἔγινε γνωστὸ ὡς ‘Λογοτεχνία τῶν Διωχθέντων’. Τή λογοτεχνία αὐτὴ ἐξετάζει στὴ Διατριβὴ του ὁ Ἄχ. Σύρμος. Εἶναι δυσεξαρίθμητες οἱ δολοφονίες, οἱ ἐξορίες, οἱ ἐξαφανίσεις ‘θιγμένων’ – στοχοποιημένων, ἡ ἀκραία κοινωνικὴ ἀπομόνωση, ἡ ἐξουθένωση, ὁ κοινωνικὸς στιγματισμὸς καὶ διασυρμός, ἡ ἐξαθλίωση τῆς ἐργατικῆς τάξης καὶ οἱ ποικίλες ταλαιπωρίες – ἀκόμα καὶ ἀνηλίκων παιδιῶν – τὶς ὁποῖες ὑπέστησαν φτωχαδάκια – κατὰ τὸ πλεῖστον – καὶ μὴ ἀπὸ τὸ ἀσυναγώνιστο ἐγκληματικὸ δίδυμο τῶν Ε. Χότζα καὶ Ρ. Ἀλία. Δειγματοληπτικὰ ἀναφέρουμε τὰ παρακάτω, μὲ τὰ ὁποῖα σχηματίζει κανεὶς εἰκόνα γιὰ τὸ ὄργιο βίας καὶ αἱματοχυσίας καὶ τὴν ἔκταση καταπιεστικοῦ κομματικοῦ ἐλέγχου ἀκόμα καὶ στὴν προσωπικὴ ζωὴ τῶν ἀνθρώπων.
Σὲ πέντε ἑκατομμύρια εἴκοσι πέντε χιλιάδες χρόνια ἀνέρχεται ὁ συνολικὸς ἀριθμὸς τῶν ἐτῶν φυλάκισης, ἐξορίας καὶ ἐγκλεισμοῦ σὲ στρατόπεδα καταναγκαστικῆς ἐργασίας, ποὺ μοίρασε σὲ πολίτες ἡ ‘σοσιαλιστικὴ’ δικαιοσύνη Χότζα & Ἀλία. Δέκα ἑπτὰ ἀπ’ αὐτὰ τὰ χρόνια στὸν πατέρα τοῦ Ἀχ. Σύρμου, Ἡρακλῆ γιὰ τὸν ἐπὶ πλέον ρατσιστικὸ λόγο: ΄Ἦταν Ἕλληνας Βορειοηπειρώτης! Προσθέστε σ’ αὐτὰ τὰ ἑκατομμύρια καὶ πέντε χιλιάδες πεντακόσιες ἑβδομῆντα ἑπτὰ καταδίκες σὲ θάνατο! Στὴ σειρὰ γιὰ ἐκτέλεση. Ὅλοι. Πρῶτα οἱ ἀντιφρονοῦντες, μετὰ οἱ ἐν δυνάμει ἀνατροπεῖς τοῦ Χότζα ἐκ τῶν ἔσω καὶ ὕστερα οἱ Χριστιανοὶ κλπ θρησκευόμενοι. Ὁ B. Ajazi, μαθητὴς τοῦ Χότζα, περιγράφει τὰ τριάντα χρόνια φυλάκισής του, ἐπειδὴ εἶχε ‘τὸ θράσος τοῦ ἐμπαιγμοῦ τοῦ μυστακίου τοῦ Στάλιν’! Ὁ ὀρφανὸς ἀπὸ πατέρα L. Myftiu, ‘θιγμένος’ ὡς γιὸς θύματος τῆς ντικτατούρας, ἔμεινε μαζὶ μὲ τὰ τέσσερα ἀδέρφια του στὸν δρόμο, ὅταν τὸ ΚΕΑ τοὺς πῆρε καὶ τὸ σπίτι καὶ τὸ ἔκανε γραφεῖο του καὶ ἀφοῦ ἔχασε καὶ τὴ μάνα του, ποὺ τρελλάθηκε μὴν ἀντέχοντας τὶς καθεστωτικὲς διώξεις! Ὁ Myftiu κατήγγειλε μὲ τὸ ἔργο του ὅτι ἀνήλικα παιδιὰ χρησιμοποιοῦνταν ‘ὡς ἐργασιακὰ ζῶα ἱκανὰ νὰ παράγουν ὑλικὰ ἀγαθὰ ὑπὸ αὐστηρὴ παρακολούθηση’! Ὁ T. Xhagjika ἐκτελέστηκε ἀποκλειστικὰ γιὰ τὸ ποιητικό του ἔργο καὶ εἶναι ἄγνωστο τὸ σημεῖο ταφῆς του! Ὁ D. Gumeni φυλακίστηκε ἰσοβίως γιατί κατεῖχε ποιήματα τοῦ Μπάιρον καὶ τοῦ Γκαῖτε! Ὁ Βιολόγος A. Xhaferi καταδικάστηκε σὲ ἐννιὰ χρόνια καταναγκαστικῆς ἐργασίας, ἐπειδὴ ὡς κηπουρὸς ‘προτιμοῦσε Ὁλλανδικὲς τριανταφυλλιές’! Ὁ G. Lekka ἐκτελέστηκε διότι τὰ ποιήματά του εἶχαν… ἀπαισιόδοξα μηνύματα! Γιὰ τὸν K. Gjergii, γιὸ ἐκτελεσμένου ἀπ’ τὸ καθεστὼς ἄργησε ἐννιὰ χρόνια ὁ ὑμέναιος, ἀφοῦ συνελήφθη τὴ μέρα τοῦ γάμου του καὶ καταδικάστηκε σὲ ἐννιὰ χρόνια φυλάκισης! Οἱ G. Lekka & V. Blloshmi ἐκτελέστηκαν διότι ‘ὁ λυρικὸς πεσιμισμὸς τῆς ποίησής τους κρίθηκε ἀπὸ τοὺς ἐμπειρογνώμονες ἐπὶ λογοτεχνικῶν θεμάτων τῆς Sigurimi ἀσύμβατος μὲ τὸν ἐπαναστατικὸ ὀπτιμισμὸ τοῦ σοσιαλιστικοῦ ρεαλισμοῦ’! Ὁ X. Nela ἀπαγχονίστηκε, γιατί στὸ ποιητικό του ἔργο ‘ἀποτυπώθηκε ὁ διακαὴς πόθος τῆς ἐλευθερίας, ἡ ψυχικὴ ἀσφυξία, ἡ ἀπόγνωσή του, ἡ παρατεταμένη διάρκεια τοῦ σκοταδιοῦ καὶ ὁ ἀνθρώπινος πόνος’! Ὁ M. Bungo, ποὺ ‘φιλοξενήθηκε’ στὰ ἀλβανικὰ γκουλὰγκ ἔγραψε ὅτι ἐκεῖ ‘ἕνας μεγάλος ἀριθμὸς πολιτικῶν διωκομένων ἔχασαν τὴ ζωή τους εἴτε ἐξ αἰτίας τῆς ἐξαντλητικῆς ἀσιτίας, εἴτε λόγῳ ἐξοντωτικῆς βίας’! Σὲ μυθιστόρημά του ἡ ἡρωίδα ‘συνειδητοποιεῖ ὅτι ἡ Ἀλβανία ἀντὶ γιὰ σοσιαλιστικὸς παράδεισος εἶχε μετατραπεῖ σὲ μία ‘ἔρημο ἐξαθλίωσης’ γιὰ τοὺς ὑπηκόους της! Στὸν G. Medolli, ποὺ τὸ 1970 ἀποπειράθηκε νὰ περάσει τὰ συρματοπλέγματα πρὸς τὴν Ἑλλάδα ἀπαγορευόταν νὰ παντρευτεῖ τὴ γυναίκα του! Τὸ πέτυχε εἴκοσι χρόνια ἀργότερα, ἀφοῦ ἔπεσε τὸ καθεστώς.
Ξεχωριστὴ εἶναι ἡ περίπτωση τοῦ Ἀρχιτέκτονα M. Velo, ποὺ τὸν κατέδωσε ἡ γυναίκα του (!) καὶ κατηγορήθηκε ‘γιὰ τὸ ἀσύμπτωτο τοῦ λογοτεχνικοῦ καὶ εἰκαστικοῦ του ἔργου μὲ τὴν τεχνοτροπία καὶ τὴ θεματολογία τοῦ σοσιαλιστικοῦ ρεαλισμοῦ καὶ τὶς ἐπιλήψιμες ἐπιρροὲς ἀπ’ τὸν Βάν Γκόγκ, τὸν Πικάσσο, τὸν Ματὶς καὶ τὸν Καντίνσκι’! Εἴπατε κάτι γιὰ σκοταδισμό; Ὁ Velo χαρακτήρισε ‘ὅλες τὶς δημόσιες κατασκευὲς στὴν Ἀλβανία (βιομηχανικὰ συγκροτήματα, ἀποξηραμένες ἑλώδεις ἐκτάσεις ἀπὸ πολιτικοὺς κρατούμενους κλπ) ὡς ἀπομεινάρια τῆς βίας καὶ τοῦ ἐξαναγκασμοῦ, ἀνενταφίαστα πτώματα τοῦ σοσιαλισμοῦ, προϊόντα μίας εἰλωτικῆς ἐργασίας’ καὶ ἔγραψε: ‘΄Ἕνα ἀπὸ τὰ θέματα ποὺ ἐπανέρχονται ἀδιάκοπα στὸ στοχασμό μου εἶναι οἱ ΄Ἅγιοι. Διαβάζω τοὺς βίους ὅλων ἐκείνων, ποὺ καταλήγουν στὰ πιὸ δυσπερίγραπτα βασανιστήρια μὲ ἀποκεφαλισμούς, κάψιμο στὴ φωτιά, τὸ νιώθω πὼς ἐτοῦτες οἱ μορφὲς εἶναι οἱ κυρίαρχες προσωποποιήσεις τοῦ Καλοῦ… Στὰ χρόνια τῆς δικτατορίας τοὺς ἀναζητοῦσα κρυφὰ στὶς εἰκόνες, τὶς βυζαντινὲς νωπογραφίες, στὶς ἄλλες φιγοῦρες τοῦ Ἒλ Γκρέκο, στὰ πρόσωπα τῶν μυθιστορημάτων τοῦ Ντοστογιέφσκι, στὰ βιβλικὰ μαρτυρολόγια. Καὶ τοὺς βρῆκα ἀναπάντεχα ἐκεῖ ποὺ ἐλάχιστα τὸ περίμενα: Μέσα στὰ κάτεργα’.
Ἰδεολογικὸς ἀπόγονός τοῦ Ἐ. Χότζα καὶ βλαστάρι τοῦ ΚΕΑ στοὺς κόλπους τοῦ ὁποίου ἀνδρώθηκε πολιτικά καὶ ἰδεολογικὰ εἶναι ὁ Ε. Ράμα, ποὺ πρόσφατα ἀσχολήθηκε μὲ τὴν καταγωγὴ τῶν Ἑλλήνων.
