ΜΕΡΟΣ ΙΕ΄
Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΟΡΙΖΕΙ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟΝ ΚΑΙ ΕΧΘΡΕΥΕΤΑΙ ΤΗΝ ΦΥΣΙΝ ΔΙΕΥΡΥΝΣΙΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ
Ὁ Χαὰγκ συντάσσεται ἀπολύτως μὲ τὴν θέση τοῦ Καζύνσκι ὅτι «μία τεχνολογικὴ ἐξέλιξη ποὺ φαίνεται ὅτι δὲν ἀπειλεῖ τὴν ἐλευθερία συχνὰ ἀποδεικνύεται ὅτι τὴν ἀπειλεῖ πολὺ σοβαρὰ ἀργότερα». Τὸ κλασσικὸ παράδειγμα εἶναι ἡ ἐφεύρεση τοῦ αὐτοκινήτου: Ἀρχικὰ ἔδωσε μὲν περισσότερη ἐλευθερία στὸν ἄνθρωπο νὰ μετακινεῖται «εὔκολα καὶ γρήγορα» διανύοντας μεγάλες ἀποστάσεις. Ὅταν, ὅμως, τὰ αὐτοκίνητα ἄρχισαν νὰ κατακλύζουν τοὺς δρόμους, κατέστη ἀναγκαία ἡ ρύθμιση τῆς κυκλοφορίας μὲ ἕνα κώδικα ἀπὸ κανόνες, ἐνῷ, παράλληλα, καθιερώθηκαν κάποιες ὑποχρεωτικότητες σχετικὲς μὲ τὴν ἄδεια κατοχῆς καὶ χρήσης τοῦ αὐτοκινήτου.
Ἀλλὰ ἡ καθιέρωση τοῦ αὐτοκινήτου ὡς μέσου μεταφορᾶς γιὰ ὅλους σχεδὸν τοὺς πολίτες, εἶχε ὡς συνέπεια τὴν μεταβολὴ τῆς διάταξης τῶν πόλεων, κατὰ τρόπον ὥστε οἱ ἀποστάσεις νὰ μὴ μποροῦν νὰ καλυφθοῦν μὲ περπάτημα. Ἄρα, οἱ πολίτες ἦταν ἐκ τῶν πραγμάτων ὑποχρεωμένοι νὰ κατέχουν καὶ νὰ χρησιμοποιοῦν αὐτοκίνητο, προκειμένου νὰ μποροῦν νὰ ἐργάζονται, νὰ ψωνίζουν ἢ νὰ ψυχαγωγοῦνται!
Τὸ ἀναποδογύρισμα τῆς χρήσης ἑνὸς τεχνολογικοῦ ἐπιτεύγματος, τὸ ὁποῖο ἀρχικῶς ἦταν πρὸς ὄφελος τοῦ ἀνθρώπου, ἀλλὰ στὴν πορεία μετατράπηκε σὲ πηγὴ περιορισμοῦ τῆς ἐλευθερίας του καὶ τώρα ἀπειλεῖ νὰ τὸν καταστρέψει, εἶναι ὁ ἠλεκτρονικὸς ὑπολογιστὴς (Η/Υ). Ἡ σύγχρονη κομπιουτεροποιημένη κοινωνία (computerized society) ἔφθασε νὰ ἐξαρτᾶται τόσο πολὺ ἀπὸ τοὺς Η/Υ, ὥστε κάθε ἄλλο παρὰ ὑπερβολικὴ φαντάζει ἡ προειδοποίηση ὅτι «κάποια μέρα ἡ ἀνάθεση τῆς λήψης ἀποφάσεων ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπινους νόες στοὺς ἠλεκτρονικοὺς ἐγκεφάλους θὰ ἀναγκάσει τοὺς ἀνθρώπους νὰ συντηροῦν συνεχῶς τὶς μηχανές, ἀφοῦ τὸ νὰ τὶς ἀπενεργοποιήσουν ἔστω καὶ μία μέρα θὰ ἰσοδυναμοῦσε μὲ αὐτοκτονία» [1].
Εὐλόγως τονίζεται ὅτι «λίγοι ἄνθρωποι θὰ μποροῦσαν νὰ φθάσουν στὸ σημεῖο νὰ φανταστοῦν τί θὰ γινόταν, ἂν ὁ παγκόσμιος ἱστὸς τοῦ διαδικτύου ἔπαυε νὰ λειτουργεῖ γιὰ λίγες μέρες, γιὰ νὰ μὴ μιλήσουμε γιὰ τὸ τί θὰ συνέβαινε ἂν τὸ σύστημα ἔπαυε νὰ λειτουργεῖ ἐπ’ ἀόριστον» [2]. Ἀρκεῖ νὰ θυμηθοῦμε τί συνέβη στὸ Νεπὰλ στὶς ἀρχὲς Σεπτεμβρίου 2025, ὅταν ἡ κυβέρνηση διέταξε τὸν ἀποκλεισμὸ 26 πλατφορμῶν κοινωνικῆς δικτύωσης, συμπεριλαμβανομένων τῶν Facebook, Youtube καὶ LinkedIn, ἐπειδὴ δὲν εἶχαν ὁλοκληρώσει τὴν διαδικασία ἀδειοδότησης ἐντός τῆς προβλεπόμενης προθεσμίας. Ὑποτίθεται ὅτι ἡ διαδικασία αὐτὴ στόχευε στὴν καταπολέμηση τῶν fake news, τῆς ρητορικῆς μίσους καὶ τῶν διαδικτυακῶν ἀπατῶν. Ὡστόσο, οἱ νεαροὶ διαδηλωτὲς ἐξέλαβαν τὸν ἀποκλεισμὸ ὡς αὐταρχικὴ προσπάθεια φίμωσης τῆς ἀντίθετης γνώμης. Περὶ τὰ 19 ἄτομα σκοτώθηκαν καὶ πάνω ἀπὸ 100 τραυματίσθηκαν κατὰ τὴν βίαιη καταστολὴ συγκεντρώσεων διαμαρτυρίας.
Ὅπως, λοιπόν, κάποια στιγμὴ θεσπίσθηκαν κανόνες ποὺ ρύθμισαν τὴν χρήση τοῦ αὐτοκινήτου περιορίζοντας τὴν ἐλευθερία τοῦ κατόχου του, τὸ ἴδιο ἀναμένεται ὅτι θὰ συμβεῖ καὶ μὲ τὴν χρήση τοῦ Η/Υ: κάποια στιγμή, ἀργὰ ἢ γρήγορα, θὰ θεσπισθοῦν κανόνες ποὺ θὰ ρυθμίζουν τὴν χρήση του, ἀπὸ τὴν στιγμὴ ποὺ ὁ κάτοχος Η/Ὑ θὰ βγαίνει νὰ «σερφάρει» στὸ Διαδίκτυο. Ὅπως, δηλαδή, ἡ ὁδικὴ κυκλοφορία πρέπει νὰ εἶναι ἀπαλλαγμένη ἀπὸ κινδύνους γιὰ ὅσους συμμετέχουν σὲ αὐτήν, εἴτε πρόκειται γιὰ ὁδηγοὺς εἴτε γιὰ πεζούς, ἔτσι καὶ τὸ Διαδίκτυο δὲν θὰ πρέπει νὰ ἀποτελεῖ κινδυνογόνο ἑστία ὄχι μόνο γιὰ τοὺς ἀνηλίκους ἀλλὰ καὶ γιὰ τοὺς ἐνηλίκους (λουτρὰ αἵματος ἔχουν προκληθεῖ ἀπὸ χρήση ὅπλου ποὺ ὁ μακελλάρης προμηθεύτηκε ἀπὸ τὸ σκοτεινὸ Διαδίκτυο). Ὁπότε εἶναι ζήτημα χρόνου νὰ ἀξιώνεται ἀπὸ κάθε πολίτη ἡ ἠλεκτρονικὴ ταυτοποίησή του, π.χ. μὲ ἀξιοποίηση τῶν βιομετρικῶν δεδομένων ἢ τοῦ Προσωπικοῦ Ἀριθμοῦ.
Ὡς προάγγελος αὐτῆς τῆς ἐξέλιξης θὰ μποροῦσε νὰ θεωρηθεῖ ἡ ἐνημέρωση ποὺ γίνεται στὴν ἱστοσελίδα τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἐπιτροπῆς γιὰ τὴν «ψηφιακὴ ταυτότητα σὲ εἰκονικοὺς κόσμους»: [3] Σὲ αὐτοὺς τοὺς εἰκονικοὺς κόσμους, ἐπισημαίνεται, ὁ χρήστης ἐνδέχεται νὰ χρησιμοποιεῖ τριδιάστατα ἄβαταρ πού διαφέρουν πλήρως ἀπὸ τὴν φυσικὴ-πραγματικὴ ὄψη του, ἐνῶ μὲ τὴν χρήση τῆς Τεχνητῆς Νοημοσύνης μπορεῖ νὰ τροποποιηθεῖ τόσο ἡ ἐμφάνιση ὅσο καὶ ἡ φωνή του. Γι’ αὐτὸ ἡ πιστοποίηση καὶ ἡ ἐπαλήθευση τῶν ψηφιακῶν ταυτοτήτων προβάλλεται ὡς στόχος οὐσιαστικῆς σημασίας στὸ διαδικτυακὸ τοπίο. Οἱ συγκεκριμένες πράξεις, συσχετιζόμενες μὲ τὸ «πορτοφόλι ψηφιακῆς ταυτότητας», ὑποτίθεται ὅτι οἰκοδομοῦν τὴν ἀναγκαία σχέση ἐμπιστοσύνης ἢ αὐξάνουν τὸ ἐπίπεδό της. Ὁ νέος κανονισμὸς (ΕΕ) 2024/1183 γιὰ τὸ εὐρωπαϊκὸ πλαίσιο ποὺ θὰ διέπει τὴν ψηφιακὴ ταυτότητα «θά ὑποχρεώσει τὰ κράτη μέλη νὰ ἐκδίδουν [ψηφιακὰ] πορτοφόλια [δηλ. ἐφαρμογὲς λογισμικοῦ], ποὺ ἐπιτρέπουν στοὺς πολίτες νὰ ἐπαληθεύουν μὲ ἀσφάλεια τὴν ταυτότητά τους γιὰ πρόσβαση σὲ δημόσιες καὶ ἰδιωτικὲς ἐπιγραμμικὲς ὑπηρεσίες».
Ἐπίσης, σύμφωνα μὲ τὴν ἐξαγγελία τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἐπιτροπῆς, «τὸ ψηφιακὸ πορτοφόλι θὰ ἐπιτρέψει στοὺς ἀνθρώπους νὰ προσθέσουν περαιτέρω “βεβαιώσεις” (ὅπως τὰ διπλώματα, τὴν ἄδεια ὁδήγησης ἢ πληροφορίες τραπεζικοῦ λογαριασμοῦ) καὶ νὰ τὶς μοιραστοῦν μὲ τρίτους γιὰ νὰ “ἀποδείξουν” δηλώσεις σχετικὲς μὲ τὸν ἑαυτό τους. Τὰ πρότυπα γιὰ τὸ εὐρωπαϊκὸ πορτοφόλι ψηφιακῆς ταυτότητας θὰ ἐπιτρέψουν τὸν καλύτερο ἔλεγχο τῶν χρηστῶν, γιὰ παράδειγμα ὁ χρήστης ἐλέγχει τὰ δεδομένα ποὺ εἶναι ἀποθηκευμένα ἐντός τοῦ πορτοφολιοῦ, καὶ τὰ δεδομένα προσωπικοῦ χαρακτήρα μποροῦν νὰ κοινοποιοῦνται μόνο στὸν βαθμὸ ποὺ ἀπαιτεῖται γιὰ μία συγκεκριμένη χρήση. Αὐτὲς οἱ λειτουργίες θὰ μποροῦσαν νὰ χρησιμοποιηθοῦν γιὰ τὴ διαχείριση τῶν χαρακτηριστικῶν τοῦ avatar ἢ ἀκόμη καὶ τῶν ψηφιακῶν περιουσιακῶν στοιχείων. Τὸ εὐρωπαϊκὸ πορτοφόλι ψηφιακῆς ταυτότητας θὰ συμβάλει μὲ τὸν τρόπο αὐτὸ στὴ διατήρηση τῶν δεδομένων ὑπὸ τὸν ἔλεγχο τοῦ χρήστη καὶ στὴν ἀποφυγὴ τῆς παράδοσής τους σὲ κεντρικὸ σύστημα».
Ἀπὸ τὴν στιγμή, ὅμως, ποὺ τὰ προσωπικὰ δεδομένα τοῦ πολίτη εἶναι ἀποθηκευμένα μὲ ψηφιακὸ τρόπο, δὲν ἐξηγεῖται ποιὲς θὰ εἶναι καὶ πῶς θὰ λειτουργοῦν οἱ ἀπαιτούμενες δικλεῖδες ἀσφαλείας, ὥστε νὰ μὴ ἀποκτήσει ψηφιακὴ πρόσβαση σὲ αὐτὰ ὁποιοσδήποτε μὴ ἐξουσιοδοτημένος χρήστης καί, πολὺ περισσότερο, νὰ μὴ εἶναι ἐφικτὴ ἡ ἐπεξεργασία αὐτῶν τῶν δεδομένων ἀπὸ ἕνα κεντρικὸ σύστημα, τὸ ὁποῖο θὰ παρακολουθεῖ τὸν χρήστη ψηφιακά, ἀνεξάρτητα ἀπὸ τὶς δικές του ἐνέργειες αὐτοπροστασίας.
Ὡς ἐκ τούτου, προσφυῶς διαπιστώνει ὁ Χαὰγκ ὅτι ἔχουμε μπλέξει πολὺ ἄσχημα μὲ τοὺς Η/Υ, «οἱ ὁποῖοι στὴν ἀρχὴ ὑποτίθεται ὅτι θὰ ἦταν προαιρετικὲς συσκευὲς ποὺ ἡ χρήση τους θὰ περιοριζόταν γιὰ ἐπιστημονικοὺς καὶ κυβερνητικοὺς σκοποὺς» [4]. Ὁ συγγραφέας στηλιτεύει καὶ τὸ ἀλλόκοτο φαινόμενο νὰ ζοῦν πλέον οἱ περισσότεροι ἄνθρωποι ἐγκλωβισμένοι σὲ ἕνα τόπο, ὁ ὁποῖος δὲν ὑπάρχει πουθενά, γι’ αὐτὸ καὶ ἀποκαλεῖται «εἰκονικὸς κυβερνοχῶρος»! [5]
Προσοχή: Ὁ ἐπίφοβος γιὰ τὶς ἀτομικὲς ἐλευθερίες τοῦ πολίτη ρόλος ἑνὸς κεντρικοῦ συστήματος, ποὺ ἐπισημάνθηκε παραπάνω ἀπὸ τὴν Εὐρωπαϊκὴ Ἐπιτροπή, παρουσιάζεται ἀνάποδα ἀπὸ τὴν παροῦσα ἑλληνικὴ κυβέρνηση ὡς πλεονέκτημα γιὰ ἐκείνους ποὺ ἔλαβαν καὶ θὰ χρησιμοποιήσουν τὸν Προσωπικὸ Ἀριθμό, πειθόμενοι ὅτι θὰ διευκολυνθοῦν κατὰ τὴν διεκπεραίωση τῶν ψηφιακῶν συναλλαγῶν τους μὲ τὸ Δημόσιο!
Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΕΧΘΡΟΣ ΤΗΣ ΦΥΣΕΩΣ
Τὸ ἀκόμη πιὸ ἀλλόκοτο καί, ταυτοχρόνως, ἐπικίνδυνο εἶναι ὅτι ἡ σύγχρονη τεχνολογία «δὲν ἀποτελεῖ ἕνα συνηθισμένο τμῆμα ἑνὸς εὐρύτερου ὅλου, ἀλλά, ἀπεναντίας, ἕνα ἀποδιοργανωτικὸ στοιχεῖο ποὺ μετασχηματίζει τὸ ὅλον σύμφωνα μὲ τὴν δική του λογική τῆς τεχνικῆς ὀρθολογικότητας». Μέσα «σὲ ὁποιαδήποτε κοινωνία ποὺ ἀποδέχεται τὴν τεχνικὴ ἀποδοτικότητα ὡς ἕνα (μικρότερο) στόχο, αὐτὴ γρήγορα θὰ γίνει ὁ κυρίαρχος στόχος, στὸν ὁποῖο ὑποτάσσεται κάθε ἄλλη δραστηριότητα» [6].
Ἐφόσον ἡ σύγχρονη τεχνολογία διαθέτει μία τέτοια ἰδιότυπη δυναμικὴ ὑπέρτατου ὁλοκληρωτισμοῦ (γι’ αὐτό, ἄλλωστε, καὶ τὸ ἀφιέρωμα ποὺ δημοσιεύεται ἐδῶ στὸν «Ὀρθόδοξο Τύπο» σὲ περισσότερα μέρη ἔχει ὡς ἀντικείμενο τὴν τεχνολογία ὡς «ὁδοστρωτήρα» τῆς ἐλευθερίας [7]), ἡ ὁποία ὑπερβαίνει ἀκόμη καὶ τὴν δυναμικὴ ποὺ διαθέτει μία πολιτικὴ ἰδεολογία [8], θὰ πρέπει νὰ προσέξουμε ὅτι «ἡ τεχνολογικὴ πρόοδος καὶ ἡ αὐθεντικὰ ἄγρια φύση εἶναι ἀδύνατον νὰ συμβιβαστοῦν μεταξύ τους» [9].
Μὲ ἄλλα λόγια, «ἡ γνήσια ἄγρια φύση μπορεῖ νὰ ὑπάρχει μόνο μὲ τὴν ἀπουσία ἐλέγχου ἀπὸ τὴν ὀργανωμένη κοινωνία ἤ, [χρησιμοποιώντας ἕνα ταυτόσημο ὅρο], ἀπὸ τὴν σύγχρονη τεχνολογία» [10]. Προβάλλοντας τὴν ἀνησυχία τοῦ Καζύνσκι, ὁ Χαὰγκ συμπληρώνει ὅτι «ἡ ἀληθινὴ ἀγριότητα ἐξαφανίζεται γοργὰ ἀκόμα καὶ ἀπὸ τὴν ἄγρια φύση, καθὼς ὁ τεχνολογικὸς τρόπος ἑρμηνείας ἔχει μιάνει ἀκόμα καὶ τὰ τελευταῖα ἐναπομείναντα δάση, μετατρέποντάς τα σὲ ἐθνικοὺς δρυμοὺς καὶ σὲ χώρους ἀναψυχῆς, ἀντὶ νὰ εἶναι ἐλεύθερα ἀπὸ τὴν παρέμβαση τῆς τεχνολογίας» [11].
Στὴν Ἑλλάδα, φυσικά, ἡ ἀσύλληπτη καταστροφὴ τοῦ δασικοῦ μας πλούτου ἀπὸ τὶς ἀναρίθμητες ἀνεμογεννήτριες καὶ τὰ ὁλοένα καὶ πολλαπλασιαζόμενα φωτοβολταϊκὰ πάρκα δὲν ἔχει ἱστορικὸ προηγούμενο καὶ διεκδικεῖ τὸ πανευρωπαϊκό, ἂν ὄχι παγκόσμιο βραβεῖο περιβαλλοντικῆς κτηνωδίας (βλ. καὶ τὸν θλιβερὸ χαρακτηρισμὸ τῆς Ἑλλάδος ὡς «μπαταρία τῆς Εὐρώπης»).
Ὁ Χαὰγκ ἀναδεικνύει τὴν εὐεργετικὴ ἐπίδραση ποὺ ἔχει γιὰ τὸν ἄνθρωπο ἡ ἐπαφή του μὲ τὴν φύση μεταφέροντας τὰ λόγια τοῦ Καζύνσκι ἀπὸ μία συνέντευξη ποὺ εἶχε παραχωρήσει τὸ 1999 στὴν ἑβδομαδιαία ἐφημερίδα “Blackfoot Valley Dispatch” (παρατίθεται στὸ τέλος τοῦ βιβλίου του «Τεχνολογικὴ Δουλεία», ἐκδόσεως τοῦ 2010): [12]
«Ζώντας κοντὰ στὴν φύση, ἀνακαλύπτει κανεὶς ὅτι ἡ εὐτυχία δὲν συνίσταται στὴν μεγιστοποίηση τῆς ἀπόλαυσης, ἀλλὰ στὴν γαλήνη. Ἅπαξ καὶ ἔχεις ἀπολαύσει ἀρκετὰ τὴν γαλήνη, ἀποκτᾶς μία ἀπέχθεια στὴν σκέψη μίας ὁποιασδήποτε πολὺ ἔντονης εὐχαρίστησης, [ἐπειδὴ] ἡ ὑπερβολικὴ εὐχαρίστηση θὰ διαταράξει τὴν γαλήνη σου».
«Μαθαίνει κανεὶς ὅτι ἡ ἀνία εἶναι μία ἀσθένεια τοῦ πολιτισμοῦ. Μοῦ φαίνεται ὅτι αὐτὸ ποὺ εἶναι κατὰ κύριο λόγο ἡ ἀνία εἶναι ὅτι οἱ ἄνθρωποι πρέπει διαρκῶς νὰ διασκεδάζουν ἢ νὰ εἶναι ἀπασχολημένοι, ἐπειδή, ἂν δὲν εἶναι, τότε θὰ ἀρχίσουν νὰ βγαίνουν στὴν ἐπιφάνεια ἄγχη, ἀπογοητεύσεις, δυσαρέσκειες καὶ οὕτω καθεξῆς, καὶ [ἔτσι] τοὺς κάνει νὰ νιώθουν ἄβολα. Ἡ ἀνία εἶναι σχεδὸν ἀνύπαρκτη, ἂν προσαρμοσθεῖ στὴν ζωὴ στὰ δάση. Ἂν δὲν ἔχεις νὰ κάνεις κάποια δουλειὰ ποὺ πρέπει νὰ γίνει, τότε μπορεῖς νὰ κάθεσαι ἐπὶ ὧρες καὶ νὰ μὴ κάνεις τίποτα, νὰ ἀκοῦς τὰ πουλιά, τὸν ἄνεμο ἢ τὴν σιωπή, νὰ βλέπεις τὶς σκιὲς νὰ κινοῦνται καθὼς ὁ ἥλιος ταξιδεύει ἢ ἁπλῶς νὰ κοιτάζεις οἰκεία ἀντικείμενα. Καὶ δὲν βαριέσαι. Εἶσαι ἁπλὰ ἤρεμος».
Συμπέρασμα: Σὲ ἀντίθεση μὲ τὴν προπαγάνδα τῶν τεχνομανιακῶν, οἱ ὁποῖοι προσπαθοῦν νὰ μᾶς πείσουν ὅτι ὁ πραγματικὸς ἑαυτὸς μας εἶναι ὁ ψηφιακός, ὁ Καζύνσκι καὶ ὁ Χαὰγκ μᾶς προειδοποιοῦν ὅτι ὅσο περισσότερο ὑποτασσόμεθα στὸ «θηρίο τῆς τεχνολογίας» –τὸν ὅρο αὐτόν, ὁ ὁποῖος, βεβαίως, παραπέμπει στὴν Ἀποκάλυψη τοῦ Ἰωάννου, χρησιμοποιεῖ ἐπὶ λέξει ὁ Χαὰγκ [13]–, τόσο πιὸ πολὺ ζοῦμε παρὰ φύσιν. Ἀμφότεροι συμφωνοῦν ὅτι «ἡ τεχνολογία εἶναι ὁ πρωταρχικὸς [ἀντικειμενικὸς] παράγοντας ποὺ καθορίζει τὸν τρόπο μὲ τὸν ὁποῖο ζοῦν οἱ σύγχρονοι ἄνθρωποι, καὶ εἶναι ἡ ἀποφασιστικὴ δύναμη στὴν σύγχρονη ἱστορία» [14].
Μὲ ἀφορμή, μάλιστα, τὴν ζωὴ μέσα στὰ δάση, ὁ Χαὰγκ ἐπισημαίνει ὅτι τόσο ὁ Καζύνσκι ὅσο καὶ ὁ Ἐλλὺλ κατέληγαν στὸ ἴδιο συμπέρασμα: [15] Παλαιότερα, ὁ ἄνθρωπος ἦταν ὡς ἕνα βαθμὸ ἐλεύθερος νὰ κόψει τὶς γέφυρες μὲ τὸν πολιτισμὸ καὶ νὰ ἀποσυρθεῖ σὲ μονήρη βίο κοντὰ στὴν φύση. «Ἀκόμη καὶ σὲ ἕνα πολιτισμὸ μὲ μία ἀρκετὰ καλὴ τεχνικὴ ἐξέλιξη, τὸ ἄτομο θὰ μποροῦσε νὰ διακόψει τοὺς δεσμούς του μὲ αὐτὸν καὶ νὰ διάγει, ἂς ποῦμε, ἕνα μυστικιστικὸ καὶ στοχαστικὸ βίο».
Αὐτό, ὅμως, δὲν ἰσχύει στὴν σημερινὴ ἐποχή, σὲ σχέση μὲ τὴν ὁποία ὁ Χαὰγκ σχολιάζει «τὸ πόσο ἐντελῶς ἀνελεύθεροι ἔχουμε γίνει ὑπὸ τὴν τεχνική, ὥστε τώρα δὲν μᾶς ἐπιτρέπεται κἄν ἡ ἐλευθερία νὰ φύγουμε στὸ δάσος καὶ νὰ γίνουμε πλάνητες ἢ ἀσκητὲς μυστικιστές. Ἀντ’ αὐτοῦ, κάθε κίνηση μπορεῖ νὰ ἐντοπισθεῖ μέσῳ τῶν ἀριθμῶν τῶν πιστωτικῶν καρτῶν, τῶν τηλεφωνικῶν κλήσεων ἀπὸ φορητὰ τηλέφωνα μέσῳ τῆς χρήσης τοῦ Διαδικτύου ἢ ἁπλῶς μέσῳ τῆς καταγραφῆς τοῦ προσώπου σὲ ὁποιαδήποτε ἀπὸ τὶς ἀμέτρητες κάμερες ποὺ συνεχῶς ἐπιτηροῦν τὴν ὀργουελιανὴ δυστοπία, [ἡ ὁποία] ἔχει ἔλθει ἀκριβῶς ὡς ἀποτέλεσμα τῆς ὑπέρβασης τῶν προηγούμενων ἀτελειῶν τῆς τεχνικῆς, διότι μόνον αὐτὲς οἱ τεχνικὲς ἀτέλειες παρεῖχαν τὶς ἀπροσδόκητες συνθῆκες γιὰ τὴν ἐλευθερία τοῦ ἀνθρώπου» [16].
Μὲ τὰ λόγια τοῦ Καζύνσκι, ὅπως αὐτὰ περιέχονται σὲ ἐπιστολὴ ποὺ εἶχε στείλει σὲ κάποιον J.N. στὶς 29 Ἀπριλίου 2001 καὶ ἀναπαράγονται ἀπὸ τὸν Χαάγκ: [17] «Σὲ παλαιότερους καιρούς, ὅσοι ἦταν πρόθυμοι νὰ ἀναλάβουν σοβαρὰ διακυβεύματα μποροῦσαν συχνὰ νὰ ξεφύγουν ἀπὸ τὰ δεσμὰ τῆς οἰκογένειας, τοῦ χωριοῦ ἢ τῶν φεουδαλικῶν δομῶν. Στὴν μεσαιωνικὴ Δυτικὴ Εὐρώπη, δουλοπάροικοι τὸ ἔσκαγαν, γιὰ νὰ γίνουν γυρολόγοι, ληστὲς ἢ κάτοικοι τῆς πόλης. Ἀργότερα, Ρῶσοι ἀγρότες τὸ ἔσκαγαν, γιὰ νὰ γίνουν Κοζάκοι, οἱ μαῦροι δοῦλοι δραπέτευαν, γιὰ νὰ ζήσουν στὴν ἐρημιὰ ὡς Μαρούν (Marons), καὶ μαθητευόμενοι τεχνίτες στὶς Δυτικὲς Ἰνδίες τὸ ἔσκαγαν, γιὰ νὰ γίνουν κουρσάροι. Ὅμως, στὸν σύγχρονο κόσμο δὲν μπορεῖς νὰ ξεφύγεις. Ὅπου κι ἂν πᾶς, μπορεῖς νὰ ἐντοπισθεῖς ἀπὸ τὴν πιστωτική σου κάρτα, τὸν ἀριθμὸ τῆς κοινωνικῆς σου ἀσφάλειας, [καὶ] ἀπὸ τὰ δακτυλικά σου ἀποτυπώματα. Ἐσεῖς, κ. Ν., μένετε στὴν Καλιφόρνια. Μπορεῖτε νὰ βρεῖτε δωμάτιο σὲ ἕνα μοτὲλ ἢ σὲ ἕνα ξενοδοχεῖο χωρὶς νὰ ἐπιδείξετε τὴν ταυτότητά σας; Δὲν μπορεῖτε νὰ ἐπιβιώσετε, ἂν δὲν μπεῖτε σὲ μία σχισμὴ τοῦ Συστήματος, γνωστὴ ὡς “δουλειά”. Καὶ γίνεται ὅλο καὶ πιὸ δύσκολο νὰ βρεῖτε δουλειά, χωρὶς νὰ χρειαστεῖ νὰ δώσετε πρόσβαση σὲ ὁλόκληρη τὴν προσωπική σας ἱστορία σὲ μελλοντικοὺς ἐργοδότες».
Τὰ παραπάνω λόγια προκαλοῦν ἔντονο προβληματισμὸ σὲ σχέση μὲ τὸν λόγο τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὅπως μεταφέρεται στὸ Κατὰ Ματθαῖον εὐαγγέλιο (Κεφ. 24, 15-16): «Ὅταν οὖν ἴδητε τὸ βδέλυγμα τῆς ἐρημώσεως τὸ ρηθὲν διὰ Διανιὴλ τοῦ προφήτου ἑστώς ἐν τόπῳ ἁγίῳ –ὁ ἀναγινώσκων νοείτω–, τότε οἱ ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ φευγέτωσαν ἐπὶ τὰ ὄρη». Ἐφόσον, ὅμως, σήμερα μέσῳ τῆς τεχνολογίας ἐλέγχεται κάθε ἀνθρώπινη κίνηση, ὅσον οὔπω δέ, θὰ ἔχει γίνει στάχτη καὶ τὸ τελευταῖο δέντρο, εὐλόγως ἀναρωτιέται κανεὶς, ἂν θὰ εἶναι ἐφικτὸ νὰ κρυφτοῦν οἱ διωκόμενοι Χριστιανοὶ στὰ βουνά. Μήπως ἡ ὑπόδειξη τοῦ Χριστοῦ σημαίνει ὅτι, προτοῦ ἐμφανισθεῖ τὸ βδέλυγμα τῆς ἐρημώσεως, θὰ ἔχει ἀνακοπεῖ ἡ ραγδαία ἐξέλιξη τῆς τεχνολογίας ἤ, πολὺ περισσότερο, ὅτι θὰ ἔχει καταρρεύσει μαζικά;
Συνεχίζεται…
Σημειώσεις:
[1] Χαάγκ, Ἡ φιλοσοφία τοῦ Τὲντ Καζύνσκι. Γιατί ὁ Γιουναμπόμπερ εἶχε δίκιο γιὰ τὴν σύγχρονη τεχνολογία, 2024, σελ. 93. [2] Χαάγκ, ὅ.π., σελ. 94/95. [3] digital-strategy.ec.europa.eu [4] Χαάγκ, ὅ.π., σελ. 97. [5] Χαάγκ, αὐτόθι. [6] Χαάγκ, ὅ.π., σελ. 98. [7] Γιὰ «ὁδοστρωτήρα» κάνει λόγο καὶ ὁ Χαάγκ, ὅ.π., σελ. 118, μεταφέροντας αὐτολεξεὶ τὸ χωρίο ἀπὸ τὸ κείμενο τοῦ Καζύνσκι, «Ὁ δρόμος πρὸς τὴν ἐπανάσταση». Ἡ ἐξέγερση κατὰ τῆς τεχνολογικῆς δυστοπίας, 2023, σελ. 104. [8] Χαάγκ, ὅ.π., σελ. 115. [9] Χαάγκ, ὅ.π., σελ. 97. [10] Χαάγκ, ὅ.π., σελ. 169. [11] Χαάγκ, αὐτόθι. [12] Kaczynski, Technological Slavery, 2010, σελ. 394 ἑπ.· Χαάγκ, ὅ.π., σελ. 180-181. [13] Χαάγκ, ὅ., σελ. 130. [14] Χάαγκ, ὅ.π., σελ. 117. [15] Χαάγκ, ὅ.π., σελ. 268. [16] Χαάγκ, ὅ.π., σελ. 269. [17] Χαάγκ, ὅ.π., σελ. 266/267.
