Δευτέρα 19 Ἰανουαρίου 2026
Περίοδος Δ΄ – Ἔτος ΜΒ΄
(†) ἐπίσκοπος Αὐγουστῖνος Ν. Καντιώτης
ΟΛΟΙ ΣΤΙΣ ΙΕΡΕΣ ΕΠΑΛΞΕΙΣ!
Ἂν γινόταν αὐτό, ὅλα τὰ προβλήματά μας θὰ εὕρισκαν λύσι.
Ἑωρτάσαμε ἐπίσης τὸν ἅγιο Ἀντώνιο (17 Ἰανουαρίου), ποὺ ἔζησε στὴν ἔρημο
μὲ ἐγκράτεια ἀσκητικά, πάλεψε μὲ τοὺς δαίμονες καὶ ἔφτασε σὲ ἡλικία 105
ἐτῶν. Ὅταν πλησίαζε νὰ πεθάνῃ μαζεύτηκαν οἱ μαθηταί του καὶ τοὺς εἶπε·
Παρακαλέστε τὸ Θεὸ νὰ μοῦ δώσῃ μετάνοια. Γιά φανταστῆτε, 105 χρόνια στὴν
ἔρημο καὶ ζητοῦσε νὰ τοῦ δώση ὁ Θεὸς μετάνοια! Τί νὰ ποῦμε ἐμεῖς, ποὺ
ζοῦμε μέσα στὸν κό σμο καὶ στὴν ἁμαρτία; Ὁ μέγας Ἀντώνιος λέει· ἡ
μετάνοια νὰ εἶνε ἡ διαρκὴς φροντίδα μας.
Ἑωρτάσαμε δύο ἀκόμη μεγάλους ἁγίους· τὸν ἅγιο Ἀθανάσιο καὶ τὸν ἅγιο
Κύριλλο ἀρχιεπισκόπους Ἀλεξανδρείας (18 Ἰανουαρίου). «Ἀθανάσιον ἐπαινῶν,
ἀρετὴν ἐπαινέσομαι», εἶπε ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος (P.G. 35,108). Ὁ
Ἀθανάσιος διακόνησε τὸν μέγα Ἀντώνιο, ὑπῆρξε ἥρωας τῆς πίστεώς μας καὶ
χαρακτηρίστηκε ὡς Ἄτλας τῆς Ὀρθοδοξίας, διότι ἐβάστασε πραγματικὰ στοὺς
ὤμους του τὴν Ὀρθοδοξία ὅπως ὁ μυθικὸς ἐκεῖνος γίγαντας ποὺ εἶπαν ὅτι
κρατοῦσε στοὺς ὤμους του τὸν οὐρανό. Ἀγωνίστηκε ἡρωικὰ ἐπὶ 50 χρόνια.
Διώχθηκε γιὰ τὴν πίστι μας. Πέντε φορὲς τὸν ἐξώρισαν· πῆγε στὴν ἔρημο,
κρυβόταν σὲ μνήματα, σὲ σπήλαια καὶ ὀπὲς τῆς γῆς. Ἡ δόξα του εἶνε
αἰωνία. Σ᾽ αὐτὸν ὀφείλουμε τὸ Σύμβολο τῆς Πίστεως, ποὺ ὁμολογοῦμε, τὸ
«Πιστεύω εἰς ἕνα Θεόν…». Γι᾽ αὐτὸ νὰ τὸ λέμε δυνατὰ ὅλοι μαζί· στὴ
῾Ρωσία τὸ λένε καὶ γονατιστοί. Ὁ δὲ ἅγιος Κύριλλος Ἀλεξανδρείας
πρωτοστάτησε στὴν ἐν Ἐφέσῳ 3η (Γ΄) Οἰκουμενικὴ Σύν οδο (431 μ.Χ.) καὶ
καθιέρωσε τὸ δόγμα τῆς Θεοτόκου καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας κατὰ τῆς αἱρέσεως
τοῦ Νεστορίου.
Ὅπως, λοιπόν, ὁ οὐρανὸς εἶνε γεμᾶτος ἀστέρια, ἔτσι καὶ ἡ Ἐκκλησία μας,
ὡς «οὐρανὸς πολύφωτος» (κοντάκ. ιγ΄ Σεπτ.), εἶνε γεμᾶτη ἀπὸ ἀστέρια
πνευματικά. Καὶ σήμερα (19 Ἰανουαρίου) λάμπουν καὶ τιμῶνται δύο ἀκόμη
ἀστέρια. Τὸ ἕνα εἶνε ὁ ὅ σιος Μακάριος ὁ Αἰγύπτιος, περίφημος ἀσκητικὸς
συγγραφεὺς τοῦ 4ου αἰῶνος. Ὁ Μακάριος ἦταν πνευματικὸς ἄνθρωπος. Ἔζησε
στὴν ἔρημο, ἀσκήτευσε καὶ ἔγραψε 50 θαυμάσιες πνευματικὲς ὁμιλίες (βλ.
P.G.34,449-522). Σ᾽ αὐτὲς ἐξετάζοντας τὰ βάθη τῆς καρδίας κάνει
παρατηρήσεις καὶ διδάγματα. Νά μερικά. Ὅπως ὁ σφοδρὸς ἄνεμος σείει τὰ φύλλα τοῦ δάσους, ἔτσι καὶ ἡ καταιγίδα τῆς
ἁμαρτίας σείει ὅλο τὸ δέντρο τῆς ἀνθρωπίνης ὑπάρξεως. Ἔχουμε ἀνάγκη τῆς
πίστεως. Ὅπως τὸ ψάρι δὲν ζῇ ἔξω ἀπὸ τὸ νερό, ἔτσι κι ὁ ἄνθρωπος δὲν ζῇ
χωρὶς τὴν πίστι στὸ Χριστό. Καὶ ὅπως χωρὶς μάτια δὲν μποροῦμε νὰ δοῦμε καὶ
χωρὶς αὐτιὰ δὲν μποροῦμε ν᾽ ἀκούσουμε, ἔτσι χωρὶς τὴν πίστι δὲν μποροῦμε
νὰ δοῦμε καὶ ν᾽ ἀκούσουμε ἐκεῖναποὺ ἑτοίμασε ὁ Θεὸς στοὺς οὐρανοὺς «γιὰ
ἐκείνους ποὺ τὸν ἀγαποῦν» (Α΄ Κορ. 2,9).
Τὸ δεύτερο ἀστέρι ποὺ λάμπει σήμερα εἶνε ὁ ἅγιος Μάρκος Ἐφέσου ὁ
Εὐγενικός, γιὰ τὸν ὁποῖο κυρίως θέλω νὰ σᾶς μιλήσω· διότι λίγοι
γνωρίζουν τὸν ἄνδρα αὐτόν.
* * *
Νοερῶς ἂς ταξιδέψουμε στὸ παρελθόν.
Γυρίζουμε στὰ 1400 μ.Χ. στὴν πόλι τῶν ὀνείρων μας, τὴν Κωνσταντινούπολι,
53 χρόνια πρὸ πρὸ τῆς ἁλώσεως. Οἱ κάτοικοι τῆς Βασιλευούσης ἔχουν
ἀγωνία μεγάλη. Τὰ τέκνα τῆς Ἄγαρ, οἱ ὀρδὲς τοῦ Μωάμεθ, ξεκίνησαν ἀπὸ τὴν
Ἀραβία, κατέκτησαν ὅλη τὴ Μικρὰ Ἀσία καὶ τὸν Πόντο, πέρασαν τὰ
Δαρδανέλλια καὶ τὸν Ἑλλήσποντο, καὶ ἔφτασαν μέχρι τὰ πρόθυρα τῆς
Κωνσταντινουπόλεως. Λίγος στρατὸς ὑπῆρχε νὰ τὴν ὑπερασπισθῇ. Τότε ὁ
αὐτοκράτορας Ἰωάννης ὁ Παλαιολόγος θέλησε νὰ ζητήσῃ τὴ βοήθεια τῆς
Δύσεως καὶ πρὸ παντὸς τοῦ πανισχύρου τότε ἀνδρός, τοῦ πάπα.
Ἀνεχώρησαν λοιπὸν καὶ πῆγαν στὴν Ἰταλία, στὴ Φερράρα καὶ στὴ Φλωρεντία,
μὲ τὴν ἐλπίδα νὰ τοὺς στείλῃ στὴν Κωνσταντινούπολι ὁ πάπας καράβια μὲ
ναῦτες καὶ στρατιῶτες. Αὐτὸς ὅμως τοὺς ταπείνωσε.
Κάνω ἐδῶ μιὰ παρέκβασι. Ὅπως τώρα τὸ Ν.Α.Τ.Ο. καὶ ὁ Ο.Η.Ε. μᾶς
ὑπόσχονται βοήθεια, κ᾽ ἐμεῖς τὸ πιστεύουμε. Ἀλλοίμονό μας! Οὔτε ἕνα
στρατιώτη δὲν θὰ στείλουν. Εἶνε αἰωνία ἡ ἀπάτη τοῦ ἔθνους. Γι᾽̓ αὐτὸ ἡ
Γραφὴ λέει· «Μὴ πεποίθατε ἐπ᾽ ἄρχοντας, ἐπὶ υἱοὺς ἀνθρώπων, οἷς οὐκ ἔστι
σωτηρία» (Ψαλμ. 145, 3).
Τοὺς εἶπαν λοιπὸν ὅτι, γιὰ νὰ πάρουν βοήθεια, πρέπει νὰ πέσουν καὶ νὰ
προσκυνήσουν τὴν παντόφλα τοῦ πάπα. Ζητοῦσαν ἀκόμα ν᾽ἀλλάξουν τὸ Σύμβολο
τῆς πίστεως, νὰ προσθέσουν στὸ Πιστεύω ὅτι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιο ἐκπορεύεται «καὶ ἐκ τοῦ Υἱοῦ», τὸ λεγόμενο φιλιόκβε (filioque)· πρᾶγμα
ἀπαράδεκτο. Τέλος, γιὰ νὰ τοὺς πιέσουν, τοὺς στέρησαν τὴν τροφή, τοὺς
ἄφησαν νὰ κρυώνουν, καὶ ἔτσι στὸ τέλος ἀναγκάστηκαν καὶ ὑπέγραψαν ὅλοι.
Ὅλοι ἐκτὸς ἀπὸ ἕναν ποὺ δὲν ὑπέγραψε. Τί ἀξία ἔχει ὁ ἕνας! Δὲν ὑπέγραψε ὁ
ἅγιος Μάρκος ὁ Εὐγενικός. –Ἐγὼ δὲν ὑπογράφω, εἶπε. Ὅταν ἔμαθε ὁ πάπας,
ὅτι ὑπέγραψαν ὅλοι ἐκτὸς τοῦ Μάρκου, εἶπε· –Λοιπὸν τίποτα δὲν κάναμε. Οἱ
παπικοὶ παρὰ λίγο νὰ τὸν λυντσάρουν. Τὸν πῆρε ὑπὸ τὴν προστασία του ὁ
αὐτοκράτωρ καὶ ἔτσι αὐτὸς κατώρθωσε νὰ ἐπιστρέψῃ στὴν Πόλι.
Ἡ ἀντιπροσωπία τῶν ὀρθοδόξων ἀπουσίασαν περίπου ἕνα ἔτος, καὶ τώρα τοὺς
περίμεναν ὅλοι στὴν προκυμαία τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Ἀλλὰ τὸν μὲν Μάρκο
τὸν Εὐγενικὸ τὸν περιέβαλαν μὲ μεγάλες τιμές, σὰν νὰ ὑποδέχονταν τὸ Μωυσῆ. Οἱ ἄλλοι μετανοημένοι ἔτυπταν τὰ ἁμαρτωλά τους στήθη καὶ ἔλεγαν·
Τὸ χέρι τοῦτο ποὺ ὑπέγραψε νὰ κοπῇ καὶ ἡ γλῶσσα αὐτὴ ποὺ ὡμολόγησε τὸν
πάπα νὰ ξερριζωθῇ. Αὐτὸς εἶνε ὁ Μάρκος ὁ Εὐγενικός· κ᾽ εἶνε κρίμα ποὺ
σήμερα δὲν ἀκούγονται στοὺς ναοὺς τὰ ὡραῖα τροπάρια τῆς ἀκολουθίας, ποὺ
συνέταξε πρὸς τιμήν του ἕνας ἄλλος ἅ γιος, ὁ Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης.
* * *
Ἂν ὑπάρχῃ, ἀδελφοί μου, κάτι γιὰ τὸ
ὁποῖο ἀξίζει νὰ καυχώμεθα, αὐτὸ εἶνε ἡ Ὀρθοδοξία μας. Οἱ ἀρχαῖοι
πρόγονοί μας καμάρωναν γιατὶ γεννήθηκαν Ἕλληνες καὶ ὄχι βάρβαροι, γιατὶ ὁ
Θεὸςτοὺς ἔκανε ἀνθρώπους καὶ ὄχι ζῷα (ἐπειδὴ μόνο ὁ ἄνθρωπος ἀπ᾽ ὅλα τὰ
ζῷα πλάστηκε ὄρθιος, γιὰ ν᾽̓ ἀτενίζῃ τὸν οὐρανό, ἐνῷ τὰ ζῷα ἔχουν τὸ
κεφάλι κάτω πρὸς τὴ γῆ). Ἐμεῖς νὰ εὐχαριστοῦμε τὸ Θεὸ καὶ γιατὶ μᾶς
ἔκανε ἀνθρώπους καὶ γιατὶ μᾶς ἔκανε Ἕλληνες, πρὸ παντὸς ὅμως νὰ τὸν
δοξάζουμε γιατὶ εἴμαστε Χριστιανοὶ ὀρθόδοξοι. Μεγάλο πρᾶγμα ἡ
Ὀρθοδοξία, ἀνεκτίμητη δωρεά.
Στὰ σκληρὰ χρόνια ποὺ κυριαρχοῦσαν οἱ μωαμεθανοί, ἡ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία
ἔσωσε τὸ γένος, τὴ γλῶσσα, τὰ ἤθη, τὶς ἀξίες μας. Αὐτὴ μᾶς κράτησε. Ἂν
ὑπάρχουμε σήμερα ὡς ἔθνος, στὴν Ὀρθοδοξία τὸ ὀφείλουμε. Αὐτὴ εἶνε ἡ
γλυκειά μας μάνα, ποὺ κατὰ τὸν ποιητὴ «χύνει βαθειά μας στὴν ψυχὴ γλυκὲς χρυσὲς ἐλπίδες!» (Κ. Κρυστάλλης). Γι᾽αὐτὸ νὰ μείνουμε πιστοὶ καὶ ἀφωσιωμένοι σ᾽ αὐτήν. Τώρα βέβαια
παρουσιάζονται πολλὰ σκάνδαλα, πολλὲς αἱρέσεις, πολλοὶ ἐχθροὶ τῆς
Ὀρθοδοξίας, ποὺ ζητοῦν νὰ τὴ διαλύσουν· ἀλλὰ ἡ Ὀρθοδοξία θὰ παραμείνῃ
ἀκατάλυτη, ἔστω καὶ μὲ τοὺς ὀ λίγους, μὲ «τὸ μικρὸν ποίμνιον» (Λουκ. 12,32).
Ἂν μέσα στὸ σπίτι δὲν πιστεύῃ ὁ πατέρας, ἡ μάνα, τ᾽ ἀδέρφια, δὲν πιστεύῃ
κανένας, σὺ ποὺ πιστεύεις στὸ Χριστό, καὶ ἕνας νὰ μείνῃς, νὰ πῇς
Πιστεύω στὴν Ὀρθοδοξία. Καὶ ἂν ὑποτεθῇ ὅτι γονατίζει ὅλη ἡ πόλι καὶ
προσκυνάει τὸ διάβολο καὶ μείνῃς μόνος Χριστιανός, ἐσὺ νὰ μὴ γονατίσῃς!
Πίστευε στὴν Ὀρθοδοξία. Καὶ ἂν ἀκόμη ὑποτεθῇ ὅτι πέφτει ὅλη ἡ μαρτυρική
μας πατρίδα κι ἀλλαξοπιστοῦν οἱ Ἕλληνες καὶ πᾶνε σὲ διάφορες αἱρέσεις
καὶ συστήματα ὑλιστικὰ καὶ ἄθεα, καὶ μείνῃς ἕνας, μὴ γονατίσῃς, ὅπως δὲν
γονάτισε ὁ ἅγιος Μάρκος ὁ Εὐγενικός.
Καὶ ἂν ὑποθέσουμε ὅτι ὁλόκληρος ὁ πλανήτης μὲ τὰ δισεκατομμύρια κόσμο
γονατίζει ἐμπρὸς στὸν διάβολο καὶ ἀρνεῖται τὸ Χριστὸ καὶ τὴν Ὀρθοδοξία
καὶ ζῇ ζωὴ ὑλιστική, «Φάγωμεν καὶ πίωμεν, αὔριον γὰρ ἀποθνῄσκομεν» (Ἠσ.
22,13 = Α΄Κορ. 15,32) , ἐσὺ καὶ ἕνας νὰ μείνῃς στὸν πλανήτη, νὰ μὴ
γονατίσῃς. Ἐσὺ ὁ ἕνας κόντρα μ᾽ ὅλους. Ὅταν μέσα σου ἔχῃς τὸ Χριστό, τότε ἔχεις τὸ πᾶν· ἂν μέσα σου ζῇ ὁ
Χριστός, αὐτὸς δὲν ἀποθνῄσκει, ἀλλὰ ζῇ καὶ βασιλεύει εἰς τοὺς αἰῶνας.
Εὔχομαι λοιπόν, ὅλοι στὶς ἱερὲς ἐπάλξεις! «Στῶμεν καλῶς», μικροὶ καὶ
μεγάλοι. Νὰ κρατήσουμε ψηλὰ τὸ φρόνημα, ψηλὰ τὴ σημαία τῆς Ὀρθοδοξίας. Ὁ
Ἰησοῦς Χριστὸς ζῇ καὶ βασιλεύει εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων· ἀμήν.
(†) ἐπίσκοπος Αὐγουστῖνος
Ἀπομαγνητοφωνημένη ὁμιλία, ἡ ὁποία ἔγινε στὸν ἱ. ναὸ Ἁγ. Ἰωάννου Πτολεμαΐδος τὴν Κυριακὴ 19-1-1992 πρωί, μὲ νέο τώρα τίτλο. Καταγραφὴ καὶ σύντμησις 8-1-2026.
