ΓΙΑ ΠΟΙΟ ΛΟΓΟ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΕΤΡΕΨΕ ΝΑ ΓΙΝΕΙ Η ΣΦΑΓΗ ΤΩΝ ΝΗΠΙΩΝ;

 

Πατερικά

ΑΓΙΟΥ ΦΩΤΙΟΥ

ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΓΙΑ ΠΟΙΟ ΛΟΓΟ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ

ΚΑΤΑ ΤΗ ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΕΤΡΕΨΕ

ΝΑ ΓΙΝΕΙ Η ΣΦΑΓΗ ΤΩΝ ΝΗΠΙΩΝ;

ΕΡΩΤΑΠΟΚΡΙΣΙΣ 26

Εἶναι καλὴ καὶ μαρτυρεῖ πολλὴ συμπάθεια ἡ ἀπορία σου, καὶ δὲν εἶναι ἴσως μία ἀπὸ τὶς χειρότερες, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὶς ἄλλες λύσεις κρίνεται, νομίζω, πιὸ εὐχάριστη. Ἔπρεπε ἡ βδελυρὴ νηπιοκτονία τοῦ Ἡρώδη νὰ γίνῃ φανερὴ καὶ γνωστὴ σὲ ὅλους. Ἂν δηλαδὴ τὴν ἐκδήλωνε σ’ ἐκείνους ποὺ εἶχαν φτάσει στὴν τελειότητα τῆς ἡλικίας, τίποτε δὲν ἐμπόδιζε τὸ ἔθνος τῶν κολάκων καὶ τῶν παρασίτων νὰ πλάσουν μερικὲς αἰτίες, μὲ τὶς ὁποῖες θὰ δειχνόταν μετριώτερο τὸ ἔγκλημα τῆς βδελυρῆς δολοφονίας καὶ θὰ παρουσίαζε τοὺς φονευμένους ἐνόχους ὄχι λίγων κακῶν κι ὅτι ὁ βασιλιάς δὲν πρέπει ν’ ἀφήνῃ ἀτιμώρητα τὰ ἀδικήματα. Γιὰ τὰ νήπια ὅμως δὲ θὰ μπορέσῃ οὔτε νὰ σκεφθῇ οὔτε ν’ ἀναπλάσῃ κάτι τέτοιο ἀκόμα καὶ ὁ ἀναιδέστατος μύθος, ἀλλὰ μὲ ὅλα τὰ στοιχεῖα ἐλέγχεται γυμνὴ καὶ ἀδικαιολόγητη ἡ μισανθρωπία καὶ τὸ ἀνυπέρβλητο τῆς ἐγκληματικῆς γνώμης καὶ τῆς γλώσσας καὶ τοῦ χεριοῦ.

Ἐξάλλου καὶ τοῦ νέου καὶ ἀναμάρτητου θύματος ποὺ καθάρισε τὴν ἁμαρτία τοῦ γένους μας, ἔπρεπε τὰ προτέλεια (ἡ ἀρχὴ τῆς ἱλαστήριας θυσίας) νὰ εἶναι ἀμέτοχα ἀπὸ κάθε ἁμαρτία, ὅσες δημιουργοῦνται ἀπὸ τὶς πράξεις, καὶ καθαρμένα καὶ νὰ μὴν καθυβρίζουν τὸ μέγα θῦμα μὲ τὴ θυσία τους. Γι’ αὐτὸ ἦταν οἰκειώτερο ὁ χορὸς τῶν νηπίων κι ὄχι ἐκεῖνοι ποὺ ἐνέχονταν σὲ κάποια ἁμαρτήματα νὰ θυσιαστοῦν πρὶν ἀπὸ τὸν θεῖο Ἀμνό ποὺ σηκώνει τὴν ἁμαρτία τοῦ κόσμου.

Κι ἂν θέλῃς καὶ παρηγοριὰ γιὰ τὶς δυσκολώτερες περιστάσεις, ἐξετάζοντας μποροῦμε νὰ δοῦμε ὅτι προέρχεται ἀπὸ ἐδῶ. Σφαγιάζονται δηλαδὴ τὰ βρέφη ποὺ δὲν ἔχει ἀγγίξει τὴ ζωή τους ἡ ἁμαρτία, ὥστε ὅταν πάσχουν μερικοὶ νὰ μὴ νομίζουν ὅτι πάσχουν γιὰ τὴ σοβαρότητα τῶν ἁμαρτημάτων τους καὶ νιώθουν βαρύτερο καὶ ὀδυνηρότερο τὸ χτύπημα ἀπὸ τὰ πάθη τους καὶ ὁδηγοῦνται σὲ ἀπόγνωση, ἀλλ’ ἔχοντας παράδειγμα παρηγοριᾶς τὰ ἀναμάρτητα βρέφη καὶ τὴν εἰς βάρος τους θρασύτητα τῶν ἀνίερων διωκτῶν καὶ ἱκανὸ νὰ προκαλέσῃ μακροθυμία, νὰ προβαίνουν σὲ εὐχαριστία ἐκείνου ποὺ οἰκονομεῖ σοφὰ ὅλα ὅσα μᾶς ἀφοροῦν.

Ἀλλὰ βέβαια ἀκόμα καὶ τὸ ὅτι δὲν εἶχε θέση νὰ ἀνάψῃ κανένας φθόνος (βρέφη δηλαδὴ νεογέννητα τί ἀφορμὴ μίσους μποροῦν νὰ δώσουν;), ἡ ἐπίθεση ἐναντίον ἐκείνων γιὰ μιά σφαγή τους τόσο ἀδιάντροπη καὶ πρωτάκουστη, δὲν εἶναι δύσκολο νὰ δώσῃ λύση στὸ ζήτημα καὶ ἀνακούφιση, γιὰ τὸ πῶς τὸ μισόχριστο γένος τῶν Ἰουδαίων, ἀντὶ νὰ δοξολογοῦν τὸν Σωτήρα, ποὺ εὐεργετοῦσε καὶ θεράπευε ἀνίατες ἀσθένειες, καὶ νὰ τοῦ προσφέρουν στεφάνια εὐγνωμοσύνης, τὸν καταδίκασαν στὴ σταύρωση καὶ στὸν ἐπονείδιστο θάνατο. Ἂν δηλαδὴ ὁ ἡγεμόνας τῶν Ἰουδαίων χρησιμοποίησε τὴ σφαγὴ ἐναντίον αὐτῶν τῶν ἀθώων, γιὰ τοὺς ὁποίους δὲν εἶχε καμμία θέση ὁ φθόνος, τί δὲ θὰ τολμοῦσαν ἐκεῖνοι ποὺ εἶχαν ἀσκηθῇ καὶ προγυμνασθῇ ἀπὸ αὐτὸν μὲ τὶς μιαρὲς δολοφονίες, καὶ μάλιστα ἔχοντας ὁδηγό τους ἕναν τόσο μεγάλο φθόνο;

Γιατὶ ὅσοι διακρίνονται γιὰ τὰ μεγάλα καὶ θαυμάσια ἔργα τους καὶ τραβοῦν πρὸς αὐτὰ τὴν προσοχὴ καὶ τὴν ἐκτίμηση ὄχι λιγότερο ἀπὸ ὅσο διεγείρουν τοὺς καλοδιάθετους στὸν ἔπαινό τους, στὸν εὐχάριστο θαυμασμὸ καὶ στὸ σεβασμό, τόσο περισσότερο καταδυναστεύει τὶς ψυχὲς τῶν ἀχάριστων καὶ κακόβουλων αὐτὸ τὸ καταραμένο πάθος ποὺ διαθέτει ἀκαταμάχητη δύναμη. Ἂν ὅμως θέλῃς νὰ δοῦμε καὶ περισσότερα παραδείγματα, πρῶτος ὁ δίκαιος Ἄβελ, ποὺ δὲν ἦταν ὑπόλογος καμμίας ὀφειλῆς σχετικὰ μὲ τὰ ἔργα του, μὲ τὸ νὰ παραδοθῇ καὶ νὰ ὑποστῇ τὸν θάνατο, ἔδειξε μ’ αὐτὸν ὅτι ἦταν σαθρὴ ἡ καταβολὴ τῶν θεμελίων του. Ἐπειδὴ ἔπειτα ἀπὸ αὐτὸν πολλοὶ ἐγκληματίες πρόσθεσαν τοίχους καὶ ὀροφὴ καὶ ὁλοκλήρωσαν τὸ οἰκοδόμημα σὲ ὀχυρὸ φρούριο καὶ ἔμελλε ὁ Σωτήρας, ἐρχόμενος στὸν κόσμο γιὰ νὰ εὐεργετήσῃ τὸ γένος μας, νὰ λαφυραγωγήσῃ τὰ βασίλειά του, ρυθμίζεται καὶ προαποστέλλονται αὐτοί, σὰν κάποιοι δορυφόροι καὶ πρόδρομοι τοῦ μεγάλου βασιλιά ἀναμάρτητοι καὶ ἔχοντας τὰ μαρτυρικὰ αἵματα νὰ τρέχουν ὁλόγυρά τους, νὰ καταλάβουν ἐκείνους ποὺ κατέχονταν στὸν ᾅδη, εὐαγγελιζόμενοι ταυτόχρονα τὴν κοινὴ ἀπολύτρωση μὲ τὸν ἐρχομό τους καὶ δείχνοντας τὴ σφαγὴ ποὺ ὑπέφεραν γιὰ χάρη τοῦ κοινοῦ Ἐλευθερωτῆ, καὶ βεβαιώνοντας μὲ αὐτὲς ὅτι θὰ ’ρθεῖ ὁ Σωτήρας τοῦ γένους ποὺ διεκήρυξαν οἱ προφῆτες.

Καὶ ὁ ᾅδης τότε, βλέποντας νὰ φτάνῃ τόση ἄπειρη φάλαγγα ψυχῶν ποὺ δὲν τὶς βάραιναν ἁμαρτίες, γέμισε ἀπὸ φόβο καὶ ἔδειξε μὲ πρόδρομα σημεῖα τὴν πλήρη μελλοντική του καθαίρεση ποὺ ἔφτανε ὅπου νὰ ’ναι. Μὲ τὴ σφαγὴ δηλαδὴ καὶ τότε τόσων ἀναμάρτητων πληρώνει κι ἐξοφλεῖ τὸ δικαίωμα τοῦ θανάτου. Ἐκτὸς ἀπὸ αὐτὰ ποὺ εἴπαμε ἐδῶ παρουσιάζεται μὲ τὸν καλύτερο τρόπο καὶ ἡ συνηθισμένη σοφία τοῦ Θεοῦ. Ποιά εἶναι αὐτή; Συνηθίζει γενικὰ ἡ ἀχώρητη στὸ νοῦ καὶ ἀνέκφραστη σοφία τοῦ Θεοῦ ἀπὸ τὰ λυπηρὰ νὰ προκαλεῖ αὐτὰ ποὺ προξενοῦν τὴ χαρὰ καὶ τὴν εὐφροσύνη καὶ ἀπὸ τὰ ἀνάξια νὰ ἀντλεῖ τὰ ἀντίθετά τους. Γιὰ παράδειγμα, μέσα ἀπὸ τὸ μῖσος τῶν ἀδελφῶν του τὸν φθονημένο Ἰωσὴφ τὸν ἔκανε ἄρχοντα τῆς Αἰγύπτου. Ἂν δηλαδὴ δὲν τοῦ ἔρριχναν βλέμμα φθονερὸ ἐκεῖνοι ποὺ ὑπῆρξαν μέτοχοι τῶν ἴδιων πόνων τοῦ τοκετοῦ, δὲν θὰ τὸν πουλοῦσαν· ἂν δὲν τὸν πουλοῦσαν καὶ δὲ γινόταν δοῦλος χωρὶς νὰ ντροπιάσῃ τὴν ἐλευθερία τῆς σωφροσύνης του, δὲ θὰ κλεινόταν στὴ φυλακή· ἂν δὲ φυλακιζόταν, δὲ θὰ ἐξηγοῦσε τὰ περίπλοκα ὄνειρα, δὲ θὰ τὸν γνώριζαν στὸν βασιλιά, οὔτε θὰ τοῦ ἀνέθετε τὴν δεύτερη ἔπειτα ἀπὸ τὸν ἴδιο ἐξουσία στὴν Αἰγυπτο. Βλέπεις πόσο μεγάλο ἀγαθὸ βλάστησε ἀπὸ τὸ φθόνο καὶ τὸ ἀδελφικὸ μῖσος, καὶ μὲ πόση δόξα στεφάνωσε ὁ Θεὸς τὸν Ἰωσήφ;

Ἕνας ἄλλος ἔπειτα Φαραώ ἔγινε πῦρ καὶ μανία κατὰ τοῦ Ἰσραηλιτικοῦ ἔθνους κι ἐπινόησε ὁ ἄνομος ὡς δήμιο τὸν ποταμὸ Νεῖλο γιὰ τὰ ἀγόρια τῶν Ἰουδαίων. Ἀλλὰ ἀπὸ τὸ βδελυρὸ ἔγκλημα ἐκείνου ὁ Μωυσῆς ἀντὶ στὸ δικό του σπίτι, ποὺ δὲν διέφερε σὲ τίποτε ἀπὸ τὰ σπίτια τῶν ὁμοφύλων του, μεγάλωνε μέσα στὰ ἀνάκτορα τῶν Αἰγυπτίων⁵, καὶ μὲ αὐτὸ ἡ θεία πρόνοια ἔκανε φανερό, ὅτι αὐτὸς ποὺ καταδιωκόταν ἔγινε ὁ ἴδιος κύριος τῆς ἐξουσίας τῶν ἐπιβουλευτῶν του. Ἔπειτα, ἐπειδὴ ἐκδικήθησε μὲ φόνο τὴν ἀδικία τοῦ Αἰγύπτιου εἰς βάρος τοῦ ὁμοφύλου του κι ἔγινε ἡ πράξη του φανερή, ἀσφαλισμένος πάλι μὲ τέρατα καὶ σημεῖα, ἐμφανίζεται ἀπροσδόκητα καὶ δίνει χτυπήματα στὴν Αἴγυπτο, καὶ τέλος ἐλευθερώνει τοὺς ὁμοφύλους του ἀπὸ τὴ βαριὰ δουλεία, καὶ ἐκείνους ποὺ τοὺς εἶχαν ὑποδουλώσει τοὺς πνίγει μὲ ὅλο τὸ στρατό τους στὰ κύματα τῆς θάλασσας κι ὄχι στὸ ποτάμι ὅπου εἶχε διαπραχθῇ τὸ βδελυρὸ ἔγκλημα. Ὥστε, ἀπὸ τὸ γεγονὸς τῆς καταδίκης ἀπὸ τὸν Φαραὼ τῶν βρεφῶν τῶν Ἑβραίων σὲ θάνατο στὸ ποτάμι, σώθηκε ὅλο τὸ ἔθνος ἀπὸ τὴν αἰχμαλωσία, καὶ ἡ ἀλαζονεία τῶν Αἰγυπτίων μὲ ὅλη τὴ στρατιά, τὰ ἅρματα καὶ τοὺς ἄρχοντες βυθίστηκαν στὸν πυθμένα τῆς θάλασσας.

Καὶ πολλὰ τέτοια μπορεῖ ν’ ἀνθολογήσῃ κανεὶς ἀπὸ τὰ πνευματικὰ λιβάδια τῆς Ἐκκλησίας καὶ νὰ τὰ παρουσιάσῃ. Καὶ μ’ αὐτὸν τὸν τρόπο μὲ τὸ ἔγκλημα καὶ τὴ βδελυρὴ σφαγὴ τῶν νηπίων στολίστηκαν μὲ ἄνθη καὶ πλέχτηκαν τὰ αἰώνια μαρτυρικὰ στεφάνια γιὰ τοὺς ἁγίους, κερδήθηκε ἡ μὲ παρρησία παράσταση κοντὰ στὸ Θεό, καὶ ἡ χωρὶς τέλος ἐκείνη ἀνεκδιήγητη χαρὰ καὶ εὐφροσύνη νὰ συμμετέχουν στὸ χορὸ τῶν ἀσωμάτων ταγμάτων καὶ ν’ ἀπολαμβάνουν τὸ πιὸ μακάριο καὶ πιὸ κορυφαῖο ἀπὸ τὰ ἐπιθυμητὰ θεάματα, πρὸς τὰ ὁποῖα πόσες σφαγὲς καὶ ποιές ὀδυνηρὲς τιμωρίες μποροῦν νὰ θεωρηθοῦν ἀντάξιες; Ὥστε, ὄχι μόνο δὲν ἦταν καλύτερο νὰ ἀποτραπῇ μὲ κανένα τρόπο ὁ ἄνομος καὶ πρόωρος θάνατος τῶν βρεφῶν, ἀλλὰ πολὺ καλύτερο ἀπὸ αὐτὸ ἦταν νὰ ἐπιτραπῇ καὶ νὰ παραχωρηθῇ νὰ συμβῇ, ἀφοῦ τόσα αἰώνια καὶ ἀνεκδιήγητα ἀγαθὰ πήγασαν γι’ αὐτοὺς ἀπὸ αὐτόν.

Ἀλλ’ αὐτὰ βέβαια ἂς εἶναι σὰν κάποια ἱερὴ προσφορὰ στὴν ἱερὴ φιλομάθειά σου. Ἂν ὅμως κάποιος, ποὺ ἔγινε γνώστης τῶν ἀπόρρητων λόγων τοῦ Παύλου, θελήσῃ νὰ σᾶς διδάξῃ τελειότερα, μὲ πολλὴ εὐχαρίστηση, καὶ ὁμολογώντας ὅτι τοῦ χρωστοῦμε εὐγνωμοσύνη, γιὰ ὅλη μας τὴ ζωὴ θὰ γίνουμε κι ἐμεῖς μαθητές του μαζί σας.

 

ΦΩΤΙΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΤΑ ΑΜΦΙΛΟΧΙΑ Α’ – Ε.Π.Ε, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 1997 – ΨΗΦΙΟΠΟΙΗΣΗ:  Ι.Ν.ΑΓΙΩΝ ΤΑΞΙΑΡΧΩΝ ΙΣΤΙΑΙΑΣ