ΔΙΑΛΟΓΟΙ ΜΕ ΠΡΟΤΕΣΤΑΝΤΕΣ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΕΥΧΕΛΑΙΟΥ

 «Πνευματική φαρέτρα τοῦ Ὀρθοδόξου Χριστιανοῦ»

Ὑπό Γέροντος Κλεόπα Ἠλίε. 

Σπουδαστής: Ἀπέμεινε, Πάτερ, νά μοῦ ὁμιλήσης γιά τό Μυστήριο τοῦ Εὐχελαίου. Τί θεμέλια ἔχει στήν Νέα Διαθήκη;

Ἱερεύς: Ὁ ἀπόστολος Ἰάκωβος μᾶς δίνει τήν ἑπόμενη προτροπή: «ἀσθενεῖ τις ἐν ὑμῖν; προσκαλεσάσθω τούς πρεσβυτέρους τῆς Ἐκκλησίας, καί προσευξάσθωσαν ἐπ' αὐτόν ἀλείψαντες αὐτόν έλαίω ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Κυρίου" καί ἡ ευχή τῆς πίστεως σώσει τόν κάμνοντα, καί ἐγερεῖ αὐτόν ὁ Κύριος" κἄν ἁμαρτίας ἦ πεποιηκώς, ἀφεθήσεται αὐτῷ» (5, 14-15).

Καταλαβαίνουμε λοιπόν ὅτι τό Εὐχέλαιο εἶναι Μυ­στήριο μέ τό ὁποῖο ὁ ἀσθενής χριστιανός, πού άλείφεται μέ ἁγιασμένο λάδι, ἀποκτᾶ μέ τίς εὐχές τῶν ἱερέων τήν χάρι τῆς θεραπείας τῶν σωματικῶν καί ψυχικῶν ἀσθενειῶν.

Αὐτό τό ἱερό Μυστήριο ἀποδεικνύει ἀκόμη μία φορά πόσο ἀληθινή εἶναι ἡ Ἁγία μας πίστις καί πόσο θεμελιω­μένα εἶναι αὐτά πού επιτελοῦνται ἀπό τούς ἱερεῖς. Σύμφω­να μέ τήν διδασκαλία τοῦ Κυρίου μας, ἡ Ἐκκλησία ἐξήσκησε αὐτό τό Μυστήριο ἰδιαίτερα στούς ἀσθενείς πού δέν εὑρισκαν θεραπεία στούς ιατρούς. Συνεπῶς οί ιατροί εἶναι μέν καί αὐτοί καλοί καί ἀπαραίτητοι, διότι καί αὐτούς τούς έταξε ὁ Κύριος (Σοφία Σειράχ 28,12) στήν θερα­πεία τῶν ανθρωπίνων ἀσθενειών, παρότι σέ πολλές άπ' αὐτές δέν εὑρέθηκαν τά κατάλληλα φάρμακα. Ὅμως «τά ἀδύνατα παρ' ἄνθρώποις δυνατά έστι παρά τῷ Θεῷ» (Ματθ. 19,26). "Ετσι ὁ Κύριος μας κηρύσσοντας τό Εὐαγγέλιο, ἐθεράπευσε καί τόν οποιονδήποτε ἀσθενῆ (Ματθ. 4, 23-25). Τήν θεραπεία έδινε ὅμως σ' αὐτούς πού Τόν ἐπίστευαν.

Μέ τήν δύναμι τοῦ Θείου Πνεύματος καί τήν πίστι, ὁ Ἰησοῦς Χριστός ἔδωσε στούς Ἀποστόλους Του τήν ἐξουσία νά ἐκδιώκουν τά ἀκάθαρτα Πνεύματα καί νά θε­ραπεύουν κάθε εἴδους ἀσθένεια, λέγοντας τά ἑξῆς: «πορευόμενοι δέ κηρύσσετε λέγοντες ὅτι ήγγικεν ή βασιλεία τῶν οὐρανῶν. ἀσθενοῦντας θεραπεύετε, λεπρούς καθα­ρίζετε, νεκρούς εγείρετε, δαιμόνια ἐκβάλλετε' δωρεάν έλάβετε, δωρεάν δότε» (Ματθ. 10, 7-8). Οἱ Ἀπόστολοι ἐθεράπευον τούς ἀσθενείς, κατά τήν ἐντολή τοῦ Κυρίου, ἐνῶ τό θεμέλιο αὐτό μᾶς τό ἄφησε γραπτό ὁ ἀπόστολος Ἰάκωβος μέ τά λόγια πού ἀναφέραμε ἀνωτέρω (5, 14-15). Ἔτσι, ἐπειδή τό ἐδάφιο τοῦ Ἀποστόλου λέγει «προσκαλεσάσθω τους πρεσβυτέρους», ἡ Ἁγία Ἐκκλησία μας ἐθέσπισε γιά τήν τέλεσι τοῦ ἁγίου Εὐχελαίου στούς ἀσθενεῖς νά λαμβάνουν μέρος τρεῖς καί μέχρι ἑπτά ἱερεῖς. Ἀλλ' ἐάν δέν εἶναι δυνατόν, τουλάχιστον νά ὑπάρχουν δύο ἱερεῖς καί μόνο σέ μεγάλες περιπτώσεις επειγούσης άνάγκης δέχεται ἡ Ἐκκλησία μας τήν τέλεσι τοῦ μυστηρίου καί ἀπό ἕναν ἱερέα.

Σπουδαστής: Καλά, ἀλλά ἡ Ἁγία Γραφή δέν μᾶς λέ­γει πουθενά ὅτι αὐτό τό Μυστήριο θά έθεμελιώνετο ἀπό τόν Σωτήρα.

Ἱερεύς: Δέν σοῦ έφανέρωσα στά ἀνωτέρω ὅτι αὐτό τό Μυστήριο ἐξασκήθηκε ἀπό τούς ἁγίους Ἀποστόλους, κατ' ἐντολή τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ (Μάρκ. 6, 12-13); Δέν ἄκουσες τόν ἀπόστολο Ἰάκωβο πόσο καθαρά ὁμιλεῖ γι' αὐτό καί διδάσκει πῶς νά τό επιτελοῦμε καί ἐμεῖς; Οἱ Ἀπόστολοι δέν ὀνομάζονται θεμελιωταί τῶν Μυστηρίων, ἀλλά «οικονόμοι» (Α' Κορ. 4,1). Ἑπομένως τό Μυστήριο δέν εἶναι θεμελιωμένο ἀπό τούς Ἀποστόλους, ἀλλά ἀπό τόν Χριστό.

Σπουδαστής: Παρ' ὅλα αὐτά μερικοί ἰσχυρίζονται ὅτι τό Εὐχέλαιο δέν ἦταν ποτέ ἕνα μυστήριο, ἀλλά μία απλή συμβολικἡ χρίσις ή ἀκόμη μόνο μία ἐπίθεσις τῶν χεριών στούς ἀσθενεῖς ἀπό τούς Ἀποστόλους. Οι θεραπεῖες μποροῦσαν νά γίνωνται καί χωρίς τήν χρίσι τοῦ έλαίου, καθ' ὅσον πρωταρχικό ἀναγκαῖο στοιχείο  εἶναι ἡ προσευ­χή. Τό λάδι μποροῦσε νά χρησιμοποιηθῆ ή ὄχι, δεδομέ­νου ὅτι οἱ θεραπεῖες έγίνοντο καί χωρίς τό λάδι αὐτό (Μάρκ. 16,18 καί Πράξ. 14,10).

Ἱερεύς: Τό ἅγιο Εὐχέλαιο εἶναι ἕνα Μυστήριο καθιερωμένο ἀπό τόν Σωτήρα Χριστό διά τῶν Ἀποστόλων καί ὄχι μία συμβολικἡ πρᾶξις. Ἀπό τό γεγονός ὅτι ὁ Σωτήρ ἤ οἱ Ἀπόστολοι ἔκαμαν θεραπεῖες καί χωρίς νά χρησιμο­ποιοῦν τό λάδι, καθόλου δέν ἐπεται ὅτι τό Εὐχέλαιο δέν θά πρέπει νά εἶναι Μυστήριο ή ὅτι τό λάδι μπορεῖ νά άπουσιάζη ἀπό τήν τέλεσι αὐτοῦ τοῦ Μυστηρίου. Ἐμεῖς θά πιστεύουμε στήν διδασκαλία τῶν ἁγίων Ἀποστόλων, ἡ ὁποία μᾶς δείχνει καθαρά καί φωτεινά νά άλείφουμε μέ λάδι αγιασμένο τούς ἀσθενεῖς (Μάρκ. 6, 12-13).

Σπουδαστής: Ἐάν τό Εὐχέλαιο εἶναι ἕνα Μυστήριο, τό ὁποῖο μεταδίδει ἀπό τό Ἅγιο Πνεῦμα τήν χάρι στούς ἀσθενεῖς, γιατί δέν τούς θεραπεύει ὅλους;

Ἱερεύς: Δέν γνωρίζεις ὅτι οὔτε ὁ ἴδιος ὁ Χριστός δέν μποροῦσε νά κάνη θαύματα «ἐκ μέρους Του» στούς συμ- πατριώτας Του, ἐξ αἰτίας τῆς ἀπιστίας τῶν (Μάρκ. 6, 5-6); ὅταν ἐθεράπευε τούς ἀσθενεῖς, ώμολογοῦσε ἐνώπιον πάντων τήν πίστι αὐτῶν πού άξιώθηκαν τῶν θείων εὐλογιών (Ματθ. 9, 22-29).

Ἐκτός αὐτῶν, οί προσευχές τῶν ἱερέων στό Εὐχέλαιο ζητοῦν καί τήν συγχώρησι τῶν ἁμαρτιῶν. Καί ἐάν κάποιος ἀσθενής πεθάνη, μετά τήν τέλεσι τοῦ Εὐχελαίου, πιστεύουμε ὅτι ὁ Θεός έσυγχώρησε καί τίς ἁμαρτίες του, ἀπό τίς ὁποῖες ἀσθενοῦσε ἡ ψυχή του, ἐάν βεβαίως δέν ἤθελε νά τόν άφήση έν υγεία νά χαρἤ τήν ζωή του.

Σπουδαστής: Ἀλλά γιατί στούς Ρωμαιοκαθολικούς τό Μυστήριο τοῦ Εὐχελαίου τελεῖται μόνο ἀπό τούς ἐπισκόπους καί μόνο στούς ἑτοιμοθανάτους; Γιατί αὐτοί τό ὀνομάζουν «χρίσις τῆς έξόδου»;

Ἱερεύς: Στήν ἁγία Γραφή καί ἐκεῖ ἀκριβῶς, ὅπου ὁμιλεῖ γιά τήν πρακτική τοῦ Μυστηρίου αὐτοῦ (Ίακ. 5, 14- 15), δέν μᾶς λέγει νά καλοῦνται οἱ ἐπίσκοποι στήν τέλεσί του, ἀλλά οἱ πρεσβύτεροι. Εἶναι ἀλήθεια ὅτι ἐκείνους τούς καιρούς ἡ λέξις πρεσβύτεροι μποροῦσε νά σημαίνη καί τούς ἐπισκόπους, ὅπως καί ἀλλοῦ στήν Γραφή ἡ λέ­ξις ἐπίσκοπος σημαίνει καί τόν πρεσβύτερο" ὁμοίως εἶναι ἀλήθεια ὅτι τό Μυστήριο τοῦ Εὐχελαίου ἐξασκήθηκε ἀπό τούς Ἁγίους Ἀποστόλους (Μάρκ. 6, 12-13). Ἀλλά δέν μᾶς λέγεται πουθενά ὅτι ἡ ἐπιτέλεσίς του θά επιφυλάσσε­ται μόνο γιά τούς ἐπισκόπους ή ὅτι πρέπει νά ἐφαρμόζεται μόνο γιά τούς ἑτοιμοθανάτους, ἀλλά λέγει «ἀσθενεῖ τις έν ύμῖν», καί στήν συνέχεια λέγει καθαρά ὁ ἀπόστο­λος ὅτι «ἐγερεῖ αὐτόν ὁ Κύριος». Ἑπομένως, ἐάν τό Μυ­στήριο αὐτό θά ἦταν μία «χρισις τῆς ἐξόδου» τοῦ ἀνθρώπου άπ' αὐτή τήν ζωή, θά ἔπρεπε νά ἔλεγε ὅτι ὁ Θεός παίρνει μαζί Του τόν ἑτοιμοθάνατο καί ὄχι ὅτι τόν «ἐγερεῖ», δηλαδή τόν ἀποκαθιστά στήν ὑγεία του. Πού πι­στεύεις ὅτι ὑπάρχει ἡ ἀλήθεια;

Γιά τήν συγχώρησι τῶν ἁμαρτιῶν πρό τοῦ θανάτου οἱ ὀρθόδοξοι πιστεύουν ὅτι εἶναι ἀναγκαία καί ἡ θεία Κοι­νωνία τοῦ ἑτοιμοθανάτου καί ὄχι μόνο ἡ χρίσις μέ ἁγιασμένο λάδι, ὅπως κάνουν οἱ Καθολικοί.

Σπουδαστής: Εἶναι πολύ σαφῆ. ἐγνώρισα τήν ἀλήθεια ἀπό τήν ὀρθόδοξη πλευρά. ἀλλά πού τελεῖται τό Ἅγιο Εὐχέλαιο;

Ἱερεύς: Στήν ἐκκλησία ἤ στό σπίτι τοῦ ἀσθενοῦς γιά τόν ὁποῖον γίνεται τό Μυστήριο.

Σπουδαστής: Σέ ποιές ἡμέρες γίνεται τό Εὐχέλαιο;

Ἱερεύς: Δέν ὑπάρχουν καθωρισμένες ἡμέρες καί πε­ρίοδοι γιά τήν ἐπιτέλεσι του. Μπορεῖ νά γίνη ὁποιαδήποτε στιγμή τό ἐπιβάλλει ἡ ἀνάγκη. Στόν λαό μας συνηθίζεται νά γίνεται τίς ἡμέρες τῶν νηστειῶν. Στήν ἑβδομάδα τῶν Θείων τοῦ Κυρίου Παθῶν τελεῖται τήν Μεγάλη Τετάρτη, τήν Μ. Πέμπτη καί τήν Μ. Παρασκευή, ἀλλά καθιερώθη­κε σχεδόν μόνιμα νά γίνεται τήν Μεγάλη Τετάρτη, πρίν ἀπό τίς Ὧρες εἰς ἀνάμνησι τῆς έπαλείψεως τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ μέ μῦρα ἀπό τήν ἁμαρτωλή γυναίκα (Λουκ. 7,37). Τότε γίνεται στήν Ἐκκλησία γιά ὅλους τούς πιστούς τό Εὐχέλαιο καί μέ τήν συμμετοχή περισσοτέρων ἱερέων. Κατά κανόνα, ὁ ἀσθενής γιά τό ὁποῖο γίνεται τό Ἅγιο Εὐχέλαιο, πρέπει πρῶτα νά ἐξομολογηθῆ καί μέ τό Μυ­στήριο αὐτό κατόπιν θά τοῦ δοθῆ ἡ ψυχική καθαρότης, δηλαδή ἡ ἄφεσις τῶν ἁμαρτιῶν του καί ἡ θεραπεία τῶν σωματικῶν του ἀσθενειῶν.

Σπουδαστής: Ἐπιτρέπεται νά τελεσθῆ τό Εὐχέλαιο καί γιά τούς ὑγιεῖς;

Ἱερεύς: Ἐπειδή μέ τό Εὐχέλαιο προσφέρεται ὄχι μόνο ή θεραπεία ἀπό τίς σωματικές ἀρρώστιες, ἀλλά καί ἡ συγχώρησις τῶν ἁμαρτιῶν, μπορεῖ νά γίνεται ὄχι μόνο γιά τούς ἀσθενεῖς ἀλλά καί γιά τούς ὑγιεῖς, καί ὄχι μόνο μία φορά ἀλλά περισσότερες.

Μετάφρασις ἀπό τά ρουμανικά π. Δαμασκηνός Γρηγοριάτης.

Μέ τήν εὐλογία τοῦ πατρός Δαμασκηνοῦ Γρηγοριάτου