Πρεσβυτέρου
Ο ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΟΣ ΨΑΛΜΟΣ
ΕΚΔΟΣΗ
ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ΟΔΟΔΕΙΧΤΗΣ
ΠΡΟΛΟΓΟΣ
Ἀπό τούς Ψαλμούς τοῦ Δαβίδ ξεχωρίζει ὁ πεντηκοστός ψαλμός, ὁ ὁποῖος ὀνομάζεται και ψαλμός τῆς μετανοίας. Τόν ψαλμό αὐτό ἡ Ἐκκλησία μας, τον χρησιμοποιεῖ σ’ ὅλες σχεδόν τις Ἀκολουθίες της. Και πολλοί χριστιανοί ἀκόμα τόν χρησιμοποιοῦν στίς κατ’ ἰδίαν προσευχές τους.
Αὐτόν τόν ψαλμό θά προσπαθήσουμε νά μελετήσουμε στίς σελίδες πού ἀκολουθοῦν. Μέ τή βοήθεια τῶν πατέρων τῆς Ἐκκλησίας νά καταλάβουμε τά νοήματα καί τά μηνύματα πού στέλλουν οἱ στίχοι τοῦ ψαλμοῦ στόν κάθε ἁμαρτωλό.
Τόν ψαλμό αὐτό ἔγραψε ὁ βασιλιάς Δαβίδ, γιά νά ἐκφράσει στό Θεό τή βαθειά του λύπη καί τή μεταμέλειά του γιά τό διπλό ἁμάρτημα πού διέπραξε, ὅταν ἐμοίχευσε τή Βηρσαβεέ καί φόνευσε τό σύζυγό της στέλλοντάς τον στήν πρώτη γραμμή τοῦ πολέμου.( Τό γεγονός αὐτό περιγράφεται στό βιβλίο τῆς Παλαιάς Διαθήκης, Β΄ Βασιλειῶν, κεφ.11-12).
Μετά τό ἁμάρτημα αὐτό, καί μέ καθυστεριση ἑνός περίπου ἔτους,ὁ Θεός ἔστειλε τόν προφήτη Νάθαν καί ὑπεδειξε στόν Δαβίδ τό ἁμάρτημά του. Ἀφοῦ συναισθάνθηκε τό ἁμάρτημά του, ὁ βασιλιάς, πόνεσε πολύ. Παρ’ ὅλο πού ὁ Θεός παράβλεψε τό ἁμάρτημά του, ἡ ἐνοχή, τοῦ πίεζε ἀσφυκτικά τή συνείδησή, γιατί λύπησε τόν Πλάστη καί Κύριό του. Γι’ αὐτό, συντετριμμένος, στενοχωρημένος, ταπεινωμένος, θερμοπαρακαλοῦσε τόν Κύριο νά τόν σπλαχνισθεῖ καί νά τόν ἐλεήσει, να τον συγχωρέσει καί νά μήν τοῦ ἀφαιρεσει τά χαρίσματα μέ τά ὁποία τόν εἶχε στολίσει.
ὀ ψαλμός αὐτός φανερώνει τήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ πρός τά πλάσματά του, καί τήν ἀγνώμονη συμπεριφορά τοῦ ἀνθρώπου πρός τό Θεό. Ὁ Θεός εὐεργετεῖ ποικιλοτρόπως τόν ἄνθρωπο, καί ὁ ἄνθρωπος ἀνταποδίδει στόν Εὐεργέτη του ἀγνωμοσύνη διαπράτοντας τήν ἁμαρτία, παραβαίνοντας τό νόμο Του.Ἡ μεγάλη ἀγάπη τοῦ Θεοῦ φαίνεται στήν περίπτωση τοῦ Δαβίδ καί ἐπιβεβαιώνει τό λόγο Του, ὅτι δέν θέλει τό θάνατο τοῦ ἁμαρτωλοῦ. ἀλλά νά ἐπιστρέψει, νά μετανοήσει καί νά ζήσει.
Ὁ ἱερός Χρυσόστομος, σχολιάζοντας τόν ψαλμόν αὐτό λέγει` « ὅτι εἶναι ὠφέλιμος καί γιά τούς δικαίους καί για τούς ἁμαρτωλούς. Οἱ μέν δίκαιοι νά μήν γίνουν ράθυμοι, καί οἱ δέ ἁμαρτωλοί γιά νά μήν ἀπελπισθοῦν γιά τίς ἁμαρτίες τους. Γιατί ὁ μέν δίκαιος ἄν ἀμελήσει καταβάλλεται, ὁ δέ ἁμαρτωλός ἄν ἀπελ πισθεῖ πέφτει καί δέ μπορεῖ νά σηκωθεῖ.» Γι’ αὐτό ὁ πεντηκοστός ψαλμός εἶναι χρήσιμος σ’ ὅλους. Ἂκόμα ὃ ν΄ ψαλμός ὓπαινίσσεται με προφητικό τρόπο γεγονὀτα τῆς Ἒκκλησίας μας.
Μοναδικός σκοπός τῆς προσπἀθειας αὐτῆς θἀ εἶναι ἡ κατανόηση τοῦ ψαλμοῦ καί ἡ ὠφέλεια τῶν ἁπλῶν χριστιανῶν πού γιά διάφορους λόγους δέν ἔχουν πρόσβαση σέ ἄλλα κείμενα.
Ὁ Πεντηκοστός ψαλμός τοῦ Δαβίδ.
3) Ἐλέησόν με ὁ Θεός κατά τό μέγα ἔλεός σου καί κατά τό πλῆθος τῶν οἰκτιρμῶν σου ἐξάλειψον τό ἀνόμημά μου
3)Ἐλέησέ με, ὦ θεέ μου, σύμφωνα μέ τό ἄμετρο ἔλεός σου καί σύμφωνα μέ τό πλῆθος τῆς ἀγάπης σου καί τῆς εὐσπλαχνίας σου, σβῦσε καί συγχώρεσε τό ἀνόμημά μου
Σχόλια
Ἐπειδή τό ἁμάρτημα τοῦ Δαβίδ ἐκτός τοῦ ὄτι εἶναι διπλό εἶναι καί πολύ μεγάλο. Παράβηκε τίς ἐντολές τοῦ Θεοῦ, τό «οὐ μοιχεύσεις» καί τό «οὐ φονεύσεις»̕ Λέρωσε τήν ψυχή του καί ἔχασε καί τά χαρίσματα Τοῦ Κυρίου.
Ἀνάλογα μέ τό ἁμάρτημα θά πρέπει νά εἶναι καί ἡ μετάνοια τοῦ ἁμαρτωλοῦ. Στήν περίπτωση αὐτή τό μόνο φάρμακο πού θά γιάτρευε τό τραῦμα τοῦ Δαβίδ ἦταν μόνο τό ἀπέραντο ἔλεος τοῦ Θεοῦ. Τό γνώριζε πολύ καλά αὐτό ὁ ἁμαρτωλός βασιλιάς. Γιά τοῦτο συντρίβεται ταπεινώνεται καί παρακαλεῖ μέ πόνο καί ἐπιμονή νά τόν ἐλεήσει ὁ Κύριος καί νά τοῦ συγχωρέσει τό ἁμάρτημα του, καί νά τοῦ ξαναδώσει τά χαρίσματα πού ἔχασε μέ τή διάπραξη τῆς ἁμαρτίας. Γι’ αὐτό παρακαλεῖ ἐπίμονα, γιατί γνωρίζει ὅτι μόνο τό ἔλεος τοῦ Θεοῦ μπορεῖ νά καθαρίσει τά χέρια τοῦ φονιά καί μοιχοῦ.
Τή συμπεριφορά αὐτή τοῦ Δαβίδ θά πρέπει νά μιμεῖται κάθε ἁμαρτωλός, ἀπό ὅποια θέση κι’ ἄν βρίσκεται. Ἐπειδή ὅλοι ὅσοι βρισκόμαστε στή ζωή αὐτή καί βαδίζουμε τό δρόμο πρός τήν αἰώνια ζωή, συναντοῦμε πολλά ἐμπόδια καί προκλήσεις τοῦ Διαβόλου ὅλο καί κάπου σκοντάφτουμε καί πέφτουμε. Αὐτό εἶναι γεγονός ἀδιαμφισβήτητο σύμφωνα μέ τό λόγο τοῦ Θεοῦ`«ἐάν εἴπωμεν ὄτι ἁμαρτίαν οὐκ ἔχομεν ἑαυτούς πλανῶμεν καί καί ἡ ἀλήθεια οὐκ ἔστιν ἐν ὑμῖν». (Α΄ Ἰωάν. α΄ 8). Ἑπομένως σέ κάθε ἀμαρτία μας μικρή ἤ μεγάλη, θά πρέπει νά ζητοῦμε χωρίς ἀναβολή τό ἔλεος τοῦ Κυρίου ἐκ βάθους ψυχῆς καί νά ἐκδηλώνουμε τή μετάνοιά μας ἔμπρακτα ὅπως ἀκριβῶς ἔκαμε ὁ Δαβίδ. Μέ τή μετάνοιά μας καί τήν ἐξομολόγηση νά καθαρίζουμε τήν ψυχή μας καί νά ἐπανερχόμαστε στήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ. Πρέπει νά εἴμαστε βέβαιοι γι’ αὐτό` μᾶς τό βεβαιώνει ὁ Εὐαγγελιστής Ἰωάννης: «Ἄν ὁμολογοῦμε τίς ἁμαρτίες μας, ὁ Θεός πού εἶναι ἀξιόπιστος καί δίκαιος, θα συγχωρήσει τίς ἁμαρτίες μας καί θά μᾶς καθαρίσει ἀπό κάθε ἄδικη πράξη». (Α΄ Ἰωάν. α΄9)
Αὐτό ἐπιβεβαιώνεται μέ τίς περιπτώσεις πολλῶν ἁμαρτωλῶν πού ἀναφέρει ἡ Ἁγία Γραφή καί ἡ ἱστορία τῆς Ἐκκλησίας.
Μέ συναίσθηση καί μέ προθυμία νά λέμε κι’ ἐμεῖς καθημερινά` «Ἐλέησόν με ὁ Θεός, κατά τό μέγα ἔλεός σου».
********
4) Ἐπί πλεῖον πλῦνον με ἀπό τῆς ἀνομίας μου καί ἀπό τῆς ἁμαρτίας μου καθάρισόν με
4) Πάρα πολύ πλῦνε με καί καθάρισε με καί ἐξάλειψε ὀλοκληρωτικά τήν ἀνομίαν μου καί τήν ἁμαρτία μου.
Σχόλια
Σχολιάζοντας ὁ Μέγας Ἀθανάσιος τό στίχο αὐτό λέγει: «Πρέπει νά γνωρίζωμεν δέ ὅτι ἁμαρτία μέν εἶναι ἡ πτῶσις ἀπό τό ἀγαθόν, ἀνομία δέ ἡ παράβασις τοῦ Θείου νόμου...». Αὐτό τό ξεκαθαρίζει ὁ Ἀπόστολος Ἰωάννης`(Α΄ α΄ 3,4)
Θά λέγαμε ὅτι μέ ἀγωνία παρακαλεῖ καί δέεται τοῦ Κυρίου καί ζητᾶ περισσότερο καί περισσότερο καθαρισμό, ὄχι γιατί ἀμφιβάλλει, ἀλλά γιά νά φανεῖ πόσο μεγάλο εἶναι τό ἁμάρτημά του, καί πόσο βαθειά συναισθάνεται τήν ἐνοχή του ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ καί τοῦ εὐεργέτη του.
Μ’ αὐτή του τήν ἐπιμονή γιά τέλειο καθαρισμό τῆς ἁμαρτίας του, ὁ βασιλιάς δείχνει ὅτι εἶναι ἀπόλυτα προσκολλημένος στό Θεό καί μόνο ὁ Θεός μπορεῖ νά τόν καθαρίσει ἀπό τή λέρα τῆς ἁμαρτίας, νά τόν ἀπαλλάξει ἀπό τήν ἐνοχή καί νά τόν ἐπαναφέρει στήν εὔνοιά Του.
Δέν μπορεῖ νά διανοηθεῖ καθαρισμό ἐκτός τού θείου ἐλέους ὅπως πολλοί σημερινοί χριστιανοί ἀντί νά τρέξουν καί νά πέσουν στά πόδια τοῦ Λυτρωτή καί Σωτήρα Ἰησοῦ Χριστοῦ, τρέχουν καί παρακαλοῦν τούς μάγους καί τά μέντουμ καί τίς καφετζοῦδες γιά βοήθεια καί πέφτουν θύματα ἐκμετάλευσης. Ὁ Δαβίδ καταφεύγει μόνο στό ἔλεος τοῦ Θεοῦ, γιατί ὅπως λέγει καί ὁ ἱερός Χρυσόστομος: «Ὅπου εἶναι τό ἔλεος τοῦ Θεοῦ, ἐκεῖ δέν ὑπάρχει δικαστήριο».
Ὁ βασιλιάς θερμοπαρακαλεῖ καί ἱκετεύει νά τόν πλῦνει ὁ Θεός μέ τό ἔλεός Του, ὅπως ἀκριβῶς κάνουν καί οἱ γυναῖκες ὅταν τά ροῦχα εἶναι πολύ λερωμένα τά πλένουν καί τά ξαναπλένουν γιά νά καθαρίσουν καλά.
Ἡ ἐπιμονή αὐτή τοῦ Δαβίδ πηγάζει καί ἀπό ἕνα ἄλλο σοβαρό λόγο. Τό φόβο του μήπως οἰ ἁμαρτίες του φυγαδεύσουν τήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ ἀπ’ αὐτόν καί χάσει τίς εὐλογίες καί τήν εὔνοια τοῦ Θεοῦ στήν πορεία τῆς ζωῆς του. Αὐτό τό τελευταῖο θά πρέπει νά ἐνδιαφέρει κάθε ἕνα ἀπό μᾶς, μήπως οἱ ἁμαρτίες μας, ἀπομακρύνουν τή χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος πού λάβαμε μέ τό βάπτισμά μας` καί θα πρέπει νά ἀνησυχοῦμε διπλά μήπως οἱ ἁμαρτίες μας γίνουν ἐμπόδιο στήν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ καί χάσουμε τήν εὔνοιά Του, ἀλλά νά φοβούμαστε καί γιά τή σωτηρία μας. Ἔτσι κι’ ἐμεῖς σάν τόν Δαβίδ νά συναισθανόμαστε τίς δικές μας ἁμαρτίες καί νά καταφεύγουμε πάντοτε στό ἔλεός Του, καί μέ θέρμη ψυχῆς νά φωνάζουμε` «Ἐπί πλεῖον πλῦνον με ἀπό τῆς ἀνομίας μου καί ἀπό τῆς ἁμαρτίας μου καθάρισόν με.»
5) Ὅτι τήν ἀνομίαν μου ἐγώ γινώσκω, καί ἡ ἁμαρτία μου ἐνώπιόν μου ἐστί διά παντός.
5) Ναί Κύριε, ἐλέησέ με, γιατί γνωρίζω καί παραδέχομαι τήν παράβαση τοῦ νόμου σου` οἱ πράξεις τῆς μοιχείας καί τοῦ φόνου εἶναι πάντοτε μπροστά στά μάτια μου καί θά μέ ἐλέγχουν πάντοτε.
Σχόλια
Ἔδωκε ὁ Θεός, ἔλεος καί συγχώρεση στόν Δαβίδ, δίνει καί ὁ Δαβίδ τή θερμή του ἐξομολόγηση «ὅτι τήν ἀνομία μου ἐγώ γινώσκω». Δηλαδή Κύριε, παράβηκα τό νόμο σου καί ἁμάρτησα, καί αὐτό δέ θά τό ξεχάσω ποτέ. Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος παρατηρεῖ: «Τοιοῦτοι ἦταν οἱ Ἅγιοι` ξεχνοῦσαν τά κατορθώματά τους καί ἐνθυμοῦνταν τά ἀμαρτήματά τους, καί ὄχι σάν τούς σημερινούς ὅπου ξεχνοῦν τά ἁμαρτήματά τους καί ὅταν κάνουν κάτι καλό τό παρουσιάζουν σάν κατόρθωμα».
Εἶναι μεγάλο πλεονέκτημα γιά τόν ἁμαρτωλο νά ἀναγνωρίζει καί νά ὁμολογεῖ, ἀλλά καί νά θυμᾶται ἀκόμα τό ἁμάρτημά του, ὄχι γιά νά τόν τυραννεῖ, ἀλλά γιά νά θυμᾶται καί νά μέμφεται τόν ἑαυτό του, καί νά προφυλάγεται ἀπό τήν ἐπανάληψή του.
Αὐτό ὅπως φαίνεται τό γνωρίζει καλά ὁ Δαβίδ καί μέ ἐπιμονή ὁμολογεῖ τό κακό πού ἔχει κάνει στόν ἄνθρωπο καί στό Θεό.
Αὐτή τή συμπεριφορά τοῦ Δαβίδ θά πρέπει νά ἔχει ἐνώπιόν του κάθε ἁμαρτωλός, γιατί ἡ ἀναγνώριση καί ὁμολογία τῆς ἐνοχῆς μας εἶναι ἡ ἀρχή καί τό τἐλος τῆς σωτηρίας κάθε ἁμαρτωλοῦ. Ἀπό τήν πεῖρα του κάθε ἄνθρωπος πού διαπράτει κάποια ἁμαρτία, γνωρίζει ὅτι ἡ ἁμαρτία καί ἡ παράβαση τοῦ θείου νόμου εἶναι βαρύ φορτίο πού καταπιέζει τή συνείδηση καί τή ψυχή τοῦ ἁμαρτωλοῦ. Ἀπαλλάσσεται ἀπό τό βαρύ αὐτό φορτίο μόνο μέ τήν καταφυγή στήν μετάνοια καί ἐξομολόγηση, συνοδευόμενος μέ βαθειά λύπη καί δάκρυα. Μέ δάκρυα, γιατί τά δάκρυα εἶναι ὀ σπόγγος πού καθαρίζει τή ψυχή, καθώς λένε οἱ Πατέρες μας. Μέ τήν ἐξομολόγηση σίγουρα ὁ Θεός καθαρίζει τήν ἁμαρτία. Ἄν ὅμως μετά τήν ἐξομολόγηση ξεχάσουμε τό λάθος μας, ὑπάρχει κίνδυνος νά τό ἐπαναλάβουμε` μέ τήν ἐνθύμησή του βοηθούμαστε νά τό ἀποφύγουμε. Ἔτσι λοιπόν, «ἄς εἶναι ἐνώπιόν μας διά παντός οἱ ἁμαρτίες μας (ἔστω κι’ ἄν συγχωρέθηκαν) γιά νά φυλαγόμαστε καί νά μήν τίς ἐπαναλαμβάνουμε.
*****
6) Σοί μόνο ἥμαρτον καί τό πονηρόν ἐνώπιόν σου ἐποίησα, ὅπως ἄν δικαιωθῆς ἐν τοῖς λόγοις σου, Καί νικήσης ἐν τῷ κρίνεσθαί σε.
Σχόλια
Θά πρέπει νά προσέξουμε αὐτό πού στήν ἀρχή λέγει «Σοί μόνω ἥμαρτον». Δηλαδή ἁμάρτησα μόνο σέ Σένα Κύριε, ἐνῶ γνωρίζουμε ὅτι ἡ πράξη καί τό ἁμάρτημά του, ἔβλαψε τή Βησαβεέ καί τόν ἄνδρα της Οὐρία. Γιατί τό λέγει αὐτό τότε; Ἄν καί κανένας ἄνθρωπος δέν εἶδε τήν ἁμαρτία του, δέν διέλαθε ὄμως τοῦ παντεπόπτου ὀφθαλμοῦ τοῦ Κυρίου. Καί τό γωρίζει αὐτό ὁ Δαβίδ. Ἐπειδή ὁ Κύριος εἶναι πού ἔδωσε τό νόμο Του στούς ἀνθρώπους,κάθε ἕνας πού παραβαίνει κάποια ἐντολή καί βλάπτει ἀνθρώπους, κατά πρῶτον λόγο στό Θεό ἁμαρτάνει πού παρέβηκε τό νόμο Του καί κατά δεύτερο λόγο στόν ἄνθρωπο πού ἀτίμασε. Σκεπτόμενος ὁ Δαβίδ τό πόσο ὁ Θεός τόν εὐλόγησε βλέπει τήν ἀγνωμοσύνη πού μέ τήν ἁμαρτία του ἔβλαψε τή θεία μεγαλειότητα, καί γι’ αὐτό ὁμολογεῖ ὅτι στό Θεό ἁμάρτησε καί φωνάζει μέ πόνο, Κύριε, σύ εἶσαι δίκαιος, καί ὅπως λέγει καί ἀλλοῦ ὁ ἴδιος ,«δικαιοσῦνες ἀγαπᾶ» καί ἄν προσπαθήσουν οἱ ἀσεβεῖς νά τόν κατηγορήσουν ὠς ἄδικο, θά φανεῖ ἡ δικαιοσύνη Του καί θά τούς νικήσει.
Μέ τό στίχο αὐτό ἄς γνωρίζουν αὐτοί πού κάνουν τήν ἁμαρτία τους στά κρυφά, ὅτι μποροῦν νά κρυφτοῦν ἀπό τά μάτια τῶν ἀνθρώπων, ἀλλά ἀπό τό μάτι τοῦ Θεοῦ ὄχι Ξεγελιοῦνται οἱ ἁμαρτωλοί, γιατί αὐτά πού διαπράττουν στό σκοτάδι τῆς νύχτας, θά γίνουν φανερά ἐνώπιον Ἀγγέλων καί ἀνθρὠπων, τήν ἡμέρα τῆς ἐξετάσεως, καί πόσο μεγάλο θά εἲναι τό ρεζήλεμα τους. Ὅπως τό βεβαιώνει καί ὁ Ἀπόστολος Παῦλος «Θά φωτίσει τά κρυπτά τοῦ σκότους (ὁ Κύριος) καί θά φανερώσει τίς βουλές τῶν καρδιῶν».(Α΄Κορ.4,5)
Γνωρίζουμε τώρα ὅτι κάθε ἁμαρτία πού γίνεται, γίνεται στό Θεό καί μετά στόν ἄνθρωπο. Ἀκόμα γνωρίζουμε ὅτι καμιά κρυφή ἁμαρτία δέ θά μείνει κρυφή, ἀλλά τό ἄγρυπνο μάτι Τοῦ Θεοῦ τά βλέπει ὅλα καί θά ἀπόδώσει τή δικαιοσύνη στόν καθένα, τόν ἄδικο ἤ τό ἀδικούμενο.Ἑπομένως θά πρέπει νά προσέχουμε τήν ἁμαρτία καί ἄν παρ’ ἐλπίδα ἁμαρτήσουμε νά μιμηθοῦμε τή μετάνοια τοῦ Δαβίδ γιά νά λάβουμε τήν ἄφεση καί τόν καθαρισμό, καί νά μήν βρεθοῦμε ἔνοχοι τήν ἡμέρα τῆς μεγάλης ἐξέτασης.
*******
7) Ἰδού γάρ ἐν ἀνομίαις συνελήφθην, καί ἐν ἁμαρτίαις ἐκίσσησέ με ἡ μήτηρ μου.
Σχόλια
Δέν λέγει τά πιό πάνω ὁ Δαβίδ γιά νά δικαιολογήσει τήν κακή του πράξη, ἀλλά ἐκφράζει τήν ἀτέλεια του πού προέρχεται ἀπό τό προπατορικό ἁμάρτημα, καί ζητᾶ τό θεῖο ἔλεος.Σχολιάζοντας τόν στίχο αὐτό ὁ Μέγας Ἀθανάσιος,γράφει:«Δηλαδή ἡ προηγούμενη ἀπόφαση τοῦ Θεοῦ, ἦταν νά μήν γεννώμεθα διά γάμου καί φθορᾶς¨ἡ παράβαση ὅμως τῆς ἐντολῆς εἰσήγαγε τόν γάμο ἕνεκα τῆς παρανομίας τοῦ Ἀδάμ... Ὅλοι λοιπόν οἱ ἀπόγονοι τοῦ Ἀδάμ καί τῆς Εὔας,συλλαμβάνονται ἀνόμως καί ὑπόκεικνται στήν καταδίκη αὐτῶν τῶν προπατόρων» Καί ὁ ἱερός Χρυσόστομος παρατηρεῖ:« τοῦτο θέλει νά μᾶς πεῖ ὀ Δαβίδ` διότι ἡ ἁμαρτία τῶν προγόνων μας ἄνοιξε μιά διαδρομή στό ἀνθρώπινο γένος καί πορεύεται σάν σε πλατύ δρόμο.... Μέ τό «Ἐν ἀνομίαις συνελήφθην» δείχνει σάν αἰτίαν τήν παρανομίαν πού τόλμησαν οἱ πρόγονοί μας καί αὐτή εἶναι ἡ πηγή ὅλων τῶν ἀδυναμιῶν μας...Ἐπειδή οἱ πρόγονοί μας ἁμάρτησαν καί παραδόθηκαν στή φθορά, γι’ αὐτό καί τά παιδιά πού γεννοῦν εἶναι φθαρτά ὅπως οἱ γονεῖς τους».
Δέν εἶναι λοιπόν παράξενο ὅτι κι’ ἐμεῖς εἴμαστε φθαρτοί, ἔχουμε ἡμερομηνία λήξεως, τρόπος τοῦ λέγειν, μᾶς τυραννοῦν τόσες ἀσθένειες καί ἔχουμε τή ροπή πρός τό κακό. Γι’ αὐτό ἀπό αδυναμίες καί ἀτέλειες ὅλο καί κάπου πέφτουμε καί πληγωνόμαστε καί φεύγουμε ἀπό τή χάρη τοῦ Θεοῦ.
Ἔχοντας λοιπόν πλήρη γώση τῶν πραγμάτων, οἱ ἀτέλειές καί οἱ ἁμαρτίες μας δέν πρέπει νά μᾶς λυγίζουν οὔτε νά μᾶς ἀποθαρρύνουν, ἀλλά μέ πολλήν ἐπιμονή καί προθυμία νά ἀπευθυνόμαστε στόν Κύριο καί Λυτρωτή καί Σωτήρα μας Ἰησοῦν Χριστό, νά ὁμολογοῦμε τήν ἁμαρτία μας καί νά ζητοῦμε τή σωτηρία καί τό ἔλεος Του. Μακρυά ἀπό κάθε δικαιολογία, ὅπως καί ὁ Δαβίδ καί σίγουρα θά τρέξει καί θά μᾶς σώσει χαρίζοντάς μας τό φταίξιμό μας.
Γνωρίζοντας τήν ἀτέλειά μας, γνωρίζουμε ὅτι σέ κάθε ὥρα εἴμαστε ἐκτεθειμένοι στήν προσβολή τοῦ ἐχθροῦ καί γιά τοῦτο θά πρέπει νά εἴμαστε πολύ προσεκτικοί καί ἄγρυπνοι στίς συναναστροφές μας, γιά νά προλαμβάνουμε τήν ἁμαρτία μέ τή θεία βοήθεια. Κι’ ἄν παρ’ ἐλπίδα πέσουμε νά μιμηθοῦμε τόν Δαβίδ, χωρίς δικαιολογίες καί προφάσεις.
8) Ἰδού γάρ ἀλήθειαν ἠγάπησας,τά ἄδηλα καί τά κρύφια τῆς σοφίας σου ἐδήλωσάς μοι.
8) Διότι Κύριε, Σύ ἀγαπᾶς τήν ἀλήθεια καί μοῦ ἐφανέρωσες τά κρυφά καί ἄγνωστα πράγματα τῆς σοφίας σου.
Σχόλια
Μέ τά πιό πάνω θέλει νά πεῖ τά ἑξῆς: Παρ’ ὅλο πού ἔχω κληρονομήσει ἀπό τούς γονεῖς μου τήν ἀτέλεια καί πολλές ἀδυναμίες,ἕνεκα τῆς προπατορικῆς ἀστοχίας, ἐν τούτοις Σύ πού εἶσαι ἡ πηγή τῆς ἀλήθειας,τῆς γνώσεως καί τῆς σοφίας, καί ἀγαπᾶς τήν ἀλήθεια, μοῦ ἀποκάλυψες διά τοῦ Ἁγίου σου Πνεύματος, ὅσα γιά τούς ἄλλους εἲναι ἄγνωστα καί ἀπλησίαστα. Ἴσως ἐδῶ νά ἐννοεῖ καί τό προφητικό χάρισμα πού φαίνεται μέσα ἀπό τούς ψαλμούς πού ἔγραψε, γιατί πολλοί ἀπό τούς ψαλμούς ἀναφέρονται στό Σωτῆρα Χριστό, στό πάθος Του, στήν Ἀνάστασή καί τήν Ἀνάληψή Του. Αὐτά ὅλα πού ἄλλοι ἄνθρωποι δέν γνώριζαν τά ἀποκάλυψε στό Δαβίδ.
Ἐπειδή ὁ Θεός εἶναι ἠ Ἀλήθεια καί γνωρίζει την ἀλήθεια καί ἀγαπᾶ τήν ἀλήθεια, γνωρίζει τήν ἀτέλεια τῶν ἀνθρώπων καί συγχωρεῖ τόν ἁμαρτωλό πού καταφεύγει στό ἔλεός Του, ὅπως συγχώρεσε καί τόν Δαβίδ καί τοῦ ξανάδωσε ὅλα τά χαρίσματα πού εἶχε χάσει μέ τή διάπραξη τῆς ἁμαρτίας.
Τότε ὁ Δαβίδ καί οἱ ἄλλοι προφῆτες γνώριζαν θεωρητικά σάν σέ σκηνή ταὐτά πού ζοῦμε πρακτικά ἐμεῖς. Βλέπετε στήν ἐποχή τῆς Καινῆς Διαθήκης, ἐκεῖνα πού οἱ προφῆτες ἔβλεπαν σάν ὄραμα, οἱ Ἀπόστολοι τ’ ἀποδεκνύουν¨ «Γι’ αὐτό πού ἦταν ἐξ ἀρχῆς, γι’ αὐτό πού ἀκούσαμε,γι’ αὐτό πού εἴδαμε μέ τά μάτια μας,...καί τά χέρια μας ἐψηλάφησαν.κλπ» ( Α΄Ἰωάν. α΄1) Δηλαδή ἐμεῖς τώρα ἔχουμε τήν φανερή ἀποκάλυψη χειροπιαστά, καί γνωρίζουμε πιό φανερά ἐκεῖνα ἐπιθυμοῦσαν τότε νά δοῦν οἱ ἄνθρωποι τοῦ Θεοῦ, τή σοφία τοῦ Θεοῦ στό πρόσωπο τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Καί ὄχι μόνο νά τόν ἰδοῦμε καί νά τόν ἀγγίξουμε, ἀλλά καί μᾶς προσφέρεται ὁ ἴδιος σάν τροφή πού ἐνισχύει καί ἀναζωογονεῖ καί σώζει κάθε ψυχή πού τόν ἀναζητᾶ. Μᾶς ἔγινε γνωστό ἀκόμα ὅτι ὁ Θεός μας εἶναι κοινωνία προσώπων σἐ μία κοινή φύση, διακρίνονται ὅμως σέ τρία πρόσωπα καί ἡ ἀγάπη τοῦ Τρισυπόστατου Θεοῦ εἶναι ἀπέραντη γιά τόν ἄνθρωπο
Γιά ὅλα αὐτά πού γνωρίζουμε σήμερα,οἱ ορθόδοξοι χριστιανοί, ἀπό εὐγνωμοσύνη καί ἀγάπη καί τιμή πρός τό Θεό μας, πρέπει νά ἐκφράζουμε ἀπεριόριστη εὐχαριστία καί δοξολογία πρός Αὐτόν. Καί μέ ἐμπιστοσύνη νά τρέχουμε κοντά του καί νά ζητοῦμε τή συγχώρεση γιά τἡν ἀδυναμία τῆς φύσεώς μας ἡ ὁποία εἶναι πάντοτε ἡ αἰτία τῶν παραβάσεων τῶν ἐντολῶν τοῦ Πλάστη μας, καί εὶναι δεδομένη ἡ συγχώρεση στούς εἰλικρινῶς, μετανοοῦντες, ἀλλά καί πάντοτε νά ὁμολογοῦμε τή χάρη εὐχαριστοῦντες γιά τήν εὐεργεσία.
********
9) Ραντιεῖς με ὑσσώπω καί καθαρισθήσομαι, πλυνεῖς με, καί ὐπέρ χιόνα λευκανθήσομαι.
Σχόλια
Ὁ ὑσσωπος εἶναι βότανο μέ φαρμακευτικές ἰδιότητες καί χρησημοποιήθηκε στήν ἱατρική, ἀλλά τό εἶχαν καί φυτό μέ ἐξαγνιστικές ἰδιότητες.
Στην Εξοδο (12:22,23) ἀναφέρεται ότι, όταν ο Θεός πληροφόρησε τό λαό του Ισραήλ ότι θα τιμωρούσε τους Αιγυπτίους θανατώνοντας τα παιδιά τους, υπέδειξε στους Ισραηλίτες να ραντίσουν τις πόρτες τους με αίμα χρησιμοποιώντας κλαδιά από ύσσωπο, ώστε να μπορέσουν να διαφύγουν της τιμωρίας.
Ἐδῶ ὁ Δαβίδ, «μέ τό ραντιεῖς με ὑσσώπω» παρομοιάζει τό ἔλεος τοῦ Θεοῦ μέ τό καθαρτικό βότανο ὕσσωπο` καί μέ τό «πλυνεῖς με» τή χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος,πού ἔχει τή δύναμη νά καθαρίζει τή λέρα κάθε ἁμαρτίας καί νά τήν κάνει λευκότερη καί ἀπό τό χιόνι. Ὁ δέ Μέγας Ἀθανάσιος γράφει` «Δι’ αὐτῶν (ὁ Δαβίδ) ὑπαινίσσεται τήν κάθαρσιν ὅλων μελλοντικῶς διά τοῦ αἵματος τοῦ ἀληθινοῦ ἀμνοῦ, τοῦ Χριστοῦ, καί ἐπιθυμεῖ σφοδρῶς νά τύχει αὐτῆς εἰ δυνατόν, διότι μόνον αὐτή δύναται νά καθαρίσει τελείως καί νά καταστήσει λευκότρο ἀπό τό χιόνι». Ἄλλωστε καί ὁ Ἀπόστολος Ἰωάννης βεβαιώνει, ὅτι« τό αἷμα τοῦ Χριστοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ καθαρίζει ὑμᾶς ἀπό πάσης ἁμαρτίας».(Α΄ Ἰωάννου α΄ 7)
Τό προφητικό χάρισμα ἐπέτρεπε στούς προφῆτες νἀ βλέπουν σάν σέ εἰκόνα τί ὀ Θεός ἐπεφύλασσε μελλοντικά στόν κόσμο. ἔτσι καί ὁ Δαβίδ εἲδε ὄτι κάποια μέρα οἰ αἰματηρές θυσές τοῦ νόμου, θά τέλειωναν καί τή θέση τους θά ἔπαιρνε ἡ πραγματική θυσία τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ πού θά εἲχε τή δύναμη νά ἐξαλείψει κάθε ἁμαρτία καί νά ἀποκαταστήσει τόν κάθε μετανοημένο ἁμαρτωλό.Αὐτή τή θυσία ἴσως νά νοσταλγοῦσε καί ὁ Δαβίδ.
Αὐτήν τή θυσία πού νοσταγοῦσε ὁ Δαβίδ, σήμερα τήν ἔχουμε ἐνώπιόν μας σέ κάθε θεία Λειτουργία. Ἔχουμε τήν εὐλογία νά τήν ἀξιοποιήσουμε,νά συμμετάσχουμε καί νά γευτοῦμε τή δύναμη καί τόν καθαρισμό καί τή ζωή πού δίνει σέ κάθε μετανοημένο ἁμαρτωλό. Αὐτή ἡ θυσία τοῦ Κυρίου, μᾶς καθαρίζει ἀπό τίς ἁμαρτίες καί τό ρῦπο τῆς ψυχῆς καί μᾶς κάνει λευκούς σάν τό χιόνι καί ὄχι μόνο αὐτό, ἀλλά ἀκόμα μᾶς ἀνεβάζει στόν οὐρανό πιό ψηλά καί ἀπό τούς Ἀγγέλους.
Μόνο ἄν ἔχουμε μιά συνεχεῖ καί ἀκατάπαυστη μάχη μέ τόν ἑαυτό μας καί τά ἐμπόδια τοῦ πονηροῦ, θά μπορέσουμε νά ἀξιοποιήσουμε ἐποφελῶς τή θυσία τοῦ Κυριου καί νά ἑνωθοῦμε μ’ Αυτόν. Θά ἦταν ἀσυγχώρητο λάθος ἄν ἀμελοῦμε καί ἀφήνουμε τά πράγματα ὅπως ἔλθουν.
10) Ἀκουτιεῖς μοι ἀγαλλίασιν καί εὐφροσύνη, ἀγαλλιάσονται ὀστέα τεταπεινωμένα.
Σχόλια
Λέγει λοιπόν ὁ Δαβίδ, κάνε με Κύριε, νά νοιώσω τήν ἀπαλλαγή μου ἀπό τήν ἐνοχή καί ξανά δώσε μου τή μεγάλη χαρά πού εἶχα πρίν καί νά γεμίσει ὅλο τό εῖναι μου, ἔτσι πού νά ἀνθίσει ξανά ἡ ἀγαλλίαση καί νά τήν αἰσθανθοῦν τά ταπεινωμένα μου μέλη.
Ἤθελε ὅπως φαίνεται νά ἀπανακτίσει τό χάρισμα τῆς προφητείας, ὅπου ἔφυγε ἀπό μέσα του ἐπειδή ἁμάρτησε.Καί ἐπειδή ἔφυγε σάν περιστέρι πού εἶδε τό βόρβορο καί τήν ἀκαθαρσία, θέλει τώρα νά ἐπιστρέψει σάν μέλισσα, κατά τόν Ἅγιο Χρυσόστομο.
Κατά τόν Μέγα Ἀθανάσιο, ὁ στίχος αὐτός ἀναφέρεται στούς ἐσχάτους καιρούς,γιά τούς δικούς μας χρόνους. Λέγει λοιπόν ὁ μεγάλος Πατέρας:«διά τοῦτο οὐδέν ἄλλο ἐννοεῖ εἰμή τή γνώση τή σχετιζομένη μέ τήν ἀνάσταση τήν ὁποία ἐδίδαξε διά τῶν λόγων` «ἀγαλλιάσονται ὀστέα τεταπεινωμένα» Τά σαπιμένα ὀστᾶ μου θά χαροῦν κατά τήν ὥρα τῆς ἀναστάσεως, ὅταν, ὅπως λέγει καί ἄλλος προφήτης¨«τά ὀστᾶ μου ἐκβλαστήσουν ὡς χόρτος» (Ἠσαΐας 66,14)
Ἄν δοῦμε σήμερα τό στίχο αὐτό μέ τό φῶς τῆς Καινῆς Διαθήκης. Αὐτό ἐφαρμόζεται πλήρως` εἶναι μιά προφητεία πού σήμερα εἶναι πραγματοποιήσιμη. Τό ἔχουμε ἀκούσει ἀπό ἁμαρτωλούς πού μετά ἀπό τή μετάνοιά τους καί τήν εἰλικρινή ἐξομολόγησή τους χαρούμενοι ὁμολόγησαν ὅτι ξελάφρωσε ἠ ψυχή τους καί ἡσύχασε ἡ συνείδηση καί ἐπανῆλθε ἡ γαλήνη καί ἡ χαρά, γιατί ἀπαλλάχθηκαν ἀπό τό βάρος τῆς ἐνοχῆς πού τούς καταπίεζε.
Μέ τό βάπτισμα τοῦ χριστιανοῦ γίνεται ¨η κάθαρση ἀπό τήν ἁμαρτία καί ἔρχεται ἡ Χαρη τοῦ Ἁγίου Πνεῦματος στήν καρδιά τοῦ βαπτιζόμενου. Μέ τήν ἁμαρτία, φεῦγει ἡ χάρη καί ἔρχεται ὁ Διάβολος μέ τήν τυραννία του, καί ἡ ψυχή τοῦ ἀνθρώπου αἰσθάνεται τήν καταπίεση ἀπό τήν ἐνοχή. Καί γι’ αὐτό θά πρέπει, νά μετανοεῖ καί νά ἀπομακρύνει τήν ἐνοχή, γιά νά ἐπανέλθει ἡ χαρά καί ἡ ἀγαλλίαση πού ἐπιθυμεῖ καί παρακαλεῖ ὀ Δαβίδ.
Κάθε ἄνθρωπος λοιπόν πού μιμεῖται τόν Δαβίδ στήν ἁμαρτία πρέπει νά τόν μιμηθεῖ καί στή μετάνοια. ὅχι μὀνο μέ λόγια,ἀλλά καί μέ τά ἔργα ὅπως ἀκριβῶς συμπεριφέρθηκε αὐτός καί ὅπως φαίνεται ὁ Θεός τοῦ ἔδωκε ἀμέσως καί τό χάρισμα τῆς προφητείας.
*************
11) Ἀπόστρεψον τό πρόσωπόν σου ἀπό τῶν ἁμαρτιῶν μου καί πάσας τάς ἀνομίας μου ἐξάλειψον
Σχόλια
Πάλιν ἐπιστρέφει στήν ἐξομολόγηση, ὁ ἁμαρτωλός καί ἔνοχος. Ἀποδέχεται καί ὁμολογεῖ τίς ἀνομίες του καί παρακαλεῖ νά τοῦ συγχωρεθοῦν οἱ ἁμαρτίες του. Εἶναι ἀξιοθαύμαστη περίπτωση καί παράδειγμα πρός μίμηση. Δέν τό χωνεύει γιατί ἔπραξε αὐτά πού ἔπραξε καί ἀτίμασε τόν Θεό, τόν εὐεργέτη του πού τόν ἔκανε βασιλέα καί προφήτη. Δέν ἔπερεπε τέτοια ἀγνωμοσύνη.
Ἀπό τό στόμα τοῦ προφήτη Νάθαν εἶχε ἀκούσει «ὅτι καί ὁ Κύριος ἀφῆκε τήν ἁμαρτία σου»,κι’ ὅμως τόν βλέπουμε τόσο ἀνήσυχο ὄχι γιατί ἀμφέβαλλε γιά τή συγχώρεση,ἀλλά αὐτός δέ συγχωροῦσε τόν ἑαυτό του γι’ αύτό πού ἔκαμε.. Ἡ λύπη του γι’ αὐτό εἶναι πολύ μεγάλη καί γιά τοῦτο ἐπανέρχεται στήν ἐξομολόγηση. Εἶχε πεῖ προηγουμένως ὅτι «ἡ ἁμαρτία του θά εἶναι ἐνώπιόν του διά παντός», καί ἐν ὅσο θυμᾶται αὐτά πού ἔκανε στόν εὐεργέτη του, θά λυπᾶται καί θά πονεῖ.
Ἡ συμπεριφορά αὐτή τοῦ Δαβίδ θά πρέπει νά διδάξει κάθε ἁμαρτωλό ὅτι κάθε ἁμαρτία πού γίνεται δέν εἶναι ἀρεστἠ στό Θεό, στόν Πλάστη καί εὐεργέτη τῶν πάντων, Στήν ἱστορία τῆς Ἐκκλησίας μας βλέπουμε πολλά τέτοια, ἀλλά καί στή νεώτερη ἰστορία, ἐπί τουρκοκρατίας εἴδαμε ἀνθρώπους πού ξεγελάστηκα ἤ βιάστηκα καί ἀρνήθηκαν τόν Χριστό καί δέ ἡσύχαζαν μέχρι πού ἔδωσαν καί τή ζωή τους γιά νά ξεπλύνουν τό ἁμάρτημά τους.
Δυστυχῶς ὅμως σήμερα πολλοί πού ἁμαρτάνουν δέν ἀντιλαμβάνονται τό μεγάλο κακό πού ἔκαναν καί συμπεριφέρονται μέ πολλήν ἀναισθησία καί ἀφέλεια. Νά ὁμολογοῦν μέν τήν ἁμαρτία τους, ἀλλά χωρίς τήν αἴσθηση ὅτι ἀπομακρύνθηκαν τό Θεό τους, Λείπει ἡ βαθειά συναίσθηση τοῦ πράγματος.
Μερικοί ἔρχονται στήν ἐξομολόγηση καί προσπαθοῦν νά δικαιολογήσουν τήν πτώση τους μέ διάφορες προφάσεις. Τούς βλέπεις ἀκόμα καί μέ μικρό χαμόγελο ἀκόμα νά λέγουν τίς «μικρές» ἁμαρτίες τους!
Ἄν δέν καταλάβουμε ὅτι ἡ συμπεριφορά τοῦ Δαβίδ εἶναι ἡ πλέον ἐνδεδειγμένη πρός μίμηση, ἡ ἐξομολόγηση δέν θά φέρει τούς προσδοκομένους καρπούς καί θα ἀποτύχουμε.
Νά μελετήσουμε λοιπόν πολύ σοβαρά τήν περίπτωση αὐτή τοῦ βασιλιά καί προφήτη, γιά νά πάρουμε τά σωστά μηνύματα στή ζωή
12) Καρδίαν καθαρά κτῖσον ἐν ἐμοί, ὁ Θεός, καί
πνεῦμα εὐθές ἐγκαίνισον ἐν τοῖς ἐγκάτοις μου
12) Θεέ μου, κτῖσε μέσα μου καρδιά καθαρή χωρίς ἁμαρτίες καί τήν ψυχή μου ἀνανέωσε μέ πνεῦμα ἀλήθειας καί ὀρθοφροσύνης.
Σχόλια
Μετά ἀπό τήν τόση ταπείνωσή καί λύπη καί συντριβή λαμβάνει θάρρος καί ζητεῖ ἀπό τόν Κύριο, ἀφοῦ τόν καθάρισε ἀπό τήν ἁμαρτία, νά ἀνανεώσει τόν ἑαυτό του, τή ψυχή του καί νά κάνει τό νοῦ του σταθερό ὥστε νά μήν ἁμαρτάνει .Ζητεῖ τήν προστασία τοῦ Κυρίου, για νά μήν πέφτει εὔκολα στήν ἁμαρτία.
Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος λέγει ὅτι ὁ Θεός διά τοῦ Ἰεζεκιήλ ὑπόσχεται καρδίαν καινή στούς ἀδυνάτους καί μετανοοῦντας στή Βαβυλώνα`.«Θά τούς δώσω, (λέγει ὁ Θεός), καρδίαν καινήν καί πνεῦμα καινόν» αὐτά ζητεῖ καί ὁ μακάριος Δαβίδ.
Ἐπειδή ἡ ἁμαρτία παλαιώνει καί τό νοῦν καί τήν καρδία, χρειάζεται ἑπομένως ἀνανέωση καί τήν ἀνανέωση αὐτή μόνον ὁ Θεός μπορεῖ νά τήν κάνει
Αὐτή τήν ἀνανέωση θά πρέπει συχνά μέ θερμή προσευχή νά ἀναζητεῖ κάθε ἁμαρτωλός. Ἀφοῦ συχνά ἁμαρτάνει ὠς ἄνθρωπος, συχνά καί μέ θέρμη ψυχῆς θά πρέπει νά ζητεῖ ἀπό τό Θεό τήν ἀνανέωση του.
********
13) Μή ἀπορρίψης με ἀπό τοῦ προσώπου σου, καί τό πνεῦμα σου τό ἅγιον μή ἀντανέλης ἀπ’ ἐμοῦ.
Σχόλια
Ὁ ἱερός Χρυσόστομος σχολιάζει:«Μέ τά λόγια αὐτά μάθαμε ξεκάθαρα ὅτι δέν ξεγυμνώθηκε ἀπό τή χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ζητεῖ ὄχι σάν κάποιος στερημένος τῆς Χαρης, ἀλλάζητεῖ νά μήν στερηθεῖ καί νά μετέχει σ’ αὐτή, καί νά ἔχει τήν παρρησία ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ ὅπως πρίν».
Ὁ Θεός ἔδωσε στόν Δαβίδ τό χάρισμα τῆς προφητείας. Ἐπειδή ἅμάρτησε φοβᾶται μήπως ὁ Θεός τό ἀποσύρει καί γιά τοῦτο παρακαλεῖ νά μήν τό χάσει καί ἀποξενωθεῖ ἀπό τή βοήθεια τοῦ Κυρίου. Τό πάθημα καί ὁ φόβος αὐτός τοῦ Δαβίδ θά πρέπει νά μᾶς κάνει πολύ προσεκτικούς.
Ὅταν ὁ Χριστιανός βρίσκεται μακρυά ἀπό τήν ἁμαρτία, ἡ χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος δἐν τόν ἐγκαταλίπει. Ἀπό τή στιγμή ὅμως πού ἔκαμε τήν ἁμαρτία τότε φεῦγει ἡ χάρη καί ἡ εὐλογία τοῦ Θεοῦ ἀπό κοντά του, καί γίνεται δοῦλος τοῦ διαβόλου. Γι’ αὐτό πρέπει νά προσέχουμε καί νά φυλαγόμαστε ἀπό κάθε ἀνομία καί ἁμαρτία.
**********
14) Ἀπόδος μοι τήν ἀγαλλίασιν
τοῦ Σωτηρίου σου καί πνεύματι ἠγεμονικό στήριξόν με.
14) Κύριε, δώσε μου πάλιν τή χαρά πού ἔχει ἡ σωτηρία σου καί μέ τό καθοδηγητικό σου Πνεῦμα στήριξέ με καί κατεύθυνέ με.
Σχόλια
Ἄν δοῦμε ἐπιφανειακά τόν στίχο αὐτό τόν θεωροῦμε σάν μιά ἐπανάληψη τῶν αἰτήσεων του Δαβίδ, ὁ ὁποῖος μέ τήν αἴτησή του, φανερώνει καί τήν μεγάλη του ταπείνωση
Ὁ Μέγας Ἀθανάσιος ὅμως βλέπει ὅτι στό βάθος ὁ στίχος αὐτός ἀναφέρεται σέ ὁλόκληρο τό ἀνθρώπινο γένος.Θέλει νά πεῖ, ὅταν οἱ ἄνθρωποι γνωρίσουν τό Σωτήρα πού θά τούς ἐμφανίσεις, θά χαροῦν πολύ γιά τή σωτηρία τους` αὐτήν τή χαρά δῶσε καί σ’ ἐμένα.Προσεύχεται νά ἀξιωθεῖ τῆς χαρᾶς πού ἔχει σήμερα κάθε χριστιανός πού ἔχει προστάτη καί σωτήρα τόν Χριστό. Ἐπιθυμεῖ ἀκόμα νά τοῦ δώση ὁ Θεός καί τό καθοδηγητικό Πνεῦμα, τό Ἅγιο Πνεῦμα πού λαμβάνουν σήμερα οἱ ἐκλεκτοί τοῦ Θεοῦ. Αὐτό τό Πνεῦμα θέλει νά τόν στηρίζει καί νά τόν καθοδηγῆ στή ζωή του.
Αὐτά πού ὁ Δαβίδ ἐπιθυμοῦσε νά ἀπολαύσει, σήμερα εἲναι γεγονός σε μᾶς τούς ὀρθοδόξους χριστιανούς. Ἔχουμε Σωτῆρα καί Λυτρωτή τό σαρκωθέντα Θεόν Λόγο, πού μᾶς προσλαμβάνει ὥσ μέλη τοῦ Σώματός Του, τῆς Ἐκκλησίας, καί τό πανάγιο καί ζωοποιῶ Ἅγιο Πνεῦμα πού μᾶς φωτίζει καί μᾶς καθοδηγεῖ καί μᾶς στερεώνει στήν ἀλήθεια καί στή σωτηρία.
Ἐνῶ ἔπρεπε νά χαιρόμαστε καί μαζί μέ τόν Δαβίδ νά λέμε «Εὐλόγει ἡ ψυχή μου τόν Κύριο, καί πάντα τά ἐντός μου τό ὄνομα αὐτοῦ». Δηλαδή νά τόν δοξολογοῦμε καί νά τόν εὐχαριστοῦμε γιά τήν ἀνέκφραστη ἀγάπη Του γιά μᾶς τοὐς ταπεινούς καί ἀνάξιους, οἱ περισσότεροι ἀκολουθοῦμε τόν ἐχθρό τοῦ Θεοῦ τό Διάβολο μέ τά ἔργα καί τή συμπεριφορά μας, καί ἄλλοι κυριευμένοι ἀπό τή τεμπελιά καί τήν ἀμέλεια χάνουμε τό χρόνο μας ἄδικα μέ μερικές ματαιότητες τῆς ζωῆς αὐτῆς.
Εἶναι καιρός νομίζω καί πρίν ἔλθει τό τέλος στόν καθένα νά ταπεινωθοῦμε καί νά κλάψουμε, ἀλλά καί νά μεριμνήσουμε γιά τήν καθαριότητα τῆς ψυχῆς μας, γιά νά μπορέσει νά δεχθεῖ τή θεία χάρη, καί ὅπως ὁ Δαβίδ νά ζητήσουμε τό ἔλεος τοῦ Κυρίου. Νά τόν παρακαλέσουμε νά μᾶς ἀφήσει τό Πνεῦμα τό Ἅγιο καθοδηγητή στό δρόμο τῆς ζωῆς μας, γιατί χωρίς Αὐτό δέν ὑπάρχει σωτηρία.
15) Διδάξω ἀνόμους τάς ὁδούς σου καί ἀσεβεῖς ἐπί σέ ἐπιστρέψουσι
Σχόλια
Ἀφοῦ Κύριε, μέ καθαρίσεις καί μοῦ χαρἰσεις τό καθοδηγητικό σου πνεῦμα, θά διδάξω τούς ἀνθρώπους νά μήν παραβαίνουν τό νόμο σου, νά μετανοοῦν γιά τίς ἁμαρτίες τους, νά ἐπιστρέφουν κοντά σου καί νά σώζονται.
Τό παράδειγμα αὐτό τοῦ Δαβίδ γεννᾶ τίς ἴδιες ὑποχρεώσεις καί σέ μᾶς. Πόσες εὐεργεσίες ἀπολαμβάνουμε καθημερινά ἀπό τήν ἀγάπη τοῦ Κυρίου; Ἄν σκεφτοῦμε ὅτι ἐνῶ εἴμαστε χαμένοι, ἐγκλωβισμένοι στό βασίλειο τοῦ Διαβόλου, χωρίς καμιά βοήθεια ἀπό πουθενά, καί ὁ Θεός μᾶς σπλαχνίστηκε καί ἔστειλε τόν Υἱό του νά μᾶς ἐλευθερώσει. Ἐνῶ ἐμεῖς εἴμαστε ἔχθροί του θυσιάστηκε καί πολέμησε καί νίκησε τόν ἐχθρό μας, μᾶς ἀπελευθέρωσε ἀπό τή δουλεία καί μᾶς ἔκανε ἐλεύθερους καί μᾶς καλεῖ ἀκόμα νά γίνουμε πολῖτες τοῦ αἰώνιου βασιλείου Του. Δέν πρέπει νά ὀμολογοῦμε καί νά διακηρύττουμε κάθε στιγμή ὅλα αὐτά πού ἡ ἀγάπη Του θέλησε νά μᾶς δώσει; Ἄς γίνουμε λοιπόν θερμοί κήρυκες τῶν θαυμασίων τοῦ Θεοῦ μας, ἐφαρμόζοντες πρῶτοι ἐμεῖς τό θέλημά Του
********
16) Ρῦσαι με ἐξ αἱμάτων, ὁ Θεός, τῆς σωτηρίας μου` ἀγαλλιάσεται ἠ γλῶσσα μου τή δικαιοσύνη σου.
16) Ἀπάλλαξε με. Κύριε, ἀπό τήν ἐνοχή τῶν αἱμάτων πού χύθηκαν ἐξ αἰτίας μου. Καί ἡ γλῶσσα μου γεμᾶτη χαρά θά διαλαλεῖ τή δικαιοσύνη σου.
Σχόλια
Πάλιν ἱκετεύει καί παρακαλεῖ νά τόν ἀπαλλάξει ὁ Θεός καί νά τόν καθαρίσει ἀπό τόν αἷμα τοῦ Οὐρία πού κατ’ ἐντολή του χύθηκε.Εἶναι συνεχῶς ἐνώπιόν του τό ἁμάρτημά του, ὅπως εἲχε πεῖ στήν ἀρχή`«Ἡ ἁμαρτία μου ἐνώπιόν μου ἐστί διά παντός».
Ὁ Μέγας Ἀθανάσιος καί ὁ Κύριλλος Ἀλεξανδρείας συμφωνοῦν ὅτι ἐδῶ ὁ Δαβίδ ὑπονοεῖ τόν τερματισμό τῶν αἰματηρῶν θυσιῶν. από τίς ὁποῖες δέν γινόταν καθαρισμός ψυχῶν ἀλλά σωμάτων μόνο. Τή θέση τῶν θυσιῶν αὐτῶν θά ἔπαιρνε ἡ ἀληθινή ἐν πνεύματι θυσία, πού θά ἀναφερθεῖ στή συνέχεια.Θέλει νά πεῖ ὁ Δαβίδ. ἐπειδή Κύριε δέν εὐαρεστεῖσαι μέ θυσίες ζώων θά σοῦ προσφέρω τή θυσία πού θέλεις νά σοῦ προσφέρει κάθε ἁμαρτωλός. Αὐτή ἡ θυσία προσφέρεται μέ μετάνοια καί συντετριμμένη καρδιά. Καί αὐτή θά εἶναι στό μέλλον ἡ ἀληθινή θυσία τοῦ ἁμαρτωλοῦ πρός τό Θεό, καί αὐτήν προσφέρει τώρα ὁ Δαβίδ. Αὐτήν θά πρέπει νά προσφέρει καί κάθε ἁμαρτωλός, μέ μετάνοι καί συντριβή.
**************
17) Κύριε, Τά χείλη μου ἀνοίξεις καί τό στόμα μου ἀναγγελεῖ τήν αἴνεσίν σου.
17) Κύριε, σύ θά ἀνοίξεις τά χείλη μου θά ἀναγγέλλει δοξολογία καί αἶνο σέ Σένα.
Σχόλια
Φαίνεται ὅτι ἡ ἀμαρτία δεσμεύει τή γλῶσσα καί φράσσει τό στόμα τοῦ ἁμαρτωλοῦ, τόν κάνει ἀκόμα δειλό καί φοβητσιάρη.Αὐτό φάνηκε πολύ ἐνωρίς. ὅταν ὁ Ἀδάμ ἁμάρτησε.Ὅταν ἀντελήφθηκε τή παρουσία τοῦ Θεοῦ στόν Παράδεισο, κρύφτηκε. Ὅταν ὁ Θεός τόν ρώτησε γιατί κρύφθηκε,ἀπάντησε` «Ἄκουσα τῆς φωνῆς σου καί φοβήθηκα».
Ὁ Δαβίδ θερμοπαρακαλεῖ νά τόν ἐλευθερώσει ὀ Θεός ἀπό τήν ἐνοχή γιά νά τοῦ ἀνοίξει τά χείλη καί νά διαλαλεῖ τή δικαιοσύνη τοῦ Κυρίου καί νά τό. ὑμνολογεῖ.Τό στόμα ἀνοίγεται διά μετανοίας καί ἀρχίζει μέ τό νά διηγεῖται τοῦ Θεοῦ τά θαυμάσια.
Σ’ ὅλη αὐτή τήν κατάσταση πού βρέθηκε ὁ Δαβίδ μετά τήν ἁμαρτία, παρ’ ὅλο πού ἤτανε καί προφήτης, βρίσκεται κάθε χριστιανός πού παραβαίνει τό νόμο τοῦ Θεοῦ καί διαπράττει τήν ἁμαρτία.Γιά νά ἐλευθερωθεῖ ὁ ἁμαρτωλός καί νά ἀποκαταστήσει τίς σχέσεις του μέ τόν Πλάστη του χρειάζεται τό παράδειγμα τοῦ Δαβίδ. Νά τόν ἀκολουθήσει μέ μετάνοια καί συντριβή.
Πόσοι ἀπό μᾶς ἀνοίγουν τό στόμα τους καί ἀντί νά διηγοῦνται τά θαυμάσια καί τίς εὐλογίες τοῦ Θεοῦ, διηγοῦται τά δικά τους ἁμαρτωλά κατορθώματα καί ἕνα σωρό ἄλλα ἀνώφελα καί βλαβερά!
18) Ὅτι εἰ ἠθέλησας θυσίαν, ἔδωκα ἄν ὁλοκαυτώματα οὐκ εὐδοκήσεις.
18) Διότι ἄν ἤθελες θυσίαν σύμφωνα μέ τό νόμο, θά μποροῦσα νά σοῦ προσφέρω` ἀλλά Σύ δέν ἀρέσκεσαι σέ θυσίες ζώων.
Σχόλιο
Μέ τούς ὕμνους καί τίς δοξολογίες θά μποροῦσα νά σοῦ προσφέρω καί τίς θυσίες πού διατάσσει ὀ νόμος,Κύριε, ἀλλά γνωρίζω ὅτι σἐ τέτοιες θυσίες δέν ἀρέσκεσαι . Σίγουρα δέ θά δυσκολευόταν ἕνας βασιλέας νά προσφέρει μερικά ζώα γιά θυσία. Εἶχε βαρεθεῖ ὁ Θεός τίς αἰματηρές θυσίες τῶν Ἰουδαίων γιατί γίνονταν μόνο καί μόνο γιά νά ἐφαρμόσουν τό νόμο, ἐνῶ ἡ ζωή τους εἶχε ἀποξενωθεῖ ἀπό τήν ἀληθινή λατρεία τοῦ Θεοῦ, καί γι’ αὐτό ὁ Κύριος ἤθελε καί θέλει ἀπό τό λαό του «λογική θυσία, πού προσφέρεται μέ ταπείνωση καί μετάνοια.
Αὐτό ἄς τό λάβουν σοβαρά ὑπόψιν ὅσοι προσφέρουν ὑλικά δώρα στόν Κύριο, ὅπως τίς ἑορτές καί ἄλλα. Γιά νά δέχεται τά δῶρα μας, καί τίς προσφορές μας ὁ Κύριος, πρέπει νά προηγεῖται ἡ προσφορά τοῦ ἑαυτοῦ μας` ἡ μετάνοιά μας καί ἠ καθαρότητα τῆς ψυχῆς μας μέ τήν ἐξομολόγηση. Χωρίς αὐτά ὁ Κύριος ἀποστρέφει τό πρόσωπό του ἀπό τίς προσφορές μας καί τίποτα δέν κερδίζουμε, γιατί δέν εἴμαστε φίλοι Του
**********
19) Θυσία τῶ Θεῶ πνεῦμα συντετριμμένο, καρδία συντετριμμένη καί τεταπεινωμένη ὁ Θεός οὐκ ἐξουδενώσει.
19) θυσία πού ἀρέσει στό
Θεό, εἶναι ἡ ταπεινή ψυχή πού πονεῖ καί θλίβεται γιά τή ἁμαρτωλότητά της.Τέτοια ψυχή ὁ θεός δέ θά τήν ἐξευτελίσει καί οὔτε θά τήν ἀπορρίψει..
Σχόλια
Ἔλεγε λοιπόν ὀ Δαβίδ` Θυσία ἀρεστή σέ Σένα Θεέ μου, εἶναι ἡ μετριοφροσύνη. « Θύσω σοι θυσίαν τήν ταπεινοφροσύνη` μόνον λῦσον μου τό ἁμάρτημα, δός μοι τό Πνεῦμα τό ἅγιον».(Χρυσόστομος)
Ἰδού ποιά εἶναι ἡ εὐπρόσδεχτη θυσία στό Κύριο. Ἡ συντετριμμένη ψυχή καί τό ταπεινό φρόνημα. Αὐτά δέν τά γνώριζαν οἰ Ἰουδαῖοι γιατί δέν τούς ἄφηνε ὀ ἐγωίσμός τους πού τούς σκλήρυνε τήν καρδιά τους. Ὁ Θεός ἔλεγε: «Ἔλεον θέλω καί οὐ θυσίαν» Καί «Υἱέ μου δός μοι σήν καρδίαν». Τήν καρδιά μας θέλει ὁ Κύριος γιά νά τήν κάνει ναό Του, νά τήν γεμίσει χαρά καί εὐτυχία καί στόν κόσμο αὐτό καί στήν αἰωνιότητα. Αὐτή ἡ προσφορά τοῦ ἀνθρώπου εἲναι τό μεγαλύτερο δῶρο πού ζητᾶ ὀ Θεός ἀπό τόν κάθε ἄνθρωπο. Ἐμεῖς λοιπόν μέ ταπείνωση καί φόβο Θεοῦ νά προσερχόμαστε στό Θρόνο τῆς Χάριτος, νά καθαρίζουμε συχνά τή καρδιά μας γιά νά μπορεῖ νά γίνεται δεκτή ἡ λατρεία μας καί κατασκηνώσει μέσα τό Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ καί νά γίνουμε ζωντανός ναός Του.
************
20) Ἀγάθυνον , Κύριε, ἐν τῇ εὐδοκία σου τήν Σιών, καί οἰκοδομηθήτω τά τείχη Ἱερουσαλήμ.
20) Γίνε, Κύριε, ἀγαθός καί εὐεργέτησε τήν Ἱερουσαλήμ, καί βοήθησε γιά νά ξανά κτιστοῦν τά τείχη της
Σχόλια
Φαίνεται ἐδῶ, νά παρακαλεῖ νά ξανακτιστοῦν τά τείχη τῆς πόλεως Ἱερουσαλήμ,πού εἲχαν καταστρέψει οἱ ἐχθροί της καί αἰχμαλώτισαν τό λαό καί τόν μετέφεραν στή Βαβυλώνα.. Ὁ Ἅγιος ‘Ιωάννης Ὁ Χρυσόστομος λέγει:« Ἔχει καί ἄλλην προφητείαν ὁ ψαλμός... ἱκετεύει (ὁ Δαβίδ) νά φανεῖ ἡ νέα Σιών (ἡ Ἐκκλησία) καί νά σταθεροποιηθεῖ στήν γῆ. Τείχη δέ τῆς νέας Σιών θά εἶναι οἱ ποιμένες καί διδάσκαλοί της»
Καί ὁ Μέγας Ἀθανάσιος συμφωνεῖ:«...Σιών, λέγει ἐδῶ τήν Ἐκκλησίαν. Διότι ὅταν εὐδόκησεν ὁ Θεός Πατήρ νά ἀνα κεφαλαιώσει τά πάντα διά τοῦ Υἰοῦ του,(Ἐφες. 1. 10), τότε ἔδωκε καί εἰς τήν Ἐκκλησίαν του τάς ἁγαθάς ἐπαγγελίας. Τείχη Ἱερουσαλήμ λέγει τούς ἱερουργούς, οἱ ὁποῖοι περιφρουροῦν τήν Ἐκκλησίαν του».
Βλέπουμε κι’ ἐδῶ, ὅπως καί ἀλλοῦ ἀπόλυτη συμφωνία Πατέρων.
Κι’ ἐμεῖς στίς προσευχές μας ἐπῖβάλλεται νά παρακαλοῦμε γιά τἠ στερέωση τῶν Ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν μας, τοῦ κλήρου καί τοῦ λαοῦ, καί τήν ἀπαλλαγή ἀπό κάθε σχίσμα καί αἵρεση.
21) Τότε εὐδοκήσεις θυσίαν δικαιοσύνης, ἀναφοράν καί ὁλοκαυτώματα` τότε ἀνοίσουσιν ἐπί τό θυσιαστήριον σου μόσχους.
21) Τότε θά εὐαρεστηθεῖς νά δεχθεῖς θυσίες σύμφωνα μέ τή δικαιοσύνη σου. Τότε θά ἀνεβάσουν μόσχους ἐπάνω στό θυσιαστήριό σου γιά νά ἐκφράσουν δοξολογία καί εὐχαριστία σέ Σένα.
Σχόλια
Γιά τόν στῖχο αὐτό, γράφει ὁ Μέγας Ἀθανάσιος:«Ὅταν, λέγει, θά δώσει δόξαν εἰς τή Σιών καί θά οἰκοδομηθοῦν τά τείχη τῆς Ἱερουσαλήμ, τότε, βεβαίως, τότε θά προσφερθοῦν θυσίαι, ὄχι αἱματηραί, ἀλλά τῆς δικαιοσύνης καί τῆς αἰνέσεως., «Ἀναφορά καί ὁλοκαυτώματα»` σημαίνουν τήν δικαιοσύνην καί τήν ἀναίμακτον θυσίαν. «Τότε ἀνοίσουσι ἐπί τό θυσιαστήριόν σου μόσχους» καί αὐτοί (θά εἶναι μόσχοι) δικαιοσύνης,ὥστε ὅλα νά εἶναι δικαιοσύνης θυσίαι, προσφοραί δικαιοσύνης, μόσχοι δικαιοσύνης.
Ὁ μόσχος διαλέχθηκε ἐδῶ γιά νά συμβολίσει τήν καθαρότητα τῆς προσφερομένης θυσίας, ἀλλά καί τήν ποσότητα τῶν θυσιῶν. Τότε μόνον οἱ Ἰουδαῖοι πρόσφεραν θυσίες, ἐνῶ τώρα παγκόσμια διάφορες φυλές προσφέρουν στόν Κύριο θυσία αἰνέσεως καί δοξολογίες.
Ὁ Ἱερός Χρυσόστομος, λέγει ὅτι μἐ τούς τελευταίους αὐτούς στίχους βεβαιωνόμαστε ὅτι, ὁ Δαβίδ ἐπένθησε ἔκλαυσε, ἐπαρακάλεσε καί ἡ χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. ἔμεινε σ’ αὐτόν. Ἐξ’ ἄλλου αὐτό μαρτυροῦν και οἰ προφητικοί ψαλμοί πού ἔγραψε μετά την ἁμαρτία του.
Μέ τόν ψαλμό αὐτό φαίνεται καθαρά ἡ ἀπέραντη ἀγάπη τοῦ Θεοῦ πρός κάθε ἄνθρωπο πού θέλει νά ζεῖ σύμφωνα μέ τό θέλημα του, ἀλλά ἡ ἀδυναμία τῆς φυσικῆς μας κατασκευῆς, ἡ ροπή πρός τήν ἁμαρτία, παρασύρει κάποτε τόν ἄνθρωπο σέ μεγάλα ἤ μικρά ἁμαρτήματα πού μάς ἀπομακρύνουν ἀπό κοντά Του.
Ἡ πεῖρα ὅμως μέχρι σήμερα δείχνει ὅτι δέν πρέπει νά ἀπογοητευόμαστε, οὔτε νά ἀπελπιζόμαστε, γιατί ἐν ὅσο ζοῦμε καί προστρέξουμε στό ἔλεός Του, ἔρχεται καί μᾶς χαϊδεύει τή ψυχή μέ τή συγχώρεσή καί τήν ἀποκατάστασή μας.
Λέγει ὁ ἱερός Χρυσόστομος:«Ἁμάρτησες; Μετανόησε. Πολλές φορές ἀμάρτησες; Πολλές φορές μετανόησε. Σκέψου τούς Τελῶνες, τίς πόρνες τοῦ φονιᾶδες, τούς ληστές, πού μόλις μετανόησαν ὀ Θεός τούς συγχώρεσε.
Φτάνει νά μετανοήσουμε ὅταν εἴμαστε στή ζωή καί ὅσο πιό γρήγορα μποροῦμε. Σίγουρα ἁμαρτάνουμε, ἀλλά παντοτε νά μετανοοῦμε χωρίς ἀμέλεια, γιατί κινδυνεύουμε νά φύγουμε καί νά πάμε φορτωμένοι μέ τό βάρος τῆς ἐνοχῆς καί νά ζημιωθοῦμε ἀνεπανόρθωτα.
Να μην σταματήσουμε να λέμε στην προσευχή μας,«Καρδίαν καθαράν κτῖσον ἐν ἐμοί ὁ Θεός», και ἄν ἁμάρτησα συγχώρεσέ με. Ἄς εἶναι εὐλογημένο και δεδοξασμένο το ὄνομά Σου στους αἰῶνες. Ἀμήν.
Βοηθήματα πού εἴχαμε:
ΕΠΕ. Πατερικαί Ἐκδόσεις «Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς» Τόμος 6.
Μεγάλου Αθανασίου ἔργα. Σελίς, 71.
Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου,
Εἰς τή ἐπιγραφή τοῦ Ν΄ ψαλμοῦ...
PG. 55. 565 καί ἑξῆς.
