Β΄ ΜΕΡΟΣ
Καὶ τώρα ἂς δοῦμε τὶς ἐντυπωσιακὲς ἀνακαλύψεις τῶν ἐπιστημόνων γιὰ τὴν ταπεινότητα. Δέστε…
1. Ἔχουμε μείωση τοῦ ἄγχους καὶ τοῦ στρές! Οἱ ἔρευνες [1] δείχνουν ὅτι ἡ ταπεινότητα μετριάζει τὸ ἀρνητικὸ ἀντίκτυπο ποὺ ἔχουν τὰ στρεσογόνα γεγονότα τῆς ζωῆς μας καὶ μᾶς βοηθᾶ νὰ τὰ ἀντιπαρέλθουμε καλύτερα καὶ γρηγορότερα. Μὲ αὐτὴν ἀποδεχόμαστε τὰ ὅριά μας καὶ μποροῦμε νὰ διαχειριστοῦμε καλύτερα τὶς ἀποτυχίες καὶ νὰ ἀνακάμψουμε ἀπὸ τὶς δυσκολίες. Καὶ τοῦτο ἐπειδὴ μᾶς βοηθᾶ νὰ ἔχουμε μία ἰσορροπημένη εἰκόνα τοῦ ἑαυτοῦ μας, νὰ ἀποδεχόμαστε τὶς ἀδυναμίες μας, νὰ προβαίνουμε σὲ αὐτοέλεγχο καὶ νὰ ἀναγνωρίζουμε τὴν ἀξία τῶν ἄλλων.
Ἀποδεικνύεται ὅτι ἡ ταπείνωση μᾶς ἀπελευθερώνει ἀπὸ τὴν ἀνάγκη νὰ ἀποδεικνύουμε συνεχῶς τὴν ἀνωτερότητά μας καὶ νὰ προστατεύουμε τὸ «ἐγώ» μας. Ἔτσι αὐτὴ ἡ λιγότερο ἐγωκεντρικὴ στάση μειώνει τὸ ἄγχος καὶ τὰ ἑπόμενα, ὅπως εἶναι ἡ κατάθλιψη.
2. Ἔχουμε μεγαλύτερη εὐτυχία, θετικὰ συναισθήματα καὶ ψυχικὴ εὐεξία, ἐπειδὴ μᾶς βοηθᾶ νὰ ἔχουμε καλύτερη κατανόηση τοῦ ἑαυτοῦ μας. Γιὰ τὸ ποιοὶ εἴμαστε πραγματικὰ καὶ τὸ ποιοὶ δὲν εἴμαστε. [2]
Ὁ ταπεινὸς ἄνθρωπος δὲν ἐπιδιώκει τὴν ὑπεροχή, καὶ μάλιστα τὴν ἀπόλυτη καὶ τὴν ἀποκτώμενη μὲ τὸ ὁποιοδήποτε τίμημα (!), ὁπότε καὶ ἀπαλλάσσεται ὄχι μόνο ἀπὸ τὸ ἄγχος, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὴ ζήλια καὶ τὴν ὑπερηφάνεια.
Ἐπιπλέον ὁ ταπεινὸς ἄνθρωπος ἐκτιμᾶ αὐτὰ ποὺ ἔχει, αἰσθάνεται χαρὰ μὲ τὶς ἐπιτυχίες τῶν ἄλλων καὶ εἶναι ἀπαλλαγμένος ἀπὸ τὸν καταδυναστευτικὸ ἐγωϊσμὸ [3]
3. Ἔχουμε καλύτερη σωματικὴ ὑγεία, ὅπως ἔχουν ἀποδείξει οἱ ἔρευνες, ἐπειδὴ μειώνεται τὸ ἄγχος, ὅπως εἴπαμε, ἀποφεύγονται οἱ συγκρούσεις, ἀντιμετωπίζονται ἀποτελεσματικότερα οἱ δυσκολίες καὶ ἐπέρχεται ψυχικὴ ἠρεμία. Ἔτσι ἀποφεύγονται ἢ ἔστω μειώνονται προβλήματα ὅπως οἱ καρδιακὲς παθήσεις, οἱ φλεγμονὲς καὶ ἡ ἐξασθενημένη ἀνοσία.
4. Εἴμαστε πιὸ ἐπιδεκτικοὶ στὴ μάθηση. Καὶ τοῦτο ἐπειδὴ ἡ ταπεινότητα μᾶς βοηθᾶ νὰ ἀναγνωρίζουμε ὅτι οἱ ἀπόψεις καὶ οἱ πεποιθήσεις μας μπορεῖ νὰ εἶναι λανθασμένες. Ἔτσι εἴμαστε πιὸ ἀνοικτοὶ στὸ νὰ ἀκούσουμε καὶ τὶς ἀπόψεις τῶν ἄλλων, νὰ κάνουμε καλύτερο διάλογο μαζί τους, νὰ βροῦμε ὅλα ἐκεῖνα τὰ δεδομένα ποὺ θὰ μᾶς ὁδηγήσουν στὴν ἀλήθεια. Σύμφωνα μὲ τὶς ἔρευνες αὐτὸ προάγει ἀκόμη καὶ τὴ νοημοσύνη!
Μάλιστα οἱ ἐπιστήμονες, ἰδιαίτερα στὸ τομέα τῆς ψυχολογίας καὶ τῶν γνωστικῶν ἐπιστημῶν, συνιστοῦν τὴν ταπεινότητα (καὶ εἰδικότερα τὴν «διανοητικὴ ταπεινότητα» [4], ὅπως τὴν ἀποκαλοῦν), ἐπειδὴ βοηθᾶ στὴν ἀποφυγὴ τῶν προκαταλήψεων καὶ λειτουργεῖ ὡς καταλύτης στὴν βελτίωση τῶν σχέσεων καὶ τὴν ἐπιστημονικὴ πρόοδο. Τονίζουν ὅτι κανεὶς «δὲν τὰ ξέρει ὅλα» καὶ ὅτι ἡ μάθηση συμβαίνει νὰ εἶναι μία διαρκὴς διαδικασία. Ὅπως χαρακτηριστικὰ λένε «ἡ ἀλαζονεία κλείνει τὶς πόρτες τῆς γνώσης, ἐνῶ ἡ ταπείνωση τὶς ἀνοίγει»!
5. Βελτιώνουμε τὶς σχέσεις μας μὲ τοὺς ἄλλους. Οἱ ἐπιστήμονες θεωροῦν τὴν ταπεινότητα ὡς τὸ «κοινωνικὸ λάδι» (social oil), ποὺ βελτιώνει τὶς σχέσεις μὲ τοὺς συνανθρώπους μας. [5] Καὶ τοῦτο γιατί οἱ ταπεινοὶ ἄνθρωποι εἶναι πιὸ συγχωρητικοί, πιὸ ἀνεκτικοὶ καὶ παραδέχονται τὰ λάθη τους, γιὰ τὰ ὁποῖα ζητοῦν συγγνώμη.
Μὲ τὴν ταπείνωση δὲν λειτουργεῖ ὁ ἐγωισμὸς ποὺ εἶναι καὶ αἰτία πολλῶν συγκρούσεων. Οἱ ταπεινοὶ ἄνθρωποι εἶναι πιὸ εὐγενικοί, πάντα ἑνωμένοι μὲ τοὺς ἄλλους καὶ πιὸ ἀγαπημένοι. Ἀναγνωρίζουν τὴν ἀξία ἢ καὶ τὴν συνεισφορά τους. Εἶναι καλύτεροι ἀκροατὲς καὶ πιὸ συνεργάσιμοι, ἰδιότητες ποὺ εἶναι κρίσιμες γιὰ τὴν οἰκοδόμηση ἐμπιστοσύνης καὶ τὶς καλὲς σχέσεις.
Κατὰ τοὺς εἰδικοὺς οἱ συγκρούσεις δὲν προέρχονται ἀπὸ κακὴ ἐπικοινωνία, ἀλλὰ ἀπὸ τὸ «ἐγώ»! Τὴν ἀνάγκη νὰ ἔχει κανεὶς (πάντα) δίκιο! Τὸν φόβο νὰ μὴ φανεῖ ἀδύναμος! Τὴν ἄρνηση νὰ πεῖ «ἔκανα λάθος», «συγγνώμη», λυπᾶμαι»! Αὐτὰ – ὅπως ὑποστηρίζουν – δὲν εἶναι προβλήματα ἐπικοινωνίας, εἶναι προβλήματα ταπεινότητας.
Ἔρευνα τοῦ Πανεπιστημίου τῆς Τζόρτζια ἀπέδειξε ὅτι τὰ ζευγάρια ποὺ ἐφαρμόζουν τακτικὰ τὴν ταπεινότητα καὶ τὴ συγχώρεση, ἔχουν 40% ὑψηλότερη συζυγικὴ ἱκανοποίηση.
Μὲ τὸ «ἐγὼ» οἱ συζητήσεις γίνονται μάχες. Μὲ τὴν ταπεινότητα γίνονται γέφυρες. Αὐτὸ ἰσχύει καὶ γιὰ τὶς σχέσεις γονέων καὶ παιδιῶν, ὅπως καὶ μεταξὺ φίλων.
6. Ἐπιτυγχάνουμε μεγαλύτερη ἐπαγγελματικὴ ἐπιτυχία. Ἀποδείχθηκε ἀπὸ τὶς ἔρευνες, [6] ὅτι οἱ προϊστάμενοι, διευθυντὲς κ.λπ. ποὺ ἐπιδεικνύουν ταπεινότητα, εἶναι πιὸ συμπαθεῖς καὶ περισσότερο ἀποτελεσματικοί. Οἱ ταπεινοὶ δὲν εἶναι μόνο καλύτερα ἀφεντικά, ἀλλὰ καὶ καλύτεροι ἐργαζόμενοι.
Στὸ βιβλίο «Good to Great: Why Some Companies Make the Leap…and Others Don’t», ὁ σύμβουλος management καὶ συγγραφέας Jim Collins καταλήγει, ὅτι οἱ ἐπιτυχημένοι Διευθύνοντες Σύμβουλοι εἶχαν ἕνα μοναδικὸ μεῖγμα δυναμισμοῦ καὶ ταπεινότητας.
Μελέτες τοῦ Harvard Business Review δείχνουν ὅτι οἱ ταπεινοὶ ἡγέτες προάγουν τὴν καλύτερη συνεργασία, αὐξάνουν τὴν ἐμπιστοσύνη τῆς ὁμάδας καὶ μειώνουν τὴν ἐπαγγελματικὴ ἐξουθένωση τῶν ἐργαζομένων. Πολλοὶ Ὀργανισμοὶ στὶς ΗΠΑ ἔφθασαν νὰ ἐπανεκπαιδεύουν τοὺς ἡγέτες τους, ὥστε αὐτοὶ νὰ ἐφαρμόζουν τὴν ἡγεσία ὡς … ὑπηρέτες!
Ἀποδείχθηκε ἐπίσης ὅτι ἀκόμη ὅταν καὶ οἱ γιατροὶ ἐπιδεικνύουν ταπεινότητα, οἱ ἀσθενεῖς νοιώθουν μεγαλύτερη ἐμπιστοσύνη καὶ ἱκανοποίηση, γεγονὸς ποὺ ὁδηγεῖ σὲ καλύτερα κλινικὰ ἀποτελέσματα.
Ἔρευνα ποὺ ἔγινε σὲ μαθητὲς ἔδειξε ὅτι οἱ ταπεινοὶ εἶχαν καλύτερες ἀποδόσεις καὶ ἐπιτυχίες στὰ μαθήματά τους.
7. Ἐπιτυγχάνουμε μεγαλύτερο αὐτοέλεγχο. Κατὰ τοὺς εἰδικοὺς ὁ αὐτοέλεγχος εἶναι ἕνα ἀπὸ τὰ κλειδιὰ μίας ἐπιτυχημένης ζωῆς. Οἱ ἔρευνες ἔδειξαν ὅτι ἡ ἐμμονὴ μὲ τὸν ἑαυτό μας, ὁδηγεῖ πάντα σὲ χαμηλότερο αὐτοέλεγχο. Οἱ ταπεινοὶ δὲ ἄνθρωποι, ἐπειδὴ δὲν ἐπικεντρώνονται τόσο πολὺ στὸν ἑαυτό τους καὶ γνωρίζουν πολὺ καλύτερα τὰ ὅριά τους, ἐπιτυγχάνουν μεγαλύτερο αὐτοέλεγχο σὲ πολλὲς καταστάσεις.
8. Ἔχουμε μεγαλύτερη προθυμία νὰ βοηθήσουμε τοὺς ἄλλους. Ναί, ὡς καὶ αὐτὸ ἀποδείχθηκε. Ὅτι οἱ ταπεινοὶ ἄνθρωποι εἶναι πιὸ πρόθυμοι νὰ βοηθήσουν τοὺς συνανθρώπους τους ἀπὸ τοὺς ἐγωιστές. Ἐπιπλέον διαθέτουν συχνότερα τὸν χρόνο τους σ’ ἐκείνους ποὺ ἔχουν ἀνάγκη καὶ εἶναι πιὸ γενναιόδωροι.
9. Ἀπολαμβάνουμε μεγαλύτερη αὐτοεκτίμηση. Καὶ τοῦτο ἐπειδὴ αὐτὸ δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὶς ἐπιτυχίες μας, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ἴδια τὴν ἀξία ποὺ δίνει στὴ ζωή μας ἡ ταπείνωση. Ὅπως ἀναφέρουν οἱ ἐπιστήμονες «αὐτὴ ἡ πτυχὴ τῆς ταπεινότητας βοηθᾶ τὰ ἄτομα νὰ ἀντιμετωπίσουν τὶς προκλήσεις τῆς ζωῆς, καθὼς εἶναι λιγότερο πιθανὸ νὰ αἰσθάνονται μειωμένοι ἀπὸ ἀναποδιὲς ἢ ἀποτυχίες».
* * *
Ἔκθαμβοι οἱ ἐπιστήμονες ἔφθασαν νὰ λένε ὡς καὶ τοῦτο ἀκόμη: Ὅτι ἡ ταπεινότητα παραμένει ἀνεξερεύνητη! Ὅσο καὶ ὁ ἴδιος ὁ Θεός, θὰ λέγαμε κι ἐμεῖς, αὐτὴ «ἡ Ἄκρα Ταπείνωση». Σὲ καμμιὰ περίπτωση, λοιπόν, δὲν εἶναι ἀδυναμία, ὅπως ἀφελῶς ὑποστηρίζουν κάποιοι, ἀλλὰ τὸ μυστικὸ τῆς ζωῆς. Τῆς πραγματικῆς ζωῆς. Δὲν χρειαζόμαστε περισσότερη φασαρία, ἀλλὰ περισσότερη οὐσία. Τί ἐπαναστατικό!
Κ. Γ. Παπαδημητρακόπουλος
Σημειώσεις:
[1] Βλ. π.χ. τὴν ἔρευνα τῶν Ross & Wright (2021), ποὺ δημοσιεύτηκε στὸ ἐπιστημονικὸ περιοδικὸ «Psychological Reports». [2] Βλ. «Ἔρευνα Πνευματικότητας καὶ Ὑγείας Landmark» στὸ ἐπιστημονικὸ περιοδικὸ «The Journal of Positive Psychology» καὶ «Εὑρήματα ἀπὸ τὴν ἱστορικὴ ἔρευνα γιὰ τὴν πνευματικότητα καὶ τὴν ὑγεία», ποὺ δημοσιεύτηκε στὸ περιοδικὸ «Ψυχολογία». [3] Θὰ ἀναφερθοῦμε ἐπ’ αὐτοῦ σὲ ἑπόμενο κείμενο. [4] Τὴν συνιστοῦν μάλιστα καὶ ὡς ἀντίδοτο τῆς ἀλαζονείας καὶ τοῦ φαινομένου «Dunning-Kruger», ὅπου οἱ λιγότερο ἱκανοὶ ὑπερεκτιμοῦν τὶς ἱκανότητές τους! [5] Λένε ὅτι ὅπως ἀκριβῶς τὸ λάδι ἀποτρέπει τὴν ὑπερθέρμανση ἑνὸς κινητήρα, ἔτσι καὶ ἡ ταπεινότητα μετριάζει τὴ φθορὰ ποὺ προκαλεῖται ἀπὸ χαρακτηριστικά, τὰ ὁποῖα προάγουν τὸν ἀνταγωνισμό. [6] Ὅπως αὐτὴ τοῦ Bradley Owens ποὺ δημοσιεύτηκε στὸ κορυφαῖο ἀκαδημαϊκὸ περιοδικὸ «Academy of Management».
