«Ω τον ηλίθιον Σουλτάνον! Τους φίλους του σφάζει, αντί να τους φορέση καυτάνι!»
Επιστολή Αδαμάντιου Κοραή προς τον Ιάκωβο Ρώτα, 26 Δεκεμβρίου 1821
Με αυτή τη ειρωνική φράση, ο Κοραής εκφράζει την προσωπική του εμπάθεια, την έλλειψη ανθρωπιάς αλλά και την αδυναμία του να κατανοήσει τη βαθύτερη στρατηγική του Πατριάρχη.
Από εκείνη την εποχή γίνεται σαφές ότι ο Πατριάρχης είχε ήδη εχθρούς εκ των έσω, έτοιμους να αμφισβητήσουν και να δυσφημήσουν τη δράση του. Έτσι μόνο περίεργο δεν φαντάζει ότι 200 και πλέον χρόνια μετά κάθε χρόνο τέτοια εποχή, εθνομηδενιστικοί και αντιχριστιανικοί κύκλοι επιχειρούν να διαστρεβλώσουν την ιστορική μνήμη του Γρηγορίου Ε’. Ωστόσο, η πραγματικότητα αποδεικνύει ακριβώς το αντίθετο ήταν μυστικός υποστηρικτής της Φιλικής Εταιρείας, σύμβουλος των οπλαρχηγών και προστάτης των πιστών.
Ο Γρηγόριος Ε’ ανήκε στη Φιλική Εταιρεία και συνεργάστηκε μυστικά με τους ηγέτες της Επανάστασης, όπως ο Αλέξανδρος Υψηλάντης. Παρά τον τίτλο του Οικουμενικού Πατριάρχη, που τον καθιστούσε ισχυρό αλλά ευάλωτο, γνώριζε ότι η άμεση αντίδραση στους Οθωμανούς θα μπορούσε να προκαλέσει μαζικά αντίποινα κατά των χριστιανικών κοινοτήτων.
Οπότε η στρατηγική του περιλάμβανε προστασία των χριστιανικών πληθυσμών, μέσω προσωρινών αφορισμών που φαινομενικά υπάκουαν στον σουλτάνο. Ενημέρωση των οπλαρχηγών και επισκόπων ότι ο αφορισμός ήταν προσποιητός και η Εκκλησία ευλογούσε τον Αγώνα για την Ελευθερία αλλά και στρατηγική συνεργασία με τον Αλέξανδρο Υψηλάντη, εξασφαλίζοντας μυστική υποστήριξη για την επαναστατική δράση.
Στην επιστολή του προς τον Επίσκοπο Σαλώνων Ησαΐα, αναφέρει χαρακτηριστικά:
«Κρυφά υπερασπίζου, φανερώ δε άγνοιαν υποκρίνου… μη παραδοθήτω εις λέοντος στόμα».
Έτσι, ο Πατριάρχης έγινε «δηλητηριώδες δόλωμα» για τον σουλτάνο, προστατεύοντας τους πιστούς και ενισχύοντας τον Αγώνα για την Ελευθερία.Ωστόσο το πιο άγνωστο στο ευρύ κοινό και ταυτόχρονα συγκλονιστικό γεγονός ήταν η Άρση του Αφορισμού της Επανάστασης.
Την Μεγάλη Δευτέρα του 1821 λίγες μέρες πριν την εκτέλεση του, τρεις ώρες μετά τα μεσάνυχτα, ο Πατριάρχης εισήλθε στον Πατριαρχικό Ναό με τους πιο έμπιστους συνοδικούς του. Η τελετή έγινε σε πλήρη σιγή, με το μόνο φως από τις κανδήλες της Αγίας Τραπέζης και του Εσταυρωμένου.
Εκεί, απευθυνόμενος στους συνοδικούς του, είπε:
«Προ μικρού απηυθύναμεν αφορισμόν ακούσιον κατά των επαναστατών αδελφών ημών χριστιανών… Οφείλομεν εν τούτοις να τον λύσωμεν».
Με ιερή προσευχή και ευλάβεια, ο αφορισμός καταλύθηκε, αποδεικνύοντας την ανιδιοτελή του αφοσίωση στο Έθνος και τον Αγώνα για την Ελευθερία.
Λίγες ημέρες αργότερα, στις 10 Απριλίου 1821, ανήμερα το Πάσχα, ο Γρηγόριος Ε’ απαγχονίστηκε μπροστά στην Ωραία Πύλη του Πατριαρχείου. Η θυσία του προκάλεσε διεθνή αίσθηση και ενίσχυσε τη στήριξη της Επανάστασης από τις ευρωπαϊκές δυνάμεις.Η ιστορική έρευνα, συμπεριλαμβανομένων Τούρκων και Ελλήνων ιστορικών, καταρρίπτει τον μύθο του «προδότη» ο Πατριάρχης προστάτευσε τον λαό και ενίσχυσε την Επανάσταση, με τρόπο που ακόμα και η Ευρώπη αναγνώρισε.
Εάν λοιπόν ο Γρηγόριος ο Ε’ ήταν πράγματι προδότης του Έθνους, όπως ισχυρίζονται οι γνωστοί μακαρίτες ιστορικοί που εκπροσωπούσαν ένα συγκεκριμένο ιδεολογικό χώρο,Γιάννης Κορδάτος και Τάσος Βουρνάς, ακολουθούμενοι από τη χορεία των συγγραφέων που μισούν την Εκκλησία και ενοχλούνται από την προβολή της ως λίκνου και τροφού της συνείδησης του Έθνους, τότε γιατί να τον κρεμάσει ο σουλτάνος και μάλιστα με τόσο εκδικητικό τρόπο, που ολοκληρώθηκε με τη διαταγή του, μετά τον απαγχονισμό του Γρηγορίου του Ε’, να σκυλέψουν το σκήνωμά του σέρνοντάς το επί τριήμερο μέσα στους δρόμους της πόλης;
Τι άλλο λοιπόν θα μπορούσε να προκαλέσει αυτή την οργή και τη βάρβαρη αντίδραση του σουλτάνου προς τον νεκρό Πατριάρχη, αν δεν ήσαν τα προαναφερθέντα ενοχοποιητικά στοιχεία που είχαν βρεθεί στο γραφείο του; Αυτό που υπαγορεύει η απλή λογική, αλλά αρνούνται να παραδεχτούν οι εμπαθείς συκοφάντες του Γρηγορίου του Ε’, το επιβεβαιώνουν ακόμη και οι Τούρκοι ιστορικοί, που έγραψαν και αυτοί από τη μεριά τους για την Επανάσταση του Εικοσιένα. Σύμφωνα λοιπόν με τους Τούρκους ιστορικούς, οι οποίοι αναφέρονται στα σχετικά αποδεικτικά στοιχεία που βρέθηκαν στο γραφείο του Πατριάρχη, ο Γρηγόριος ο Ε’ ήταν προδότης της εμπιστοσύνης του σουλτάνου και όχι της πατρίδας του, όπως ισχυρίζονται αβάσιμα ορισμένοι (ανθ-) "Έλληνες ιστορικοί".
Εάν δεν υπήρχαν Πατριάρχες όπως ο Γρηγόριος ο Ε’, οι Διάκοι, οι Παπαφλέσσες, οι Κολοκοτρώνηδες, οι Καραϊσκάκηδες, οι Ανδρούτσοι, οι Μποτσαραίοι και οι άλλοι ήρωες του Εικοσιένα, σήμερα θα κυκλοφορούσαμε με σαρίκια και με τουρμπάνια στο κεφάλι, τα οποία δυστυχώς προσπαθούν να μας φορέσουν με άλλο τρόπο οι κατήγοροι του Γρηγορίου του Ε’, οι οποίοι έχουν συμπτωματικά μετατραπεί όλοι σε συνηγόρους μιας κακώς εννοούμενης και χείριστα εφαρμοζόμενης πολυπολιτισμικότητας, που πρέπει, κατά τις απόψεις τους, να χαρακτηρίζει τη σύγχρονη Ελλάδα.
Προφανώς σε τούτη δω την άμοιρη πατρίδα, που από εστία φωτός την καταντήσανε όσοι διαφεντεύουν τον τόπο σε χώρα του παραλόγου και της αφασίας, οι λέξεις έχουν χάσει το αληθινό τους νόημα και δεν χαρακτηρίζουν πια αυτό που υποδηλώνει το περιεχόμενό τους, αλλά εκείνο που θέλει να προβάλλει ο χρήστης τους, άσχετα αν ανταποκρίνεται ή όχι στην πραγματικότητα. Ίσως να είναι και αυτό ένα ακόμη σημείο των καιρών.
Στυλιανός Καβάζης
Υ.Γ Κόντρα σε όλο αυτό τον ανιστόρητο και ανθελληνικό έσμο απαντά με τον καλύτερο τρόπο ο Πατριάρχης της σύγχρονης Ελληνικής ιστοριογραφίας:
«Πως να μη ανακαλέσω εις την μνήμην της παρούσης γενεάς την τελευταίαν εκατόμβην (δηλ. του 1821), ην ο κλήρος ημών έθυσεν υπέρ πίστεως και πατρίδος; Πρώτον εν αυτή έπεσεν ο Οικουμενικός εκείνος Πατριάρχης, του οποίου την εικόνα έστησεν η ευλαβής ευγνωμοσύνη της παρούσης γενεάς παρά τα Προπύλαια του Εθνικού Πανεπιστημίου, ως οικονόμον και φρουρόν πάσης πνευματικής του έθνους επιδόσεως. Ο Γρηγόριος Ε΄ είχε άμα μεν την καρτερίαν του μάρτυρος, άμα δε την του κυβερνήτου δεξιότητα και όσον περί τα έσχατα της ζωής εμαραίνετο εν αυτώ η της διανοίας δύναμις και η του σώματος ρώμη, επί τοσούτον εκρατύνετο η υπέρ του όλου έθνους αφοσίωσις»
(Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος, ιστορικός)
Πηγές:
Ραφτοπούλου Μ., Η βιογραφία και το μαρτύριον του πατριάρχου Γρηγορίου Ε’, σσ. 25–28.
Αγγελόπουλος Γ., Οικονόμος Κ., Συλλογή εκ των γραφέντων περί του Πατριάρχου Γρηγορίου Ε’, Αθήνα, 1863, σσ. 351–353.
Άνώνυμος, Βιογραφία και μαρτύριον του Πατριάρχου Γρηγορίου Ε’, Αθήνα, χ.χ., σσ. 29 κ.ε.
Κανδηλώρου Χ. Τάκης, Ιστορία του Εθνομάρτυρος Γρηγορίου Ε’, Αθήνα 1909, σ. 219.
Α. Μοσχόπουλου, «Η ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως κατά τους Τούρκους ιστοριογράφους εν αντιπαραβολή προς τους Έλληνας ιστορικούς», Αθήνα 1960, σ. 164 επ.
https://proskynitis.blogspot.comΕπιστολή Αδαμάντιου Κοραή προς τον Ιάκωβο Ρώτα, 26 Δεκεμβρίου 1821
Με αυτή τη ειρωνική φράση, ο Κοραής εκφράζει την προσωπική του εμπάθεια, την έλλειψη ανθρωπιάς αλλά και την αδυναμία του να κατανοήσει τη βαθύτερη στρατηγική του Πατριάρχη.
Από εκείνη την εποχή γίνεται σαφές ότι ο Πατριάρχης είχε ήδη εχθρούς εκ των έσω, έτοιμους να αμφισβητήσουν και να δυσφημήσουν τη δράση του. Έτσι μόνο περίεργο δεν φαντάζει ότι 200 και πλέον χρόνια μετά κάθε χρόνο τέτοια εποχή, εθνομηδενιστικοί και αντιχριστιανικοί κύκλοι επιχειρούν να διαστρεβλώσουν την ιστορική μνήμη του Γρηγορίου Ε’. Ωστόσο, η πραγματικότητα αποδεικνύει ακριβώς το αντίθετο ήταν μυστικός υποστηρικτής της Φιλικής Εταιρείας, σύμβουλος των οπλαρχηγών και προστάτης των πιστών.
Ο Γρηγόριος Ε’ ανήκε στη Φιλική Εταιρεία και συνεργάστηκε μυστικά με τους ηγέτες της Επανάστασης, όπως ο Αλέξανδρος Υψηλάντης. Παρά τον τίτλο του Οικουμενικού Πατριάρχη, που τον καθιστούσε ισχυρό αλλά ευάλωτο, γνώριζε ότι η άμεση αντίδραση στους Οθωμανούς θα μπορούσε να προκαλέσει μαζικά αντίποινα κατά των χριστιανικών κοινοτήτων.
Οπότε η στρατηγική του περιλάμβανε προστασία των χριστιανικών πληθυσμών, μέσω προσωρινών αφορισμών που φαινομενικά υπάκουαν στον σουλτάνο. Ενημέρωση των οπλαρχηγών και επισκόπων ότι ο αφορισμός ήταν προσποιητός και η Εκκλησία ευλογούσε τον Αγώνα για την Ελευθερία αλλά και στρατηγική συνεργασία με τον Αλέξανδρο Υψηλάντη, εξασφαλίζοντας μυστική υποστήριξη για την επαναστατική δράση.
Στην επιστολή του προς τον Επίσκοπο Σαλώνων Ησαΐα, αναφέρει χαρακτηριστικά:
«Κρυφά υπερασπίζου, φανερώ δε άγνοιαν υποκρίνου… μη παραδοθήτω εις λέοντος στόμα».
Έτσι, ο Πατριάρχης έγινε «δηλητηριώδες δόλωμα» για τον σουλτάνο, προστατεύοντας τους πιστούς και ενισχύοντας τον Αγώνα για την Ελευθερία.Ωστόσο το πιο άγνωστο στο ευρύ κοινό και ταυτόχρονα συγκλονιστικό γεγονός ήταν η Άρση του Αφορισμού της Επανάστασης.
Την Μεγάλη Δευτέρα του 1821 λίγες μέρες πριν την εκτέλεση του, τρεις ώρες μετά τα μεσάνυχτα, ο Πατριάρχης εισήλθε στον Πατριαρχικό Ναό με τους πιο έμπιστους συνοδικούς του. Η τελετή έγινε σε πλήρη σιγή, με το μόνο φως από τις κανδήλες της Αγίας Τραπέζης και του Εσταυρωμένου.
Εκεί, απευθυνόμενος στους συνοδικούς του, είπε:
«Προ μικρού απηυθύναμεν αφορισμόν ακούσιον κατά των επαναστατών αδελφών ημών χριστιανών… Οφείλομεν εν τούτοις να τον λύσωμεν».
Με ιερή προσευχή και ευλάβεια, ο αφορισμός καταλύθηκε, αποδεικνύοντας την ανιδιοτελή του αφοσίωση στο Έθνος και τον Αγώνα για την Ελευθερία.
Λίγες ημέρες αργότερα, στις 10 Απριλίου 1821, ανήμερα το Πάσχα, ο Γρηγόριος Ε’ απαγχονίστηκε μπροστά στην Ωραία Πύλη του Πατριαρχείου. Η θυσία του προκάλεσε διεθνή αίσθηση και ενίσχυσε τη στήριξη της Επανάστασης από τις ευρωπαϊκές δυνάμεις.Η ιστορική έρευνα, συμπεριλαμβανομένων Τούρκων και Ελλήνων ιστορικών, καταρρίπτει τον μύθο του «προδότη» ο Πατριάρχης προστάτευσε τον λαό και ενίσχυσε την Επανάσταση, με τρόπο που ακόμα και η Ευρώπη αναγνώρισε.
Εάν λοιπόν ο Γρηγόριος ο Ε’ ήταν πράγματι προδότης του Έθνους, όπως ισχυρίζονται οι γνωστοί μακαρίτες ιστορικοί που εκπροσωπούσαν ένα συγκεκριμένο ιδεολογικό χώρο,Γιάννης Κορδάτος και Τάσος Βουρνάς, ακολουθούμενοι από τη χορεία των συγγραφέων που μισούν την Εκκλησία και ενοχλούνται από την προβολή της ως λίκνου και τροφού της συνείδησης του Έθνους, τότε γιατί να τον κρεμάσει ο σουλτάνος και μάλιστα με τόσο εκδικητικό τρόπο, που ολοκληρώθηκε με τη διαταγή του, μετά τον απαγχονισμό του Γρηγορίου του Ε’, να σκυλέψουν το σκήνωμά του σέρνοντάς το επί τριήμερο μέσα στους δρόμους της πόλης;
Τι άλλο λοιπόν θα μπορούσε να προκαλέσει αυτή την οργή και τη βάρβαρη αντίδραση του σουλτάνου προς τον νεκρό Πατριάρχη, αν δεν ήσαν τα προαναφερθέντα ενοχοποιητικά στοιχεία που είχαν βρεθεί στο γραφείο του; Αυτό που υπαγορεύει η απλή λογική, αλλά αρνούνται να παραδεχτούν οι εμπαθείς συκοφάντες του Γρηγορίου του Ε’, το επιβεβαιώνουν ακόμη και οι Τούρκοι ιστορικοί, που έγραψαν και αυτοί από τη μεριά τους για την Επανάσταση του Εικοσιένα. Σύμφωνα λοιπόν με τους Τούρκους ιστορικούς, οι οποίοι αναφέρονται στα σχετικά αποδεικτικά στοιχεία που βρέθηκαν στο γραφείο του Πατριάρχη, ο Γρηγόριος ο Ε’ ήταν προδότης της εμπιστοσύνης του σουλτάνου και όχι της πατρίδας του, όπως ισχυρίζονται αβάσιμα ορισμένοι (ανθ-) "Έλληνες ιστορικοί".
Εάν δεν υπήρχαν Πατριάρχες όπως ο Γρηγόριος ο Ε’, οι Διάκοι, οι Παπαφλέσσες, οι Κολοκοτρώνηδες, οι Καραϊσκάκηδες, οι Ανδρούτσοι, οι Μποτσαραίοι και οι άλλοι ήρωες του Εικοσιένα, σήμερα θα κυκλοφορούσαμε με σαρίκια και με τουρμπάνια στο κεφάλι, τα οποία δυστυχώς προσπαθούν να μας φορέσουν με άλλο τρόπο οι κατήγοροι του Γρηγορίου του Ε’, οι οποίοι έχουν συμπτωματικά μετατραπεί όλοι σε συνηγόρους μιας κακώς εννοούμενης και χείριστα εφαρμοζόμενης πολυπολιτισμικότητας, που πρέπει, κατά τις απόψεις τους, να χαρακτηρίζει τη σύγχρονη Ελλάδα.
Προφανώς σε τούτη δω την άμοιρη πατρίδα, που από εστία φωτός την καταντήσανε όσοι διαφεντεύουν τον τόπο σε χώρα του παραλόγου και της αφασίας, οι λέξεις έχουν χάσει το αληθινό τους νόημα και δεν χαρακτηρίζουν πια αυτό που υποδηλώνει το περιεχόμενό τους, αλλά εκείνο που θέλει να προβάλλει ο χρήστης τους, άσχετα αν ανταποκρίνεται ή όχι στην πραγματικότητα. Ίσως να είναι και αυτό ένα ακόμη σημείο των καιρών.
Στυλιανός Καβάζης
Υ.Γ Κόντρα σε όλο αυτό τον ανιστόρητο και ανθελληνικό έσμο απαντά με τον καλύτερο τρόπο ο Πατριάρχης της σύγχρονης Ελληνικής ιστοριογραφίας:
«Πως να μη ανακαλέσω εις την μνήμην της παρούσης γενεάς την τελευταίαν εκατόμβην (δηλ. του 1821), ην ο κλήρος ημών έθυσεν υπέρ πίστεως και πατρίδος; Πρώτον εν αυτή έπεσεν ο Οικουμενικός εκείνος Πατριάρχης, του οποίου την εικόνα έστησεν η ευλαβής ευγνωμοσύνη της παρούσης γενεάς παρά τα Προπύλαια του Εθνικού Πανεπιστημίου, ως οικονόμον και φρουρόν πάσης πνευματικής του έθνους επιδόσεως. Ο Γρηγόριος Ε΄ είχε άμα μεν την καρτερίαν του μάρτυρος, άμα δε την του κυβερνήτου δεξιότητα και όσον περί τα έσχατα της ζωής εμαραίνετο εν αυτώ η της διανοίας δύναμις και η του σώματος ρώμη, επί τοσούτον εκρατύνετο η υπέρ του όλου έθνους αφοσίωσις»
(Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος, ιστορικός)
Πηγές:
Ραφτοπούλου Μ., Η βιογραφία και το μαρτύριον του πατριάρχου Γρηγορίου Ε’, σσ. 25–28.
Αγγελόπουλος Γ., Οικονόμος Κ., Συλλογή εκ των γραφέντων περί του Πατριάρχου Γρηγορίου Ε’, Αθήνα, 1863, σσ. 351–353.
Άνώνυμος, Βιογραφία και μαρτύριον του Πατριάρχου Γρηγορίου Ε’, Αθήνα, χ.χ., σσ. 29 κ.ε.
Κανδηλώρου Χ. Τάκης, Ιστορία του Εθνομάρτυρος Γρηγορίου Ε’, Αθήνα 1909, σ. 219.
Α. Μοσχόπουλου, «Η ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως κατά τους Τούρκους ιστοριογράφους εν αντιπαραβολή προς τους Έλληνας ιστορικούς», Αθήνα 1960, σ. 164 επ.
