«Χαίρε, η στήλη της παρθενίας· χαίρε,
η πύλη της σωτηρίας» (Ακάθ. ύμν. Τ1)
Απόψε, αγαπητοί μου, τετάρτη Παρασκευή της περιόδου αυτής, η αγία μας Εκκλησία όρισε να διαβάζεται η τετάρτη στάσις του Ακαθίστου ύμνου. Το εμπνευσμένο αυτό ποίημα της Βυζαντινής περιόδου είναι τρόπον τινά μία ανθοδέσμη, ένα μπουκέτο, από 144 ευωδιαστά λουλούδια· το καθένα είναι επανάληψις του χαιρετισμού που απηύθυνε ο αρχάγγελος Γαβριήλ την ώρα του Ευαγγελισμού στην αειπάρθενο Μαρία «Χαίρε, κεχαριτωμένη…» (Λουκ. 1:28).
Κάθε Παρασκευή προσπαθούμε να ερμηνεύσουμε και ένα χαιρετισμό. Απόψε θα σας παρακαλέσω να προσέξουμε τον στίχο των Χαιρετισμών που λέει· «Χαίρε, η στήλη της παρθενίας· χαίρε, η πύλη της σωτηρίας» (Ακάθ. ύμν. Τ1), δηλαδή· Χαίρε, Παναγία, διότι είσαι η στήλη της παρθενίας, το ορόσημο της σωματικής και ψυχικής καθαρότητος, το άφθαστο ύψος της αγνότητος· χαίρε, Παναγία, διότι με την αγνότητα και την παρθενία σου έγινες η Μητέρα του Θεού και η πύλη που εισάγει το ανθρώπινο γένος στην σωτηρία.
Ο άνθρωπος, αδελφοί μου, όπως έχουμε πει κατ’ επανάληψιν, είναι δημιούργημα του Θεού. Διαφέρει δε από τα άλλα πλάσματα κατά τούτο· για τα άλλα λέει η Γραφή, ότι «είπε, και εγενήθησαν» (Ψαλμ. 32:9· 148:5), ενώ ο άνθρωπος είναι αποτέλεσμα ιδιαιτέρας προνοίας. «Και είπεν ο Θεός· Ποιήσωμεν άνθρωπον…», λέει η Γραφή (Γεν. 1:26)· τρόπον τινά καλεί σε σύσκεψη για το πώς θα κατασκευάσει τον άνθρωπο.
Και κατασκευάσθηκε διπλός, ορατός και αόρατος, ύλη και πνεύμα. Και το μεν ορατό είναι από το χώμα, απ’ όπου πλάσθηκε ο Αδάμ (βλ. ε.α. 2:7), αλλά η ψυχή του είναι πνεύμα, αθάνατο και αιώνιο. Ο πρώτος άνθρωπος ετέθη στον παράδεισο, μέσα σε εκλεκτή περιοχή της Μεσοποταμίας, μεταξύ των δύο ποταμών Ευφράτου και Τίγρητος, και ήταν ευτυχισμένος.
Ευτυχισμένος; Κάτι του έλειπε. Ποιο είν’ αυτό που του έλειπε; το φως, το νερό, οι καρποί, τα άσματα των πουλιών…; Κάτι άλλο, ένα πλάσμα που να ταιριάζει μ’ αυτόν· του έλειπε μία σύζυγος. Και ο Θεός του «επέβαλε έκστασιν» (ε.α. 2:21), κοιμήθηκε· κι εκεί που κοιμόταν, ο Θεός επενέβη και δημιούργησε τη γυναίκα. Και όπως διδάσκει ο άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, πήρε σάρκα όχι από τα πόδια ούτε από το κεφάλι, αλλ’ από την πλευρά του Αδάμ. Όχι απ’ τα πόδια, γιατί δεν θέλει να ‘ναι η γυναίκα σκλάβα του αντρός· ούτε όμως από το κεφάλι, γιατί δεν θέλει να κυριαρχεί και να τον κυβερνά η γυναίκα. Πήρε σάρκα από την πλευρά του Αδάμ κι από ‘κει την έπλασε, για να δείξει, ότι αυτή είναι ισότιμη και αγαπητή σύντροφος του ανδρός.
Ξύπνησε ο Αδάμ. Και όταν την είδε δίπλα του, χάρηκε και θαύμασε, γιατί αυτή ήταν το ανώτερο πλάσμα· η γυναίκα τον κατέκτησε. Και τότε είπε· «Τούτο νυν οστούν εκ των οστέων μου και σαρξ εκ της σαρκός μου»· αυτή θα είναι η γυναίκα μου. Γι’ αυτό ο άνθρωπος με το μυστήριο του γάμου αφήνει τους γονείς του και προσκολλάται στη γυναίκα του, κατά το θείο πρόσταγμα «Και έσονται οι δύο εις σάρκα μίαν» (ε.α. 2:23-24). Αυτή είναι η δημιουργία του Αδάμ και της Εύας, όπως διδάσκει η Γραφή, και έτσι θέσπισε ο Θεός τον γάμο.
Λίγα λόγια περί γάμου, εφ’ όσον απευθύνομαι σ’ εσάς.
Ένας νέος νυμφεύθηκε και όταν το ανήγγειλε στον Αδαμάντιο Κοραή είπε· – Έγινα διπλός. – Λάθος κάνεις, του είπε εκείνος· δεν έγινες διπλός, αλλά ολοκληρώθηκες!
Άξιο προσοχής είναι, ότι ο Θεός για τον Αδάμ έκανε μία γυναίκα· δεν έκανε πέντε ή δέκα γυναίκες, όπως κάνουν οι μωαμεθανοί που έχουν χαρέμια και πολυγαμία (αυτά ο Κεμάλ παρά την προσπάθειά του απέτυχε να τα καταργήσει – τόσο ριζωμένα είναι στη ζωή τους).
Ο Χριστός μας, που έκανε αμέτρητα θαύματα, το πρώτο θαύμα του το έκανε στο γάμο (βλ. Ιω. 2:1-11), για να δείξει την σημασία του και να τον αγιάσει ως μυστήριο της Εκκλησίας.
Καρπός του ευλογημένου νομίμου γάμου είναι και η γέννηση παιδιών. Η παρεμπόδιση της τεκνογονίας με διάφορα σατανικά μέσα και μάλιστα με τις δολοφονικές εκτρώσεις είναι μεγάλο έγκλημα, θανάσιμη αμαρτία.
Το παν όμως, όπως είπε ο ιερός Χρυσόστομος, δεν είναι να γεννήσει ο άνθρωπος· αυτό είναι εύκολο, και τα ζώα γεννούν. Αξία έχει κυρίως το ανατρέφειν. Και αυτή η ανατροφή λείπει σήμερα πολύ στην κοινωνία μας.
Η Εκκλησία καταδικάζει τόσο την πολυγαμία όσο και το διαζύγιο. Τα χριστιανικά αντρόγυνα δεν χώριζαν· ήταν τόσο αγαπημένα, ώστε μερικές φορές το πρωί πέθαινε ο άντρας και το βράδυ η γυναίκα. Τώρα με τον πολιτικό «γάμο» μπορεί κανείς να πάρει πολλές γυναίκες· και έτσι, ενώ κατηγορούμε τους μωαμεθανούς, πέφτουμε στο ίδιο σφάλμα. Πού σήμερα εκείνη η πιστότης και η ομόνοια;…
Αλλ’ εκτός και πέρα από τον γάμο, στον οποίο αναποφεύκτως εκδηλώνεται και το σαρκικό στοιχείο, υπάρχει, αγαπητοί μου, και η ανωτέρα βαθμίδα ζωής, η παρθενία, την οποία εγκωμιάζει απόψε ο Ακάθιστος ύμνος στο πρόσωπο της Παναγίας λέγοντας· «Χαίρε, η στήλη της παρθενίας» (Ακάθ. ύμν. Τ1α’). Η Παναγία είναι το άφθαστο πρότυπο της αρετής αυτής.
Τι είναι η παρθενία; Ορισμένοι άνθρωποι, άντρες και γυναίκες, με τη χάρη του Θεού εκλέγουν, αντί να έλθουν σε γάμο, ν’ ακολουθήσουν μία άλλη μορφή ζωής, να ζήσουν όπως οι άγγελοι, αφοσιωμένοι στη λατρεία και την υπηρεσία του Θεού. Και άλλοι μεν καταφεύγουν σε μοναστήρια, άλλοι δε εντάσσονται σε ιεραποστολικές και φιλανθρωπικές αδελφότητες εργαζόμενοι μέσα στην κοινωνία.
Τον παλαιό καιρό, μετά την πτώση των πρωτοπλάστων, η παρθενία ήταν κάτι ακατόρθωτο, λησμονημένο σχεδόν τελείως, «είδος υπό εξαφάνισιν». Όλοι οι μεγάλοι άνδρες (ο Αδάμ, ο Νώε, ο Αβραάμ, ο Ισαάκ, ο Ιακώβ, ο Μωυσής και όλοι σχεδόν οι προφήτες) ήταν έγγαμοι. Μόνο προς το τέλος της περιόδου της παλαιάς διαθήκης, με το κήρυγμα των προφητών, άρχισε να εμφανίζεται σποραδικώς η παρθενία. Και όταν πλέον, με την έλευση του Χριστού και τη χάρη της απολυτρώσεως που έφερε στον κόσμο, οι άνθρωποι ενισχύθηκαν, τότε και η παρθενία εξέλαμψε. Η παρθενία είναι άνθος που φύτρωσε κάτω από τη σκιά του σταυρού. Ο ίδιος ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός, η υπεραγία Θεοτόκος, ο Ιωάννης ο Πρόδρομος, ορισμένοι μαθηταί του (όπως ο Ιωάννης ο θεολόγος ο απόστολος Παύλος και άλλοι), η μυροφόρος Μαρία η Μαγδαληνή κλπ. έκαναν την αρχή. Στην Εκκλησία υπήρχε ξεχωριστή τάξις παρθένων και στους βίους των αγίων διαβάζουμε ότι πολλοί έζησαν εν παρθενία, είτε άντρες (π.χ. οι άγιοι Δημήτριος, Γεώργιος, Παντελεήμων, Αντώνιος κλπ.) είτε γυναίκες (π.χ. οι άγιες Θέκλα, Βαρβάρα, Αικατερίνη, Παρασκευή, Συγκλητική, Κασσιανή κλπ.).
Όπως το να κακολογείται και να εμποδίζεται ο γάμος αποτελεί αίρεση (βλ. Α’ Τιμ. 4:3), έτσι αποτελεί αίρεση και το να εμποδίζεται ή να περιφρονείται και διαβάλλεται η παρθενία. Η δε Παναγία Θεοτόκος, όπως λέει ένας άλλος χαιρετισμός, είναι «η παρθενίαν και λοχείαν ζευγνύσα» (Ακάθ. ύμν. Ο4β’), εκείνη δηλαδή που συνενώνει και τα δύο, την παρθενία και τη λοχεία (δηλαδή τον γάμο)· στο πρόσωπό της κατά ανεξήγητο υπερφυσικό τρόπο συνυπάρχουν και τα δύο. Η υπεραγία Θεοτόκος είναι ο ιδεώδης τύπος γυναικός· παρθένος προ του τοκετού, παρθένος κατά τον τοκετό, παρθένος μετά τον τοκετό. Γι’ αυτό οι ορθόδοξοι την ονομάζουμε «Αειπάρθενον», εν αντιθέσει προς τους αιρετικούς προτεστάντες και χιλιαστές, που ασκούν προσηλυτισμό και διαδίδουν τις πλάνες των.
«Χαίρε, η στήλη της παρθενίας…». Εδώ εγκωμιάζεται η παρθενία, η οποία στον αρχαίο κόσμο ήταν άγνωστη. Τώρα όμως μερικοί προσπαθούν ν’ αναβιώσουν την ειδωλολατρία με «βαπτίσεις» και «γάμους» στον Όλυμπο, εκεί που κατά τη μυθολογία οργίαζαν οι θεοί. Γυρίζουμε σε χρόνια ειδωλολατρικά!
«…Χαίρε, η πύλη της σωτηρίας». Από μας εξαρτάται αν θα θελήσουμε να σωθούμε. Όχι απλώς ν’ ακούμε, αλλά και να μετανοούμε για τ’ αμαρτήματά μας, και μάλιστα όσοι είναι ένοχοι φοβερών αμαρτημάτων, όπως η φθορά της παρθενίας, η έκτρωση εμβρύου, το διαζύγιο και άλλα εγκλήματα. Παρακαλώ τρέξτε να εξομολογηθείτε με δάκρυα, όπως η οσία Μαρία η Αιγυπτία. Υπάρχει το φάρμακο της μετανοίας.
Ο Θεός ας γίνει ίλεως. Γιατί αν εξακολουθήσουμε έτσι, κάποιο κακό θα μας βρει. Τι θα είναι; σεισμός, φωτιά, κάτι άλλο; Δεν γνωρίζω, δεν είμαι προφήτης· αμαρτωλός επίσκοπος είμαι.
Είθε ο Θεός δια πρεσβειών της υπεραγίας Θεοτόκου και της αγίας Μαρίας της Αιγυπτίας να ελεήσει όλους μας· αμήν.
Από το φυλλάδιο ΚΥΡΙΑΚΗ, αριθμός 2171, 5 Απριλίου 2019, Φλώρινα
Ομιλία στον Ι. Ναό Αγίου Παντελεήμονος Φλωρίνης την 15-4-1994.
