Οι ευεργεσιες του Θεου

Δ΄ Στάσις Χαιρετισμῶν
Παρασκευὴ 20 Μαρτίου 2026 (2001) βράδυ

«…Οὐδὲν τελοῦμεν ἄξιον ὧν δέδωκας ἡμῖν» (Ἀκάθ. ὕμν. Υ)

Ὁ Ἀκάθιστος Ὕμνος, ἀγαπητοί μου, εἶνε ἕ­να ἀριστοτέχνημα. Τέσσερις στάσεις, εἰκοσιτέσσερις οἶκοι, ἑκατὸν σαραντατέσσερα «χαῖρε» ἀκούγονται στὸν ὕμνο αὐτόν. Εἶ­νε τρόπον τινὰ μία θαυμασία οἰκοδομή, ποὺ ἀ­ποτελεῖται ἀπὸ τέσσερις (4) ὀρόφους, εἰκοσιτέσσερα (24) οὕτως εἰπεῖν διαμερίσματα, καὶ ἑκατὸν σαραντατέσσερα (144) μικρὰ δωμάτια. Καὶ μὲ σημερινὴ γλῶσσα, ὁ Ἀκάθιστος ὕμνος εἶνε ἕνα φίλμ, μία κινηματογραφικὴ ταινία, στὴν ὁποία παρουσιάζεται ὁλόκληρη ἡ ζωὴ τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου, ποὺ εἶνε ἀρ­ρήκτως συνδεδεμένη μὲ τὴ ζωὴ τοῦ μονογενοῦς της Υἱοῦ, τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ.
Ἀπόψε θὰ σᾶς παρακαλέσω νὰ προσέξουμε τὸ γράμμα Ὕψιλον.

Τί λέει ὁ οἶκος αὐτός; «Ὕμνος ἅπας ἡττᾶ­ται». Τί σημαίνει αὐτό; Σημαίνει, ὅτι κάθε προ­σπάθεια, ποὺ πρόκειται νὰ κάνῃ ὁ ὁποιοσδήποτε ποιητής, γιὰ νὰ ὑμνήσῃ τὸ μεγαλεῖο τοῦ Θεοῦ, εἶνε δύσκολη, εἶνε κατώτερη τῆς πρα­γματικότητος. Ποτέ ποιητής, ποτέ ζωγράφος, ποτέ λογοτέχνης δὲν θὰ μπορέσῃ νὰ φτάσῃ στὸ ὕψος ποὺ πρέπει, γιὰ νὰ ὑμνήσῃ τὰ μεγάλα γεγονότα, τῶν ὁποίων κύριο πρόσωπο ὑπῆρξε ἡ ὑπεραγία Θεοτόκος. Αὐτὸ τὸ αἴσθημα, αὐτὸ τὸ δέος, εἶχε καὶ ἕνας μεγάλος ποιητὴς τοῦ ἀρχαίου κόσμου, ὁ δικός μας Ὅ­μηρος, ὁ ὁποῖος, προκειμένου νὰ ὑ­μνήσῃ τὸν μυθικὸ ἥρωα τῆς Τροίας, τὸν Ἀχιλλέα, διστάζει καὶ ζητάει βοήθεια, γιατὶ βλέπει, ὅτι οἱ δυνάμεις του εἶνε μικρές.
Δύσκολο πρᾶγμα νὰ ὑμνήσῃ κανεὶς ἕναν Ἀχιλλέα ἢ ἕνα Μέγα Ἀλέξανδρο. Ἐὰν λοιπὸν εἶνε δύσκολο αὐτό, πολὺ πιὸ δύσκολο εἶνε νὰ ὑμνήσουμε τὸ Χριστὸ καὶ τὴν ὑπεραγία Θεοτόκο. «Ὕμνος ἅπας ἡττᾶται». Ὅσα, Παναγία μου, τραγούδια καὶ νὰ ποῦμε· ὅσα, Χριστέ μου, ἐγκώμια καὶ ἂν πλέξουμε, ὅλα εἶνε μικρὰ καὶ ἀ­σήμαντα μπροστὰ στὰ μεγαλεῖα σας. Εἶνε μικρὸς καὶ ταπεινὸς ὁ ὕμνος μας, λέει στὸ Χριστό. Σὰν τὰ μικρὰ παιδάκια, ποὺ ψελλίζουν στὴ μητέρα, ἔτσι κ᾿ ἐμεῖς ψελλίζουμε μπροστὰ στὸ μεγαλεῖο τοῦ Θεοῦ.
«Ὕμνος ἅπας ἡττᾶται συνεκτείνεσθαι σπεύ­δων τῷ πλήθει τῶν πολλῶν οἰκτιρμῶν σου». Δέσποτα ἅγιε, λέει, εἴμαστε ἀνίκανοι νὰ σὲ ὑ­μνήσουμε. Διότι ἐσὺ εἶσαι ἐκεῖνος ὁ ὁποῖος μᾶς ἔχεις εὐεργετήσει. Εἶσαι ὁ μεγάλος εὐ­ερ­γέτης μας. Οἱ οἰκτιρμοί σου εἶνε ἄπειροι, οἱ εὐεργεσίες σου ἀναρίθμητες.
«Ἰσαρίθμους γὰρ τῇ ψάμμῳ ᾠδὰς ἂν προσ­φέρωμέν σοι, Βασιλεῦ ἅγιε, οὐδὲν τελοῦμεν ἄ­ξιον ὧν δέδωκας ἡμῖν, τοῖς σοὶ βοῶσιν· Ἀλ­ληλούϊα». Ποιός μπορεῖ στὴ θάλασσα νὰ μετρήσῃ τοὺς κόκκους τῆς ἄμμου; Κι ἂν εἶνε δύσκολο καὶ ἀκατόρθωτο νὰ μετρήσῃ κανεὶς τὴν ἄμμο τῆς θαλάσσης, πιό δύσκολο εἶνε νὰ μετρήσῃ κανεὶς καὶ νὰ ὑμνήσῃ τὶς εὐεργεσί­ες, ποὺ μᾶς ἔκανε, κάνει καὶ θὰ κάνῃ μέχρι συντελείας τοῦ αἰῶνος ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός. Θὰ ἔπρεπε, Χριστέ, νὰ σοῦ προσ­φέρουμε «ἰσαρίθμους τῇ ψάμμῳ ᾠδάς», νὰ σοῦ ψάλουμε ἀμέτρητους ὕμνους, ἀνθ᾿ «ὧν δέδωκας ἡμῖν», ἀντὶ ὅλων ἐκείνων ποὺ μᾶς εὐεργέτησες. Ἀλλὰ καὶ πάλι τότε τίποτε ἀντάξιο τῶν δωρεῶν σου δὲν θὰ κάναμε.

* * *

Ἄπειρες οἱ εὐεργεσίες τοῦ Θεοῦ. Καὶ αὐ­τὲς εἶνε ὑλικῆς φύσεως καὶ πνευματικῆς φύσεως. Ὑλικῆς φύσεως ποιές εἶνε; Τρεῖς εἶνε οἱ σπουδαιότερες, ποὺ τὶς ἀπολαμβάνουμε κάθε μέρα. Ἡ μία εἶνε ὁ ἥλιος, ἡ ἄλλη τὸ νερό, καὶ ἡ τρίτη ὁ ἀέρας.
Ὁ ἥλιος, τί μεγαλεῖο, τί ὕψος! Θαυμάζουμε τὴν ἑταιρεία τοῦ ἠλεκτρικοῦ ῥεύματος, ποὺ κατορθώνει μὲ τὰ σύρματά της καὶ φωτίζει ὁλόκληρη τὴ χώρα. Ἀλλὰ ὅλες μαζὶ οἱ ἡ­λεκτρικὲς ἑταιρεῖες νὰ μαζευτοῦν, δὲν μποροῦν νὰ φτειάξουν οὔτε τὸ ἕνα ἑκατομμυρι­οστὸ τῆς ἀξίας καὶ τῆς δυνάμεως, ποὺ ἔχει τὸ τεράστιο αὐτὸ ἐργοστάσιο ποὺ λέγεται ἥλιος. Ποιός τὸ ἔκανε; Ἑκατομμύρια, δισεκατομμύρια κιλοβὰτ φωτὸς σκορπίζει σὲ ὅλο τὸν κόσμο. Καὶ ἡ μὲν Δ.Ε.Η. καὶ ἀπὸ τὸν φτωχότερο ἀκόμα ζητάει πληρωμή, καὶ ἂν δὲν πληρώσῃ ὁ φτωχὸς τοῦ κόβει τὸ ῥεῦμα. Ἀλλὰ ὁ Θεὸς ὁ μεγάλος ἔχει δωρεὰν τὸν ἥλιο ὅλη τὴν ἡμέρα. «Δόξα σοι τῷ δείξαντι τὸ φῶς» (Δοξολ.).
Δωρεὰν ὁ ἥλιος. Δωρεὰν καὶ τὸ νερό, ποὺ βγαίνει μέσα ἀπὸ τὶς φλέβες τῆς γῆς καὶ φτάνει σὲ ὅλα τὰ σπίτια· τὸ νερό, ποὺ οὔτε μιὰ σταγόνα του δὲν ὑπάρχει στὸ φεγγάρι. Ὅταν πάτησε ὁ Ἀμερικᾶνος ἀστροναύτης στὸ φεγγάρι, τὸν ἔπιασε δίψα καὶ εἶπε· «Ἄχ, πότε νὰ γυ­ρίσω στὴ Γῆ, ν᾿ ἀνοίξω τὴν κάνουλα τοῦ σπι­τιοῦ μου νὰ πιῶ ἕνα ποτήρι νερό!».
Ἀλλὰ κάτι ἀκόμα ὑπάρχει στὴ γῆ, ποὺ δὲν τὸ ἔχουν οἱ ἄλλοι πλανῆτες. Καὶ αὐτὸ εἶνε ὁ ἀέρας. Καὶ ἐπιστημονικῶς εἶνε ἀποδεδειγμένο, ὅτι μόνο ἡ Γῆ ἔχει ἄφθονο ὀξυγόνο, τὸ ὁ­ποῖο σκορπίζει ὁ Θεὸς δωρεὰν καὶ αὐτό.
Ἔχει λοιπὸν δίκιο ὁ ποιητὴς ὅταν λέῃ τὸ βα­θυστόχαστο αὐτό, ὅτι «Ὕμνος ἅπας ἡττᾶ­ται συνεκ­τείνεσθαι σπεύδων τῷ πλήθει τῶν πολλῶν οἰκτιρμῶν σου», Δέσποτα ἅγιε. Γιά φαν­ταστῆτε, ἐὰν σβήσῃ ὁ ἥλιος, ἐὰν στερέψουν οἱ πηγές, ἐὰν παύσῃ ἡ ἀτμόσφαιρα νὰ ἔχῃ ὀξυγόνο! Τότε σὲ λίγα δευτερόλεπτα ὁ­λόκληρη ἡ οἰκουμένη (δεξιοὶ καὶ ἀριστεροί, μαῦροι καὶ ἄσπροι καὶ ὅλων τῶν ἀποχρώσεων) θὰ γίνουμε τυμπανιαῖοι. «Μέγας εἶ, Κύριε, καὶ θαυμαστὰ τὰ ἔργα σου καὶ οὐδεὶς λόγος ἐξαρκέσει πρὸς ὕμνον τῶν θαυμασίων σου» (Μ. Ἁγισμ.).
«Ὕμνος ἅπας ἡττᾶται συνεκτείνεσθαι σπεύ­δων τῷ πλήθει τῶν πολλῶν οἰκτιρμῶν σου», Δέσποτα ἅγιε. Ἀλλὰ δὲν εἶνε μόνο οἱ ὑλικὲς εὐεργεσίες, μὲ τὶς ὁποῖες μᾶς εὐεργετεῖ ὁ Χριστός, ὁ βασιλεὺς τοῦ παντός· εἶνε καὶ οἱ πνευματικὲς εὐεργεσίες. Καὶ κορυφαία εὐεργεσία ποιά εἶνε; Πῶς νὰ σᾶς τὸ ἐκφράσω; Ξέρω, ὅτι αὐτὸ τὸ εἶδος εὐεργεσίας δὲν σᾶς συγ­­κινεῖ· τὸ γνωρίζω, τὸ αἰσθάνομαι. Θὰ ἤθελα νὰ ἤμουν ἄγγελος καὶ ἀρχάγγελος, ν᾿ ἀγγίξω τὶς καρδιές σας ἀπόψε. Νὰ σᾶς παρουσιάσω τὸ μέγα δῶρο, τὴν ὑψίστη εὐεργεσία. Ἂν πρέ­πῃ νὰ εὐγνωμονοῦμε τὸ Θεὸ γιὰ τὸν ἥλιο, γιὰ τὶς πηγὲς τῶν ὑδάτων, γιὰ τὸν ἀέρα τοῦ οὐ­ρανοῦ, γιὰ ὅλα τὰ ὡραῖα τῆς φύσεως, τότε χιλιάδες καὶ ἑκατομμύρια φορὲς περισσότερο πρέπει νὰ τὸν εὐγνωμονοῦμε γιὰ κάτι ἄλλο. Ποιό εἶνε αὐτό;
Μιλῶ διὰ παραδείγματος. Ὑποθέστε, ὅτι κάποιος καταδικάστηκε εἰς θάνατον καὶ ὑπολείπονται λίγα λεπτὰ γιὰ νὰ ἐκτελεσθῇ. Ἀλλὰ τὴν τελευταία στιγμὴ ὁ ἀνώτατος ἄρχων ὑπογράφει διάταγμα χάριτος. Ὤ, τί χαρά, τί αἴ­σθη­μα εὐγνωμοσύνης θὰ νιώσῃ, ὅταν πληροφορηθῇ ὅτι εἶνε ἐλεύθερος πλέον!
Μὲ καταλάβατε; Ἐμεῖς εἴμαστε οἱ κατάδικοι. Ἁμάρτησαν οἱ προπάτορές μας Εὔα καὶ Ἀδὰμ καὶ ἀκούστηκε τὸ «Θανάτῳ ἀποθανεῖ­σθε» (Γέν. 2,17). Ἀπὸ τότε εἴμαστε ὅλοι καταδικασμένοι εἰς θάνατον, θάνατον αἰωνίου κολάσεως. Ἀλλ᾿ αἴφνης ἔγινε ἡ μεγάλη εὐεργεσία. Τὸ λέει παρακάτω στὸ γράμμα Χῖ, ὅτι ἐπάνω στὸ σταυρὸ ὁ Κύριος τί ἔκανε; Πῆρε στὰ ματωμένα χέρια του τὸ χειρόγραφο τῶν ἁμαρτι­ῶν μας, ὅλων τῶν ἁμαρτιῶν μας, καὶ τὸ ἔ­σκισε· καὶ ἔτσι εἴμαστε πλέον ἐλεύθεροι, ἐ­λεύ­θεροι ἀπὸ τὸ κράτος τῆς ἁμαρτίας καὶ τοῦ θανάτου. Γι᾿ αὐτὸ «ὕμνος ἅπας ἡττᾶται συν­εκτείνεσθαι σπεύδων τῷ πλήθει τῶν πολλῶν οἰκτιρμῶν σου», Δέσποτα ἅγιε· «ἰσαρίθμους γὰρ τῇ ψάμμῳ ᾠδὰς ἂν προσφέρωμέν σοι, Βασιλεῦ ἅγιε, οὐδὲν τελοῦμεν ἄξιον ὧν δέδωκας ἡμῖν, τοῖς σοὶ βοῶσιν ἀλληλούϊα».

* * *

Αὐτὰ τὰ λίγα, ἀγαπητοί μου.
Τὸ συμπέρασμα μὲ δύο λέξεις. Γράψτε σ᾿ ἕ­να λευκὸ χαρτὶ ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος μὲ κεφαλαῖα γράμματα· ΕΥΕΡΓΕΤΗΣ, ὁ μέγιστος εὐ­εργέτης μας, εἶνε ὁ Χριστός. Κι ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος· τί διαγωγὴ δείχνουμε ἐμεῖς ἀπέναντί του; Εἴμαστε ἀχάριστοι. Γογγύζουμε, μεμψιμοιροῦμε, ἐπικρίνουμε τὴν πρόνοια τοῦ Θεοῦ, καὶ ὄχι λίγοι ἀνοίγουν τὰ βρωμερά τους στόματα καὶ βλαστημοῦν!
Γι᾿ αὐτὸ σᾶς παρακαλῶ ὅλους, ἰδίως τοὺς γονεῖς καὶ μάλιστα τὶς μητέρες, τοὺς δασκάλους, τοὺς καθηγητὰς καὶ τοὺς ἄρχοντές μας, ὅλοι νὰ συντελέσουμε, ὤστε στὴν εὐλογημένη αὐτὴ γωνία τῆς γῆς, καμμιά βλασφημία νὰ μὴν ἀκούγεται, ἀλλὰ ὅλοι τότε νὰ λέμε στὸν εὐεργέτη Κύριο τὸν ὑπέροχο οἶκο· «Ὕμνος ἅπας ἡττᾶται συνεκτείνεσθαι σπεύδων τῷ πλή­θει τῶν πολλῶν οἰκτιρμῶν σου», Δέσποτα ἅγιε· ἀμήν.

(†) ἐπίσκοπος Αὐγουστῖνος

Ἡ ὁμιλία ἔγινε στὸν ἱ. ναὸ Ἁγ. Παντελεήμονος Φλωρίνης τὴν 14-4-1978
Καταγραφὴ καὶ σύντμησις 23-3-2001, ἐπανέκδοσις 27-1-2026.

augoustinos-kantiotis