Καμπαλιστική καί Ἑρμητική μαγεία
Τοῦ κ. Διοδώρου Ράμμου, Ἱστορικοῦ – Ἀρχαιολόγου
2ον
6. Νεοπυθαγόρειοι καὶ Νεοπλατωνικοὶ μάγοι
Ἐκτός, ὅμως, ἀπὸ τὸ πολύμορφο θηρίο τοῦ ἑβραϊκοῦ Γνωστικισμοῦ, στὴν ρωμαϊκὴ ἐποχὴ ἐμφανίζονται καὶ ἄλλες παραθρησκευτικὲς ὁμάδες, ποὺ συνδυάζουν φιλοσοφία καὶ ἀποκρυφισμό. Ἀρχικά, ἐμφανίζεται ὁ νεοπυθαγορισμός, ἀπὸ τὸν Ρωμαῖο φιλόσοφο Νιγίδιο Φίγουλο (Nigidius Figulus), ὁ ὁποῖος ζεῖ τὸν 1ο αἰ. π.Χ.
Οἱ νεοπυθαγόρειοι χρησιμοποιοῦσαν τὴν πλατωνικὴ καὶ πυθαγόρεια φιλοσοφία στὴν θεωρία, ἀλλὰ στὴν πράξη ἀσχολοῦνταν μὲ τὴν ἀνατολικὴ μαγεία καὶ εἰδικότερα μὲ νεκρομαντεῖες, μὲ ὑπνωτιστικὲς ἐνέργειες καὶ μὲ προσκλήσεις ψυχῶν, μέσῳ τῶν ὁποίων ὑποτίθεται ὅτι ἀναζητοῦσαν τὴν θέληση τῶν θεῶν. Γνωστὸς νεοπυθαγόρειος μάγος ἦταν ὁ Ἀπολλώνιος ὁ Τυανεύς.
Κατὰ τὸν 2ο αἰ. μ.Χ. ὁ νεοπυθαγορισμὸς συνδέεται μὲ τὸν μεσοπλατωνισμὸ καὶ τὸν Γνωστικισμό, ἀπὸ τὸν φιλόσοφο Νουμήνιο, ὁ ὁποῖος ζεῖ στὴν Ἀπάμεια τῆς Συρίας. Καὶ ἡ σύγχυση φιλοσοφικῶν καὶ ἀποκρυφιστικῶν ρευμάτων ὁλοκληρώνεται τὸν 3ο αἰ. μ.Χ., ὅταν ἐμφανίζονται δύο νέες θρησκευτικὲς τάσεις, ὁ ἑρμητισμὸς καὶ ὁ νεοπλατωνισμός.
Ὁ νεοπλατωνισμὸς εἶναι ἡ τελικὴ φάση τῆς παρακμῆς τῆς εἰδωλολατρικῆς φιλοσοφίας. Θεμελιωτής του εἶναι ὁ ἑλληνομαθὴς Αἰγύπτιος φιλόσοφος Πλωτῖνος, ὁ ὁποῖος εἶχε διαδόχους του τὸν Φοίνικα Πορφύριο, ποὺ ἔγραψε τὸ ἔργο «Κατὰ Χριστιανῶν λόγοι», καὶ τὸν Σύριο Ἰάμβλιχο, ὁ ὁποῖος ἦταν ὀπαδὸς τῆς θεουργίας, δηλαδὴ τῆς τελετουργικῆς μαγείας τῶν ἀρχαίων Αἰγυπτίων.
Οἱ νεοπλατωνικοὶ φιλόσοφοι ἦταν φανατικοὶ ἐχθροί τοῦ Χριστιανισμοῦ. Εἶχαν ταυτίσει τὴν ἑλληνικὴ φιλοσοφία μὲ τὴν δαιμονολατρεία καὶ πρακτικὰ δὲν διέφεραν ἀπὸ τὰ σημερινὰ μέντιουμ. Ὀπαδὸς τοῦ νεοπλατωνισμοῦ ἦταν καὶ ὁ παρανοϊκὸς αὐτοκράτορας Ἰουλιανὸς ὁ Παραβάτης, ὁ ὁποῖος ἦταν ἕνας μορφωμένος σατανιστής.
Ἀποφασιστικὸ πλῆγμα στὸν νεοπλατωνισμὸ ἔδωσε ὁ αὐτοκράτορας Ἰουστινιανός, ὁ ὁποῖος τὸν 6ο αἰώνα δίνει ἐντολὴ νὰ κλείσει ἡ νεοπλατωνικὴ Ἀκαδημία τῆς Ἀθήνας, ἡ ὁποία δὲν εἶχε καμία σχέση πρακτικὰ μὲ τὴν ἀρχαία πλατωνικὴ Ἀκαδημία, ἀλλὰ εἶχε καταντήσει σχολή, ἡ ὁποία δίδασκε μαγεία καὶ ἀστρολογία.
7. Ἑρμητισμὸς καὶ ἀστρολογία
Παράλληλα μὲ τὸ θλιβερὸ φαινόμενο τοῦ νεοπλατωνισμοῦ κινήθηκε καὶ ἡ θρησκεία τοῦ ἑρμητισμοῦ. Ἤδη ἀναφερθήκαμε στὴν μαγεία τῶν Αἰγυπτίων, ποὺ ἔχει ἀρχαιότατες ρίζες. Μὲ τὴν κατάκτηση τῆς Αἰγύπτου ἀπὸ τὸν Μέγα Ἀλέξανδρο καὶ τὴν ἐγκαθίδρυση τῆς δυναστείας τῶν Πτολεμαίων, οἱ Ἕλληνες γνώρισαν σὲ βάθος τὸν αἰγυπτιακὸ ἀποκρυφισμὸ καὶ ἄρχισαν νὰ μεταφράζουν στὴν ἑλληνικὴ γλώσσα κείμενα Αἰγυπτίων μάγων.
Ὁ θεὸς τῆς μαγείας καὶ τῆς γνώσης στὴν ἀρχαία Αἴγυπτο ὀνομαζόταν Θὼθ (Toth). Οἱ Πτολεμαῖοι, βλέποντας τὶς ὁμοιότητες ποὺ εἶχε ὁ Θὼθ μὲ τὸν ἑλληνικὸ Ἑρμῆ, ταύτισαν τὸν Θὼθ μὲ τὸν Ἑρμῆ καὶ τὸν ὀνόμασαν Τρισμέγιστο Ἑρμῆ. Ἀντίστοιχα, τὰ μαγικὰ κείμενα ποὺ ἄρχισαν νὰ μεταφράζονται, ἀπὸ τὰ αἰγυπτιακὰ στὰ ἑλληνικά, ὀνομάστηκαν ἑρμητικὰ κείμενα.
Ἔτσι, μέσα ἀπὸ τὴν ἀνάμειξη ἑλληνικῆς φιλοσοφίας, αἰγυπτιακῆς μαγείας καὶ ἀπὸ ἐπιρροὲς τοῦ Γνωστικισμοῦ, διαμορφώθηκε τὸν 3ο αἰ. μ.Χ. ἡ θρησκεία τοῦ ἑρμητισμοῦ. Οἱ ἑρμητικοί, ὅπως καὶ οἱ Γνωστικοί, εἶχαν θεοποιήσει τὴν γνώση καὶ κήρυτταν ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ νόημα τῆς ζωῆς.
Ἡ παρανοϊκή τους διδασκαλία συνοψίζεται στὰ ἑξῆς. Ὁ ὕψιστος θεὸς τοῦ ἑρμητισμοῦ εἶναι «ἀρρενόθηλυς» καὶ ἔτσι πλάθει τὸν ἀρχέτυπο ἄνθρωπο, νὰ εἶναι ἄνδρας καὶ γυναίκα ταυτόχρονα. Ὁ φυσικὸς κόσμος εἶναι ἕνας δεύτερος θεός. Ἡ Γῆ περιβάλλεται ἀπὸ ἑπτὰ οὐρανούς, δηλαδὴ ἑπτὰ πλανητικοὺς κύκλους.
Κάποια στιγμὴ ὁ ἀρχέτυπος ἄνθρωπος ἔσπασε τὴν περιφέρεια τῶν ἑπτὰ πλανητῶν, τὴν τρύπησε ταξιδεύοντας μέχρι τὴν Γῆ, ὅπου γοητεύτηκε ἀπὸ τὴν Φύση, ἑνώθηκε μαζί της καὶ γέννησε ἑπτὰ γήινους ἀνδρόγυνους ἀνθρώπους. Ἀργότερα χωρίστηκαν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι καὶ προέκυψαν τὰ δύο φῦλα.
Ὁ ἑρμητισμὸς εἶχε ἰδιαίτερη ἐκτίμηση στὴν ἀστρολογία. Πίστευαν ὅτι τὴν στιγμὴ ποὺ γεννιέται κάθε ἄνθρωπος, ἀνάλογα μὲ τὴν θέση τῶν ἄστρων, κατεβαίνει ἕνας δαίμονας ἀπὸ τὸν ἀντίστοιχο πλανήτη καὶ μπαίνει στὸ σῶμα τοῦ βρέφους, μέχρι τὸν λαιμό. Μέσῳ αὐτοῦ τοῦ δαίμονα τὰ ἄστρα ἐπηρεάζουν τὴν ζωὴ τῶν ἀνθρώπων.
Ἡ γνώση τοῦ θεοῦ ἐπιτυγχάνεται μὲ τὴν παρατήρηση τῆς φύσης ἢ μὲ τὴν ἄμεση θέα τοῦ θεοῦ, ποὺ γινόταν μὲ μαγικὲς τελετές. Οἱ ἑρμητικοὶ ἦταν κλειστὴ ὁμάδα, ποὺ θεωροῦσαν ὅτι μόνο αὐτοὶ κατεῖχαν τὴν ἀλήθεια καὶ τὴν γνώση, ἐνῶ οἱ ὑπόλοιποι ἄνθρωποι ἦταν βυθισμένοι στὴν πλάνη. Ἡ λατρεία τῆς γνώσης ὁδηγοῦσε τοὺς ἑρμητικοὺς νὰ μελετοῦν τὴν φυσικὴ καὶ τὰ μαθηματικά, ὥστε νὰ γνωρίσουν τὰ μυστήρια τοῦ σύμπαντος καὶ νὰ γίνουν παντοδύναμοι.
Τέλος, οἱ ἑρμητικοὶ ὅπως καὶ οἱ Γνωστικοί, πίστευαν στὴν μετεμψύχωση. Ἔλεγαν ὅτι οἱ ψυχὲς τῶν ἀνθρώπων κατάγονται ἀπὸ τὴν ψυχὴ τοῦ σύμπαντος, πρῶτα μπαίνουν σὲ ἑρπετά, μετὰ σὲ ὑδρόβια, μετὰ σὲ ζῶα, ἔπειτα σὲ πτηνὰ καὶ τέλος σὲ σώματα ἀνθρώπων. Οἱ ἀγαθὲς ψυχὲς καταλήγουν μέσα στὸν θεό, κάτι ποὺ ὑποστήριζε καὶ ὁ Πλωτῖνος.
8. Ἰσλάμ, ὁ ἀραβικὸς Γνωστικισμὸς
Ἡ ἐπικράτηση τοῦ Χριστιανισμοῦ στὸ ρωμαϊκὸ κράτος, κατὰ τὸν 4ο αἰώνα, περιόρισε τὴν ἐξάπλωση ὅλων αὐτῶν τῶν θρησκευτικῶν ὁμάδων. Οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας μας πολέμησαν ὅλες αὐτὲς τὶς διαβολικὲς καὶ ψευδεῖς διδασκαλίες, ἀλλὰ δὲν τὶς ἐξαφάνισαν ὁλοσχερῶς.
Οἱ Ἑβραῖοι Γνωστικοὶ συνέχισαν τὴν δόλια δράση τους, μὲ τὸ νὰ γράφουν ψευδεπίγραφα «Εὐαγγέλια» καὶ ἄλλα ἀπόκρυφα βιβλία, δίδασκαν μαγεία στὶς διάφορες ἐθνότητες τῆς Μεσογείου, διαμόρφωσαν τὸ Ταλμούδ, δηλαδὴ κατέγραψαν σὲ βιβλία τὶς διάφορες ραββινικὲς ἑρμηνεῖες, μὲ τὶς ὁποῖες παραμόρφωσαν ἀνεπανόρθωτα τὸν Ἰουδαϊσμὸ τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, καὶ ἔγραφαν καὶ βλάσφημα βιβλία κατὰ τοῦ προσώπου τοῦ Κυρίου μας, ὅπως τὸ Τολεδὸτ Γιεσοὺ (Toledot Jesu), ὅπου δίδασκαν ὅτι ὁ Ἰησοῦς ἦταν ἕνας ἄνθρωπος ποὺ διδάχθηκε τὴν αἰγυπτιακὴ μαγεία καὶ προσπάθησε νὰ πλανήσει μὲ μάγια τὸ ἑβραϊκὸ ἔθνος.
Ἕνα ἀκόμη ὀλέθριο ἀποτέλεσμα τοῦ ἑβραϊκοῦ Γνωστικισμοῦ ἦταν καὶ ἡ δημιουργία τοῦ Ἰσλάμ. Ὁ ψευδοπροφήτης τοῦ Ἰσλάμ, ὁ περίφημος Μωάμεθ, εἶχε γνωριστεῖ μὲ ἕνα πλῆθος ἀπὸ Γνωστικούς, κυρίως μὲ τοὺς Ἐβιονίτες καὶ τοὺς Ἐλκεσαΐτες τῆς Μεσοποταμίας, οἱ ὁποῖοι τὸν ἐνίσχυσαν νὰ δημιουργήσει τὴν θρησκεία τοῦ Ἰσλὰμ καὶ νὰ συγγράψει τὸ Κοράνι.
Τὸ βιβλίο τοῦ Κορανίου δὲν εἶναι τίποτα περισσότερο ἀπὸ ἕνα ἄθλιο συνονθύλευμα ἀπὸ θεωρίες ποὺ ὑπῆρχαν στὰ γνωστικὰ ψευδο-εὐαγγέλια, ὅπως τοῦ Θωμᾶ, τοῦ Βαρθολομαίου, τὴν Ἀποκάλυψη τοῦ Πέτρου, τὰ βιβλία τοῦ Ἐνὼχ καὶ τῶν Ἰωβηλαίων.
Μέσα στὸ Κοράνι βλέπουμε καὶ τὴν ἀπόπειρα νὰ παρουσιαστεῖ ὁ Διάβολος (Iblis) λιγότερο κακός, ἀπὸ ὅσο τὸν παρουσιάζει ἡ Ἁγία Γραφή. Αὐτὸ ἀκριβῶς ἔκαναν καὶ οἱ ἀρχαῖοι Γνωστικοί, προσπαθοῦσαν νὰ πείσουν τοὺς ὀπαδούς τους ὅτι ὁ Σατανᾶς δὲν εἶναι κακός. Οἱ πιὸ ἀκραῖοι Γνωστικοὶ ἔφταναν σὲ σημεῖο νὰ ὀνομάζουν τὸν Ἑωσφόρο καλὸ καὶ ἀδικημένο θεό, ἐνῶ τὸν Θεὸ τῆς Ἁγίας Γραφῆς Τὸν ὀνόμαζαν κακὸ Δημιουργό.
Καί, καθὼς τὸ Ἰσλὰμ πηγάζει ἀπὸ τὸν Γνωστικισμό, δὲν θὰ μποροῦσε νὰ λείπει καὶ τὸ στοιχεῖο τοῦ ἀποκρυφισμοῦ, καθὼς τὸ Κοράνι μιλάει γιὰ τὰ μυθικὰ Τζίνι καὶ γιὰ καλὴ μαγεία (sihr στὰ ἀραβικά), τὴν ὁποία ὑποτίθεται ὅτι χρησιμοποίησε ὁ βασιλιὰς Σολομώντας, μία θεωρία ποὺ ἐμφανίζεται στὸ ἀποκρυφιστικὸ βιβλίο τοῦ 3ου αἰ. μ.Χ. «Διαθήκη Σολομῶντος».
9. Ἀπὸ τὸν Γνωστικισμὸν εἰς τὸν καμπαλισμὸν
Κάπως ἔτσι διαδραματίζεται ἡ πορεία τοῦ ἀποκρυφισμοῦ, ἀπὸ τὴν ἀρχαιότητα ὥς τὸν Μεσαίωνα. Δυστυχῶς, ὅμως, ἡ δράση τοῦ Διαβόλου καὶ τῶν ὀργάνων του δὲν τελειώνει μὲ τὴν ἐμφάνιση τοῦ αἱμοσταγοῦς Ἰσλάμ. Ὁ ἑβραϊκὸς ἀποκρυφισμὸς δὲν εἶχε σβήσει μὲ τὴν παρακμὴ τῶν ἀρχαίων γνωστικῶν ὁμάδων.
Οἱ Ἑβραῖοι σατανιστὲς συνέχισαν νὰ ἀσχολοῦνται, ἔστω καὶ κρυφά, μὲ τὸν ἀποκρυφισμὸ καὶ τὴν λατρεία τῶν δαιμόνων. Συνέχισαν νὰ κρύβουν, πίσω ἀπὸ τὴν φιλοσοφία ἢ τὸν μυστικισμό, τὸν πόθο τους νὰ καταλύσουν τὴν λατρεία τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ καὶ νὰ ἐπιβάλουν τὴν λατρεία τοῦ Ἑωσφόρου.
Καὶ κάποια στιγμή, στὰ τέλη τοῦ 12ου αἰ. μ.Χ., ἀποφάσισαν νὰ ὁμολογήσουν ἐπίσημα ὅτι ἡ θρησκεία τους δὲν εἶναι ὁ ἀρχαῖος Ἰουδαϊσμὸς ἢ ἁπλὰ τὸ Ταλμούδ, ἀλλὰ ὁ Γνωστικισμός, ὁ φιλοσοφικὸς σατανισμός. Πῶς τοῦτο γέγονεν; Μὲ τὸ νὰ γράψουν καὶ νὰ δημοσιεύσουν, στὰ μέρη τῆς Προβηγκίας, στὰ σύνορα Γαλλίας καὶ Ἱσπανίας, τὸ καμπαλιστικὸ βιβλίο Μπαχὶρ (Bahir).
Σὲ αὐτὸ τὸ σημεῖο θὰ κάνουμε τὴν διευκρίνιση ὅτι ἡ ἑβραϊκὴ λέξη Καμπάλα ἢ Καμπαλὰχ (Qabalah ἢ Kabbalah) σημαίνει παράδοση. Ὁπότε αὐτοὶ οἱ ἀποκρυφιστὲς Ἑβραῖοι αὐτοονομάζονταν καμπαλιστές, δηλαδὴ παραδοσιακοί, καθὼς ἰσχυρίζονταν ὅτι διέσωζαν τὴν προφορικὴ παράδοση, ποὺ εἶχε δώσει ὁ Θεὸς στὸν Μωυσῆ, τὸ ψέμα δηλαδὴ ποὺ πρωτοχρησιμοποίησαν οἱ Φαρισαῖοι. Ἡ καθαρὰ φιλοσοφικὴ καὶ θεωρητικὴ διάσταση τοῦ καμπαλισμοῦ ὀνομαζόταν «Kabbalah lyunit», ἐνῶ ἡ πρακτικὴ ἐφαρμογὴ της εἶναι ἡ «Kabbalah maasit», ἡ περίφημη «σολομωνική».
Παρὰ τὸ ὅτι ἡ δημοσίευση τοῦ Μπαχὶρ προκάλεσε ἀντιδράσεις ἀπὸ κάποιους ταλμουδιστὲς ραββίνους, ἡ γοητεία τῆς πλάνης, ὁ ἀποκρυφισμὸς ἄρχισε νὰ κερδίζει τὶς καρδιὲς τῶν οὕτως ἢ ἄλλως πλανημένων Ἑβραίων. Οἱ καμπαλιστικὲς θεωρίες τοῦ Μπαχὶρ ἄρχισαν νὰ ἐξαπλώνονται καὶ στοὺς Ἑβραίους τῆς Ἱσπανίας καὶ ἕνα αἰώνα ἀργότερα, γύρω στὸ 1280, γράφεται τὸ ἑπόμενο καμπαλιστικὸ βιβλίο, τὸ Ζόχαρ ἢ Ζοχὰρ (Zohar).
Τὸ Ζοχὰρ βρῆκε τέτοια ἀπήχηση στὸν ἑβραϊκὸ κόσμο, ποὺ θὰ μπορούσαμε νὰ τὸ χαρακτηρίσουμε ὡς τὸ εὐαγγέλιο τοῦ καμπαλισμοῦ. Μὲ τὴν κυκλοφορία τοῦ Ζοχάρ, ἡ ἐξάπλωση τῶν καμπαλιστικῶν ἰδεῶν ἦταν ραγδαία, ἀπὸ τὴν Ἱσπανία στὴν Ἰταλία καὶ ἀπὸ ἐκεῖ στὴν ἀνατολικὴ Μεσόγειο, κατὰ τὴν διάρκεια τοῦ 14ου αἰώνα.
Σποραδικὰ ἐμφανίζονταν Ἑβραῖοι καμπαλιστές, οἱ ὁποῖοι δίδασκαν τὸν καμπαλιστικὸ ἀποκρυφισμὸ καὶ σὲ μὴ Ἑβραίους. Μία τέτοια περίπτωση ἦταν ὁ ἀποστάτης Ἕλληνας φιλόσοφος καὶ φίλος τοῦ Κωνσταντίνου Παλαιολόγου, ὁ Γεώργιος Πλήθων ἢ Γεμιστός, ποὺ διδάχθηκε καμπαλισμὸ ἀπὸ ἕνα Ἑβραῖο ἀποκρυφιστή, ποὺ λεγόταν Ἐλισαῖος.
Ὁ Γεμιστός, μὲ τὴν σειρά του, πρότεινε νὰ ἀποκηρύξουν οἱ Ἕλληνες τὸν Χριστιανισμὸ καὶ νὰ ἐπανέλθουν στὴν ἀρχαία θρησκεία. Ἀλλὰ πίσω ἀπὸ τὸν «ἑλληνισμὸ» τοῦ Γεμιστοῦ δὲν βρισκόταν τὸ ἀρχαῖο Δωδεκάθεο, ἀλλὰ ἡ ἑβραϊκὴ Καμπαλάχ, μεταμφιεσμένη καὶ μασκαρεμένη μὲ ἀρχαία ἑλληνικὰ ἄμφια.
10. Ἡ Ἀναγέννησις τῆς μαγείας
Ἀπὸ ἐκείνη τὴν ἐποχή, τὸν 15ο αἰώνα, ὅπου ἡ Κωνσταντινούπολη πέφτει στὰ χέρια τῶν Τούρκων καὶ ἀρκετοὶ λόγιοι Ἕλληνες βρίσκουν καταφύγιο στὶς ἰταλικὲς πόλεις, λήγει ὁ Μεσαίωνας καὶ ἀρχίζει ἡ Ἀναγέννηση, ἡ Νεότερη Ἱστορία. Τὰ σχολικὰ βιβλία μᾶς διδάσκουν ὅτι ἡ ἐποχὴ τῆς Ἀναγέννησης συνδέεται μὲ τὴν ἄμεση ἐπαφή, ποὺ ἀπέκτησαν οἱ Ἰταλοὶ καὶ οἱ ἄλλοι Εὐρωπαῖοι μὲ τὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ σοφία.
Εἶναι αὐτὴ ἡ ἀλήθεια; Ὄχι, αὐτὴ εἶναι μόνο μία πλευρὰ τῆς ἀλήθειας. Ἡ πλήρης ἀλήθεια εἶναι ὅτι ἡ Ἀναγέννηση εἶναι ἡ ἀνακάλυψη τοῦ ἀποκρυφισμοῦ καὶ συγκεκριμένα τῆς καμπαλιστικῆς καὶ τῆς ἑρμητικῆς μαγείας. Καὶ τὸ κακὸ ξεκίνησε μέσα ἀπὸ τὸν Γεμιστό, ποὺ συμμετεῖχε στὴν ψευδοσύνοδο τῆς Φερράρας–Φλωρεντίας, τὸ 1439.
Ἐκεῖ ὁ Γεμιστὸς ἄρχισε νὰ διδάσκει τὶς ἀποκρυφιστικές του γνώσεις στοὺς ρωμαιοκαθολικούς τῆς Φλωρεντίας καὶ κυρίως στὸν φιλόσοφο καὶ μετέπειτα παπικὸ ἱερέα Μαρσίλιο Φιτσίνο (Marsilio Ficino). Οἱ Ἰταλοὶ ἐνθουσιάστηκαν καὶ γοητεύτηκαν ἀπὸ τὴν πλάνη τοῦ Γεμιστοῦ καὶ ἄρχισαν νὰ ἀναζητοῦν ἀποκρυφιστικὰ βιβλία, γιὰ νὰ μάθουν περισσότερα.
Συνεπῶς, ἡ γοητεία τῆς πλάνης κυρίευσε καὶ τὴν πόλη τῆς Φλωρεντίας. Σύντομα ἦλθαν ἀπὸ τὴν τουρκοκρατούμενη πλέον Ἑλλάδα καὶ ἄλλα βιβλία, ἡ συλλογὴ τῶν Ἑρμητικῶν, κείμενα τοῦ Πορφύριου, τοῦ Ἰάμβλιχου καὶ τοῦ Πλωτίνου, τὰ ὁποῖα ἄρχισε νὰ μεταφράζει στὰ λατινικὰ ὁ Φιτσίνο, ἀπὸ τὸ 1462 καὶ ἔπειτα, μὲ τὴν χρηματοδότηση τοῦ Κοσμᾶ Μέδικου (Cosimo de’ Medici).
Ἴσως τὸ πιὸ θλιβερὸ σὲ αὐτὸ τὸ γεγονὸς εἶναι ὅτι αὐτοὶ ποὺ πλέον λαχταροῦσαν νὰ ἀποκτήσουν τὴν γνώση τοῦ ἀποκρυφισμοῦ δὲν ἦταν κάποιοι ἀμόρφωτοι καὶ ἁπλοϊκοὶ ἄνθρωποι τῶν «σκοτεινῶν» μεσαιωνικῶν χρόνων, ἀλλὰ οἱ λόγιοι, οἱ ἐπιστήμονες, ἡ ἄρχουσα τάξη τῆς νεότερης Εὐρώπης.
Δυστυχῶς οἱ Δυτικοευρωπαῖοι, ὅπως καὶ οἱ Ἑβραῖοι, ἦταν πλανημένοι ἄνθρωποι, αἱρετικοί, μακριὰ ἀπὸ τὴν ἀλήθεια τοῦ Θεοῦ. Δὲν ἦταν σὲ θέση νὰ συνειδητοποιήσουν ὅτι τὰ κείμενα ποὺ εἶχαν μπροστά τους ἦταν κείμενα μαγείας, βιβλία σατανισμοῦ. Ἀντιθέτως, νόμιζαν ὅτι εἶχαν ἀνακαλύψει μία ἀρχαία γνώση, μία πρωτόγονη θεολογία, ἀπὸ τὰ βάθη τοῦ παρελθόντος (Prisca theologia).
Καὶ τὸ κακὸ πλέον δὲν εἶχε τελειωμό, ἡ χιονοστιβάδα μόλις εἶχε ἀρχίσει νὰ σχηματίζεται. Λίγο ἀργότερα, ἕνας ἀπὸ τοὺς μαθητὲς τοῦ Φιτσίνο, ὁ Μιράντολα (Giovanni Pico della Mirandola), ἄρχισε νὰ μελετᾶ ἐκτὸς ἀπὸ τὰ ἑρμητικὰ κείμενα καὶ τὰ καμπαλιστικά. Τὸ 1486 μεταφράζεται τὸ Μπαχὶρ ἀπὸ τὰ ἑβραϊκὰ στὰ λατινικὰ καὶ ὁ Μιράντολα ἐνθουσιασμένος ἄρχισε νὰ διαδίδει τὸν ἑβραϊκὸ καμπαλισμὸ στὸν εὐρωπαϊκὸ κόσμο.
Ἀπὸ τὸ 1517 διαδίδεται ὁ ἑβραϊκὸς ἀποκρυφισμὸς καὶ στὴν Γερμανία ἀπὸ τὸν Ρόιχλιν (Johann Reuchlin), ἐνῶ σὲ λίγα χρόνια γίνεται γνωστὸς στοὺς Γάλλους καὶ τοὺς Ἄγγλους. Παράλληλα μὲ τὴν διάδοση τῆς καμπαλιστικῆς μαγείας, ἀκολουθοῦσε καὶ τὸ ἀγαπημένο της ἀδελφάκι, ἡ αἰγυπτιακή– ἑρμητικη μαγεία, μὲ ἀποτέλεσμα καμπαλισμὸς καὶ ἑρμητισμὸς νὰ σαρώνουν χέρι-χέρι τὴν Εὐρώπη.
Ὁ παπισμός, κατὰ τὴν διάρκεια τοῦ 16ου αἰώνα, δὲν ἐναντιώθηκε στὴν ἐξάπλωση τοῦ ἀποκρυφισμοῦ, παρὰ μόνο ὅταν ὁ Ἰταλὸς λάτρης τοῦ ἑρμητισμοῦ Ἰορδάνης Μπροῦνο (Giordano Bruno) ἄρχισε νὰ κηρύττει δημόσια ὅτι οἱ Εὐρωπαῖοι ἔπρεπε νὰ ἐγκαταλείψουν τὸν Χριστιανισμὸ καὶ νὰ ἀσπαστοῦν τὸν ἑρμητισμὸ ὡς θρησκεία τους.
Τότε ἐνεργοποιήθηκε ἡ θηριώδης Ἱερὰ Ἐξέταση καὶ τὸ 1600 μ.Χ. ὁ Μπροῦνο κάηκε ζωντανὸς ἀπὸ τοὺς παπικοὺς δημίους. Ἀπὸ τότε ἡ διάδοση τοῦ καμπαλισμοῦ καὶ τοῦ ἑρμητισμοῦ στὶς ρωμαιοκαθολικὲς χῶρες περιορίστηκε, ἐνῶ συνέχισε μὲ ἀμείωτη ἔνταση στὶς προτεσταντικὲς χῶρες, κυρίως στὴν Ἀγγλία καὶ τὴν Γερμανία.
Τὴν ἴδια ἐποχὴ συμβαίνει ἕνα ἀκόμη σημαντικὸ γεγονὸς στὴν ἑβραϊκὴ ἱστορία, ἐμφανίζεται ἕνα νέο εἶδος ἐξελιγμένου καμπαλισμοῦ, ἡ Λουριανικὴ Καμπαλάχ, μὲ ἱδρυτὴ τὸν Ἰσαὰκ Λούρια (Luria), ὁ ὁποῖος ἐπηρέασε βαθύτατα τὸν ἰουδαϊκὸ ἀποκρυφισμό.
