Μάρτυρες του Ιεχωβά - Χιλιαστές

«Surviving the Jehovah’s Witnesses»

 

«ΕΠΙΖΩΝΤΕΣ ΤΩΝ ΜΑΡΤΥΡΩΝ ΤΟΥ ΙΕΧΩΒΑ» (HBO):

ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ ΠΟΥ ΣΠΑΖΟΥΝ ΤΗ ΣΙΩΠΗ ΔΕΚΑΕΤΙΩΝ

Στὶς 20 Φεβρουαρίου 2026, ἡ πλατφόρμα HBO Max κυκλοφόρησε τὸ ντοκιμαντὲρ «Surviving the Jehovah’s Witnesses», μιὰ σειρὰ ποὺ ἔγινε ἀμέσως ἀπὸ τὶς πιὸ συζητημένες θρησκευτικὲς παραγωγὲς τῶν τελευταίων ἐτῶν. Πρώην μέλη τῶν Μαρτύρων τοῦ Ἰεχωβά — ἄνθρωποι ποὺ γεννήθηκαν μέσα στὴν κοινότητα, μεγάλωσαν σ’ αὐτήν, ἔζησαν τὴ διπλὴ ζωὴ τῆς ἐξωτερικῆς συμμόρφωσης καὶ τῆς ἐσωτερικῆς ἀγωνίας — μιλοῦν γιὰ πρώτη φορὰ δημόσια, χωρὶς νὰ κρύβουν τὸ πρόσωπό τους, γιὰ ὅσα ἔζησαν. (περισσότερα γιὰ τοὺς ΜτΙ μπορείτε νὰ διαβάσετε ἐδῶ)

 «παρέμειναν κρυμμένα γιὰ δεκαετίες»

Σύμφωνα μὲ τὴν ἐπίσημη περιγραφὴ τῆς πλατφόρμας, ἡ σειρὰ φέρνει στὸ φῶς «πλευρὲς τῆς πίστης ποὺ παρέμειναν κρυμμένες γιὰ δεκαετίες». Οἱ ἀφηγήσεις τῶν πρώην μελῶν ἀγγίζουν θέματα ποὺ ἡ ὀργάνωση δὲν συζητᾶ ποτὲ δημόσια: τὴν ὑποχρεωτικὴ προσηλυτιστικὴ δραστηριότητα, τὸν φόβο τοῦ Ἁρμαγεδδῶνος ποὺ ζοῦν τὰ παιδιά, τὸ σύστημα ἀποβολῆς (disfellowshipping) καὶ τοῦ κοινωνικοῦ ἀποκλεισμοῦ (shunning), καὶ καταγγελίες σεξουαλικῆς κακοποίησης ποὺ ἀντιμετωπίστηκαν μέσα στὸ κλειστὸ σύστημα χωρὶς νὰ μαθευτοῦν ἔξω ἀπὸ τὴν ὀργάνωση.

Ἡ σειρὰ περιλαμβάνει καὶ τὴ μαρτυρία ἑνὸς ἐνεργοῦ πρεσβυτέρου τῆς ὀργάνωσης, ποὺ ἐμφανίζεται ἀπέναντι ἀπὸ τὰ πρώην μέλη — στοιχεῖο ποὺ δίνει στὴ σειρὰ μιὰ πολυεπίπεδη δομὴ διαλόγου, ἀποφεύγοντας τὴ μονόπλευρη παρουσίαση.

Ἕνα ἀπὸ τὰ θέματα ποὺ ἐπαναλαμβάνεται μὲ ὀδυνηρὴ κανονικότητα στὶς μαρτυρίες εἶναι ἡ ἐμπειρία τοῦ παιδιοῦ ποὺ μεγαλώνει κάτω ἀπὸ τὴ σκιὰ τῆς ἐπικείμενης «Μεγάλης Θλίψης» καὶ τοῦ Ἁρμαγεδδῶνος. Παιδιὰ ποὺ δὲν πῆγαν στὸ πανεπιστήμιο ἐπειδὴ «ὁ νέος κόσμος εἶναι κοντά». Ἔφηβοι ποὺ δὲν ἔκαναν φιλίες ἔξω ἀπὸ τὴν κοινότητα. Ἄνθρωποι ποὺ ἔφτασαν στὰ τριάντα χωρὶς ἐμπειρίες ποὺ ἄλλοι θεωροῦν δεδομένες.

Χαρακτηριστικὴ εἶναι ἡ μαρτυρία ἀπὸ τὴ σειρά: «Μεγαλώσαμε μαθαίνοντας ὅτι αὐτὸ τὸ σύστημα τελειώνει. Δὲν εἶχε νόημα νὰ σπουδάσεις, νὰ ἐπενδύσεις σὲ μιὰ καριέρα. Ὅταν βγῆκα ἔξω, ἤμουν τελείως ἀνέτοιμος γιὰ τὸν κόσμο.»

«Ἀποκοπή»

Τὸ πιὸ συγκλονιστικὸ κεφάλαιο τῆς σειρᾶς εἶναι ἀναμφίβολα ἐκεῖνο τοῦ κοινωνικοῦ ἀποκλεισμοῦ. Ὅταν κάποιος «ἀφαιρεῖται ἀπὸ τὴν ἐκκλησία» (ὣς τὸ 2024 λεγόταν «disfellowshipped», τώρα ἡ ὀργάνωση χρησιμοποιεῖ τὸν ὅρο «removed from the congregation»), ὅλα τὰ μέλη ὑποχρεοῦνται νὰ τὸν ἀγνοοῦν πλήρως — συμπεριλαμβανομένης τῆς οἰκογένειας.

Μιὰ ἀπὸ τὶς πιὸ σπαρακτικὲς μαρτυρίες στὴ σειρὰ εἶναι αὐτὴ μιᾶς γυναίκας ποὺ ἔπαψε νὰ πιστεύει στὴν ὀργάνωση στὰ εἴκοσί της: «Εἶπα στοὺς γονεῖς μου ὅτι θέλω νὰ φύγω. Ἀπὸ ἐκείνη τὴν ἡμέρα ἡ μητέρα μου δὲν μοῦ ξαναμίλησε. Κυριολεκτικά. Δέκα χρόνια σιωπή. Δὲν μὲ κάλεσε γιὰ τοὺς γάμους τῶν ἀδελφῶν μου. Ἡ κόρη μου δὲν γνωρίζει ποτὲ τὴ γιαγιά της.»

Αὐτὲς οἱ μαρτυρίες δὲν εἶναι μεμονωμένες. Ἡ ἐπιστημονικὴ ἔρευνα ποὺ δημοσιεύθηκε στὸ PMC (National Library of Medicine) τεκμηριώνει πὼς ὁ ἀποκλεισμὸς «ἀπειλεῖ τέσσερις βασικὲς κοινωνικὲς ἀνάγκες: τὴν αἴσθηση ἀνήκειν, τὴν αὐτοεκτίμηση, τὸν ἔλεγχο καὶ τὴν ὕπαρξη νοήματος». Ἕνας ἀπὸ τοὺς συμμετέχοντες στὴν ἔρευνα περιέγραψε τὴν κατάστασή του: «Τρία χρόνια ἐκτὸς κοινότητας, μόλις μερικὲς φορὲς μίλησα μὲ τὴ μητέρα μου. Πῆγα στὸ σπίτι της κλαίγοντας καὶ τῆς εἶπα: “Θέλω μόνο νὰ μοῦ μιλᾶτε.” Κι ἐκείνη μοῦ ἀπάντησε: “Ξέρεις τί πρέπει νὰ κάνεις γιὰ νὰ γυρίσεις.”»

« Σωματικῶς Παρών, Νοερῶς Ἀπών » (PIMO): ἡ διπλὴ ζωή

Ἕνα ἄλλο κεφάλαιο ποὺ ταρακούνησε ἰδιαίτερα τοὺς θεατὲς εἶναι ἡ φαινομενολογία τῆς «διπλῆς ζωῆς» — αὐτὸ ποὺ οἱ πρώην Μάρτυρες ἀποκαλοῦν PIMO (Physically In, Mentally Out): εἶσαι παρὼν στὶς συγκεντρώσεις, χτυπᾶς πόρτες γιὰ νὰ κηρύττεις, χαμογελᾶς στοὺς πρεσβυτέρους — καὶ ταυτόχρονα γνωρίζεις μέσα σου ὅτι δὲν πιστεύεις πιά.

Ἕνας συμμετέχων στὴ σειρὰ εἶπε: «Γιὰ χρόνια ἤμουν ἕνα ζόμπι στὶς συναντήσεις. Ἤξερα ὅτι αὐτὸ εἶναι ψέμα, ἀλλὰ ἡ ἰδέα νὰ χάσω τοὺς γονεῖς μου, τοὺς φίλους μου, τὰ πάντα — μ’ ἔκανε νὰ παγώνω. Δὲν εἶσαι ἐλεύθερος νὰ ἀμφιβάλεις ἐκεῖ μέσα. Ἡ ἀμφιβολία εἶναι ἁμαρτία.»

Ἡ σειρὰ δὲν ἀποφεύγει καὶ τὸ βαρύτερο θέμα μέ τὶς καταγγελίες σεξουαλικῆς κακοποίησης παιδιῶν ποὺ φέρεται νὰ συγκαλύφθηκαν ἐσωτερικά. Σύμφωνα μὲ τὸ TVmaze, «οἱ μαρτυρίες ἀποκαλύπτουν σκοτεινὰ μυστικά, ἀνάμεσά τους ὑποχρεωτικὸ προσηλυτισμὸ καὶ εἰκαζόμενη παιδικὴ κακοποίηση». Πρόκειται γιὰ ζήτημα ποὺ ἔχει ἤδη ἀπασχολήσει δικαστήρια σὲ πολλὲς χῶρες, μὲ πρόστιμα ποὺ φτάνουν τὰ δισεκατομμύρια δολάρια.

Τὸ Reddit: τί λέει ἡ κοινότητα r/exjw

Ἡ μεγαλύτερη διαδικτυακὴ ἔκρηξη συζήτησης ἔγινε στὴν κοινότητα r/exjw τοῦ Reddit, ὅπου συγκεντρώνονται χιλιάδες πρώην Μάρτυρες τοῦ Ἰεχωβά. Ἐκεῖ, ἡ σειρὰ δὲν ἐκλαμβάνεται ἁπλῶς ὡς ντοκιμαντέρ, ἀλλὰ μετατρέπεται σὲ ἕνα εἶδος δημόσιας δικαίωσης ποὺ πολλοὶ ἀνέμεναν χρόνια.

«Χαίρομαι ποὺ τὰ ΜΜΕ ἀρχίζουν ἐπιτέλους νὰ δείχνουν ἐνδιαφέρον γιὰ τὴν ὀργάνωση», γράφει ἕνας χρήστης. «Ἐλπίζω νὰ ἀνοίξουν τὰ μάτια πολλῶν.»

Ἕνας ἄλλος ὅμως ἐκφράζει σκεπτικισμό: «Κανένας πραγματικὰ πιστὸς δὲν θὰ τὴν παρακολουθήσει. Θὰ τοὺς ποῦν ὅτι εἶναι ἀποστατικὴ προπαγάνδα.» Καὶ αὐτὴ ἡ παρατήρηση ἐπαληθεύεται ἀπὸ τὴν ἴδια τὴ λογικὴ τῆς ὀργάνωσης: ἡ ἀποφυγὴ κάθε «ἀρνητικοῦ» ὑλικοῦ γιὰ τοὺς Μάρτυρες εἶναι ὁδηγία ποὺ διδάσκεται συστηματικά.

Σχολιαστὴς παρομοίασε τὴν ἐμπειρία παρακολούθησης μὲ ταινία ψυχολογικοῦ θρίλερ: «Εἶναι σὰν τὸ “Sixth Sense”. Ὅταν ἀποκαλύπτεται ἡ ἀλήθεια, ξαναβλέπεις ὅλη σου τὴ ζωὴ ἀλλιῶς.» Ἄλλος ἀνέφερε: «Γιὰ πολλοὺς ἀπὸ μᾶς αὐτὸ τὸ ντοκιμαντὲρ εἶναι τὸ πρῶτο πράγμα ποὺ μποροῦμε νὰ δείξουμε σὲ κάποιον ἔξω ἀπὸ τὴν κοινότητα καὶ νὰ ποῦμε: “Αὐτὸ εἶναι τί ζοῦσα”.»

Εἶναι χαρακτηριστικὸ ἐπίσης ὅτι πολλοὶ χρήστες ἔγραψαν ὅτι τὰ ψυχολογικὰ προβλήματα μετὰ τὴν ἔξοδο δὲν εἶναι «προσωπικὴ ἀποτυχία» ἀλλὰ φυσικὴ συνέπεια χρόνων ἐλέγχου. Ἡ κοινωνία ποὺ βρίσκεται ἔξω ἀπὸ τὴν ὀργάνωση — ἡ λεγόμενη «κοσμικὴ» κοινωνία — θεωρεῖται ἀπὸ τοὺς ἐνεργοὺς Μάρτυρες ὡς ἐπικίνδυνη καὶ ἁμαρτωλή. Ὅταν λοιπὸν κάποιος φεύγει, δὲν ἔχει ἁπλῶς χάσει τὴ θρησκευτική του κοινότητα. Ἔχει χάσει τὸν κοινωνικό του κόσμο ὁλόκληρο.

Εὔγλωττη εἶναι καὶ ἡ ἐπισήμανση ποὺ κάνουν πολλοὶ χρήστες: ἡ ὀργάνωση πιθανότατα θὰ ἀγνοήσει τελείως τὴ σειρά — ὅπως ἔκανε μὲ παρόμοιες παλαιότερες ἔρευνες τοῦ NBC (2002) καὶ τῆς Oprah Winfrey (2020). Ἡ ἐπίσημη θέση τῆς ὀργάνωσης εἶναι στρατηγική: ἂν ἀπαντᾶς, προσελκύεις τὴν προσοχή.

ὀρθόδοξη θεώρηση

Γιὰ τὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία, τὸ δόγμα τῶν Μαρτύρων τοῦ Ἰεχωβά εἶναι αἵρεση — καὶ ὄχι μὲ τὴ σύγχρονη ἔννοια τῆς «παρεκκλίνουσας ἄποψης», ἀλλὰ μὲ τὴν κυριολεκτικὴ πατερικὴ ἔννοια: μιὰ διδασκαλία ποὺ ἀκρωτηριάζει τὴν ἀλήθεια γιὰ τὸ πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ καὶ τὴ σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου. Οἱ Μάρτυρες τοῦ Ἰεχωβά ἀρνοῦνται τὴ Θεότητα τοῦ Υἱοῦ — τὸν παρουσιάζουν ὡς κτίσμα, καὶ ἀπορρίπτουν τὴν Ἁγία Τριάδα, τὴν ἀθανασία τῆς ψυχῆς, τὴ λειτουργικὴ ζωή, τὰ μυστήρια. Ἀπὸ ὀρθόδοξη σκοπιά, δὲν πρόκειται γιὰ «διαφορετικὴ ἐκδοχὴ τοῦ Χριστιανισμοῦ» ἀλλὰ γιὰ ριζικὴ ἀποστροφὴ ἀπ’ αὐτόν.

Αὐτὸ ποὺ ὅμως ἀναδεικνύει τὸ ντοκιμαντὲρ μὲ τρόπο ποὺ δὲν ἐπιτρέπει ἀδιαφορία εἶναι κάτι ἐπιπλέον: ὅτι ἡ ὀργάνωση χρησιμοποιεῖ τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ γιὰ νὰ ἀσκεῖ ἔλεγχο ἐπὶ τῆς ψυχῆς καὶ τῆς κοινωνικῆς ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου. Ὁ φόβος, ὁ ἐκβιασμὸς τῆς οἰκογενειακῆς ἀγάπης, ἡ ἀπαγόρευση τῆς ἀμφιβολίας — ὅλα αὐτὰ δὲν εἶναι τυχαῖες παθολογίες μιᾶς ἐκτροπῆς· εἶναι δομικὰ χαρακτηριστικὰ ἑνὸς συστήματος θρησκευτικοῦ ὁλοκληρωτισμοῦ.

Ὁ Κύριος εἶπε «ἡ ἀλήθεια ἐλευθερώσει ὑμᾶς» (Ἰω. 8:32). Ἡ ἀληθινὴ πίστη δὲν κρατᾶ τὸν πιστὸ ὅμηρο μέσω φόβου ἀποκλεισμοῦ καί τρομοκρατίας, δὲν κόβει τοὺς δεσμοὺς αἵματος, δὲν ἀπαιτεῖ τὴν ἄρνηση τῆς πραγματικότητας. Εἶναι ἀποκαλυπτικὸ ὅτι ἡ Ἐκκλησία — ἡ Μία, Ἁγία, Καθολικὴ καὶ Ἀποστολικὴ — δὲν ἔχει ποτὲ ἀνάγκη τέτοιων μηχανισμῶν ἐλέγχου γιὰ νὰ κρατήσει τὸ ποίμνιό της. Ἀντίθετα, ἡ Ἐκκλησία προσκαλεῖ σὲ ἐλεύθερη κοινωνία, προσφέρει τὴ δυνατότητα τῆς μετανοίας χωρὶς κοινωνικὸ κόστος, καὶ θεωρεῖ τὴν ἀμφιβολία ὄχι ἁμαρτία ἀλλὰ ἀφετηρία εἰλικρινοῦς ἀναζήτησης.

Αὐτὸ εἶναι τελικῶς καὶ τὸ μεγάλο ἀπολογητικὸ δίδαγμα ποὺ προσφέρει ἕνα ντοκιμαντὲρ σὰν αὐτό: ἡ σύγκριση δὲν χρειάζεται ἐπιχειρήματα. Ἀρκεῖ νὰ δεῖ κανεὶς δίπλα-δίπλα τὴ μητέρα ποὺ δὲν μίλησε στὴν κόρη της δέκα χρόνια «γιὰ τὸ καλό της», καὶ τὴν εἰκόνα τῆς Παναγίας ποὺ κρατᾶ τὸν Υἱό της — καὶ νὰ καταλάβει ποιά εἶναι ἡ ἀγάπη ποὺ δὲν φοβᾶται.

Ἡ σειρὰ αὐτή, παρὰ τὴν προέλευσή της ἀπὸ κοσμικὸ παραγωγό, λειτουργεῖ ὡς ἀφυπνιστικὸ κάλεσμα γιὰ κάθε χριστιανὸ ποὺ νοιάζεται γιὰ τοὺς ἀνθρώπους γύρω του — ὥστε νὰ μπορεῖ νὰ ἀναγνωρίσει τὰ σημάδια, νὰ μὴν ἀδιαφορήσει ὅταν βλέπει κάποιον παγιδευμένο, καὶ νὰ προσφέρει αὐτὸ ποὺ ἡ ὀρθόδοξη πνευματικότητα ἔχει πάντοτε: τὴ θεραπεία τοῦ ἀνθρώπου μέσω τῆς ἀγάπης, τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς χάριτος τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ.

 

 

Πηγές