Πατερικά

ΟΣΙΩΝ ΒΑΡΣΑΝΟΥΦΙΟΥ KAI IΩAΝΝΟΥ
ΟΙ ΛΕΠΤΟΙ ΛΟΓΙΣΜΟΙ

Ἐρώτηση

Ὅταν ρωτῶ γιὰ λεπτοὺς λογισμούς, ὁ λογισμός μου περηφανεύεται, ἐπειδὴ δείχνει ἀκρίβεια γιὰ τέτοια θέματα.

Ἀπόκριση

Ἐὰν θέλεις νὰ ρωτᾶς κάποιον ἀπὸ τοὺς πατέρες γιὰ λεπτοὺς λογισμοὺς καὶ νὰ μὴν περηφανεύεσαι, νὰ θυμᾶσαι ὅτι ὁ ἄνθρωπος ἀπαιτεῖ πρῶτα τὴ διόρθωση τῶν μεγάλων λογισμῶν, αὐτῶν ποὺ ἀπαγορεύτηκαν ἀπὸ τὸν Ἀπόστολο, δηλαδὴ τῆς πορνείας, τῆς ἀσέλγειας, τοῦ φθόνου καὶ τῶν παρόμοιων, καὶ στὴ συνέχεια νὰ μὴν περιφρονεῖς τοὺς λεπτούς.

Διότι ἐκεῖνος ποὺ δείχνει σπουδὴ γιὰ τοὺς λεπτοὺς καὶ ἀμελεῖ τοὺς μεγάλους, μοιάζει μὲ ἄνθρωπο ποὺ ἔχει ἕνα σπίτι λερωμένο καὶ γεμάτο ἀπὸ ἄλλα εὐτελῆ ὑλικά, καὶ στὴ μέση αὐτῶν ἔχει λεπτὰ ἄχυρα· καὶ νομίζοντας ὅτι τὸ καθαρίζει, ἄρχισε νὰ μαζεύει τὰ ἄχυρα ἀπὸ τὸ σπίτι καὶ ἄφησε τὶς πέτρες καὶ τὰ ἄλλα ὑλικά, πάνω στὰ ὁποῖα σκοντάφτει.

Ἐὰν λοιπὸν μαζέψει τὰ ἄχυρα, τὸ σπίτι δὲν ἀποκτᾶ καμία ὀμορφιά· ἐὰν ὅμως μαζέψει τὶς πέτρες καὶ τὰ ὑλικά, τότε οὔτε τὰ ἄχυρα μπορεῖ νὰ ἀφήσει, γιατὶ προκαλοῦν ἀσχήμια στὸ σπίτι.

Καὶ αὐτὸ ὁ Σωτήρας μας τὸ καταλόγισε ὡς ντροπὴ στοὺς Φαρισαίους καὶ τοὺς Σαδδουκαίους, λέγοντάς τους: «ἀλίμονό σας, γιατὶ δίνετε δέκατο ἀπὸ τὸν δυόσμο καὶ τὸν ἄνηθο καὶ τὸ κύμινο, καὶ ἀφήσατε τὰ σπουδαιότερα τοῦ νόμου, τὰ ὁποῖα ἦταν ἀπαραίτητο νὰ κάνετε, χωρὶς ὅμως νὰ παραμελεῖτε καὶ ἐκεῖνα».

Ἐρώτησις

Ὅταν περὶ λεπτῶν λογισμῶν ἐρωτῶ, ὑψηλοφρονεῖ μου ὁ λογισμός, ὡς ἀκριβευόμενος περὶ τῶν τοιούτων.

Ἀπόκρισις

Ἐὰν θέλῃς περὶ λεπτῶν λογισμῶν ἐρωτᾶν τινας τῶν πατέρων καὶ μὴ ὑψηλοφρονεῖν, μιμνήσκου, ὅτι ἀπαιτεῖ πρῶτον ὁ ἄνθρωπος τὴν διόρθωσιν τῶν μεγάλων λογισμῶν, τῶν ἀπαγορευθέντων παρὰ τοῦ Ἀποστόλου, πορνείας, ἀσελγείας, φθόνου καὶ τῶν τοιούτων, καὶ λοιπὸν τῶν λεπτῶν μὴ καταφρονεῖν.

Ὁ γὰρ περὶ τῶν λεπτῶν σπουδάζων καὶ ἀμελῶν τῶν μεγάλων, ὅμοιός ἐστιν ἀνθρώπῳ ἔχοντι οἰκίαν ρερυπωμένην καὶ μεστὴν λοιπῶν ἀτίμων ὑλῶν, εἰς δὲ τὸ μέσον αὐτῶν ἔχουσαν λεπτὰ ἄχυρα· καὶ δοκῶν καθαρίζειν αὐτήν, ἤρξατο ἐπαίρειν τὰ ἄχυρα ἀπὸ τῆς οἰκίας καὶ ἀφῆκε τοὺς λίθους καὶ τὰς ἄλλας ὕλας, εἰς ἃς προσκόπτει.

Ἐὰν οὖν ἐπάρῃ τὰ ἄχυρα, οὐδεμίαν εὐμορφίαν λαμβάνει ἡ οἰκία· ἐὰν δὲ ἐπάρῃ τοὺς λίθους καὶ τὰς ὕλας, τότε οὐδὲ τὰ ἄχυρα δύναται ἐᾶσαι, ἀμορφίαν γὰρ ποιοῦσι τῇ οἰκίᾳ.

Καὶ τοῦτο ὁ Σωτὴρ ἡμῶν ὠνείδισε τοὺς Φαρισαίους καὶ Σαδδουκαίους, λέγων αὐτοῖς· «οὐαὶ ὑμῖν, ὅτι ἀποδεκατοῦτε τὸ ἡδύοσμον καὶ τὸ ἄνηθον καὶ τὸ κύμινον, καὶ ἀφήκατε τὰ βαρύτερα τοῦ νόμου, ἅπερ ἦν ἀναγκαῖον ποιῆσαι, κἀκεῖνα μὴ ἀφιέναι».

 

Σχόλιο ἀπό entaksis: Στὴν πατερικὴ διδασκαλία, «λεπτοὶ λογισμοὶ» εἶναι οἱ δυσδιάκριτες καὶ φαινομενικὰ ἀσήμαντες σκέψεις ποὺ ἀφοροῦν πνευματικὲς λεπτομέρειες ἢ κρυφὴ αὐταρέσκεια. Ὁ ἅγιος ἐπισημαίνει ὅτι ἡ ἐνασχόληση μὲ αὐτοὺς συχνὰ τροφοδοτεῖ τὴν ὑπερηφάνεια τοῦ νοῦ, καθὼς ὁ ἄνθρωπος θεωρεῖ πὼς κατέχει ὑψηλὴ πνευματικὴ ἀκρίβεια. Εἶναι σὰν νὰ προσπαθεῖ κανεὶς νὰ καθαρίσει λεπτὰ ἄχυρα ἀπὸ μία οἰκία, ἐνῶ ἀγνοεῖ τὶς μεγάλες πέτρες καὶ τὰ ἀκάθαρτα ὑλικά. Προέχει, λοιπόν, ἡ διόρθωση τῶν «μεγάλων λογισμῶν», δηλαδὴ τῶν φανερῶν παθῶν ὅπως ὁ φθόνος καὶ ἡ ἀσέλγεια, πρὶν τὴν ἐξέταση τῶν λεπτομερειῶν. Ἡ πνευματικὴ καθαρότητα ἀπαιτεῖ προτεραιότητα στὴν ἐκρίζωση τῶν ριζωμένων κακιῶν, ὥστε ἡ ψυχὴ νὰ μὴν παραμένει ἄμορφη καὶ ρυπαρή.

 

ΠΗΓΗ ΠΑΤΕΡΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ: ΒΑΡΣΑΝΟΥΦΙΟΥ KAI IΩAΝΝΟΥ-ΕΡΩΤΑΠΟΚΡΙΣΕΙΣ – ΦΙΛΟΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΝΗΠΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΣΚΗΤΙΚΩΝ 10Β – ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟΙΚΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΜΕΡΕΤΑΚΗ «ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟΝ» – ΠΑΤΕΡΙΚΑΙ ΕΚΔΟΣΕΙΣ «ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ Ο ΠΑΛΑΜΑΣ»-ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 1988 – ΨΗΦΙΟΠΟΙΗΣΗ & ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΤΑ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ:  Ι.Ν.ΑΓΙΩΝ ΤΑΞΙΑΡΧΩΝ ΙΣΤΙΑΙΑΣ