Τοῦ κ. Ἀλεξίου Παναγοπούλου,
(DDDr. Dr.Habil. Ἀκαδημαϊκοῦ καὶ καθηγητοῦ)*
Ἡ μαζικὴ καὶ παρατεταμένη μεταναστευτικὴ πίεση ποὺ ὑφίσταται ἡ Ἑλλάδα τὶς τελευταῖες δεκαετίες δὲν συνιστᾶ ἀποκλειστικὰ ἀνθρωπιστικὸ ἢ κοινωνικὸ φαινόμενο. Ἀντιθέτως, ἀποτελεῖ σύνθετο ζήτημα διεθνῶν σχέσεων, μὲ ἄμεσες ἐπιπτώσεις στὴ λειτουργία τοῦ κράτους δικαίου, στὴ δημοσιονομικὴ βιωσιμότητα καί, κυρίως, στὴν ἄσκηση τῆς ἐθνικῆς κυριαρχίας.
Στὸ σύγχρονο διεθνὲς περιβάλλον, ἡ μετακίνηση πληθυσμῶν ἔχει ἀναχθεῖ σὲ ἐργαλεῖο πολιτικῆς πίεσης καὶ στρατηγικῆς ἀποσταθεροποίησης. Ἡ σχετικὴ θεωρητικὴ προσέγγιση ἔχει ἀναλυθεῖ διεξοδικὰ ἀπὸ τὴν πολιτικὴ ἐπιστήμονα Kelly M. Greenhill στὸ ἔργο της Weapons of Mass Migration (2011), ὅπου τεκμηριώνεται ὅτι οἱ μαζικὲς μεταναστευτικὲς ροὲς μποροῦν νὰ λειτουργήσουν ὡς μὴ συμβατικὰ μέσα ἄσκησης ἰσχύος, ἱκανὰ νὰ ἐπηρεάσουν ἀποφάσεις κρατῶν, νὰ ἀλλοιώσουν κοινωνικὲς ἰσορροπίες καὶ νὰ ἐπιβαρύνουν δυσανάλογα τὰ δημόσια οἰκονομικά.
Ἡ Ἑλλάδα, λόγῳ τῆς γεωστρατηγικῆς της θέσης στὰ ἐξωτερικὰ σύνορα τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἕνωσης, ἔχει καταστεῖ πεδίο ἐφαρμογῆς αὐτῆς τῆς μορφῆς ὑβριδικῆς πίεσης.
Ἡ συνεχὴς εἴσοδος μεγάλων πληθυσμιακῶν ὁμάδων, χωρὶς ἀποτελεσματικὸ ἔλεγχο καὶ χωρὶς τὴ δυνατότητα τῆς ταχείας ἐπιστροφῆς, ἔχει ὁδηγήσει σὲ διαρκῆ κατάσταση θεσμικῆς ἐξαίρεσης, ἐντός τῆς ὁποίας τὸ κράτος δικαίου λειτουργεῖ ὑπὸ καθεστὼς πίεσης καὶ ἀναστολῆς.
Τὸ κράτος δικαίου, ὡστόσο, δὲν εἶναι ἀφηρημένη νομικὴ κατασκευὴ ἀποκομμένη ἀπὸ τὴν ἱστορικὴ καὶ ἐθνική του βάση. Στὴ δυτικὴ πολιτικὴ σκέψη, καὶ ἰδίως στὴν ἑλληνικὴ συνταγματικὴ παράδοση, τὸ κράτος δικαίου προϋποθέτει τὴν ὕπαρξη κυρίαρχου κράτους, ἱκανοῦ νὰ ἐλέγχει τὴν ἐπικράτειά του, νὰ ἐφαρμόζει τὸ δίκαιο ἰσομερῶς καὶ νὰ προστατεύει τὸ συλλογικὸ συμφέρον τοῦ πολιτικοῦ σώματος.
Ὅταν ἡ ἐθνικὴ κυριαρχία ἀποδυναμώνεται, τὸ κράτος δικαίου μετατρέπεται σὲ τυπικὸ σχῆμα χωρὶς οὐσιαστικὸ περιεχόμενο.
Ἡ δημοσιονομικὴ διάσταση τοῦ φαινομένου εἶναι ἐξίσου κρίσιμη. Ἡ μαζικὴ μετανάστευση ἐπιφέρει σημαντικὸ καὶ διαρκὲς οἰκονομικὸ κόστος στοὺς κρατικοὺς προϋπολογισμούς: δαπάνες σίτισης, στέγασης, ὑγειονομικῆς περίθαλψης, ἀσφάλειας, διοικητικῆς διαχείρισης καὶ κοινωνικῶν παροχῶν.
Τὸ οἰκονομικὸ κόστος αὐτὸ μετακυλίεται στοὺς φορολογούμενους Ἕλληνες πολίτες, χωρὶς νὰ ἔχει προηγηθεῖ ἡ συνταγματικὴ καὶ δημοκρατικὴ συναίνεση ἢ κοινοβουλευτικὴ ἐντολὴ γιὰ τέτοιας ἔκτασης ἀνακατανομὴ δημόσιων πόρων.
Ἐπιπλέον, ἡ παρατεταμένη δημοσιονομικὴ ἐπιβάρυνση ὑπονομεύει τὴ δυνατότητα ἄσκησης κοινωνικῆς πολιτικῆς ὑπὲρ τῶν αὐτοχθόνων Ἑλλήνων πολιτῶν, διαρρηγνύοντας τὴ σχέση ἐμπιστοσύνης μεταξὺ κράτους καὶ κοινωνίας.
Τὸ ἀποτέλεσμα εἶναι ἡ ἀπονομιμοποίηση θεσμῶν καὶ ἡ ἐνίσχυση κοινωνικῶν ἐντάσεων, ἐξέλιξη ποὺ ἀντιβαίνει στὴν ἴδια τὴ λογική τοῦ κράτους δικαίου.
Στὸ ἐπίπεδο τῶν διεθνῶν σχέσεων, ἡ ἀποστολὴ ἢ ἀνοχὴ μαζικῶν μεταναστευτικῶν ροῶν ἀπὸ τρίτα κράτη μπορεῖ νὰ ἐκληφθεῖ ὡς μορφὴ ἔμμεσης ἄσκησης πίεσης ἢ καὶ ἐχθρικῆς ἐνέργειας, ἰδίως ὅταν συνδυάζεται μὲ ρητορικὴ ἀμφισβήτησης κυριαρχικῶν δικαιωμάτων ἢ μὲ πρακτικὲς δημιουργίας τετελεσμένων.
Ἡ θεωρία τῆς ἀποτροπῆς δὲν περιορίζεται σὲ στρατιωτικὲς ἀπειλές, ἀλλὰ περιλαμβάνει καὶ τὴ δυνατότητα τοῦ κράτους νὰ ἐλέγχει ποιὸς εἰσέρχεται στὴν ἐπικράτειά του καὶ ὑπὸ ποιὲς προϋποθέσεις, ὅπως ὡραῖα εἶχε πεῖ καὶ ὁ Ἰταλὸς Σαλβίνι καὶ ἡ πρωθυπουργὸς Μελόνη.
Ἡ ἑλληνικὴ ἱστορικὴ ἐμπειρία καταδεικνύει ὅτι τὰ σύνορα δὲν ἀποτελοῦν ἁπλῶς διοικητικὲς γραμμές, ἀλλὰ συμπύκνωση ἱστορικῶν ἀγώνων, θυσιῶν καὶ συλλογικῆς μνήμης τῶν τιμίων προγόνων μας, διότι δὲν εἴμαστε ὡς πλειοψηφία ἀπόγονοι νενέκων οὔτε δοσιλόγων.
Ἡ διαφύλαξή τους συνδέεται ἄρρηκτα μὲ τὴ διαχρονικὴ συνέχεια τοῦ ἑλληνικοῦ ἔθνους καὶ μὲ τὴν ἴδια τὴν ἔννοια τῆς πολιτικῆς ἐλευθερίας.
Ἡ ἐπίκληση τῆς πολιτικῆς ὀρθότητας δὲν μπορεῖ νὰ λειτουργεῖ ὡς ἄλλοθι γιὰ τὴν ἀποφυγὴ ὀρθολογικῶν καὶ νόμιμων πολιτικῶν ἀποφάσεων. Ἡ προστασία τῶν συνόρων, ἡ τήρηση τῆς νομιμότητας στὴν εἴσοδο καὶ παραμονὴ ἀλλοδαπῶν καὶ ἡ ἐφαρμογὴ διαδικασιῶν ἐπιστροφῆς, ὅσων δὲν πληροῦν τὶς προϋποθέσεις τῆς διεθνοῦς προστασίας, συναποτελοῦν θεμελιώδεις ὑποχρεώσεις κάθε κυρίαρχου κράτους καὶ προϋποθέσεις γιὰ τὴ βιωσιμότητα τοῦ κράτους δικαίου. Οἱ πολιτικὲς ποὺ πολεμοῦν τὸν Νατιβισμὸ τῶν Ἑλλήνων εἶναι ξένες καὶ αἴολες.
Συμπερασματικά, ἡ ἀντιμετώπιση τῆς ἐργαλειοποιημένης μαζικῆς μετανάστευσης δὲν ἀντιστρατεύεται τὸ κράτος δικαίου, ἀλλὰ τὸ προϋποθέτει. Ἕνα κράτος δικαίου χωρὶς σύνορα, χωρὶς δημοσιονομικὸ ἔλεγχο καὶ χωρὶς ἐθνικὴ αὐτοσυνείδηση μετατρέπεται σὲ διαχειριστικὸ μόρφωμα ἐξαρτήσεων. Ἀντιθέτως, ἕνα κράτος δικαίου μὲ ἐθνικὲς ρίζες, ἱστορικὴ συνέχεια καὶ σαφῆ ἄσκηση κυριαρχίας μπορεῖ νὰ συνδυάσει τὸν σεβασμὸ τοῦ διεθνοῦς δικαίου μὲ τὴν προστασία τῆς συλλογικῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς πολιτικῆς του αὐτονομίας.
* Ἀκαδημαϊκὸς (Academician Prof. DDDr. Dr.Habil.) PhD Νομικῶν & Πολιτικῶν Ἐπιστημῶν PhD Βιοηθικῆς PhD Θεολογίας Post-Doc Studies (Νομικῶν, Βιοηθικῆς, Θεολογίας). Dr. Habil. τοῦ Δικαίου – Διπλωματοῦχος Ὑφηγητής. Πτυχιοῦχος Ἱστορίας/Φιλολογίας, Θεολογίας καὶ Νομικῆς (δικηγόρος). Καθηγητὴς Νομικῆς FPSP. Ἀκαδημαϊκὸς τριῶν Ξένων Ἀκαδημιῶν τῶν Ἐπιστημῶν: – EASA (Εὐρώπης) – MCA (Μόσχας τῶν ἑπτὰ Σλαβικῶν Κρατῶν) – IEAI (Ἰνδίας) καὶ Συγγραφέας.
