Α΄ ΜΕΡΟΣ
Ὅλες οἱ ἀρετές, καλοί μου φίλοι, καὶ γενικὰ ὅλες οἱ ἐντολὲς τοῦ Θεοῦ, εἶναι ὁπωσδήποτε εὐεργετικὲς γιὰ τὸν ἄνθρωπο. Χωρὶς αὐτὲς οὔτε κἄν νὰ ζήσει δὲν μπορεῖ! Δὲν κάνουν καλὸ μόνο στὴν ψυχή μας, ὁπότε ἔχουν καὶ ἀντίκτυπο αἰώνιο, ἀλλὰ καὶ στὶς σχέσεις μας μὲ τοὺς ἄλλους, στὴν καθημερινότητά μας, ἀκόμη δὲ καὶ στὴν σωματικὴ καὶ τὴν ψυχική μας ὑγεία. Σὲ αὐτὲς συμπεριλαμβάνεται βέβαια καὶ ἡ καλωσύνη. Ἡ ὁποία δὲν εἶναι μία… ἀφηρημένη ἔννοια, ἀλλὰ μία ἀρετὴ μὲ ἐξαιρετικὴ δύναμη. Ἀκόμη καὶ μία μικρὴ πράξη καλωσύνης μπορεῖ νὰ κάνει τὴ διαφορὰ γιὰ ἐκείνους ποὺ τὴν παρέχουν, πέραν ἀπὸ ἐκείνους ποὺ τὴν δέχονται. Αὐτὰ πλέον δὲν τὰ λένε μόνον οἱ πιστοί, ἀλλὰ καὶ αὐτὲς ἀκόμη οἱ ἐπιστημονικὲς ἔρευνες καὶ μελέτες. Ἀξίζει νὰ τὸ δοῦμε, παίρνοντας τὰ πράγματα μὲ τὴ σειρά τους…
* * *
Τὸ πρῶτο ποὺ ἔχουμε νὰ ποῦμε εἶναι ὅτι ἡ καλωσύνη εἶσαι σαφῶς ἰδιότητα τοῦ Θεοῦ. Ἐκείνου ποὺ εἶναι ὁ ἀπόλυτα καλός, γι’ αὐτὸ καὶ φέρεται μὲ ἀπόλυτη καλωσύνη. Τὴν καλωσύνη Του αὐτὴ τὴν ἔδειξε εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς μὲ τὴν δημιουργία τοῦ κόσμου καὶ σὲ κάθε στιγμὴ ἔκτοτε. Κορυφαία δὲ καλωσύνη Του πρὸς τὸν ἄνθρωπο, εἶναι βέβαια ἡ ἐνανθρώπηση τοῦ Υἱοῦ Του, ἡ σταύρωση καὶ ἡ ἀνάστασή Του.
Γιὰ τὴν καλωσύνη μιλάει ποικιλοτρόπως ὅλη ἡ Ἁγία Γραφή, μὲ κορυφαῖα τὰ λόγια τοῦ Χριστοῦ γιὰ τὴν Δευτέρα Παρουσία Του, τότε ποὺ οἱ ἄνθρωποι θὰ χωριστοῦν ὅπως τὰ πρόβατα ἀπὸ τὰ ἐρίφια. Κι ἐκεῖνοι ποὺ θὰ κάθονται δεξιά Του (τὰ πρόβατα δηλαδὴ) θὰ κερδίσουν τὴν αἰώνια ζωὴ μὲ βάση τὶς καλωσύνες ποὺ ἔκαναν στὴ ζωή τους, οἱ δὲ ἄλλοι ποὺ θὰ βρίσκονται στὰ ἀριστερά του (τὰ ἐρίφια δηλαδὴ) θὰ ὁδηγηθοῦν στὴν αἰώνια φωτιὰ μαζὶ μὲ τὸν διάβολο καὶ τοὺς ἀγγέλους του, ἐπειδὴ τίποτα καλὸ δὲν ἔκαναν ἀφοῦ οὔτε κι ἕνα ποτήρι νερὸ δὲν πρόσφεραν! Μάλιστα τοὺς πρώτους τοὺς ἀποκαλεῖ «εὐλογημένους», τοὺς δὲ δεύτερους «καταραμένους»!
Τονίζει ὁ Ἀρχιμ. Ἀνανίας Κουστένης: «Τὸ βράδυ τῶν Χριστουγέννων, κατὰ τὴ Θεία Του Γέννηση, οἱ Ἄγγελοι ἔψαλαν τὸ «Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία». Τί σημαίνει «εὐδοκία;». Καλωσύνη. Ποιὰ εἶναι ἡ εὐδοκία τοῦ Θεοῦ; Ἡ καλωσύνη τοῦ Θεοῦ. «Εὐδόκησε, ὁ Κύριος, νὰ μᾶς ἐλεήσει». Καὶ μᾶς ἔστειλε τὴν εὐδοκία Του. Ὁ Χριστὸς εἶναι ἡ εὐδοκία Του! Ἡ καλωσύνη τοῦ Θεοῦ χειροπιαστὴ εἶναι ὁ Χριστός μας!»
Κατὰ τὸν ἱ. Χρυσόστομο «δὲν ὑπάρχει μεγαλύτερο πρᾶγμα ἀπὸ τὴν καλωσύνη». Κατὰ τὸν Ἅγιο Γρηγόριο Θεολόγο «πρέπει νὰ πανηγυρίζουμε ὅταν κάνουμε καλωσύνες». Κατὰ τὸν Μ. Ἀθανάσιο «τὸ κακὸ φοβᾶται μόνο τὴν καλωσύνη καὶ τὴν ἀγάπη».
* * *
Καὶ γιατί ὅλα αὐτά; Ἐπειδὴ ἡ καλωσύνη μοιάζει μὲ κῆπο γεμᾶτο μὲ εὐλογίες (βλ. Σοφ. Σειρ. 40,17). Κι ἐπειδὴ ἔτσι ἔχει κανεὶς τὴν ἀγάπη καὶ τὴν εὔνοια τόσο τοῦ Θεοῦ, ὅσο καὶ τῶν ἀνθρώπων (βλ. Παρ.3, 3-4). Καὶ τί ὑπάρχει ἀνώτερο ἀπ’ αὐτὰ ἆραγε; Βλέπετε ὁ ἄνθρωπος μὲ τὴν καλωσύνη φθάνει νὰ μοιάζει μὲ τὸν ἴδιο τὸν πλήρη καλωσύνης Θεό.
Εἶναι φανερὸ ὅτι ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος ποὺ κάνει καλωσύνες, ζεῖ πλέον «σὲ περιβάλλον ἀγάπης». Νὰ πῶς τὸ λέει αὐτὸ ὁ Μ. Βασίλειος: «Αὐτὸς ποὺ σπέρνει εὐγένεια, θερίζει φιλία κι αὐτὸς ποὺ φυτεύει καλωσύνη, μαζεύει ἀγάπη». Καὶ τί παράδεισος δὲν εἶναι αὐτός! Ἀναφέρει ὁ Ἅγιος Παΐσιος: «Οἱ ἄνθρωποι ποὺ ἔχουν ἀγάπη καὶ καλωσύνη μοιάζουν μὲ τοὺς Ἀγγέλους, ποὺ μεταφέρουν χαρὰ καὶ ἀγαλλίαση, ὅπου καὶ ἐὰν βρεθοῦν».
Ἔπειτα, ἐκεῖνος ποὺ δίνει καλωσύνη, εἰσπράττει καλωσύνη. «Ἂς προκαταβάλουμε καλωσύνη, γιὰ νὰ βροῦμε καλωσύνη», τονίζει ὁ Ἅγ. Γρηγόριος Θεολόγος. Καὶ τί μεγάλη εὐλογία δὲν εἶναι αὐτὴ πάλι!
Μὲ τὴν καλωσύνη, ἀκόμη, συμβαίνει αὐτὸ ποὺ γράφει ὁ Ἅγιος Νεκτάριος: «Ὅταν εὐφραίνεις τὴν καρδιὰ τοῦ πλησίον σου καὶ δέχεται ἀπὸ σένα πνευματικὴ εὐχαρίστηση, νὰ εἶσαι βέβαιος ὅτι εὐαρεστεῖς τὸν Θεὸ πολὺ περισσότερο ἀπὸ τὸ νὰ κάνεις προσευχὲς καὶ μεγάλες νηστεῖες».
Ἀκολούθως μὲ τὴν καλωσύνη δὲν κερδίζουμε μόνο τὸν Θεό, ἀλλὰ καὶ τὸν συνάνθρωπό μας. Τονίζει ὁ Ἅγιος Πορφύριος: «Δὲν κερδίζεις τὸν ἄνθρωπο μὲ τὸ ἄγριο, ἀλλὰ μόνο μὲ τὴν καλωσύνη. Ὅταν εὔχεται κανεὶς γιὰ τὸν πλησίον του, μία καλὴ δύναμη βγαίνει ἀπ’ αὐτὸν καὶ πηγαίνει στὸν ἀδελφό, τὸν θεραπεύει, τὸν δυναμώνει καὶ τὸν ζωογονεῖ».
Εἶναι μεγάλη ἡ χαρὰ ποὺ λαμβάνουμε μέσα ἀπὸ τὶς καλωσύνες μας. Νὰ πῶς τὸ λέει αὐτὸ ὁ Ἅγιος Γεώργιος Καρσλίδης: «Ἐὰν κάνετε ἔργα καλά, θὰ ἔχετε μεγάλο μισθὸ ἀπὸ τὸν Θεό. Θ’ ἀξιωθεῖτε νὰ δεῖτε θαύματα, καὶ στὴν ἄλλη ζωὴ θὰ ἔχετε ἀπέραντη ἀγαλλίαση»!
Ὑπέροχο εἶναι καὶ αὐτὸ ποὺ τονίζει ὁ Ἅγιος Ἐφραὶμ ὁ Σύρος: «Ὅπως φυτρώνει ὁ σπόρος, ὅταν πέσει ἡ βροχή, ἔτσι ἀναζωογονεῖται ἡ καρδιὰ μὲ τὰ καλὰ ἔργα». Πέραν τοῦ ὅτι συμβαίνει κι αὐτὸ ποὺ ἔλεγε ὁ Ἅγιος Παΐσιος: «Ἡ καλωσύνη μαλακώνει καὶ ἀνοίγει τὴν καρδιά. Εἶναι σὰν τὸ λάδι, στὴν σκουριασμένη κλειδαριά»!
Νὰ ποῦμε καὶ κάτι σημαντικὸ ἀκόμη; Ἐκεῖνος ποὺ κάνει μία καλωσύνη, ἀφήνει στὴν ἄκρη τὸ «ἐγώ» του. Θυσιάζει ὁπωσδήποτε κάτι. Τὸν χρόνο του, τὰ χρήματά του, τὴν καλοπέρασή του κ.λπ. Καὶ αὐτὴ ἡ παραμέριση τοῦ «ἐγώ», καὶ στὸ βαθμὸ ποὺ γίνεται βέβαια, φέρνει ἄλλες εὐλογίες!
Συμφέρει ἡ καλωσύνη! Μπορεῖ νὰ ἀλλάξει ὄχι μόνο τὴν ἡμέρα ἀλλὰ ἀκόμη καὶ αὐτὴ τὴ ζωὴ κάποιου καὶ παράλληλα – ὡς ἀντίτιμο – μεταμορφώνει καὶ τὴ δική μας καὶ μάλιστα χωρὶς νὰ τὸ καταλαβαίνουμε καλὰ – καλά! Βλέπετε ὁ κύκλος τῆς καλωσύνης φεύγει ἀπό μᾶς, ἐπιστρέφει σὲ μᾶς, γιὰ νὰ ἐπαναληφθεῖ μὲ τὴν πρώτη εὐκαιρία.
Ἡ καλωσύνη ἔχει μία παγκοσμιότητα, ὅπως θὰ τὴν λέγαμε. Δὲν ξεχωρίζει τοὺς ἀνθρώπους. Δὲν διακρίνει τάξεις, ὅρια καὶ φυλές. Ὅπως δὲν διακρίνει φίλους καὶ ἐχθρούς. «Ἡ καλωσύνη καὶ ἡ ἀγάπη εἶναι ἀσύνορα», ὅπως παρατηρεῖ ὁ π. Ἀνανίας Κουστένης.
Νὰ ποῦμε καὶ τοῦτο ἀκόμη, Ἡ καλωσύνη ποτέ της δὲν κουράζει. Ἴσα – ἴσα τὸ ἀντίθετο συμβαίνει. Δηλαδὴ ξεκουράζει! Νὰ γιατί ἔλεγε ὁ Διονύσιος Σολωμός, «Συχνὰ τὰ στήθια ἐκούρασα, ποτὲ τὴν καλωσύνη»!. Δηλαδὴ κουράστηκα πολλὲς φορὲς σωματικὰ μὲ διάφορα πράγματα, ὄχι ὅμως μὲ τὸ νὰ κάνω καλωσύνες.
Ναί, ἔχει τέτοια ποικιλόμορφη δύναμη ἡ καλωσύνη.
Ἀλλὰ πῶς μᾶς ὠφελεῖ σωματικά; Τὴν ἀπάντηση αὐτὴ θὰ μᾶς τὴν δώσει ἡ ἴδια ἡ ἐπιστήμη. Ὑπομονὴ ὡς τὸ ἑπόμενο φύλλο…
Κ. Γ. Παπαδημητρακόπουλος
