Βασίλειος Τουλούμτσης – Η κρίση της Ορθόδοξης εκκλησιολογίας στην αντιμετώπιση της ουκρανικής υπόθεσης - Vassilios Touloumtsis – The crisis of Orthodox ecclesiology in handling the Ukrainian case

Σύντομη εισήγηση σε Συνέδριο με θέμα:
"The Crucifixion of Orthodoxy in the 21st Century: Spiritual Wars, the Ecumenist Offensive, and Global Politics",
το οποίο οργανώθηκε από το Κέντρο Γεωστρατηγικών Μελετών στο Βελιγράδι.

Orthodox theologian Vassilios Touloumtsis maintains that the Ukrainian ecclesiastical crisis was never truly resolved, and that the Tomos of Autocephaly, rather than healing the schism, ultimately deepened and expanded it within Ukraine and throughout the Orthodox world.

He critically examines the optimistic claims made in 2019 by ecclesiastical and academic circles, according to which the Ukrainian schism had been definitively healed and autocephaly constituted an irreversible historical fact. Six years later, Touloumtsis argues, these assertions have been disproven by reality, as the problem has not only remained unresolved but has expanded within Ukraine and across the Orthodox world.
His approach is explicitly theological and ecclesiological, not political, and is not confined to the Fanar–Moscow polarity. He focuses instead on the central question of priesthood and sacramental validity, demonstrating that the core problem is not the Tomos itself, but the absence of canonical ordination among those who received it. Autocephaly, he insists, cannot create priesthood, sacramental grace, or ecclesial reality where these never existed.
Touloumtsis explains that the group granted autocephaly in January 2019 was composed of former canonical bishops who later defected, clergy ordained within schism, and individuals who were self-styled as bishops and in some cases possibly unbaptized. Despite their radically different ecclesiological status, all were indiscriminately recognized as hierarchs, resulting in a parallel ecclesial structure that constitutes a de facto schism.
He further critiques the shift from ecclesiology to legalism in the handling of the issue, where concepts such as “privileges” and “canonical rights” replaced the patristic and sacramental understanding of the Church. Touloumtsis shows how appeals to the Seventh Ecumenical Council were misused to justify the non-reordination of schismatics, ignoring the decisive fact that the iconoclast bishops had originally been canonically ordained within the Church.
In conclusion, he argues that the Ukrainian case reflects the adoption of a foreign ecclesiology, influenced by Vatican II theology and by the personalist trinitarian reinterpretations of John Zizioulas, which promote a global primacy as the source of unity. This model, according to Touloumtsis, undermines Orthodox ecclesiology by replacing unity in faith and sacramental life with unity based on submission to a “global first,” and turns ecclesiastical tradition into a selective tool serving contemporary agendas.
Material from the International Conference “The Crucifixion of Orthodoxy in the 21st Century: Spiritual Wars, the Ecumenist Offensive, and Global Politics” organized by the Center for Geostrategic Studies on 4 December 2025 at the Press centar UNS, the press center of the Journalists’ Association of Serbia in Belgrade.
Vassilios Touloumtsis was born in Kallifitos, Drama. He studied Theology at the Department of Theology of the Faculty of Theology of Aristotle University of Thessaloniki, and subsequently completed postgraduate studies at the School of Theology of the University of Athens, in the Department of Systematic Theology, where he obtained a Postgraduate Diploma in Dogmatics. Since March 2023, he has been pursuing a PhD at the Department of Theology of the Faculty of Theology of the University of Athens, in the fields of Patristic studies, the history of doctrine, and symbolism. He has published a monograph entitled The Ecclesiological Framework and the Conditions for the Acceptance of Heretics According to the Acts of the Seventh Ecumenical Council. Faith as the Foundation of the Unity of the Church, Athens, 2022. 

facebook 

Ο Ορθόδοξος θεολόγος Βασίλειος Τουλούμτσης αναλύει ότι η ουκρανική εκκλησιαστική κρίση δεν επιλύθηκε ποτέ πραγματικά και ότι ο Τόμος της Αυτοκεφαλίας, αντί να θεραπεύσει το σχίσμα, τελικά το βάθυνε και το επέκτεινε εντός της Ουκρανίας και σε ολόκληρο τον ορθόδοξο κόσμο.

Εξετάζει κριτικά τους αισιόδοξους ισχυρισμούς που διατυπώθηκαν το 2019 από εκκλησιαστικούς και ακαδημαϊκούς κύκλους, σύμφωνα με τους οποίους το ουκρανικό σχίσμα είχε οριστικά θεραπευθεί και η αυτοκεφαλία αποτελούσε ένα μη αναστρέψιμο ιστορικό γεγονός. Έξι χρόνια αργότερα, υποστηρίζει ο Τουλούμτσης, αυτοί οι ισχυρισμοί έχουν διαψευσθεί από την πραγματικότητα, καθώς το πρόβλημα όχι μόνο παρέμεινε άλυτο, αλλά έχει επεκταθεί εντός της Ουκρανίας και σε ολόκληρο τον ορθόδοξο κόσμο.

Η προσέγγισή του είναι σαφώς θεολογική και εκκλησιολογική, όχι πολιτική, και δεν περιορίζεται στην πολικότητα Φαναρίου-Μόσχας. Εστιάζει αντ' αυτού στο κεντρικό ζήτημα της ιεροσύνης και της μυστηριακής εγκυρότητας, αποδεικνύοντας ότι το βασικό πρόβλημα δεν είναι ο ίδιος ο Τόμος, αλλά η απουσία κανονικής χειροτονίας μεταξύ εκείνων που τον έλαβαν. Η αυτοκεφαλία, επιμένει, δεν μπορεί να δημιουργήσει ιεροσύνη, μυστηριακή χάρη ή εκκλησιαστική πραγματικότητα όπου αυτά δεν υπήρχαν ποτέ. Ο Τουλούμτσης εξηγεί ότι η ομάδα που έλαβε αυτοκεφαλία τον Ιανουάριο του 2019 αποτελούνταν από πρώην κανονικούς επισκόπους που αργότερα αποστάτησαν, κληρικούς που χειροτονήθηκαν εντός σχίσματος και άτομα που αυτοαποκαλούνταν επίσκοποι και σε ορισμένες περιπτώσεις πιθανώς αβάπτιστα. Παρά το ριζικά διαφορετικό εκκλησιολογικό τους καθεστώς, όλοι αναγνωρίστηκαν αδιακρίτως ως ιεράρχες, με αποτέλεσμα μια παράλληλη εκκλησιαστική δομή που συνιστά ένα de facto σχίσμα. Επιπλέον, επικρίνει τη μετατόπιση από την εκκλησιολογία στον νομικισμό στον χειρισμό του ζητήματος, όπου έννοιες όπως «προνόμια» και «κανονικά δικαιώματα» αντικατέστησαν την πατερική και μυστηριακή κατανόηση της Εκκλησίας. Ο Τουλούμτσης δείχνει πώς οι εκκλήσεις στην Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδο χρησιμοποιήθηκαν λανθασμένα για να δικαιολογήσουν τη μη χειροτονία των σχισματικών, αγνοώντας το αποφασιστικό γεγονός ότι οι εικονομάχοι επίσκοποι είχαν αρχικά χειροτονηθεί κανονικά εντός της Εκκλησίας. Συμπερασματικά, υποστηρίζει ότι η ουκρανική περίπτωση αντικατοπτρίζει την υιοθέτηση μιας ξένης εκκλησιολογίας, επηρεασμένης από τη θεολογία της Β' Βατικανού και από τις περσοναλιστικές τριαδικές επανερμηνείες του Ιωάννη Ζηζιούλα, οι οποίες προωθούν ένα παγκόσμιο πρωτείο ως πηγή ενότητας.

(Για τις πλάνες και αιρέσεις του Ζηζιούλα αναλυτικά εδώ)

Αυτό το μοντέλο, υπονομεύει την ορθόδοξη εκκλησιολογία αντικαθιστώντας την ενότητα στην πίστη και τη μυστηριακή ζωή με ενότητα που βασίζεται στην υποταγή σε μια «παγκόσμια πρωτιά» και μετατρέπει την εκκλησιαστική παράδοση σε ένα επιλεκτικό εργαλείο που εξυπηρετεί σύγχρονες ατζέντες. Υλικό από το Διεθνές Συνέδριο «Η Σταύρωση της Ορθοδοξίας στον 21ο Αιώνα: Πνευματικοί Πόλεμοι, η Οικουμενιστική Επίθεση και η Παγκόσμια Πολιτική» που διοργανώθηκε από το Κέντρο Γεωστρατηγικών Σπουδών στις 4 Δεκεμβρίου 2025 στο κέντρο τύπου UNS, το κέντρο τύπου του Συνδέσμου Δημοσιογράφων της Σερβίας στο Βελιγράδι. 

trelogiannis