ΥΠΟ ΓΕΡ. ΚΛΕΟΠΑ
Μετά άπ' αύτά είναι καιρός νά ομιλήσουμε γιά τόν μεγάλο κίνδυνο τών ιερέων πού προσφέρουν τά Μυστήρια σέ άπροετοίμαστους ψυχικά χριστιανούς. Καί φαίνεται περισσότερο σήμερα άπό άλλοτε αύτή ἡ άδιαφορία καί άθεοφοβίά πολλών ιερέων τής επαρχίας, άκόμη καί μερικών μοναστηριών. Εφθασαν σέ σημείο μερικοί άπό τούς πνευματικούς άδελφούς μας νά θεωρούν τόν έαυτό τους περισσότερο έλεήμονα άπό τόν Δεσπότη Χριστό καί νά μή ύπολογίζουν καθόλου τήν σημασία καί άκρίβεια τών Ιερών Κανόνων, εφαρμόζοντας πάντοτε τήν οικονομία αύτών χωρίς πνευματική διάκρισι καί άποτολμούν νά συγχωρούν τά άσυγχώρητα άπό τούς Αποστολικούς καί τούς άλλους κανόνες τών συνόδων καί μέ ιδική των πρωτοβουλία προσπαθούν νά παρερμηνεύσουν καί άλλοιώ σουν τίς άποφάσεις αύτές. Άλλά κάθε ένας άπό τούς Πνευματικούς πατέρας πρέπει νά γνωρίζη καί κατανοή τό έξής έργο:
Οτι έάν θά χρησιμοποιήσουν, κατά τήν έξομολόγησι μία άδιάκριτη οικονομία άπέναντι τών Ιερών Κανόνων, λόγω τοῦ βάρους τών άμαρτιών τών μετανοούντων, τότε, άντί νά επιτύχουν τήν διόρθωσι καί τήν θεραπεία τών ψυχών των, θά ἀποδειχθοῦν άπειροι ποιμένες καί άντί νά βγάλουν τό ποίμνιο άπό τόν γκρεμό καί τόν βόρβορο, θά τό οδηγήσουν στήν άβυσσο τών θανασίμων παθών, δίνοντάς το έτσι ώς τροφή στούς άοράτους λύκους. Καί θά είναι άρκετό γιά τήν τιμωρία των νά χαθή έστω καί ένα πρόβατο, γιά τό όποιο σταυρώθηκε ό Χριστός. Άλλά μπορεί νά είπή κάποιος άπό τούς Πνευματικούς: «Έγώ έχω τήν έξουσία νά λύνω καί νά δένω, διότι αύτή τήν δύναμι μοῦ έδωσε ό Δεσπότης Χριστός, όταν χειροθετήθηκα Πνευματικός».
Πράγματι έχεις τήν έξουσία, άλλά όχι σέ άπεριόριστο βαθμό, διότι τότε δέν θά ήταν άνάγκη νά γράψουν κανόνες οί άγιοι Απόστολοι καί Πατέρες τής Εκκλησίας, δηλαδή ποιμαντικές κατευθύνσεις σύμφωνα μέ τίς όποιες τόσο οί έπίσκοποι όσο καί οί ἱερεῖς νά μπορούν νά προσανατολίζωνται στό τί πρέπει νά λύνουν καί νά δένουν καί πώς νά χρησιμοποιούν τήν αύστηρότητα καί συγκατάβασι τών κανόνων γιά τήν διόρθωσι καί θεραπεία τών τραυματισμένων ψυχών άπό τά πάθη καί τήν άμαρτία. Έδώ είναι πρέπον νά μνημονεύσουμε ένα παράδειγμα άπό τούς έξωτερικούς νόμους: Κάποιος έστω ότι είναι δικαστής, εἰσαγγελεύς ἤ νομοθέτης καί έπειδή έχει έξουσία καί δύναμι θά πρέπει αύτός μόνος νά άποφασίση σέ όλη τήν πορεία τών δικαστικών άποφάσεων γιά τήν άθώωσι ἤ καταδίκη αύτών τούς όποιους κρίνει, χωρίς νά ύπολογίζη τά άρθρα τοῦ νόμου;
Άρα γε ένας τέτοιος κριτής μπορεί νά ισχυρίζεται ότι είναι δίκαιος; Πιστεύω ότι δέν μπορεί. 'Έστω καί νά είναι σέ οποιοδήποτε μεγάλο παρόμοιο άξίωμα καί άκόμη άνώτερος άπ' όλους, θά πρέπει καί αύτός νά δίνη σημασία στίς άποφάσεις τοῦ νόμου, στόν πολιτικό ή συνταγματικό νόμο μιάς χώρας. Καί έάν ἡ κρίσις τῶν έκτός τῆς Εκκλησίας επιβάλλεται νά είναι δικαία γιά τήν διόρθωσι τών άνθρώπων, τό ίδιο καί περισσότερο ισχύει γιά τούς κριτάς, πού τοποθετήθηκαν άπό τό Αγιο Πνεύμα στήν Έκκλησία καί έμπιστεύθηκε σ' αύτούς ό Χριστός τίς ψυχές τῶν άνθρώπων. Αύτοί λοιπόν μέ τήν έξουσία τού δεσμεῖν καί λύειν πού έλαβαν άπό τόν Χριστό δέν θά πρέπει νά έχουν μεγάλη προσοχή καί διάκρισι κατά τήν πρακτική έφαρμογή τών αιωνίων διδαχών καί νόμων του Θεού;
Επειδή ό Πνευματικός δέν είναι μόνο δικαστής, άλλά ιατρός καί πατήρ πρέπει νά έχη ύπ' όψιν του ότι κανείς άπό τούς ιατρούς, όταν προσκαλήται, δέν δίνει ακατάλληλα φάρμακα καί συνταγές γιά νά μή προέλθη άντί τῆς ύγείας έπιδείνωσι τῆς άσθενείας ἤ καί αύτός άκόμη ό θάνατος. Καί πάλι αύτός πού εἶναι άληθινός πατήρ γιά τήν διόρθωσι καί καθοδήγησι τών παιδιών του δέν θά πρέπει νά χρησιμοποιή σέ όλες τίς περιστάσεις μόνο τό έλεος, άλλά ένίοτε καί τά έπιτίμια, άνάλογα μέ τά παραπτώματα των, γιά νά μή φθάση στό σημείο πού λέγει τό γραφικό ρητό: «Ὅς φείδεται τής βακτηρίας, μισεῖ τόν υἱόν αυτού» (Παροιμ. 13,24). Όΐδιος ό Θεός δέν εἶναι μόνο ελεήμων, άλλά καί δίκαιος. Γι' αύτό ό Προφήτης Δαβίδ έλεγε έν 'Αγίω Πνεύματι: «"Ελεος καί κρίσιν άσομαί σοι, Κύριε» (Ψαλμ. 100,1). Πράγματι ό Θεός είναι έλεή μων καί μακρόθυμος, άλλά καί δίκαιος Κριτής' λέγουν μάλιστα οι Αγιοι Πατέρες, ότι ἐμεῖς πρέπει νά φοβούμεθα περισσότερο τό έλεος παρά τήν δικαιοσύνη Του, διότι έάν λυπήσουμε τήν δικαιοσύνη Του, θά μπορέσουμε νά προστρέξουμε κατόπιν στό έλεός Του' ένώ έάν λυπήσουμε τό έλεός Του, πού κατόπιν θά καταφύγουμε; Γι' αύτό μέ φόβο Θεοῦ νά μνημονεύουμε τόν λόγο πού λέγει: «έλεος γάρ καί οργή παρ' αυτού, καί έπί άμαρτωλούς καταπαύσει ό θυμός αύτοϋ» (Σοφ. Σειράχ 5,6).
Λοιπόν, άδελφοί μου, είναι άνάγκη οί Πνευματικοί πατέρες νά σέβωνται τόσο τούς νόμους τοῦ κράτους, όταν συμφωνοῦν ἤ δέν άντιτίθενται στόν νόμο τοῦ Θεοϋ, όσο καί τούς Ιερούς Κανόνες καί όπου αύτοί έπιβάλλουν έπιτίμιο καί παίδευσι νά πράττουν άνάλογα καί ὅπου επιτρέπουν τήν λύσι καί άφεσι νά χορηγούν αύτήν. Καί νά ζυγίζουν καλά τό μέτρο τής άκριβείας ἤ οικονομίας πού θά έφαρμόσουν σ' αύτούς πού οφείλουν νά τούς οδηγήσουν στήν σωτηρία. Όμοίως είναι καλό νά ένθυμουνται οί Πνευματικοί πατέρες καί τά λόγια τού άγιου Ιωάννου τού Χρυσοστόμου, ό όποιος λέγει: «Δέσε καλά τόν αμαρτωλό μέχρις ότου τιθασσευθή άπό τόν Θεό' μή τόν ἀφήνης έλεύθερον (άλυτον) γιά νά μή δεθή άπό τήν οργή τοῦ Θεοῦ. Μάλιστα, έάν δέν τόν δέσης έσύ, δέν θά τόν έλευθερώση ό Θεός' καί έάν άκόμη δέν τόν δέσης έσύ, θά τόν περιμένουν τά αιώνια καί άλυτα δεσμά. Διότι «εί γάρ αύτούς διεκρίνομεν, ούκ άν έκρινόμεθα» (Α' Κορ. 11,31). Κατόπιν λέγει στήν συνέχεια ό άγιος Πατήρ: «Λοιπόν, μή πιστεύης ότι αύτό είναι σκληρότης καί άπανθρωπιά, άλλά αύτό γεννάται, όπως βλέπης καί έσύ, άπό τήν πραότητα καί έπιθυμία τής θεραπείας τών κακών τοῦ άμαρτωλοῦ καί άπό μία ποιμαντική μέριμνα γιά τήν σωτηρία του. Άλλά θά μοῦ είπής ότι τοῦ δόθηκε ώς τιμωρία του ένα άρκετά μεγάλο διάστημα. Πόσο διάστημα; Ενας χρόνος, δύο, τρεις; Άλλά έγώ δέν ζητώ τό πλήθος τοῦ χρόνου, άλλά τήν διόρθωσι τής ψυχής... Έάν ό άμαρτωλός ταπεινώθηκε, μετανόησε, τότε επιτελέσθηκε τό πάν. Έάν δέν έγινε αύτό, τότε σέ τίποτε δέν ώφέλησε τό μάκρος τοῦ χρόνου! Διότι ἐμεῖς δέν ζητάμε έάν ἡ πληγή δέθηκε γιά ένα διάστημα χρόνου ἤ καί περισσότερο, άλλά έάν χρησιμοποιήθηκε καλός επίδεσμος. Έάν ό άμαρτωλός ώφελήθηκε σέ ένα μικρό διάστημα, τότε νά τοῦ βγάλης τόν επίδεσμο πού τοῦ έβαλες, ένώ, έάν δέν ωφελήθηκε τίποτε, βάλε τόν επίδεσμο καί άφησέ τον γιά δέκα χρόνια. Αύτό θά είναι γιά έσένα τό κριτήριο καί τό όριο γιά νά λύσης μία πληγή, δηλ. τήν θεραπεία τῆς πληγῆς αυτού ό όποιος αιχμαλωτίσθηκε άπό τήν άμαρτία».
Τό πόσο μεγάλο πράγμα είναι ή δικαιοσύνη, γιά τούς Πνευματικούς Πατέρες, φαίνεται άπό τά παρακάτω χρυσά λόγια τοῦ άγίου Χρυσοστόμου: «Τόσο ἡ άκρίβεια όσο καί ἡ οικονομία ἤ συγκατάβασις στούς Κανόνες πρέπει νά γίνεται άνάλογα μέ τό μέτρο τοῦ πόθου διορθώσεως καί τήν φανέρωσι τών καρπών τής μετανοίας αύτοῦ ό όποιος μετανοεί». Κατόπιν δείχνοντας μέ πόση εύλάβεια καί άγιωσύνη θά πρέπει νά έρχώμεθα γιά τό Σώμα καί τό Αίμα τοῦ Κυρίου, μάς λέγει ό ίδιος πατήρ: «Οταν θά 'ιδής τό Σώμα τοῦ Κυρίου μπροστά σου, λέγε πρός τόν έαυτόν σου τά έξής: Χάριν τοῦ Σώματος αύτοῦ έγώ δέν είμαι πλέον παρά γή καί σποδός, δέν εἶμαι δούλος, άλλά έλεύθερος. Γι' αύτό έλπίζω νά λάβω τόν ούρανό καί τά άγαθά του, τήν άθάνατη ζωή, τήν τάξι τών άγγέλων, καί τήν συγκατοίκησι μέ τόν Χριστό». Καί τώρα έν κατακλείδι καί σάν μία σφραγίδα γιά όλα όσα είπαμε, θά ειπούμε τά λόγια τοῦ άγίου Χρυσοστόμου, πού άναφέρονται στόν άνάξιο Ιερέα: «Ό ιερεύς πού ύπηρετεί τά Αγια καί κοινωνεί άναξίως, ομοιάζει μέ αύτούς πού έσταύρωσαν τόν Χριστό καί τόν έλόγχευσαν γιά νά Τοῦ χύσουν τό Αίμα στήν γή».
Μετάφρασις ἀπό τά ρουμανικά π. Δαμασκηνός Γρηγοριάτης
Μέ τήν εὐλογία τοῦ πατρός Δαμασκηνοῦ Γρηγοριάτου
