Ψυχοφελή

π. Θεόκλητος Διονυσιάτης

ΘΕΟΛΟΓΟΙ ΧΡΙΣΤΟΥ

(Απόσπασμα)

«…Θεωρία γὰρ ἀχάλινωτος, τάχα ἂν καὶ κατὰ κρημνῶν ὤσειεν· ἀλλὰ φόβῳ στοιχειουμένους καὶ καθαιρομένους, καὶ ἵν’ οὕτως εἴπω, λεπτυνομένους εἰς ὕψος αἴρεσθαι…» Γρηγόριος Θεολόγος

 (…)

Πρόκειται περὶ τοῦ τομέως τῆς Θεολογίας. Ἡ θεολογικὴ ζωτικότης τῆς Ἐκκλησίας, ἐντοπισθεῖσα εἰς τοὺς κοσμικοὺς θεολόγους τῶν Πανεπιστημίων μας, ἀποτελεῖ γεγονὸς ἄντικρυς ἀντίθετον πρὸς τὰς παραδόσεις τῆς Ὀρθοδοξίας μας. Καὶ τοῦτο εἶναι σημαντικόν. Διότι, τοιουτοτρόπως ἡ Θεολογία παύει νὰ ἐκλαμβάνεται ὡς θεῖον λειτούργημα, τὴν ἀναφορὰν ἔχον πρὸς τὴν περὶ Θεοῦ ἐνασχόλησιν καὶ θεραπείαν, γεγονὸς ἀπαιτοῦν βίου ἁγιότητα καὶ πνεύματος φωτισμόν. Ἀφήνεται δέ, κατὰ τεκμήριον, νὰ νοηθῇ, ὅτι ἡ Θεολογία εἶναι μία ἐπιστήμη, ὡς αἱ θεωρητικαὶ ἐπιστῆμαι, τὴν ὁποίαν δύναται νὰ διακονήσῃ οἱοσδήποτε γνωρίζων θεολογικά τινα στοιχεῖα καὶ κατέχων ξένας γλώσσας, διὰ νὰ διαπορθμεύῃ ἐντεῦθεν τὴν Δυτικὴν σοφίαν. Ἐνῷ πᾶς τις πιστός, δὲν ἀγνοεῖ πόσον συνδεδεμένη εἶναι ἡ Θεολογία μας μὲ τὴν ἱερωσύνην, τὴν καθαρότητα τῆς ψυχῆς καὶ τὸν ἀσκητισμόν, ἀπὸ τοὺς πρώτους εἰσέτι χρόνους τοῦ χριστιανισμοῦ ἐν τῷ ἁγίῳ Βυζαντίῳ μας. Διὰ τὸν λόγον τοῦτον φρονοῦμεν, ὅτι εἶναι μέγα σφάλμα ἡ διδασκαλία τῆς Θεολογίας εἰς τὰ Πανεπιστήμια τῶν Ἀθηνῶν καὶ Θεσσαλονίκης ὑπὸ λαϊκῶν θεολόγων, διότι δὲν εἶναι ἐπιστημονικόν τι εἶδος, ἀλλὰ συνάρτησις ἁγίου βίου, πεφωτισμένης διανοίας καὶ εἰδικῶν τινων γνώσεων. Καὶ ἡ πλευρὰ ἀκόμη, ἡ ὁποία θεωρεῖται ὡς ἀμιγῶς ἐπιστημονική, ὅπως εἶναι ἡ ἱστορία τῶν δογμάτων καὶ ἡ ἐκκλησιαστικὴ ἱστορία, ὑπόκειται εἰς προσωπικὰς ἑρμηνείας κατ’ ἀναπόφευκτον τρόπον. Εἶναι μῦθος ἡ ἰδέα, ὅτι ὁ ἱστορικὸς δύναται νὰ παραμένῃ ἀντικειμενικός. Ἐφ’ ὅσον ἡ ἀντίληψις τοῦ οἱουδήποτε ἱστορικοῦ ἐπηρεάζεται ἐκ τῶν στοιχείων ἐκείνων, ποὺ συνιστοῦν τὴν ψυχοπνευματικήν του ὑπόστασιν, εἶναι ἀνέφικτος ἡ ἀντικειμενικὴ ἀπόδοσις τῆς ἱστορίας καὶ κινδυνωδεστάτη, προκειμένου περὶ θείων πραγμάτων. Καὶ ἀπόδειξις τούτου εἶναι, ὅτι ὅσοι ἠθέλησαν νὰ ἀπομακρυνθοῦν ἀπὸ τὸν τρόπον σκέψεως τῶν Πατέρων, ἀπὸ τὰ ἴχνη των, ἠστόχησαν οἰκτρότατα καὶ περὶ τὴν πίστιν ἐναυάγησαν. Αὐτὸ τί ἄλλο σημαίνει ἤ, ὅτι ἡ ἁγιότης τῶν Πατέρων ἀποτελεῖ τὸ ἀσφαλέστερον ὄργανον, τὸ μοναδικόν, καθαρᾶς τῶν θείων καὶ ἀνθρωπίνων πραγμάτων γνώσεως; Ὥστε ἡ ἁγιότης συνεζευγμένη μὲ τὴν εἰδικὴν μάθησιν μορφώνουν τὸν θεολόγον, διότι κέντρον τῆς Θεολογίας εἶναι ὁ Χριστός, ὁ χορηγὸς τῆς ἁγιότητος.

(…)

Ἐὰν Θεολογία δὲν εἶναι γνῶσις διὰ τοῦ Χριστοῦ, τί εἶναι λοιπόν; Εἰς ποίας σχολὰς ἔμαθεν ὁ Μέγας Παῦλος τὴν «ἐν μυστηρίῳ σοφίαν;». Ἢ εἰς τί προτρέπει τοὺς χριστιανοὺς διὰ νὰ γίνουν ἄξιοι καὶ νὰ ἐννοήσουν, «τί τὸ βάθος καὶ ὕψος καὶ μῆκος καὶ πλάτος» τῶν περὶ Χριστοῦ μυστηρίων; Καὶ ἐὰν ἡ προσέγγισίς μας εἰς τὸν Ἰησοῦν δὲν συνεπάγεται τὴν γνῶσιν του, τότε τί θὰ κάμωμεν τὴν βεβαίωσίν του, ὅτι αὐτὸς μόνον ἀποκαλύπτει ἑαυτὸν καὶ τὸν Πατέρα του; Ὑποθέτομεν ὅτι κακῶς νοεῖται Θεολογία ἡ κατὰ τρόπον σχολαστικὸν ἀπομνημόνευσις γνώσεων ἀνηκουσῶν εἰς ἄλλους. Θεολογοῦν μόνον ὅσοι γνωρίζουν «ἀγνώστως» τὸν Θεόν. Ὅσοι δέχονται ἀπ’ εὐθείας τὰς ἀκτῖνας του. Ὅσοι ἐνεργοῦνται ὑπὸ τῆς χάριτός του. Ὅσοι τὸν βιοῦν. Ὅσοι δοκιμάζουν τὴν ἄστεκτον παρουσίαν του. Ὅσοι αἰσθάνονται τὸ πῦρ τῆς ἀγάπης του. Ὅσοι εἶναι τέκνα του καὶ φίλοι του καὶ ἀδελφοί του. Ὅσοι τὸν μνημονεύουν περισσότερον τῆς ἀναπνοῆς των. Ὁ Παῦλος δὲν ἤθελε νὰ γνωρίζῃ τίποτε ἄλλο, «εἰμὴ Ἰησοῦν Χριστόν, καὶ τοῦτον Ἐσταυρωμένον». Καὶ ἐντεῦθεν ἀπέρρεον οἱ κρουνοὶ τῆς Θεολογίας του. Ὁ Μ. Βασίλειος, ὅταν ᾐσθάνετο εἰς τὴν ψυχήν του «τὸν δριμὺν καὶ ἀφόρητον θεῖον ἔρωτα», ἤδη ἐπλατύνετο εἰς τὰς ἀτέρμονας περιοχὰς τῆς Θεολογίας. Ὅθεν ὁ θεῖος Χρυσόστομος, δεχόμενος εἰς τὴν καρδίαν του τὰς δροσώδεις φλόγας τοῦ Παρακλήτου, ἐκραύγαζεν ἐντὸς τοῦ ναοῦ τῆς τοῦ Θεοῦ Σοφίας, «μαίνομαι, μαίνομαι», ἐθεολόγει, ὡς ἐγγύτατα εὑρισκόμενος πρὸς τὴν πηγὴν τῆς Θεολογίας. Οὕτω καὶ πάντες οἱ Πατέρες ἡμῶν, οὕτως ἐθεολόγουν, διότι εἶχον δι’ ἀσκήσεως καθαρθῆ καὶ ἐγένοντο σκεύη δεκτικὰ τῆς θείας χάριτος. Εἶχον κλαύσει πολύ, εἶχον ταπεινωθῆ σφόδρα καὶ εἶχον ἀγαπήσει τὸν Χριστόν. Καὶ ὁ θεῖος θρῆνος των καὶ ἡ ὑψοποιὸς ταπείνωσίς των καὶ ἡ γλυκεῖα ἀγάπη των, οὐδ’ ἐπὶ στιγμὴν τοὺς ἐγκατέλειπον — ἄλλως δὲν θὰ ἦσαν ἅγιοι. Εἶχον τὴν ἁγιότητα συνοδοιπόρον.

* * *

Ἀλλὰ τώρα ἡ ὑπεύθυνος ἐκπροσώπησις τῆς Θεολογίας εὑρίσκεται εἰς χεῖρας λαϊκῶν ἀνθρώπων, μετεχόντων προσπαθῶς εἰς τὴν ὑλικὴν ζωὴν τοῦ κόσμου, ἐμπεπλεγμένων ταῖς τοῦ βίου πραγματείαις. Τύποι ἐντελῶς ἐγκεφαλικοί, μελετοῦν τὴν ἁγίαν Γραφὴν καὶ τοὺς Πατέρας ὡς ἕνα κείμενον Πλατωνικὸν ἢ Ἀριστοτελικόν. Μὴ ἔχοντες διαίσθησιν ἀνεπτυγμένην καὶ κριτήρια πνευματικά, δὲν δύνανται νὰ διακρίνουν τὴν ἐν ἁγίῳ Πνεύματι Θεολογίαν τῶν Πατέρων ἀπὸ τὸν Ὀρθολογισμὸν καὶ τὸν γερμανικὸν ἰδεαλισμὸν τῆς Δύσεως, καὶ ὅλως ἀνύποπτοι, μᾶς διδάσκουν ἕνα Χριστὸν ξένον πρὸς τὴν Ὀρθοδοξίαν καὶ ἄγνωστον εἰς τὴν Ἐκκλησίαν τοῦ Θεοῦ. Καὶ διατί; Διότι παρεθεώρησαν τὴν πρακτικὴν ζωὴν τοῦ χριστιανοῦ, ἡ ὁποία εἶναι ἡ κρηπὶς τῆς «θεωρίας» καὶ ἀπλανοῦς γνώσεως καὶ ἐπίστευσαν εἰς τὴν ἀπόλυτον ἀξίαν τοῦ καλλιεργημένου ὑλικοῦ μυαλοῦ. Ἡ καρδία, ἡ ὁποία ἐν τῷ χριστιανισμῷ, κατὰ τὴν διδασκαλίαν τῶν Πατέρων, ἀποτελεῖ κέντρον ὑπερφυσικῶν ἐνεργημάτων, ἠγνοήθη ἀσυγχωρήτως, καὶ ἡ λεπτοτέρα ἔκφανσις τῆς ψυχῆς, ἥτινα ἀποτελεῖ τὸ πνεῦμα, δὲν ἔτυχεν ἀναλόγου ἐκτιμήσεως, ὡς μοναδικοῦ μέσου συλλήψεως τῶν θείων ἐννοιῶν ἐν ταῖς κορυφαῖς τοῦ πνευματικοῦ κόσμου. Οὕτως ἡ θεολογικὴ προσπάθεια τῶν θεολόγων, κατέπεσεν εἰς πεδία παχυλῆς σκέψεως καὶ κρίσεως, καὶ συνθέσεως θεωρημάτων, καθ’ ὃν τρόπον ἐνεργεῖ ὁ ἀνάτομος ἐπὶ τοῦ ἀνθρωπίνου σώματος, ἡ ἐπιεικέστερα, ἡ βασιζομένη εἰς ἀρχὰς καὶ ἀξιώματα φιλοσοφικὴ σκέψις, ἡ ποικίλη καὶ ἀνερμάτιστος. Ὑπὸ τοιαύτας, λοιπόν, προϋποθέσεις, οὔτε διδάσκαλοι, οὔτε διδασκόμενοι ἱκανοῦνται νὰ ἀντιληφθοῦν τὸν ἀληθινὸν Χριστόν, τοῦ ὁποίου καλούμεθα νὰ γίνωμεν «μιμηταί», νὰ ζήσωμεν τὴν ζωήν του, νὰ ὑποστῶμεν τὰ παθήματά του, νὰ βιώσωμεν τὴν ταπείνωσιν καὶ τὴν ἀγάπην του, διὰ νὰ γίνωμεν «σύμμορφοι καὶ συμμέτοχοι τῆς βασιλείας του». Καὶ οὕτω μένομεν ἐν σκότει καὶ σκιᾷ ἀγνοίας, παρ’ ὅτι τελοῦμεν ὑπὸ τὰς χαροποιοὺς ἐπαγγελίας τῆς θείας πατρίδος μας, αἱ ὁποῖαι οὔτε μᾶς συγκινοῦν, ἀλλ’ οὔτε καὶ ἔχουν τὴν ἐνάργειαν βεβαίας πραγματικότητος, διότι ἐπαχύνθη, φεῦ, ἡ καρδία μας. Ὡς κατακλεῖδα εἰς τὰς ἀνωτέρω σκέψεις, θὰ παραθέσω μίαν μικρὰν ἱστορίαν, τῆς ὁποίας ὑπῆρξα μάρτυς αὐτόπτης καὶ αὐτήκοος, ὡς ἔχουσαν ποιάν τινα σχέσιν μὲ τὸ θέμα μας· πιθανὸν νὰ μὴ εἶναι ἀνωφελὴς εἰς τοὺς ἐνδιαφερομένους ἀδελφούς, θεολόγους καὶ ἀθεολογήτους.

* * *

Μίαν ἡμέραν βροχερὰν τοῦ φθινοπώρου, ὄχι πρὸ πολλῶν ἐτῶν, δύο ἀδελφοὶ μοναχοὶ τοῦ Ἁγ. Ὄρους, μὲ ἔπεισαν νὰ ἐπισκεφθῶμεν ἕνα ἐρημίτην τοῦ Ἄθωνος, τὸν ὁποῖον αὐτοὶ μὲν ἐγνώριζαν, ἐγὼ δὲ μόνον ἐκ φήμης. Ἐδίψων οἱ ἀδελφοὶ τοῦ ἀκοῦσαι λόγον Θεοῦ. Εἰσήλθομεν καὶ οἱ τρεῖς εἰς μοναστηριακὴν λέμβον καὶ μετὰ μίαν σχεδὸν ὥραν ἐφθάσαμεν εἰς τὸ κρηπίδωμα τῶν ἐρημητηρίων, ἐπὶ τῆς ἀνατολικῆς ἀκρωρείας τοῦ οὐρανογείτονος Ἄθωνος. Μετὰ περιπέτειαν μικράν, ἐκ τῆς βροχῆς, τῶν ἀστραπῶν καὶ τῶν κεραυνῶν τοῦ Ὄρους, ἑλισσόμενοι ἐπὶ δυσβάτων καὶ ἐπικινδύνων παρυφῶν ἐπάνω εἰς ὀλισθηροὺς βράχους καὶ ἀσφαλιζόμενοι διὰ συρματοσχοίνων καὶ ἀλύσεων, ἐφθάσαμεν εἰς τὴν φυσικήν, τὴν «θεόκτιστον» καλύβην τοῦ ἀσκητοῦ, ὑπερκειμένην ἱκανῶς τῆς θαλάσσης. Οἱ συνέκδημοι ἀδελφοὶ ἐχαιρέτισαν μὲ οἰκειότητα τὸν ἐρημίτην καὶ συνέστησαν καὶ ἐμέ. Ἐκαθήσαμεν εἰς μικρὰ σκαμνία εἰς τὸ μικρότατον κελλίον του. Εἶχεν ὄψιν ἁγίου. Ὡς ἐπληροφορήθην, οὐδὲν ἕτερον συνέβη εἰς τὸν παρ’ ἀνθρώποις σαλὸν αὐτόν, εἰμὴ μόνον ὅτι ἠγάπησε πολὺ τὸν Χριστόν, διὰ τὴν ἀγάπην τοῦ ὁποίου ἄφησε τὴν ματαίαν προσπάθειαν τοῦ κόσμου, κατέλαβε τὴν ἔρημον καὶ ὑπετάγη εἰς ἕνα γέροντα, διὰ νὰ φυλάξῃ «ὁδοὺς σκληράς». Ὁ γέροντάς του ἐκοιμήθη ἐν Κυρίῳ πρὸ ἐτῶν καὶ ἔζη μόνος, μόνῳ Θεῷ προσευχόμενος. Οἱ ὀφθαλμοί του ἦσαν ὑγροὶ ἐκ κατανύξεως εἰς βαθυσκίους κόγχας…

 — Ὥστε σᾶς ἔλεγεν ὁ γέροντάς σας, ὅτι ὅποιος ἀγαπᾷ τὸν Χριστὸν γίνεται σοφός; ἠρώτησεν ἕνας τῶν ἀδελφῶν τὸν ἐρημίτην, ἀφηγούμενον περὶ τοῦ πνευματικοῦ του πατρὸς καὶ γέροντος.

— Βεβαίως, συνεπλήρωσεν ὁ ἀσκητής. Ἐκεῖνος ποὺ θὰ γίνῃ μιμητὴς τοῦ Χριστοῦ, θὰ δεχθῇ μυστικῶς ἐν τῇ καρδίᾳ του τὴν ἐπίσκεψιν τοῦ Χριστοῦ, «ἐν ᾧ ἀπόκεινται πάντες οἱ θησαυροὶ τῆς σοφίας ἀπόκρυφοι», ὡς λέγει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος. Τὸ μυστικὸν τοῦ χριστιανισμοῦ εἶναι αὐτὸ τὸ κέντρον του, ὁ Χριστός. Ἡ ζωὴ τῶν χριστιανῶν θεμελιοῦται ἐπάνω εἰς τὸν Χριστόν. Ἡ ἱστορία τοῦ κόσμου πρὸ τῆς ἐνσαρκώσεως τοῦ Χριστοῦ εἶχεν ὑποτυπώδεις προσανατολισμούς. Ὁ Χριστὸς ὅμως ἐφώτισε τὴν ἱστορίαν καὶ ἔδωκε σκοποὺς εἰς τὴν ζωὴν τῶν ἀνθρώπων. Ὅλα ἀνεκεφαλαιώθησαν ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ Χριστοῦ καὶ οὐδεμία ἀνθρωπίνη ἐνέργεια ἔχει νόημα ἔξω ἀπὸ αὐτὸν ἢ ἀξίαν τινά.

— Πῶς ἀντιλαμβάνεσθε τὴν οἰκείωσιν τοῦ Χριστοῦ εἰς τὰς καρδίας μας; εἶπα ἐγώ.

— Μὰ σᾶς τὸ εἶπα, ἀπεκρίθη ὁ ἀσκητής. Διὰ τῆς μιμήσεως τοῦ Χριστοῦ. Ἀντιλαμβάνεσθε ὅμως τί σημαίνει μίμησις Χριστοῦ; Ἀπαντήσατέ μου, παρακαλῶ, ἀπαντήσατέ μου, ποῖος εἶναι μιμητὴς Χριστοῦ; εἶπε μὲ ἱερὰν ὁρμητικότητα, ἀτενίζων πρὸς ἡμᾶς ὁ πτωχὸς ἀσκητής.

 — Ὁ κατακολουθῶν τοῖς ἴχνεσι τοῦ Χριστοῦ, τὰ ὁποῖα διέγραψεν ἡ ἐπὶ γῆς παρουσία του, ἀπήντησεν ἕνας ἐκ τῶν μοναχῶν.

— Ἔ, λοιπόν, ἠμπορεῖτε νὰ μὲ βεβαιώσετε, ὅτι συνελάβατε ὁλόκληρον τὴν ζωὴν τοῦ Χριστοῦ; Διότι φρονῶ, ὅτι τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν θὰ ἐξεικονίσωμεν τὸν Χριστὸν εἰς τὸν νοῦν μας, παύομεν καὶ νὰ ἐννοοῦμεν. Μεταφερόμεθα ἀπὸ τὸ θάμβος καὶ τὸν θαυμασμὸν καὶ τὴν ἀγάπην εἰς κόσμους ὅπου καὶ αὐτὴ ἡ προσευχὴ σταματᾷ. Τότε μόνον θεωροῦμεν τὸ ἄπλετον φῶς τοῦ Θεοῦ ἐν ἀφασίᾳ καὶ ἐκστάσει. Μὲ ἐννοεῖτε, ἀδελφοί μου; εἶπεν ὁ ἐρημίτης καὶ ἠγέρθη τῆς θέσεώς του. Ἔφερεν ἀπὸ τὸ παρακείμενον δωμάτιον ἕνα μεγάλον Ἐσταυρωμένον βυζαντινῆς τέχνης. Τὸν ἐστήριξεν ἐν σιωπῇ ἀπέναντι ἡμῶν καὶ εἶπεν: Ἰδοὺ πατέρες. Σᾶς καλῶ νὰ μοῦ εἰπῆτε, ἐὰν ἔχετε τὴν δύναμιν νὰ τὸν βλέπετε χωρὶς συγκλονισμοὺς ψυχῆς. Αὐτὸ εἶναι τὸ ὑπόδειγμα, τὸ ὁποῖον καλούμεθα νὰ μιμηθῶμεν. Τί βλέπετε, ἀδελφοί, εἰς τὸν Χριστόν; τί παρατηρεῖτε εἰς τὴν μορφήν του, εἰς τὸ ὅλον του; Σᾶς ἐρωτῶ· ἀπαντήσατέ μου, ἀδελφοί.

— Τί βλέπομεν; Ἰησοῦν Χριστόν, τὸν Ἐσταυρωμένον, εἶπα ἐγώ.

— Ἰησοῦν Χριστόν, τὴν Ἐσταυρωμένην Ἀγάπην, παρετήρησεν ὁ δεύτερος.

— Ἐγὼ βλέπω, εἶπεν ὁ τρίτος ἀδελφός, τὸν Θεόν, τὸν Πατέρα, τὸν Σωτῆρα, τὸν Υἱὸν τῆς Παρθένου. Βλέπω τὸν ἄπειρον Θεὸν νὰ συστέλλεται εἰς ἕνα μόλις διακρινόμενον ἀνθρώπινον κέλυφος, διὰ τὴν ἀγάπην μου. Νὰ ἀναδέχεται ὅλας τὰς ἁμαρτίας τοῦ κόσμου ἀπὸ ἀγάπην, νὰ ὑφίσταται — Θεὸς αὐτὸς — τόσας θλίψεις καὶ εἰς τὸ τέλος… νὰ καθηλοῦται ἐπὶ τοῦ ξύλου τούτου…

— Μόνον αὐτά; εἶπεν ὁ ἐρημίτης. Μίαν ἡμέραν πρὶν ἀποθάνῃ ὁ σεπτός μου γέροντας, μὲ ἐκάλεσε πλησίον του διὰ νὰ μοῦ δώσῃ τὴν εὐλογίαν του καὶ τὰς ὑστάτας ὑποθήκας. Μετὰ ταῦτα ἀνεκάθησεν ἐπὶ τῆς κλίνης του, ἐζήτησεν αὐτὸν τὸν Ἐσταυρωμένον νὰ τὸν τοποθετήσω ἀκριβῶς ἀπέναντί του καὶ κατόπιν, κρατῶν με ἀπὸ τὴν ἄκραν τοῦ ἐνδύματός μου, ἤρχισε νὰ μοῦ λέγῃ περὶ τοῦ Ἐσταυρωμένου, διὰ τὴν ἀξίαν τοῦ πάθους του καὶ τῆς ἀσυλλήπτου ἀγάπης του πρὸς τοὺς ἀνθρώπους. Εἶπον ὅτι μοῦ ὡμιλοῦσε, ἀλλὰ δὲν ἀκριβολογῶ, διότι ἐσπαράσσετο ὑπὸ τῶν λυγμῶν καθ’ ὅλην τὴν διάρκειαν τῆς διδαχῆς του. Ἤρχισε τὴν ὁμιλίαν ἀπὸ τὴν δύσιν τοῦ ἡλίου καὶ ἐτελείωσε τὴν αὐγήν, μὲ τὰς λέξεις: νὰ μὲ συγχωρήσῃς, τέκνον μου, ποὺ δὲν μοῦ ἐπιτρέπουν αἱ δυνάμεις μου νὰ συνεχίσω. «Μὰ δὲν τὰ εἴπατε ὅλα περὶ τοῦ Ἐσταυρωμένου, πάτερ; παρετήρησα ἐγώ». «Πίστευσέ με, τέκνον, ἀπήντησεν ὁ γέροντάς μου, ὅτι καθ’ ὅλην τὴν μοναχικὴν μου ζωήν, αὐτὸν ἐμελετοῦσα, καὶ νομίζω ὅτι τώρα μόλις τὸν γνωρίζω. Λησμονεῖς ὅτι εἶναι Θεός, καὶ ὅτι ἡ ζωή του ὡς ἀνθρώπου, μετέχουσα τῆς θεότητός του λαμβάνει διαστάσεις ἀπείρους εἰς ὅλας τὰς ἐκφάνσεις της, ἑπομένως καὶ τῆς σταυρώσεώς του»;

— Ἦτο θεολόγος ὁ γέροντάς σας; ἠρώτησα ἐγώ. Διότι διὰ νὰ εἶναι ἀνεξάντλητος εἰς νοήματα, ὅπως λέγετε, ἀσφαλῶς θὰ εἶχε γνώσεις πολλάς.

— Τόσην ἄγνοιαν ἔχετε, πάτερ; ἀπήντησεν ὁ ἀσκητής. Ἀλλοίμονον εἰς τὴν ἐποχήν μας, ἡ ὁποία ἄφησε τὴν πηγὴν τῆς ζωῆς, καί, ὡς λέγει ὁ προφήτης, «ὀρύττει λάκκους συντετριμμένους». Πιστεύετε εἰς τὸν Χριστὸν ἢ ὄχι; Αὐτὸς δὲν εἶπεν, ὅτι ἐκεῖνος ποὺ πιστεύει εἰς αὐτόν, «ρεύσουσιν ἐκ τῆς κοιλίας του ποταμοὶ ὕδατος ζῶντος;» Δυνάμει ποίας μαθήσεως οἱ μεγάλοι Πατέρες ἐφώτισαν καὶ ἔτι φωτίζουν τὸν κόσμον; Τῆς κλασσικῆς παιδείας των; Δὲν ἐνθυμεῖσθε τοὐλάχιστον τὸν Μ. Βασίλειον, ἀποκλαιόμενον διότι ἔχασεν, ὡς ἔλεγε, τέσσαρα ἔτη φοιτῶν εἰς Ἀθήνας;

* * *

Πόσον δίκαιον εἶχεν ὁ ἐρημίτης ἐκεῖνος! Καὶ πόσον ἦτο ἀληθινός, ὅταν ἔλεγεν, ὅτι εἴμεθα νεκροὶ εἰς τὴν ψυχήν! Μήπως πρέπει νὰ ἐπανέλθωμεν εἰς τὴν Ἔρημον διὰ νὰ ἀναζήσωμεν; Μήπως ἡ γνῶσις τοῦ Θεοῦ ζητεῖ τοὺς πράους καὶ ταπεινοὺς καὶ ἡσυχίους διὰ νὰ ἀναπαυθῇ; Μήπως δὲν δύναται νὰ κλίνῃ τὴν κεφαλήν της εἰς τοὺς κεκορεσμένους μὲ τὰ δυτικὰ κεράτια σοφούς μας, ποὺ καὶ αὐτοὶ «λιμῷ ἀπόλλυνται» καὶ ἡμᾶς στεροῦσι τὸν «ἄρτον τὸν ἐπιούσιον»; Μήπως δὲν ἔφθασεν ὁ «παρεληλυθὼς χρόνος τῆς ἀγνοίας», ὥστε νὰ ἐπιστρέψωμεν εἰς τὴν πηγὴν τῆς θεολογίας, τὸν Χριστόν, νὰ παύσωμεν νὰ εἴμεθα ἐξ ἀνθρώπων θεολόγοι, «ἀλλ’ ἐκ Θεοῦ, διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ», νὰ γίνωμεν θεολόγοι Χριστοῦ;

 

ΑΘΩΝΙΚΑ ΑΝΘΗ – ΑΡΘΡΑ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗΜΑΤΑ

Επί τη χιλιετηρίδι του Αγίου Όρους

ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟΙΚΟΣ “ΑΣΤΗΡ – ΑΛ. & Ε. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ – ΑΘΗΝΑΙ 1962

ΨΗΦΙΟΠΟΙΗΣΗ: Ι.Ν.ΑΓΙΩΝ ΤΑΞΙΑΡΧΩΝ ΙΣΤΙΑΙΑΣ