«μὴ πεποίθατε ἐπ᾿ ἄρχοντας, ἐπὶ υἱοὺς ἀνθρώπων, οἷς οὐκ ἔστι σωτηρία» (Ψαλμ. 145, 3). (:Μὴ στηρίζετε τὴν πεποίθησιν καὶ ἐλπίδα σας εἰς κοσμικοὺς ἄρχοντας, εἰς υἱοὺς καὶ ἀπογόνους τῶν ἐφημέρων καὶ ἀδυνάτων ἀνθρώπων, οἱ ὁποῖοι δὲν ἔχουν τὴν δύναμιν νὰ σᾶς σώσουν).
Εὐλογημένος εἶναι ὁ λαός, ὅταν ὁ ἄρχοντάς του στηρίζεται στὴν δύναμη τοῦ Θεοῦ. Πολλοὺς τέτοιους ἄρχοντες ἀνέδειξε ἡ ἱστορία, οἱ ὁποῖοι εἶχαν τὴν ἐλπίδα στὸν Θεό.
«Πῶς ὁ Παῦλος λέγει, ὅτι “δέν ὑπάρχει ἄλλη ἐξουσία, παρά μόνο αὐτή πού προέρχεται ἀπό τό Θεό” (Ρωμ. 13, 1.); Γιατί Αὐτός ἔδωσε αὐτήν γιά τό δικό μας καλό. Γιατί εἰσήγαγε μέν αὐτῆς τήν ἀνάγκη ἡ ἁμαρτία, ὁ Θεός ὅμως τή χρησιμοποίησε γιά τό συμφέρον μας.
Ὁ μέν καθορισμός τῶν ἐξουσιῶν ὑπῆρξε τοῦ Θεοῦ ἔργο, τό νά καταλαμβάνουν ὅμως αὐτές κακοί ἄνθρωποι καί νά μή ἀσκοῦν αὐτές ὅπως πρέπει, εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς κακίας τῶν ἀνθρώπων».
- Ὁ Ὅσιος Γέροντας Φιλόθεος Ζερβάκος ἀναφέρει γιὰ τὴν ἀσκητικὴ ζωὴ τοῦ Ἁγ. Θεοδοσίου τοῦ Μεγάλου (7 Ἰανουαρίου):
«Ἀναφέρεται εἰς τὸ Πατερικόν, ὅτι εἰς τὰ ἐνδότερα μέρη τῆς ἐρήμου ἀσκητὴς ἐνάρετος καὶ ἅγιος, ὁ ὁποῖος εἶχον ἔτη τεσσαράκοντα εἰς τήν ἡσυχίαν, ὅπου δέν εἶδεν ἄνθρωπον οὔτε ἐδοκίμασεν ἄλλην τροφήν παρά ὕδωρ καί χόρτα, ἐδέετο τοῦ Θεοῦ νά τοῦ φανερώσῃ τίνος εἶναι ὅμοιος εἰς τήν βασιλείαν του καί ἐλθών ̓́Ἄγγελος Κυρίου εἶπεν αὐτῷ· «ὁμοίαν δόξαν καί ἀπόλαυσιν ἔχεις νά λάβης μέ τόν βασιλέα Θεοδόσιον». Ὁ δέ ὅσιος ἀκούσας ταῦτα ἔκλαιε πικρῶς καί ἐπαραπονεῖτο, λέγων πρός Κύριον· «Οὐαί μοι τῷ ἀθλίῳ! τεσσαράκοντα ἔτη ἔχω, ὅπου δέν εἶδα ἀνθρώπου πρόσωπον, ἄρτον δέν ἐγεύθην, ὑπομένω τόν καύσωνα τῆς ἡμέρας, τήν ψυχρότητα τῆς νυκτός καί ἄλλας στενοχωρίας, καί πάλιν ἔχω νὰ συναριθμηθῶ μέ κοσμικόν ἄνθρωπον, καί μάλιστα βασιλέα, ὅπου ἔχει τόσην δόξαν καὶ καλοπάθειαν; Παρακαλῶ Σε Θεέ μου μή μέ βδελυχθῆς οὔτε καταφρονήσης τοὺς κόπους μου, ἀλλά δεῖξον μοι μετά τίνος ἔχω τό μέρος μου». Ταῦτα μετά δακρύων πολλάκις εὐχόμενος, εἶδε πάλιν ἄγγελον Κυρίου, λέγοντα αὐτῷ· «εἶπον σοι γέρον ὅτι μετά τοῦ Θεοδοσίου τοῦ βασιλέως». Ὁ δέ Ὅσιος θαυμάσας εἰς τοῦτο ἐπῆγεν εὐθύς εἰς τό Βυζάντιον καί ὅταν ἔφθασεν εἰς τό παλάτιον, ἐπροσηκώθη ὁ βασιλεύς καί τόν ὑπεδέχθη μετά πάσης χαρᾶς καί κατά τό πρέπον ἐτίμησε, διότι ἦτο κατά πολύ εὐλαβής, ἐλεήμων καί φιλομόναχος. Ἀφοῦ ἐχαιρέτησεν ὁ εἷς τόν ἄλλον παρεκάλει τόν βασιλέα ὁ Ὅσιος νά τοῦ φανερώσῃ, διά τήν δόξαν τοῦ Κυρίου, τάς πράξεις του. Ὁ δέ ταπεινόφρων καί μέτριος ἐξευτελίζων ἑαυτόν δέν ἤθελεν νά εἰπῇ τήν ἀλήθειαν. Τότε ὁ Ὅσιος τοῦ ὡμολόγησε τήν ἀποκάλυψιν τοῦ ̓Αγγέλου ὡς ἄνωθεν. Ὅθεν ὁ βασιλεύς διά νά παρηγορήσῃ τόν Ὅσιον εἶπεν αὐτῷ· «ἄκουσον δοῦλε τοῦ Θεοῦ καί ὁρκίζω σε εἰς τόν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν νά μή φανερώσῃς τινός ἄλλου ζῶντος μου ὅσα ἀκούσῃς ἀπό τό στόμα μου. Τριάκοντα τρία ἔτη εἶναι ὅπου ἔγινα βασιλεύς καί μόνον τούς τρεῖς ἐδοκίμασα τήν ἡδονήν τῆς σαρκός. Ἔπειτα ἀφοῦ ἀπεκτήσαμεν κληρονομίαν διά τό Βασίλειον διάγωμεν ὡς ἀδελφοί μέ τήν συμβίαν μου· φοροῦμεν ἔξωθεν μέν βασιλικά φορέματα, ἔσωθεν δέ ἱμάτια τρίχινα, καί νηστεύομεν τρεῖς ἡμέρας τῆς ἑβδομάδος, Δευτέρα, Τετάρτη καὶ Παρασκευήν ὅπου δέν τρώγομεν τίποτε. Δέν ἐνθυμοῦμαι ποτέ νά ἔφαγα ξένον κόπον, ἀλλά μόνον ἀπό τό ἐργόχειρόν μου τῆς καλλιγραφίας πορεύομαι. Εἰς λουτρόν δέν ἐπῆγα ποτέ μου. Τήν νύκτα γυρίζω κρυφίως καί διαμοιράζω ἐλεημοσύνην εἰς τούς ξένους καί πτωχούς· τούς ἀσθενεῖς καί λελωβημένους ὑπηρετῶ μέ τάς χεῖρας μου καί ἀπολούω καί καθαρίζω καί τούς κάμνω κάθε ἄλλην ὑπηρεσίαν ὅπου χρειάζονται. Ὅταν γίνεται ἱπποδρόμιον καί τρέχουν οἱ στρατιῶται κάθημαι καί ἐγώ μόνον διά τόν τύπον ὡς βασιλεύς, κατά τήν συνήθειαν, ἀλλά ποσῶς δὲν προσέχω, οὔτε ἔχω τόν νοῦν μου εἰς τούς ἐπαίνους καί εὐφημίας ὅπου μοῦ κάμνουν, ἀλλά μόνον εἰς τήν γῆν βλέπων περίλυπος καὶ συλλογιζόμενος τήν ἀπαραίτητον ὥραν τοῦ θανάτου, τήν φοβεράν ἡμέραν τῆς κρίσεως καί τάς πικράς τιμωρίας τῆς ἀτελευτήτου κολάσεως, διά τάς ὁποίας κλαίω πολλάκις, δεόμενος τοῦ Θεοῦ νά μέ λυτρώσῃ τοῦ αἰωνίου ἐκείνου πυρός, διά τήν εὐσπλαγχνίαν αὐτοῦ καί χρηστότητα, καί διά τήν αἰτίαν ταύτην δέν ἐγέλασα ποτέ μέ τήν θείαν βοήθειαν».
Αὐτά καί ἕτερα πλεῖστα ἀκούων ὁ ὅσιος ἀπό τόν ἀοίδιμον καί χριστομίμητον βασιλέα, ἔκλαιεν ἀπό τήν χαράν του, εὐχαριστῶν μεγάλως τόν Κύριον, πώς τοῦ εἶχεν ἑτοιμασμένην ὁμοίαν δόξαν μέ τοιοῦτον ἄνδρα θαυμάσιον».
Μάλιστα ἐπὶ βασιλείας του ἔγινε ἡ δεύτερη Ἁγία Οἰκουμενικὴ Σύνοδος (381) ὅπου συμπληρώθηκαν τὰ ἄρθρα τοῦ Συμβόλου τῆς Πίστεως καὶ πολέμησε πολὺ τοὺς αἱρετικούς. Ἔγραψε μὲ τὰ ἴδια του τὰ χέρια τὸ Εὐαγγέλιο καὶ κάθε μέρα τὸ διάβαζε. Βοηθός του καὶ στήριγμά του ἦταν ἡ σύζυγός του Ἁγία Πλακίλλη, ἡ ὁποία τὸν συμβούλευε πάντοτε νὰ ἐνθυμῆται καὶ νὰ εἶναι εὐγνώμων πρὸς τὸν εὐεργέτη Θεό.
Κατηγορεῖται διὰ ἄδικους φόνους στὴ Θεσσαλονίκη, ἀλλὰ διὰ τὸ σφάλμα του, ὁ Ἅγιος Ἀμβρόσιος Ἐπίσκοπος Μεδιολάνων δὲν τοῦ ἐπέτρεψε νὰ εἰσέλθη στὸν ναό, τοῦ ἔβαλε κανόνα, τὸν ὁποῖο δέχθηκε καὶ μετανόησε πικρά.
Ἡ μετάνοιά του καὶ ἡ ταπείνωση τὸν ἀνέδειξαν Ἅγιο.
