Γράφει ὁ κ. Theophylactere, Συντάκτης τῆς ἱστοσελίδος «Un blog orthodoxe»
Ὁ Κωνσταντῖνος, τέως Βασιλιὰς τῶν Ἑλλήνων, πέθανε πρὶν ἕνα χρόνο περίπου, στὶς 10 τοῦ Γενάρη τοῦ 2023. Στὸ Λονδίνο, στὶς 27 τοῦ Φλεβάρη τοῦ παρόντος ἔτος διοργανώθηκε μνημόσυνο στὴν μνήμη του. Πολλοὶ ἀπὸ τοὺς συγγενεῖς του παρευρέθηκαν, ὅπως ἡ χήρα σύζυγός του, τὰ παιδιά του, οἱ ἀδελφές του, ἡ ἐπίτιμη Βασίλισσα τῆς Ἱσπανίας Σοφία, ἡ πριγκίπισσα Εἰρήνη καὶ μέλη διαφόρων βασιλικῶν οἰκογενειῶν. Κανεὶς θὰ εὐελπιστοῦσε γιὰ τὴν διοργάνωση μίας Ὀρθόδοξης Παννυχίδας, πιθανῶς μὲ ὁμιλίες μετὰ τὴν ἀκολουθία, διότι, τουλάχιστον ἐπίσημα, ὁ τέως Βασιλιὰς ἦταν Ὀρθόδοξος.
Ὅμως, ἡ τελετὴ δὲν ἦταν ἡ ἀναμενόμενη. Ὀνομάστηκε «Εὐχαριστήρια ἀκολουθία γιὰ τὴν ζωὴ τῆς Μεγαλειότητας τοῦ Βασιλιᾶ Κωνσταντίνου τῶν Ἑλλήνων». Παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι δὲν εἴμαστε οἰκεῖοι τῶν Ἀγγλικανῶν ἀκολουθιῶν, καὶ ἂν καὶ δὲν μποροῦμε νὰ βροῦμε καμία ἀκολουθία μὲ τέτοια ὀνομασία στὸν κοινὸ Εὐχολόγιο τῶν Ἀγγλικανῶν, μία γρήγορη ἀναζήτηση στὸ Ἴντερνετ μὲ τούτη τὴν ὀνομασία μᾶς πληροφορεῖ ὅτι τέτοιου εἴδους ἀκολουθίες γιὰ τοὺς κεκοιμημένους εἶναι συνηθισμένες στὴν Ἀγγλικανὴ «ἐκκλησία». Ἀπὸ ὅ,τι φαίνεται, τὸ τυπικό της εἶναι ἀρκετὰ εὐέλικτο: μπορεῖ νὰ ἐμπεριέχει περικοπὲς τῶν Ἁγίων Γραφῶν, ποιήματα, θρησκευτικοὺς ὕμνους καὶ μπορεῖ νὰ ἔχει καὶ ὁμιλίες. Ἐκεῖνο ποὺ εἶναι πέραν πάσης ἀμφιβολίας, εἶναι ὅτι πρόκειται γιὰ μία θρησκευτικὴ τελετή.
Πῶς πραγματοποιήθηκε; Τελέστηκε σὲ Ἀγγλικανικὸ ναό, στὸ παρεκκλήσι τοῦ Ἁγίου Γεωργίου στὸ παλάτι τοῦ Windsor. Προΐστατο τῆς ἀκολουθίας ὁ ἀγγλικάνος ἐφημέριος του παλατιοῦ τοῦ Windsor, σεβασμιώτατος Dr Christopher Cocksworth, καὶ ἡ χορωδία ἦταν ἡ ἀγγλικανικὴ χορωδία τοῦ παρεκκλησίου τοῦ παλατιοῦ.
Τὸ πρόγραμμα τῆς ἀκολουθίας ὡς τὸ ἐξήγγειλε ὁ βασιλικὸς οἶκος ἦταν τὸ ἑξῆς:
– Ἐκκλησιαστικὸ Ὄργανο, πρὶν τὴν ἔναρξη τῆς ἀκολουθίας
– Εἰσαγωγή: ποίημα τοῦ Μιχάηλ Λερμόντοβ εἰς τὴν Ὑπεραγία Θεοτόκο, μέλος τοῦ Sir John Tavener
– Ἔναρξη ἀπὸ τὸν σεβασμιώτατο Dr Christopher Cocksworth, ἐφημέριο τοῦ παλατιοῦ τοῦ Windsor
– Ὕμνος ἀπὸ τὸν Words John Whittier (1807–92)
– Πρώτη ἀνάγνωση, περικοπὴ ἀπὸ τὴν «Ἰθάκη» τοῦ Κ. Π. Καβάφη, ἀναγνώσθηκε από τίς Βασιλικὲς Ὑψηλότητές τους Πριγκίπισσα Θεοδώρα, Πρίγκιπας Νικόλαος, Πριγκίπισσα Ἀλεξία καὶ Πρίγκιπας Φίλιππος.
– Ave Maria τοῦ Schubert
– Δεύτερη ἀνάγνωση, Ἀποκάλυψη 21,1–7 ποὺ θὰ ἔπρεπε νὰ τὸ ἀναγνώσει ἡ Βασιλικὴ Ὑψηλότητα τοῦ ὁ Πρίγκιπας τῆς Οὐαλίας (ὁ ὁποῖος δὲν μπόρεσε νὰ παραστεῖ στὴν ἀκολουθία).
– Ἕτερος ὕμνος ἀπὸ τὸν John Ellerton (1826–93).
– Λόγος ἀπὸ τὸν Ἀξιότιμο Λόρδο Soames of Fletching.
– Ὕμνος «Amazing Grace».
– Κοντάκιον τῶν κεκοιμημένων.
– Εὐχές: οἱ πρῶτες δύο ἀπὸ τὸν Ἐφημέριο τοῦ Παλατιοῦ τοῦ Windsor, ἡ τρίτη ἀπὸ τὸν Σεβασμιώτατο Ἀρχιεπίσκοπο Νικήτα Θυατείρων καὶ Μεγάλης Βρετανίας, καὶ ἡ τελευταία καὶ ἀπὸ τοὺς δύο μαζί.
– Πάτερ Ἡμῶν
– Μουσικὴ
– Ὕμνος “I vow to thee, my country, all earthly things above…” ἀπὸ τὸν Cecil Spring-Rice (1859–1918).
– Εὐλογία
– Ἐθνικὸς ὕμνος: “God save the King”.
– Ἐκκλησιαστικὸ Ὄργανο (τέλος τῆς τελετῆς).
Ὅπως τὸ βλέπουμε, ἦταν μία Ἀγγλικανικὴ τελετή, σὲ ἕνα ἀγγλικανικὸ ναό, ἀπὸ ἕνα ἀγγλικανὸ κληρικό, μὲ μία συμμετοχὴ ἑνὸς Ὀρθοδόξου ἐπισκόπου, καὶ τὴν εἰσαγωγὴ κάποιων ὀρθοδόξων στοιχείων. Ποιὸς ὁ λόγος; Ἦταν θέληση τοῦ τέως Βασιλιᾶ ἢ τῆς οἰκογένειάς του; Ὅποια καὶ νὰ εἶναι ἡ ἀπάντηση, ἀποδεικνύει ἀκόμα μία φορὰ τὴν ἀπώλεια τῆς ὀρθόδοξης συνείδησης ἀνάμεσα στὴν Ὀρθοδοξία παγκοσμίως, τόσο ἀπὸ τὸν κλῆρο (ἐδῶ τὸν Ἕλληνα Ἀρχιεπίσκοπο) ὅσο καὶ ἀπὸ τὸ ποίμνιο (ἐδῶ τὴν Βασιλικὴ οἰκογένεια). Εἶναι ἄλλο ἕνα γεγονός ποὺ δείχνει ὅτι ἡ Ὀρθοδοξία παγκοσμίως τείνει νὰ συνενωθεῖ μὲ ἄλλες χριστιανικὲς αἱρέσεις.
Ὅλοι αὐτοὶ ποὺ παρακολουθοῦν ἔστω λίγο τὴν ζωὴ τῶν «Ὀρθοδόξων» βασιλικῶν οἰκογενειῶν, θὰ ἔχουν παρακολουθήσει ὅτι οἱ πλεῖστες δὲν στάθηκαν ἀκέραια στὴν ὀρθόδοξη πίστη τους ὅλες αὐτὲς τὶς τελευταῖες δεκαετίες. Αὐτὰ διαφαίνονται ἀπὸ τὰ ἀκόλουθα:
– τὸ νὰ εἶσαι ἀνάδοχος ἑτεροδόξων παιδιῶν (ὁ Βασιλιὰς Κωνσταντῖνος π.χ. ἦταν ἀνάδοχος τοῦ Πρίγκιπα William)
– τὸ νὰ ἐπιλέξεις ἑτερόδοξο ἀνάδοχο
– ἀλλαγὴ δόγματος, γιὰ νὰ συνάψεις γάμο (π.χ. ἡ Βασίλισσα Σοφία τῆς Ἱσπανίας ἀπὸ Ὀρθόδοξη ἀσπάστηκε τὸν Ρωμαιοκαθολισμό, γιὰ νὰ παντρευτεῖ τὸν διάδοχο τοῦ θρόνου Juan Carlos, ὁ τέως πρίγκιπας Φίλιππος τοῦ Edinburgh ἐπίσης ἐγκατέλειψε τὴν Ὀρθοδοξία, γιὰ νὰ ἀσπαστεῖ τὸν ἀγγλικανισμὸ μὲ σκοπὸ νὰ νυμφευθεῖ τὴν μέλλουσα Βασίλισσα τῆς Ἀγγλίας Elizabeth II)
– τὸ νὰ δέχεσαι μεικτοὺς γάμους.
Ὅπως καὶ νὰ ἔχει, φαίνεται ὅτι εἶναι ἡ πρώτη φορὰ ποὺ γίνεται μὴ ὀρθόδοξη ἀκολουθία γιὰ ἕνα Ὀρθόδοξο κεκοιμημένο, ἀντὶ γιὰ μία κανονικὴ Ὀρθόδοξη ἀκολουθία. Ἂς εὐελπιστοῦμε ὅτι ὅσοι στέκονται ἀκέραιοι στὴν ὀρθόδοξη πίστη τους καὶ τυγχάνουν νὰ εἶναι ὑποστηρικτὲς τῆς Βασιλικῆς οἰκογένειας στὴν Ἑλλάδα θὰ ἀξιολογήσουν σωστὰ αὐτὰ τὰ γεγονότα.