Λόγος εἰς τήν Κοίμησιν τῆς Θεοτόκου
Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς
[Ἀναλόγιον: Παλαιά στὴν Ἑλλάδα, δὲν ὑπῆρχαν Ἐπιτάφιοι ὕμνοι - Ἐγκώμια (πέραν τῶν πλουσίων Τροπαρίων τῶν Ἀκολουθιῶν), οὔτε μοντερνιστικοὶ Ἐπιτάφιοι τῆς Παναγίας, ἀλλὰ ὑπῆρχαν Λιτανείες τῶν Εἰκόνων τῆς Παναγίας
(στὶς Κυκλάδες παρεισήχθη τὸ φαινόμενο τῶν ἐπιταφίων ἀπὸ τὸν 19ον αἰ.,
ὅμως καὶ ἐμεῖς ὡς νέοι δὲν γνωρίσαμε τέτοιους μοντερνισμούς στὶς ἐνορίες
μας). Ἔπαιρναν οἱ πιστοί τὴν Εἰκόνα τῆς Παναγίας ἀπὸ τὸ χωριὸ καὶ μὲ
λιτανεία τὴν πηγαίνανε στὸ μοναστήρι ποὺ μπορεῖ νὰ ἀπεῖχε καὶ μία ὥρα μὲ
τὰ πόδια. Στήν λιτανεία ἀκουγόταν μόνον τό Κύριε ἐλέησον ἀντιφωνικῶς,
καί οἱ δεήσεις ὅταν ἔκανε στάσεις ἡ Λιτανεία. Ὅταν ἡ εἰκόνα ἔφθανε στὸ
μοναστήρι ξεκινοῦσε μετὰ ἀπὸ λίγο ὁ Ἑσπερινὸς τῆς Κοιμήσεως τῆς
Θεοτόκου. Τὴν ἑπομένη μετὰ τὸν Ὄρθρο καὶ τὴν Θεία Λειτουργία, πάλι μὲ
Λιτανεία ἐπέστρεφαν οἱ πιστοὶ τὴν Εἰκόνα τῆς Παναγίας στὴν ἐνορία τους.
Ὑπεραγία Θεοτόκε σῶσον ἡμᾶς.]
Ἄν «ὁ θάνατος τῶν ὁσίων εἶναι τίμιος καί ἡ μνήμη δικαίου συνοδεύεται
ἀπό ἐγκώμια», πόσο μᾶλλον τή μνήμη τῆς ἁγίας τῶν ἁγίων, διά τῆς ὁποίας
ἐπέρχεται ὅλη ἡ ἁγιότης στούς ἁγίους, δηλαδή τή μνήμη τῆς ἀειπάρθενης
καί Θεομήτορος, πρέπει νά τήν ἐπιτελοῦμε μέ τίς μεγαλύτερες εὐφημίες.
Αὐτό πράττουμε ἑορτάζοντας τήν ἐπέτειο τῆς ἁγίας κοιμήσεως ἤ μεταστάσεώς
της, πού ἄν καί μέ αὐτή εἶναι λίγο κατώτερη ἀπό τούς ἀγγέλους, ὅμως
ξεπέρασε σέ ἀσύγκριτο βαθμό καί τούς ἀγγέλους καί τούς ἀρχαγγέλους καί
ὅλες τίς ὑπερκόσμιες δυνάμεις διά τῆς ἐγγύτητός της πρός τόν Θεό καί διά
τῶν ἀπό παλαιά γραμμένων καί πραγματοποιημένων σ’ αὐτή θαυμασίων.