«Χριστιανός άθεος» ή πιστεύοντας στον Θεό, αλλά ζώντας σαν Αυτός να μην υπάρχει

π. Χριστόφορος Χρόνης

Εφημερίος Ι. Ν. Αγίου Χριστοφόρου Αγρινίου, Επίκουρος Καθηγητής στο ΕΚΠΑ, Θεολογική Σχολή-Τμήμα Θεολογίας

 Η έκφραση «χριστιανός άθεος» αποτελεί εκ πρώτης όψεως οξύμωρο σχήμα, δεδομένου ότι συνδυάζει δύο φαινομενικά αντιφατικούς όρους. Ωστόσο, θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε ότι η συγκεκριμένη αντιφατική έκφραση περιγράφει μια πολύπλευρη πνευματική πραγματικότητα, που αναδεικνύει με αυξανόμενη ένταση, την απόσταση ανάμεσα στην ομολογία της πίστης και την πραγματική υπαρξιακή συμμετοχή στη ζωή του Θεού.[1]

Υπάρχει ένα αφελές επιχείρημα που ακούω δυστυχώς όλο και πιο συχνά από υποτίθεται ανθρώπους "διαβασμένους και μορφωμένους" που δεν πιστεύουν στον Θεό..

Γράφει ο Στυλιανός Καβάζης

ΑΦΟΥ ΠΕΘΑΙΝΟΥΝ ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΣΤΗΝ ΑΦΡΙΚΗ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΥΠΟΑΝΑΠΤΥΚΤΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΑΡΑ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΘΕΟΣ

Υπάρχει ένα αφελές επιχείρημα που ακούω δυστυχώς όλο και πιο συχνά από υποτίθεται ανθρώπους "διαβασμένους και μορφωμένους" που δεν πιστεύουν στον Θεό και ομολογώ ότι πάντοτε με προβληματίζει όχι βέβαια για το βάθος του, αλλά για την ευκολία με την οποία παρουσιάζεται ως ακαταμάχητη απόδειξη,

«Αν υπάρχει Θεός, γιατί πεθαίνουν παιδιά στην Αφρική; Γιατί υπάρχει πείνα, πόνος, αρρώστια και αδικία; Γιατί δεν επεμβαίνει;»

Και κάπου εκεί, σύμφωνα με τη δική τους λογική του παραλόγου μπαίνει τελεία.. Άρα Θεός δεν υπάρχει.

Από τους πονηρούς λογισμούς που πολεμούν τον άνθρωπο, τρεις είναι οι πιο σκληροί

Ο πόλεμος των λογισμών

Από τους πονηρούς λογισμούς που πολεμούν τον άνθρωπο, τρεις είναι οι πιο σκληροί: της απιστίας, της βλασφημίας και της πορνείας.

Για να κοπάσει αυτός ο πόλεμος, πρέπει πρώτα να γνωρίζεις πότε αμαρτάνεις και πότε όχι:

π. Γεώργιος Μεταλληνός: ''Ζούμε στην εποχή που οι Θεολογικές σχολές βγάζουν άθεους, οι Φιλοσοφικές σχολές αγράμματους και οι Νομικές σχολές άδικους..."

''Ζούμε στην εποχή που οι Θεολογικές σχολές βγάζουν άθεους, οι Φιλοσοφικές σχολές αγράμματους και οι Νομικές σχολές άδικους..."  ~ π. Γεώργιος Μεταλληνός † 19.12.2019

Γράφει ο Στυλιανός Καβάζης

Η παραπάνω φράση του μακαριστού π. Γεωργίου Μεταλληνού αποτελεί μια βαθιά κριτική της σύγχρονης παιδείας και, ευρύτερα, του πολιτισμού μας. Δεν αφορά απλώς την εκπαίδευση, αλλά την απομάκρυνση της γνώσης από το ήθος, της θεωρίας από το βίο και της επιστήμης από τη σοφία. Η παρατήρηση αποκτά μεγαλύτερη σημασία αν αναλογιστούμε πόσο έχουμε απομακρυνθεί από το Βυζαντινό μας παρελθόν, μια παράδοση όπου η παιδεία και η πίστη ήταν αλληλένδετες και μορφοποιούσαν τον άνθρωπο ολοκληρωμένα.

ΕΧΟΥΜΕ ΑΝΑΓΚΗ ΑΠΟ ΠΝΕΥΜΑ ΑΓΙΟ

• Ἀπομαγνητοφωνημένο ἀπόσπασμα ὁμιλίας
  τοῦ (†) ἐπίσκόπου Φλωρίνης Αὐγουστίνου Ν. Καντιωτου.
  Ἔγινε στὸν ἱ. ναὸ Ἁγ. Τριάδος Πτολεμαΐδος τὴν Δευτέρα 30-5-1977.

«Στὴ σημερινὴ ἐποχή, ἀδελφοί μου, ὑπάρχουν δύο ἀντιμαχόμενες παρατάξεις· ἡ μία λατρεύει τὴν ὕλη, ἡ ἄλλη –ἐμεῖς– λατρεύουμε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιο. Αὐτοὶ λένε, ἐκ τῆς ὕλης τὸ πνεῦμα· ἐμεῖς λέμε, ἐκ τοῦ Πνεύματος ἡ ὕλη. Τελικῶς θὰ νικήσῃ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιο.
Ἔχουμε ἀνάγκη ἀπὸ Πνεῦμα ἅγιο. Χωρὶς αὐ­τὸ ἡ ζωή μας ἐξασθενεῖ, καταπίπτει, μένει χω­ρὶς χάρι καὶ φῶς, χάνει τὸν προσανατολισμό της. Μακριὰ ἀπὸ τὸ πανάγιο Πνεῦμα οἱ ἄν­θρω­ποι γίνονται ὑλισταί, ἄνθρωποι τῆς ὀκᾶς. Σὲ ὅ­ποια παράταξι κι ἂν ἀνήκουν, κυριαρχεῖ τὸ σύν­θημα τῶν ἐπικουρεί­ων «φάγωμεν καὶ πίωμεν, αὔ­­ριον γὰρ ἀποθνῄ­σκομεν» (Ἠσ. 22,13 = Α´ Κορ. 15,32)· ἀνέσεις, καλοπέρασι, ἀπολαύσεις, ἀπιστία, ἀμέλεια. Τ᾽ ἀποτελέσματα δραματικά». ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

«Πώς γίνεται να είσαι Φυσικός/Χημικός/Βιολόγος και να πιστεύεις στον Θεό;;;»

 

Γράφει ο Στυλιανός Καβάζης

«Η θρησκευτική εμπειρία του κόσμου είναι η αιτία των πιο επίμονων και ευγενών επιστημονικών ερευνών». ~Αλβέρτος Αϊνστάιν~

Διάβασα σε μια σελίδα που υποτίθεται ότι είναι επιστημονική και απευθύνεται δίνοντας τροφή για σκέψη σε «σκεπτόμενους ανθρώπους» το παραπάνω ερώτημα, συνοδευόμενο από ένα κείμενο που θα ήταν πραγματικά αστείο, αν δεν αποτύπωνε μια τόσο θεμελιώδη σύγχυση.

Η λογική του είναι περίπου αυτή,

Ἐπιστήμονες καὶ Χριστιανισμὸς

Γράφει ὁ κ. Ἀνδρέας Κεφαλληνιάδης, Δάσκαλος

   Τί σημαίνει πιστὸς ἐπιστήμονας; Εἶναι ὁ ἄνθρωπος ποὺ συνδυάζει τὴ δύναμη τοῦ νοῦ μὲ τὸ βίωμα τῆς πίστης. Εἶναι ὁ ἐρευνητὴς ποὺ μέσα ἀπὸ τὴν παρατήρηση καὶ τὸ πείραμα, βλέπει τὸ μεγαλεῖο καὶ τὴ σοφία τοῦ Δημιουργοῦ. Εἶναι τὸ ἀνήσυχο πνεῦμα ποὺ βρίσκει εἰρήνη καὶ ἀνάπαυση μόνο κοντὰ στὸ Θεό. Ἂς ἀναφέρουμε μερικοὺς ἀπὸ αὐτούς:

ΟΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΙ ΣΤΟΥΣ ΕΣΧΑΤΟΥΣ ΚΑΙΡΟΥΣ (57)

 Aπο το βιβλίο του Μητροπολίτου Φλωρίνης π. Αυγουστίνου Καντιώτου
«ΟΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΙ ΣΤΟΥΣ ΕΣΧΑΤΟΥΣ ΚΑΙΡΟΥΣ», εκδοση Β΄, 2008, σελ. 113-114

Δεν θα σωθείτε

Ας κοινωνάτε, ας εξομολογείστε, δε θα σωθείτε εάν δεν ανοίγετε και το στόμα σας για το Χριστό. Ο χριστιανισμός έφθασε μέχρι σε εμάς δια της διαδόσεως του Ευαγγελίου, η οποία είναι ιερά υποχρέωσις παντός Χριστιανού. Και είναι ψευτοχριστιανός αυτός ο οποίος δεν ανοίγει το στόμα του να μιλήσει για το Χριστό.

Φωτίζει ο Θεός τους πιστούς

Φωτίζει ο Θεός και τον πιο αγράμματο άνθρωπο να αποστομώσει τον πιο αυθάδη επιστήμονα. Εγώ δεν θα ξεχάσω στο χωριό μου έναν παπά αγράμματο, που έβαλε στη θέση του έναν αυθάδη φοιτητή.

Μια προσωπική απάντηση στη μεγάλη αντιστροφή της εποχής μας

 

Γράφει ο Στυλιανός Καβάζης

«Δεν πιστεύω στον Θεό, είναι δημιούργημα του ανθρώπου» ~Βλαδίμηρος Κυριακίδης~

"Μια προσωπική απάντηση στη μεγάλη αντιστροφή της εποχής μας"

Παρακολούθησα ένα μικρό απόσπασμα της πρόσφατης συνέντευξης του Βλαδίμηρου Κυριακίδη στον Θανάση Λάλα, στο κατά τα άλλα αξιόλογο vidcast «Portraits», όπου μίλησε για τη σχέση του με τη θρησκεία και τον Θεό. Μια φράση του στάθηκε ιδιαίτερα μέσα μου:

«Δεν πιστεύω στον Θεό. Ο Θεός δεν είναι πίστη για μένα, είναι δημιούργημα του ανθρώπου».

Δεν στέκομαι στη φράση αυτή για να κρίνω έναν άνθρωπο αλλά γιατί έχω την εντύπωση ότι μέσα σε λίγες λέξεις συμπυκνώνεται ένα από τα μεγαλύτερα φιλοσοφικά ερωτήματα που συνοδεύουν την ανθρωπότητα εδώ και αιώνες.

«Άφρισαν» οι θεομπαίχτες με το εκκλησάκι του Αρχαγγέλου Μιχαήλ που γλίτωσε απ’ τη φωτιά! (Οπτικοακουστικό υλικό)

 

Ελευθέριος Ανδρώνης · 5 August 2026

Πόσο σατανική διαστροφή μπορεί να έχουν μερικοί άνθρωποι, όταν ενώ καίγεται ολόκληρη η Ελλάδα, σε εκείνους φταίει ένα μικρό ερημικό εκκλησάκι που δεν κάηκε!

Αφρούς βγάζουν στο διαδίκτυο με το εκπληκτικό φαινόμενο των εκκλησιών στην πατρίδα μας, που παραμένουν ανέπαφες από το καταστροφικό πέρασμα πυρκαγιών. Κόντρα σε κάθε λογική φυσικών νόμων, τέτοια θαυμαστά περιστατικά συμβαίνουν κυριολεκτικά κάθε καλοκαίρι. Μια φωτεινή ακτίνα θεϊκής παραμυθίας μέσα στο μαύρο καμίνι της ανθρώπινης ερείπωσης.

ΚΥΡΙΑΚΕΣ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ

 

Εάν ξεφυλλίσουμε προσεκτικά το ημερολόγιο της Εκκλησίας μας, θα παρατηρήσουμε ότι τρεις Κυριακές το χρόνο έχει «Κυριακή των αγίων πατέρων». 

Μια φορά μετά την εορτή της Αναλήψεως, όπου εορτάζουμε τους πατέρες της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου, που έγινε στην Νίκαια και καταδίκασε τον Άρειο, ο οποίος δίδασκε ότι ο Χριστός είναι κτίσμα και όχι Θεός. 

Δεύτερη φορά τον Ιούλιο, που γιορτάζουμε τους πατέρες της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου, που συνήλθε στην Χαλκηδόνα και η οποία εξέδωσε όρο δογματικό περί της υποστατικής ενώσεως (ένωση σ’ ένα πρόσωπο, σε μια υπόσταση) των δύο εν Χριστώ φύσεων «αχωρίστως, αδιαιρέτως, ατρέπτως και ασυγχύτως» και καταδίκασε τον Ευτυχή, ο οποίος δίδασκε ότι ο Χριστός είχε μόνο μία φύση, την θεία (αίρεση μονοφυσιτισμού). Η ανθρώπινη φύση, έλεγε ο Ευτυχής, απορροφήθηκε από την θεία και επομένως ο Χριστός υπήρξε μόνο Θεός και φαινομενικώς άνθρωπος. 

Ὁ ἀθεϊσμὸς κατὰ τὸν Ἅγιο Ἰωάννη τὸν Χρυσόστομο

 

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΚΥΘΗΡΩΝ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΥΘΗΡΩΝ

ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙ ΤΩΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΑΡΑΘΡΗΣΚΕΙΩΝ

Ὁ ἀθεϊσμὸς κατὰ τὸν Ἅγιο Ἰωάννη τὸν Χρυσόστομο 

Ἱεροδ. Ἱεροθέου Κρητικοῦ,

Ἱεροκήρυκος Ἱ. Μ. Κυθήρων & Ἀντικυθήρων 

Ἡ σύγχρονη πνευματικὴ πραγματικότητα εὑρίσκεται ἐνώπιον μιᾶς ἔντονης ἐπανεμφανίσεως καὶ συστηματικῆς ἀνασυγκροτήσεως τοῦ ἀθεϊστικοῦ φαινομένου, τὸ ὁποῖο δὲν ἐκλαμβάνεται πλέον ὡς μία ἁπλή ἰδιωτικὴ ἄρνηση τῆς θείας ὑπάρξεως, ἀλλ’ ὡς ἕνα δομημένο ἰδεολογικὸ καὶ φιλοσοφικὸ σύστημα. Ὁ ἀθεϊσμὸς ἐπιδιώκει νὰ θεμελιώσει τὴν ἀπόρριψη τοῦ θείου ἐπὶ τῆς ἀπολυτοποιήσεως τοῦ ὀρθοῦ λόγου καὶ τῆς ἐμπειρικῆς ἐπαληθευσιμότητος, ἐγκλωβίζοντας τὴν ἀλήθεια τῆς ὑπάρξεως ἐντὸς τῶν στενῶν ὁρίων τῆς ὑλικῆς πραγματικότητος. Ἔναντι τῆς προκλήσεως αὐτῆς, ἡ ὀρθόδοξη χριστιανικὴ θεώρηση, ἐκφραζομένη πλήρως στὴ διδασκαλία τοῦ ἁγ. Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, προβάλλει τὴν ὁριοθέτηση τῶν γνωστικῶν δυνάμεων τοῦ ἀνθρώπου καὶ ἀναδεικνύει τὸ ὀντολογικὸ χάσμα μεταξὺ κτιστοῦ καὶ ἀκτίστου.

Να λοιπόν ένα από τα αίτια που προωθείται με τέτοιο ζήλο, από τις ηγετικές ελίτ του ''ανεπτυγμένου'' κόσμου, η αθεϊα

 Χθες είδα, στα σχόλια που υπήρχαν κάτω από κάποια ανάρτηση, κάποια κυρία να λέει ''οι αστυνόμοι δεν είναι μόνο όργανα του νόμου είναι και πρόσωπα και θα λογοδοτήσουν στον Θεό''.

 Ευστοχότατη διευκρίνιση! Το ότι είσαι όργανο του νόμου δεν σου στερεί την αίσθηση ευθύνης στην επιλογή του δικαίου και αδίκου. Μάλιστα, η ευθύνη απέναντι στον Θεό πάντα προηγείται της όποιας άλλης ευθύνης. Έτσι είναι δημιουργημένος ο άνθρωπος. Με τρόπο που να φέρει την ευθύνη αυτή ως προτεραιότητα. Το να αρνείται να το πράττει σημαίνει ανταρσία εναντίον του δημιουργού του. Και ανταρσία εναντίον της ιδίας του φύσης ως ανθρώπου βέβαια. Πράγμα που δεν μπορεί παρά να έχει οδυνηρές, βραχυπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα, συνέπειες για τον ίδιο.

Κάποτε, ἕνας νομικός ὁ ὁποῖος συναντοῦσε τόν Γέροντα γιά πρώτη φορά, τόν ρωτοῦσε σχετικῶς μέ τή μετεμψύχωση.

   Κάποτε, ἕνας νομικός ὁ ὁποῖος συναντοῦσε τόν Γέροντα γιά πρώτη φορά, τόν ρωτοῦσε σχετικῶς μέ τή μετεμψύχωση. Ὁ Γέροντας τοῦ ἀπαντοῦσε. Μετά από αρκετή ὥρα καί ἐνῶ ὁ νομικός ἐπέμενε νά τόν ρωτᾶ γύρω ἀπό τό ἴδιο θέμα, ὁ Γέροντας τοῦ λέει:

- Καλά, δέν λυπᾶσαι τόν χρόνο σου, πού ἀσχολεῖσαι με αὐτά;

– Κακό είναι πάτερ;

- Βρέ παιδάκι μου, κακό δέν εἶναι μέ τήν ἔννοια ὅτι ἁμαρτάνεις, ἀλλά χάνεις τόν καιρό σου ἀδίκως.

– Μοῦ ἀρέσει να ψάχνω.

– Πόσων χρονῶν εἶσαι;

- Περίπου σαράντα.

- Παιδάκι μου, εἶσαι σαράντα ἐτῶν καί ἀκόμη ψάχνεις; Και πότε θα κατασταλάξεις; Καί ἀφοῦ κατασταλάξεις -ὅταν γίνει αὐτό θά ἔχεις τόν χρόνο να ζήσεις διά να ρυθμίσεις τη ζωή σου σύμφωνα με τις κατασταλαγμένες ἰδέες σου;

Μέ ρώτησαν πρίν μέ βαπτίσουν;...

❈ Εἶναι ἀνόητο αὐτό πού λένε μερικοί:
- Μέ ρώτησαν πρίν μέ βαπτίσουν;...
Σάν νά τοῦ στέρησαν κάτι, νά τοῦ στέρησαν τήν ἐλευθερία. Τό Βάπτισμα δέν στερεῖ καθόλου τήν ἐλευθερία, ἴσα - ἴσα εἶναι μιά κατάθεση πού κάνει ὁ Θεός στόν ἄνθρωπο καί ἄν θέλει ὁ ἄνθρωπος τήν ἀξιοποιεῖ ἤ ὄχι.
Εἶναι σάν νά λέει ὁ γιός στόν πατέρα:

«Πριν από τον θάνατο ο πωρωμένος άθεος άρχισε να ψιθυρίζει κάτι»

 

Αληθινή ιστορία

Μιχαήλ Κλιμόβσκι

Συνάντησα πρόσφατα έναν παλιό μου φίλο. Είχαμε να ειδωθούμε πολλά χρόνια. Ήταν έκπληξη για αυτόν, όταν άκουσε για τις πνευματικές μου αναζητήσεις, καθώς στο παρελθόν ήμουν μακριά από την πίστη. Ο ίδιος μεγάλωσε σε μια αρκετά θρησκευόμενη οικογένεια: η μητέρα του τον πήγαινε στην εκκλησία και του διάβαζε την Αγία Γραφή από πολύ μικρή ηλικία.

Αυτός μου διηγήθηκε την ακόλουθη ιστορία:

Υπήρξαν πολλοί που αψήφησαν το ''φίμωμα'' του Θεού στη Σοβιετική Ένωση.

 Ο Λένιν, απηυδισμένος από την πεισματική άρνηση του ρωσικού λαού να υιοθετήσει τον αθεϊσμό με τη θέληση του κατά φυσικό τρόπο μετά τη Ρωσική Επανάσταση, τον επέβαλε, υποστηρίζοντας -σε μία επιστολή του Μάρτη του 1922- ότι η «παρατεταμένη χρήση της βαναυσότητας» ήταν το αναγκαίο μέσο για την επίτευξη του επιθυμητού στόχου.

Σε έναν κόσμο χωρίς Θεό δεν μπορούν να υπάρξουν θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα.

Ο Άρθουρ Κλάρκ, ο γνωστός συγγραφέας έργων επιστημονικής φαντασίας, έχει πει ''μία από τις μεγαλύτερες τραγωδίες του συνόλου της ανθρώπινης ιστορίας είναι ότι την ηθική την έκλεψε η θρησκεία''. Αλλά δεν μας έχει πει από πότε έγινε αυτό και από ποιον την έκλεψε και την οικειοποιήθηκε.

Ο Κλαρκ συμπεραίνει πως η ηθική υπήρξε ανεξάρτητα από τον Θεό, σαν μια φυσική ιδιότητα ενός χωρίς Θεό σύμπαντος. Αλλά έτσι και το στοχαστεί κανείς προσεκτικά το συμπέρασμα αυτό καταρρέει. Σε έναν αποτελούμενο από μια τυχαία 'σούπα' ύλης κόσμο δεν μπορούν να υπάρχουν αντικειμενικοί ηθικοί κανόνες και δεδομένες ηθικές υποχρεώσεις. Η βαρυτική έλξη δεν γεννά ηθικούς νόμους και ο ηλεκτρομαγνητισμός δεν δημιουργεί συνείδηση (ηθική συνείδηση). Τα στοιχειώδη σωματίδια της ύλης δεν νοιάζονται για δικαιοσύνη, αξιοπρέπεια και ανθρώπινη αξία.

Να ξεπερνούμε τα εμπόδια της μετανοίας

 Πνευματική ζωή

25 Μαΐου 2026

Συμβουλευτικοί λόγοι

Επειδή στην περίοδο της χάριτος η μετάνοια έχει θαυμαστά αποτελέσματα, γι’ αυτό ακριβώς ο εχθρός της σωτηρίας διάβολος την πολεμεί, παρεμβάλλοντας σ’ αυτήν μεγάλα εμπόδια.

Μέσα στο κλίμα της γενικής αθεοφοβίας και απιστίας, σε πολύ λίγους γεννιέται η συναίσθησι της αμαρτωλότητος, ο νυγμός της συνειδήσεως, και ελάχιστοι νιώθουν την ανάγκη να εξιλεωθούν απέναντι του Θεού με τη θυσία του «συντετριμμένου πνεύματος» της μετάνοιας.

Ο στόχος των απανταχού επί γης διεστραμμένων στην ψυχή κύκλων είναι ο Χριστιανισμός.

Είναι σύνηθες στην χώρα μας, όταν η κοσμοθέαση και ηθική του Χριστιανισμού δέχεται επίθεση οι παρουσιαζόμενοι ως ζηλωτές Ορθόδοξοι της χώρας να χαρακτηρίζουν τους επιτιθέμενους ως ανθέλληνες. 

Προσοχή: Όχι ως εχθρούς του Χριστού αλλά ως ανθέλληνες.

 Και αυτό, ενώ οι επιτιθέμενοι είναι, πολύ συχνά, καθ’όλα Έλληνες (εκτός από αθεϊστές πολύ συχνά και αρχαιολάτρες φυλετιστές). Και αυτό διότι οι εν λόγω ορθόδοξοι είναι ορθόδοξοι επειδή βλέπουν την Ορθοδοξία ως προϊόν του Ελληνισμού και όχι επειδή έχουν κάποιο ζήλο χριστιανικότητας. Αν δεν την έβλεπαν έτσι πιθανόν να’ταν μέχρι και εχθροί του Χριστού και του Χριστιανισμού και οι ίδιοι. Είναι, απλά, φυλετιστές που κινούνται υπό τον μανδύα του Χριστιανού.