Ἡ διάχρυσος Ἁγία Σταύρωσις διεσώζετο στὸ Ἱερὸ Βῆμα τῆς Ἁγίας Σοφιᾶς ἀπὸ τὸν 6ο αἰώνα μέχρι τὴν Ἅλωση τῆς Πόλης ὑπὸ τῶν Λατίνων τὸ 1204.
Ὄπισθεν τῆς Ἁγίας Τραπέζης εὑρίσκετο ἡ Σταύρωσις καὶ πιὸ πίσω τὸ Σύνθρονο.
Συνεπῶς, ὅλες οἱ νεοφανεῖς κακοδοξίες γιὰ τὴν ἀπομάκρυνση τοῦ Ἐσταυρωμένου καταρρίπτονται πρὸς δόξα Θεοῦ!
Δρ. Νικόλαος Δημητρίου, Θεολόγος
Από τη Φλωρεντία και την Άλωση της Κωνσταντινούπολης έως τις σύγχρονες εκκλησιαστικές αντιπαραθέσεις στην Κύπρο
Η ιστορία της Εκκλησίας διδάσκει ότι οι μεγάλες κρίσεις των εθνών και των κοινωνιών δεν αρχίζουν πάντοτε από τα τείχη, τα όπλα ή την πολιτική. Συχνά αρχίζουν από την αλλοίωση του φρονήματος της πίστεως. Μέσα σε αυτό το πνεύμα πολλοί Ορθόδοξοι ερμήνευσαν την Άλωση της Κωνσταντινούπολης όχι απλώς ως στρατιωτική ήττα, αλλά ως αποτέλεσμα μιας προγενέστερης πνευματικής πτώσεως.
Μιλήστε στα παιδιά σας για την άλωση της Πόλης!
«Τή Βασιλεύουσα δέ χάσαμε, τήν Πόλη μας καί τόν μαρμαρωμένο Βασιλιᾶ μας»
Ἡμέρα μνήμης ἡ σημερινή ἡμέρα, «ἀποφράδα» τήν εἶπαν. Μιά μέρα πού κάθε Ἕλληνας ὠφείλει νά θυμᾶται, γιατί κρύβει τόσα πολλά μέσα της, ἡ θλιβερή γιά μᾶς, τούς πανέλληνες μέρα! Ἐξάλλου, ἄς μήν ξεχνοῦμε ὅτι αὐτό εἶναι τό χρυσό προνόμιό μας, ὅπως γράφει ὁ Ἠλίας Βενέζης, στήν «ΩΡΑ ΤΟΥ ΧΡΕΟΥΣ», «ν’ἀνήκουμε σ’ἕναν τόπο, πού ἡ μοίρα του εἶναι νά πληρώνει τήν κίνηση τῆς ἱστορίας τοῦ κόσμου μέ πόνο καί αἷμα. Ἀπό γενιά σέ γενιά, ἀπό χρόνους πανάρχαιους ἔρχονται οἱ μνῆμες τοῦ καιροῦ, τά παραμύθια καί τά δάκρυα. Οἱ μητέρες γιά ν’ἀποκοιμήσουν τά παιδιά τους δέν ἔχουν νά τούς λένε παραμύθια χαρᾶς, γιά πουλιά καί γιά δάση. Τούς λένε γιά ἀραπᾶδες καί γιά κουρσάρους, γιά σφαγές καί γιά πείνα. Τά τραγούδια μας ἔχουν τόν αὐστηρό ρυθμό τῆς πικρῆς μας μοίρας καί τά πουλιά καί τά δέντρα μιλοῦν στά τραγούδια μας, ὄχι γιά ν’ἀλαφρώσουν τήν καρδιά μας, μά γιά νά μᾶς θυμίσουν, εἴμαστε ἕνας λαός μνήμης. Αὐτό εἶναι ἡ πηγή τῆς λύπης καί τῆς περηφάνειας μας. Πηγή κι αὐτή τῆς ἄλλης μας δύναμης, τῆς ἀδάμαστης θέλησης πού μᾶς σπρώχνει νά μή γονατίσουμε, νά σημωκόμαστε πάντα ὄρθιοι, ὅσο βίαιοι κι ἄν εἶναι οἱ ἄνεμοι, ὅσο ἄγρια κι ἄν εἶναι ἡ θύελλα. Κάθε κομμάτι γῆς πού πατᾶμε, κάθε δέντρο, κάθε βουνό, κάθε πέτρα, κάθε κᾶβος -ὅλα ἔχουν νά ποῦν γιά μεγαλεῖο καί γιά δάκρυα. Περνοῦν ἀπό μητέρα σέ μητέρα, ἀπό πάππο πρός πάππο, φαντάσματα καί παραμύθια, περνοῦν στούς ἁπλούς ἀνθρώπους τῆς γῆς καί τῆς θάλασσάς μας- κι εἶναι αὐτό πού τούς δίνει τήν ἴσια ματιά, τή λίγο θλιμμένη, τή γεμάτη ἀξιοπρέπεια κι ἐγκαρτέρηση».
Διακόσια πενῆντα χρόνια πρὶν ἀπὸ τὴν Ἅλωση τῆς Πόλης, οἱ λεγόμενοι Σταυροφόροι –οἱ τότε δυτικὲς συμμαχικὲς δυνάμεις– ἀναδεικνύονται μὲ τὴν δράση τους, ὡς οἱ πλέον πολύτιμοι πρώιμοι σύμμαχοι τῶν Τούρκων. Διότι, μὲ τὴν παρότρυνση καὶ τὶς εὐλογίες τοῦ τότε πάπα καὶ μὲ τὸ πρόσχημα τῆς ἀπελευθέρωσης τῶν Ἁγίων Τόπων, καταλύουν τὴν Ρωμανία/Βυζαντινὴ αὐτοκρατορία, ἐγκαθιστοῦν Φράγκους ἡγεμόνες στὰ διάφορα τμήματά της, καταστρέφουν ὁλοσχερῶς τὴν Κωνσταντινούπολη, τὴν λεηλατοῦν καὶ φορτώνουν στὰ καράβια τους ὅλα της τὰ τιμαλφῆ.
Ὁ ἱστορικὸς Νικήτας Χωνιάτης, αὐτόπτης μάρτυρας τῆς λεηλασίας τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἀπὸ τοὺς σταυροφόρους τὸ 1204, γράφει:
Δάσκαλος Γ΄ Ἀρσακείου – Τοσιτσείου Δημοτικοῦ Σχολείου Ἑκάλης
Τὸ δίλημμα ἐπιλογῆς ἀνάμεσα σὲ ἀλλόθρησκους Τούρκους καὶ σὲ δυτικοὺς χριστιανοὺς δὲν ἦταν πραγματικό. Σὲ κάθε περίπτωση, ὁ ὑστεροβυζαντινὸς ἑλληνισμὸς ἦταν καταδικασμένος νὰ ὑποστεῖ τὴν τουρκικὴ ὑποδούλωση, ἀφοῦ τὸ ὀθωμανικὸ κράτος βρισκόταν τότε σὲ φάση ἀνόδου, ἐνῶ τὸ βυζαντινὸ κράτος βρισκόταν πλέον στὴ φάση τῆς παρακμῆς του. Ὅπως ἀποδείχθηκε ἀπὸ τοὺς αἰῶνες ποὺ ἀκολούθησαν, ἀκόμα καὶ οἱ λατινοκρατούμενες ἑλληνικὲς περιοχὲς σταδιακὰ ὑπέκυψαν στὴν τουρκικὴ ἐπεκτατικότητα. Ἀλλὰ καὶ μετὰ τὴν ἅλωση, ἡ Δύση ποτὲ δὲν ἐπιχείρησε μία ἐκστρατεία γιὰ ἀπελευθέρωση τῆς Κωνσταντινούπολης ἀπὸ τοὺς Τούρκους. Ἔτσι ἀποδείχθηκε ὅτι ἡ σωτηρία τῆς Πόλης ἀπὸ τοὺς Δυτικοὺς δὲν ἀποτελοῦσε πραγματικὴ ἐλπίδα. Ἡ Δύση, στὴν ὁποία οἱ Παλαιολόγοι αὐτοκράτορες εἶχαν ἐναποθέσει τὶς τελευταῖες ἐλπίδες τους, ἦταν ἀπρόθυμη νὰ βοηθήσει. Ἡ φιλενωτικὴ-φιλοδυτικὴ στάση τῶν Παλαιολόγων αὐτοκρατόρων ἦταν μάταιη καὶ καταστρεπτική. Ὁ αὐτοκράτορας Ἰωάννης Η΄ Παλαιολόγος ἀντὶ νὰ συνεργαστεῖ μὲ τοὺς ἄλλους ὀρθόδοξους χριστιανικοὺς λαοὺς τῶν Βαλκανίων, κατὰ τῶν Ὀθωμανῶν, στὴν καθοριστικὴ μάχη τῆς Βάρνας ( 1444 ), προτίμησε νὰ ἐκλιπαρεῖ τὴ βοήθεια τῶν Φράγκων καὶ τοῦ πάπα, μὲ ἀντάλλαγμα τὴν ὑποταγὴ τῆς Ὀρθοδοξίας στὴ Δύση. Ἐπιπλέον ἡ πολιτικὴ αὐτὴ ἔγινε αἰτία νὰ διχαστοῦν οἱ Βυζαντινοὶ σὲ ἑνωτικοὺς καὶ ἀνθενωτικούς, τὴ στιγμὴ ποὺ θὰ ἔπρεπε νὰ ἦταν ὅλοι ἑνωμένοι.
Γράφει ὁ κ. Ἀνδρέας Κεφαλληνιάδης,
Δάσκαλος Γ΄ Ἀρσακείου – Τοσιτσείου Δημοτικοῦ Σχολείου Ἑκάλης
Τὰ τελευταῖα χρόνια, κάποιοι ἐπιπόλαιοι ἰσχυρίζονται ὅτι γιὰ τὴν πτώση τῆς Κωνσταντινούπολης εὐθύνεται ὁ μοναχισμός, ἐπειδὴ ἐξασθένησε τὴ στρατιωτικὴ δύναμη τοῦ Βυζαντίου. Ὅσοι ὅμως τὰ λένε αὐτά, δὲν λαμβάνουν ὑπόψη ὅτι τοὺς τελευταίους αἰῶνες πρὶν ἀπὸ τὴν Ἅλωση, δὲν ὑπῆρχε ὁ θεσμὸς τῆς ὑποχρεωτικῆς στράτευσης, ἀλλὰ ἡ δυνατότητα ἐξαγορᾶς τῆς στρατιωτικῆς θητείας. Ἑπομένως δὲν ὑπῆρχε λόγος νὰ καταφύγει κάποιος σὲ μοναστήρι, ἂν ἤθελε νὰ ἀποφύγει τὴ στράτευση. Ἔτσι, τοὺς τελευταίους αἰῶνες πρὶν ἀπὸ τὴν Ἅλωση, ὁ στρατὸς τοῦ Βυζαντίου ἦταν πλέον μισθοφορικὸς κι ὄχι ἐθνικός. Ἀλλὰ ὁ ἀριθμὸς τῶν μισθοφόρων ἦταν μικρός, γιατί τὸ πάμπτωχο Βυζάντιο τῆς ἐποχῆς τῶν Παλαιολόγων, δὲ μποροῦσε φυσικά, παρὰ μικρὲς δυνάμεις μισθοφόρων νὰ συντηρήσει.
Εφημερίς Εστία Μάι 30, 2025
Πρίν ἀπό 1.695 χρόνια – Μέ τήν εὐκαιρία τῆς ἡμέρας, ἡ «Ἑστία» ἀναδεικνύει τήν αἴγλη τοῦ ἑλληνισμοῦ τῶν μέσων χρόνων, ἡ ὁποία καθαγιάσθηκε ἀπό τό αἷμα τῶν τελευταίων ὑπερασπιστῶν τῆς Βασιλευούσης πάντα καθ’ εἱμαρμένην (Ἡράκλειτος).
29 Μαϊου 1453: Σαν σήμερα έγινε η Άλωση της Κωνσταντινούπολης. Τα οθωμανικά στρατεύματα υπό τον σουλτάνο Μωάμεθ Β’ καταλαμβάνουν την Κωνσταντινούπολη μετά από πολιορκία 53 ημερών, δίνοντας τέλος στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Η πολιορκία διήρκεσε από τις 6 Απριλίου έως την Τρίτη, 29 Μαϊου 1453.
29 Μαΐου σήμερα και ο νους όλων ταξιδεύει πίσω στον χρόνο. Μια τέτοια μέρα το 1453 ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος έδινε με πίστη στον Χριστό, ατσάλινη θέληση και συγκινητική αυταπάρνηση τον ύστατο αγώνα εναντίον της βαρβαρότητας και του ζόφου που εκπροσωπούσαν οι ορδές του Μωάμεθ Β΄.
Οι Τούρκοι άλωσαν την Κωνσταντινούπολη και χρησιμοποίησαν την πόλη των πόλεων για να εδραιωθούν ιστορικά ακριβώς όπως οι λήσταρχοι χρησιμοποιούν τη λεία τους για να ανέβουν κοινωνικά.
(†) ἐπίσκοπος Αὐγουστῖνος
Τίποτε, ἀγαπητοί μου, δὲν εἶνε τυχαῖο στὸν κόσμο. Οὔτε μιὰ σταγόνα νεροῦ οὔτε ἕνα φύλλο ἀπὸ τὰ δέντρα δὲν πέφτει χωρὶς κάποια αἰτία. Κάθε πρᾶγμα ἢ γεγονὸς ἔχει τὴν αἰτία του.
Οἱ ἄνθρωποι ἐρευνοῦν γιὰ νὰ βροῦν τὰ βαθύτερα αἴτια. Ἀξιέπαινη ἡ ἔρευνα τῆς ἐπιστήμης. Ἀλλ᾿ ὄχι σπάνια ἡ ἔρευνα γιὰ νὰ βρεθῇ ἡ αἰτία ἀποτυγχάνει· ὁ νοῦς τῶν ἐπιστημόνων πλανᾶται, λοξοδρομεῖ, πέφτει σὲ λαβύρινθο ἀμφιβολιῶν καὶ βγάζει σφαλερὰ συμπεράσματα, ποὺ δὲν δίνουν τὴν εἰκόνα τῆς πραγματικῆς αἰτίας τῶν γεγονότων. Ἔτσι καὶ προκειμένου γιὰ τὴν αἰτία τῆς πτώσεως τοῦ Βυζαντίου.
Ρεσιτάλ ενδοτικότητας από την κυβέρνηση και το ΥΠΕΘΑ, έγγραφο του οποίου ζητά να μην γίνει «οποιαδήποτε εκδήλωση ή δραστηριότητα» σε μονάδες των Ενόπλων Δυνάμεων ,την 29η Μαΐου, ημέρα μνήμης της Άλωσης της Κωνσταντινούπολης.
Το παράδοξο είναι ότι στις ΕΔ δεν γίνονταν τέτοιες εκδηλώσεις, εκτός ίσως από κάποιες ομιλίες και αυτές με πρωτοβουλία του εκάστοτε διοικητή.
