Είμαστε τυφλοί, αναμφίβολα. Επειδή βλέπω τις αμαρτίες σας, αλλά όχι τις δικές μου. Και ποιες αμαρτίες θα μπορούσα να διορθώσω; Τις δικές μου, όχι τις δικές σας. Τότε γιατί κοιτάζω τις δικές σας αμαρτίες; Μόνο οι δικές μου αμαρτίες θα με σκοτώσουν, όχι οι δικές σας. Πόσο ανόητοι είμαστε.
Για να κοπάσει αυτός ο πόλεμος, πρέπει πρώτα να γνωρίζεις πότε αμαρτάνεις και πότε όχι:
12. ΛΟΓΙΣΜΟΙ ΚΑΤΑΚΡΙΣΕΩΣ
«Μη κρίνετε, ίνα μη κριθήτε»
(Ματθ. 7, 1)
Ο αντικείμενος, στον πόλεμό του εναντίον μας, επανέρχεται κάθε φορά με μεγαλύτερη σφοδρότητα. Με μεγαλύτερο μένος. Με πιο καυτά βέλη. Επιδιώκει να μας καταβάλει στη χριστιανική μας πορεία. Να μας νικήσει. Να μας καθυποτάξει. Να μας αποκλείσει από τη σωτηρία. Από τη βασιλεία του Χριστού μας. Να μας στερήσει τη χαρά και την ευφροσύνη του παραδείσου.
Έτσι, στον πεισματώδη αυτόν πόλεμο εναντίον μας, χρησιμοποιεί και τους λογισμούς της κατακρίσεως. Σφυροκοπεί και μ’ αυτά τα βέλη. Είναι κι αυτά μέσα στις μεθοδείες του, μέσα στη σατανική του τέχνη. Με όλη την πονηρία που τον διακρίνει, καιροφυλακτεί και, μόλις βρει κατάλληλη ευκαιρία, αδειάζει πάνω στην ψυχή τη φαρέτρα του. Και βρίσκει ευκαιρία.
Κατάκρινε τὸν ἑαυτό σου, καὶ θὰ φύγῃ ἀπὸ ἐσένα ἡ τάση νὰ κατακρίνῃς τοὺς ἄλλους.
Ἅγιος Βαρσανούφιος
Ἐπισκόπου Αὐγουστίνου Καντιώτη
(Ἀποσπάσματα ἀπό ὁμιλία, πού ἔγινε στήν Φλώρινα τήν 24.2.1985)
Ἡ κρίσις εἶνε προνόμιο τοῦ ἀνθρώπου. Μόνο αὐτός, μὲ τὸ μυαλὸ ποὺ τοῦ 'δωσε ὁ Θεός, κρίνει, κάνει διάκρισι, ξεχωρίζει. Ἐξετάζει, βγάζει συμπεράσματα καὶ ἀποφασίζει. Κοσκινίζει τὰ πράγματα καὶ διακρίνει μεταξὺ φωτὸς καὶ σκότους, ἀληθείας καὶ ψεύδους, δικαίου καὶ ἀδικίας, ἀγάπης καὶ μίσους, Χριστοῦ καὶ σατανᾶ. Προσὸν τοῦ ἀνθρώπου ἡ κρίσις. Δυστυχῶς ὅμως δὲν λειτουργεῖ πάντοτε ὀρθά. Ὅταν ἡ κρίσις γίνεται ἐμπαθής, τότε σφάλλει.
Ἐκεῖνος ποὺ δὲν ἀσχολεῖται μὲ τὰ δικά του προβλήματα, θὰ ἀσχοληθῇ ὁπωσδήποτε μὲ τὰ ξένα. Ὅπως, ἐπίσης, ἐκεῖνος ποὺ ἀσχολεῖται μὲ τὰ δικά του, δὲ θὰ κάνῃ κανένα λόγο καὶ δὲ θὰ ἀσχοληθῇ καθόλου μὲ τὰ ξένα.
Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος
«Μακάριος ο άνθρωπος εκείνος που φεύγει σαν από φωτιά
την κατάκριση, το κουτσομπολιό, την σκληροκαρδία
και ό,τι είναι εις βάρος τού αδελφού του
και σκέπτεται την δική του οικτρή κατάσταση
κι έχει την ευλογημένη αυτομεμψία»
(+ Αρχιμ. Μάρκος Μανώλης)
Ερώτηση: Με ποιον τρόπο θα μπορέσουμε να μην κρίνουμε αυτόν που αμαρτάνει φανερά;
Απάντηση: Αν θυμόμαστε τον Κύριο που έλεγε: «Μην κρίνετε, για να μην κριθείτε· μην καταδικάζετε, για να μην καταδικαστείτε» (Λουκ. 6:37) και τον απόστολο που συμβούλευε: «Όποιος νομίζει ότι στέκεται καλά στα πόδια του, ας προσέχει να μην πέσει» (Α’ Κορ. 10:12), και που επίσης έλεγε: «Εσύ που κρίνεις τον άλλο, καταδικάζεις τον ίδιο τον εαυτό σου» (Ρωμ. 2:1). Γιατί τα μυστικά του ανθρώπου κανείς δεν τα ξέρει, παρά μόνο το πνεύμα που κατοικεί μέσα του (Α’ Κορ. 2:11), σύμφωνα με τα λόγια του Σωτήρα μας.
Θυμάμαι την πρώτη μου επίσκεψη στον π. Παΐσιο. Νέος άνθρωπος τότε, με τη συνηθισμένη στους νέους ανθρώπους έπαρση και οξύτατη κριτική για τά κακώς κείμενα στο χώρο της Εκκλησίας.
Ο γέροντας με δέχτηκε με πολλή αγάπη και κουβεντιάσαμε για πολλά θέματα. Προς το τέλος σηκώθηκε, πήγε στο μηχάνημα για να μου φτιάξει ένα εικονάκι.
Σε μια στιγμή γύρισε και μου είπε:
 |
| Φωτογραφία: hrzone.com |
Η κατάκριση είναι μία από τις κυρίαρχες ασθένειες της σύγχρονης εποχής. Κατακρίνουμε με την ίδια ευκολία όπως και όταν αναπνέουμε. Το νιώθουμε τόσο φυσικό που έχει γίνει ένα με μας, μια από τις συνήθειες μας, σχεδόν η φύση μας. Ακόμα και στις περιπτώσεις που δεν κατακρίνουμε φωναχτά, σίγουρα θα το κάνουμε νοερά. Ωστόσο, σε αντίθεση με την πορνεία, την φιλαργυρία, την απληστία και άλλα ολοφάνερα, ταπεινά αμαρτήματα, η κατάκριση είναι τόσο περίτεχνα καλυμμένη, που οι πάσχοντες δεν συνειδητοποιούν καν την ασθένειά τους. Αν υπαινιχθούμε σε κάποιον που κατακρίνει ότι οικειοποιείται τα Θεία δικαιώματα, δεν αποκλείεται να μας απαντήσει ως εξής: «Δεν κατακρίνω, συλλογίζομαι», «Απλώς διαπιστώνω ένα γεγονός», «Εγώ φταίω που τα χέρια του δεν είναι στη θέση τους;» και άλλες εκδοχές αυτοδικαίωσης. Όμως, το να αναγνωρίσει κανείς ότι είναι άρρωστος είναι ήδη η αρχή της θεραπείας. Και, δόξα τω Θεώ, η συγκεκριμένη ασθένεια, με τη βοήθεια του Θεού, είναι θεραπεύσιμη.
 |
| Φωτογραφία: Franz Jachim / Flickr / CC BY 2.0 |
Κάποτε πήγα να ψωνίσω, πλησιάζω στο ταμείο και βλέπω μπροστά μου έναν γνωστό μου να κρατάει ένα μεγάλο καρότσι, γεμάτο τρόφιμα και αλκοολούχα ποτά σε μεγάλες ποσότητες. Απομάκρυνε το καρότσι από το διάδρομο, έβγαλε το καπέλο του και άρχισε με θεατρινίστικο τρόπο – όπως κάνει ο ζητιάνος για ελεημοσύνη – να ζητάει από τους πελάτες που ήταν κοντά στο ταμείο αυτοκόλλητα, με τα οποία, όπως κατάλαβα, μπορούσε κανείς να πάρει κάποια προϊόντα ως δώρο. Ορισμένοι γύριζαν με αποδοκιμασία το κεφάλι τους, άλλοι, αντίθετα, γελώντας του έδιναν τα αυτοκόλλητα που είχαν πάρει με την αγορά. Η ταμίας τον κοίταζε λοξά και κούναγε το κεφάλι, ενώ εγώ δυσαρεστημένος από αυτό που συνέβαινε αναρωτιόμουν με δυσαρέσκεια: «Καλά, είναι ενήλικας, και μάλιστα καθόλου φτωχός, τι ζητιανεύει! Προπάντων, κοίτα πόσο αλκοόλ έχει πάρει! Είναι μόλις μεσημέρι, και αυτός ετοιμάζεται κιόλας να πιει! Δεν ντρέπεται λίγο;!»
❈ Λέει ὁ Ἅγιος Θεοφάνης ὁ Ἔγκλειστος, ὅτι τήν Χάρη τοῦ Θεοῦ ἀπομακρύνουν κυρίως τέσσερις κακίες:
α) ἡ ὀργὴ
β) ἡ ἀδικία. Αὐτὸ τὸ τόνιζε καὶ ὁ Ἅγιος Παΐσιος. Ἄν ἀδικήσεις ἕνα ἄνθρωπο, μὴν περιμένεις μετὰ νὰ ἔχεις ἐμπειρία Θεοῦ, νὰ ἔχεις εὐλογία Θεοῦ
γ) ἡ κατάκριση ἀπομακρύνει τὴν Χάρη τοῦ Θεοῦ καί
δ) ἡ ὑπερηφάνεια.
