ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΔΙΟΝΥΣΙΑΤΗΣ

 «Πνευματική φαρέτρα τοῦ Ὀρθοδόξου Χριστιανοῦ»

Προηγούμενος ῾Ιερᾶς Μονῆς Διονυσίου Ἁγίου ῎Ορους

(+ 1908- 2001)

Ὁ πολυσέβαστος Προηγούμενος τῆς ῾Ιερᾶς Μονῆς Διονυσίου, ἀρχιμ. Χαράλαμπος, εἶναι ἕνας ἀπό τίς μεγαλύτερες ἀσκητικές φυσιογνωμίες τοῦ ῾Αγιορειτικοῦ Μοναχισμοῦ κατά τόν 20ον αἰῶνα. Πρίν ἐκθέσουμε τίς πολλές ἀρετές καί τά ἀσκητικά παλαίσματα τοῦ ἐναρέτου τούτου ἀνδρός, καλό εἶναι νά ἀρχίσουμε ἀπό τήν κατά σάρκα ζωή καί καταγωγή του.

Γεννήθηκε στήν Ρωσσία, ἀλλά σέ ἡλικία 10 ἐτῶν ἦλθε μέ τούς γονεῖς του, Λεωνίδα καί Δέσποινα καί τά τέσσαρα ἄλλα ἀδέλφια του στήν ῾Ελλάδα. Ἐγκατεστάθηκαν στό χωριό Ἀρκαδικός τοῦ Νομοῦ Δράμας, τό ὁποῖον ἀπέχει ἀπό τήν πόλι Δράμα μόλις 20 λεπτά.

῾Ο πατέρας του ἐργαζόταν ὡς ἔμπορος, καί γι᾿ αὐτό πολύ συχνά μετέβαινε στήν Ρωσσία. ῾Η σύζυγός του, ἡ ὁποία ἀργότερα ἔγινε Μοναχή μέ τό ὄνομα Μάρθα, ἔμενε στό σπίτι μέ τά παιδιά της. Στά χωράφια τους  καλλιεργοῦσαν τόν καπνό.

῾Ο Γέροντας κατά τό βάπτισμα, ἔλαβε τό ὄνομα Χαράλαμπος, τό ἐπώνυμο Γαλανόπουλος, καί αὐτό τό ὄνομα ἐκράτησε καί στήν μοναχική του ζωή. Παρακολούθησε τά πρῶτα γράμματα στό χωριό του, καί εἶχε μεγάλη ἐπίδοσι σ᾿ ὅλα τά μαθήματα. Πάντοτε ἀναδεικνυόταν ἀριστοῦχος ἀνάμεσα στούς ἄλλους συμμαθητές του. ῏Ηταν ἀπό τόν Θεό προικισμένος μέ ἰσχυρή σωματκή κρᾶσι καί ἀντοχή, γι᾿ αὐτό ἐδούλευε πολύ σκληρά στά χωράφια, χωρίς νά αἰσθάνεται καθόλου κούρασι. ῾Η μητέρα του ἦτο θεοφοβούμενη καί ὡδήγησε ὅλα τά παιδιά της στόν δρόμο τοῦ Θεοῦ. Παρότι ἦτο ὀλιγογράμματη, τούς εἶχε καθιερώσει νά κάνουν στό σπίτι ὅλες τίς καθημερινές Ἀκολουθίες τῆς Ἐκκλησίας μέ κομβοσχοίνι. Γιά τόν ῾Εσπερινό, τραβοῦσαν 15 κομβοσχοίνια, γιά τό Μικρό Ἀπόδειπνο 10 καί διά τό ῎Ορθρο 35.

Τήν περίοδο τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, κρατοῦσαν τό ἀλάδωτο φαγητό ὅλες τίς ἡμέρες, τρώγοντας μία φορά κάθε ἡμέρα, ἐνῶ τό Σάββατο καί τήν Κυριακή κατέλυαν τό λάδι καί ἔτρωγον δύο φορές. ῞Ολοι μέσα στήν οἰκογένειά τους, μέ ἀρχηγό στόν ἀγῶνα τήν μητέρα τους, ζοῦσαν σάν ἀσκητές. ῎Ετσι, μέχρι τά 30 χρόνια του ὁ νεαρός τότε Χαράλαμπος, δέν εἶχε καμμία ἰδέα περί ἁμαρτίας. Εἶχε ἀπό τά νεανικά του χρόνια ἀγωνισθῆ καί εἶχε συνηθίσει στούς ἀγῶνες τῆς μοναχικῆς πολιτείας πρίν ἀκόμη ἔλθῃ στό ῞Αγιον ῎Ορος.

Ἐπί πλέον, ὁ Θεός ἔφερε στόν δρόμο του δύο ἐξαιρετικά πνευματικά πρόσωπα, τά ὁποῖα πολύ ἐβοήθησαν ὅλη τήν οἰκογένειά του στόν δρόμο τῶν χριστιανικῶν ἀρετῶν. ῏Ηταν ὁ Ρῶσσος μοναχός Ἠλίας, ὁ ὁποῖος τούς ἐδίδαξε, πρίν φύγουν ἀπό τήν Ρωσσία, ὅλα τά μυστικά καί ἀσκητικά ἀγωνίσματα τῆς μοναχικῆς διαγωγῆς. Τό ἄλλο πρόσωπο, ἦτο ὁ ἀδελφός τοῦ πατέρα του, Μοναχός Ἀρσένιος, συνασκητής τοῦ μετέπειτα Γέροντός του, π. Ἰωσήφ.

Ἀργότερα ὁ μοναχός Ἠλίας, μετανάστευσε κι αὐτός στό χωριό τοῦ νεαροῦ Χαραλάμπους καί ἀνέλαβε, θά λέγαμε, ὑπό τήν πνευματική του προστασία ὅλη τήν οἰκογένειά τους. Εἶχε, ὡς χάρισμα ἀπό τόν Θεό τήν ἀκατάπαυστη καρδιακή προσευχή καί ἀργότερα ἔλαβε καί τ·ό προορατικό χάρισμα. ῎Ετσι, διέβλεπε πολλά πράγματα πού ἐπρόκειτο νά συμβοῦν στό ἐγγύς ἤ στό ἀπώτερο μέλλον.

Ἀπό ἡλικίας 21 ἐτῶν ὁ νεαρός Χαράλαμπος, ἐπιδόθηκε στό κόσμο στούς ἀσκητικούς ἀγῶνας. ῎Εκαμνε 100 μετάνοιες, ἐνήστευε, προσευχόταν πολλές ὧρες τίς νύκτες καί ἐγκρατευόταν ἀπ᾿ ὅλα τά σαρκικά πάθη. Σέ ἡλικία 30 ἐτῶν, μέ τήν καθοδήγησι τοῦ θείου του, μοναχοῦ Ἀρσενίου, ἦλθε στό ῞Αγιον ῎Ορος. ῾Υπετάχθηκαν μαζί στόν μεγάλο ἡσυχαστή τῶν τελευταίων χρόνων, τόν π. Ἰωσήφ, ὁ ὁποῖος τότε κατοικοῦσε μέσα σέ σπηλιές στήν περιοχή τῆς ῾Αγίας ῎Αννης. ῞Οταν πρωτοπῆγε στόν Γέροντα Ἰωσήφ, ἐκεῖνος τόν ἐρώτησε:

-Ξέρεις γιατί ἦλθες ἐδῶ;

-῏Ηλθα γιά νά γίνω μοναχός, Γέροντα.

-Ξέρεις νά κάνῃς μετάνοιες;

-Ξέρω. ῎Εκανα στό κόσμο μέχρι 300.

-Τί εἶναι 300 μετάνοιες τήν ἡμέρα. Ἐδῶ θά κάνῃς 3000 μετάνοιες. Μπορεῖς;

-Δέν ξέρω Γέροντα, θά δοκιμάσω.

Ἐφώναξε τόν Ἀρσένιο καί τοῦ εἶπε: "Πᾶρτον καί πηγαίνετε σ᾿ αὐτό τό ὑψωματάκι, ἔξω ἀπό ἐκείνη τήν σπηλιά καί ἀρχίστε νά κάνετε μαζί 3000 μετάνοιες".

Πράγματι, ἐπῆγαν καί ἐπί δυόμισυ ὧρες, ἔκαναν ὅλες αὐτές τίς μετάνοιες. ῾Ο ἱδρῶτας ἔλουζε τά πρόσωπά τους, ἀλλά ἔμειναν πιστοί στήν ἐντολή τοῦ Γέροντός τους.

Κατόπιν τοῦ ὥρισε νά κάνῃ ἡμερησίως 2000 μετάνοιες. ῾Ο ἀκούραστος τριαντάρης ἀσκητής Χαράλαμπος δέν ἐδειλίαζε σ᾿ ὁποιοδήποτε ἀγώνισμα τοῦ ἐπέβαλε ὁ Γέροντάς του. Κάποια ἡμέρα ὅμως τόν ἔπιασαν οἱ λογισμοί, λόγῳ κοπώσεως, καί τοῦ εἶπε: -

-Μά Γέροντα 2000 μετάνοιες τήν ἡμέρα θά πεθάνω.

-Γι᾿ αὐτό ἤρθαμε, παιδί μου, ἐδῶ γιά νά πεθάνουμε.

-Δέν γίνεται νά κάνω λιγώτερες;  

-Ἐν τάξει. Ἀπό σήμερα θά κάνῃς 700 τήν ἡμέρα.

Πράγματι ὁ νεαρός δόκιμος Χαράλαμπος, ἔκανε 700 μετάνοιες τήν ἡμέρα, ἐπί ἑπτά συναπτά ἔτη.

Κάποια ἡμέρα τόν ἐφώναξε καί τοῦ εἶπε: Βλέπεις, παιδί μου Χαράλαμπε, αὐτή τήν σπηλιά πού εἶναι σ᾿ αὐτό τό ὕψωμα;

-Τήν βλέπω Γέροντα.

-Θά πᾶς ἐκεῖ ἀπό τώρα τό πρωῒ μέχρι τό ἡλιοβασίλευμα. Ἐκεῖ μέσα θά βρῇς τόν παράδεισο.

Ξεκίνησε ὁ π. Χαράλαμπος μέ λίγο παξιμάδι καί ἕνα μπουκάλι νερό, γιά νά κάνῃ τήν ὑπακοή στόν Γέροντά του. ῞Οταν ἔφθασε στήν σπηλιά, εἶδε ὅτι εἶναι τόσο μικρή πού δέν μποροῦσε νά μπῇ μέσα ὄρθιος, παρά σερνόμενος τά μπρούμητα. Μά ποῦ εἶναι ὁ παράδεισος πού μοῦ εἶπε ὁ Γέροντάς μου; Τί θά κάνω ἐδῶ μέσα τόσες ὧρες μέχρι τό βράδυ;

Ἐπειδή ἄρχισε νά κρυώνῃ, στρώθηκε στίς μετάνοιες γιά νά ζεσταθῆ λίγο. Παράλληλα τόν παρηγοροῦσε καί ἡ Θεία Χάρις. Τοῦ ἦλθαν τά πρῶτα δάκρυα τῆς μετανοίας, προστέθηκαν κι ἄλλα κι ἄλλα.... Αἰσθάνθηκε μία γλυκύτητα νά ξεχύνεται μέσα καί ἔξω στόν ἑαυτόν του. Βγῆκε λίγο ἔξω, ἀγνάντεψε τήν ἔρημη ἄγρια φύσι. ῞Ολα τά εἶδε ἥρεμα καί ὄμορφα, ἀγγελικά πλασμένα. Τότε μονολόγησε καί εἶπε: «Νά αὐτός εἶναι ὁ παράδεισος πού μοῦ ὑποσχέθηκε ὁ Γέροντάς μου, ὅτι θά βρῶ. Ἐδῶ νά καθίσω σ᾿ ὅλη μου τήν ζωή καί δέν θέλω τίποτε ἄλλο».

Ἐπέστρεψε τό βράδυ στήν Καλύβα καί διηγήθηκε παριχαρής τί ἐμπειρίες ἔζησε ἀπό τήν ὁλοήμερη ἐκείνη ἄσκησί του στήν ἀπομακρυσμένη σπηλιά τοῦ βουνοῦ.

Ἐπειδή οἱ σπηλιές ἦσαν ἀνθιϋγιεινές, ἔφυγαν ὅλοι μαζί καί ἐγκατεστάθησαν σέ δύο σπιτάκια τῆς ῾Ιερᾶς Νέας Σκήτης. Μαζί τους συγκαταριθμήθηκε γιά τήν ἄσκησι καί ὁ μοναχός π. Θεοφύλακτος, ὁ ὁποῖος εἶχε γιά πολλά χρόνια μέ τόν μακαριστό Ἰωακείμ Σπετσέρη τό Κελλίον τῶν ῾Αγίων Ἀναργύρων. Τό ἐργόχειρόν τους, ἦτο ἡ κατασκευή ξυλίνων σταυρῶν καί σφραγίδων γιά πρόσφορα. Εἰς αὐτά τά ἐργόχειρα, φάνηκε περίτρανα ἡ ἄκαμπτος ἐργατικότης καί ταχύτης στήν δουλειά τοῦ π. Χαραλάμπους. Ἐνῶ ὁ θεῖος του π.Ἀρσένιος κατασκεύαζε 30 σταυρούς τήν ἡμέρα, ὁ π. Χαράλαμπος τήν πρώτη ἡμέρα ἔκαμε 40, τήν δεύτερη 80 καί ἀπό τήν τρίτη ἡμέρα συνέχιζε νά φτιάχνῃ 100 σταυρούς ἡμερησίως.

'Επειδή ὁ Γέρο Ἰωσήφ, γρήγορα ἀντελήφθη, ὅτι ἡ Παναγία ἔφερε στήν συνοδεία του ἕνα ἄκακο ἀρνίο, πού εἶχε ὅμως κυκλώπειες δυνάμεις καί ἀσυνήθιστη ἀντοχή, τοῦ ἀνέθεσε ὅλες τίς ἐξωτερικές ἐργασίες τοῦ Κελλίου τους. ῾Ο π. Χαράλαμπος, κατέβαινε στήν παραλία νά μεταφέρῃ στήν πλάτη τσουβάλια ἀπό τσιμέντα, ἄλευρα, διάφορα ἄλλα οἰκοδομικά ὑλικά. ῞Ο ἴδιος ἔτρεχε σάν ἀετός στίς Καρυές καί ἀλλοῦ νά πωλήσῃ τό ἐργόχειρό τους, νά δουλέψῃ μεροκάματο στήν συγκομιδή τῶν ἐλαιῶν στίς διάφορες Μονές, ν᾿ ἀνοίξῃ θεμέλια διά τήν κατασκευή ἑνός μικροῦ δικοῦ τους κτίσματος. Ὅπως ὁ ἴδιος μοῦ ἐδιηγεῖτο, ἔνοιωθε, ὅτι ἄνοιγαν οἱ Οὐρανοί ἀπό τήν πλούσια χάρι πού τόν ἐσκέπαζε καί τοῦ ἔδινε πνευματικά φτερά νά πετᾶ ψηλά.

῞Οπως ἀγωνίσθηκε στήν ὑπακοή γιά τά ὑλικά ἔργα, ἔτσι καί περισσότερο ἀγωνίσθηκε γιά τά πνευματικά, πάντοτε μέ τήν διακριτική καθοδήγησι τοῦ Γέροντός του. ῾Ο μακαριστός Γέροντάς του, εἶχε τόση φώτισι καί χάρι, ὥστε κάθε  μεσημέρι, πού ἐκάθοντο νά φάγουν, τούς ἐκύτταζε στά μάτια καί ἔλεγε στόν καθένα σέ ποιά κατάστασι χάριτος εὑρίσκοντο ἐκείνη τήν ἡμέρα.

Γι᾿ αὐτόν τόν μεγάλο ἀγωνιστή τῆς καρδιακῆς προσευχῆς, τόν Γέροντα Ἰωσήφ, ἔγραψε ὁ μαθητής του μοναχός Ἰωσήφ, ἐνῶ ἡ ῾Ιερά Μονή Φιλοθέου, ἐξέδωκε τίς πνευματικές του ἐπιστολές. Ἐκοιμήθη τό ἔτος 1964, καί ἄφησε μνήμη ὁσίου Πατρός καί ἡσυχαστοῦ. Ἀπό τούς μαθητάς του, ὁ π. Χαράλαμπος, ἔγινε ῾Ιερομόναχος. Ἀπέκτησε συνοδεία, ἡ ὁποία κατ᾿ ἀρχάς ἐγκαταστάθηκε στό Κελλίον Μπουραζέρι καί κατόπιν μέ πρόσκλησι τῆς ῾Ιερᾶς Μονῆς τοῦ ὁσίου Διονυσίου, ἦλθε τό 1986 καί ἀνέλαβε ὡς ῾Ηγούμενος τήν διακυβέρνησι τῆς Μονῆς, μέχρι τό 1992. ῎Εκτοτε,  ῾Ηγούμενος εἶναι ὁ  μαθητής του ῾Ιερόμοναχος Πέτρος ἐκ Κύπρου καταγόμενος. ῾Ο ἕτερος μαθητής του, μοναχός Ἰωσήφ, ἀπέκτησε συνοδεία 25 περίπου Μοναχῶν καί ἐγκαταστάθηκαν σ᾿ ἕνα Κελλίο τῆς  Νέας Σκήτης. Κατόπιν μέ πρόσκλησι τῆς ῾Ιερᾶς Μονῆς Βατοπαιδίου, προσῆλθε καί ἐγκαταβίωσε ἐκεῖ μέ τήν συνοδεία του, τό ἔτος 1988. Ἀνέθεσε τήν διακυβέρνησι τῆς Μονῆς, στόν μαθητή του ῾Ιερομόναχο π. Ἐφραίμ καί αὐτόν καταγόμενον ἐκ Κύπρου.

῞Ετερος μαθητής του, ὁ ῾Ιερομόναχος π. Ἐφραίμ, ἐγκατεστάθηκε στήν ῾Ιερά Μονή Φιλοθέου, ὅπου ὡς ῾Ηγούμενος εἰργάσθη μέχρι τό ἔτος 1990. ῎Εκτοτε ἀνέθεσε τήν ἡγουμενία στόν μαθητή του ῾Ιερομόναχο π.Νικόδημο καί ὁ ἴδιος μέ ἄδεια τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου καί τῆς Ἀρχιεπισκοπῆς Ἀμερικῆς, μετέβη στήν Ἀμερική καί τόν Καναδᾶ, ὅπου ἵδρυσε μέχρι σήμερα (2005) περί τίς εἴκοσι Μονές.

Μέ ἰδικούς του Μοναχούς, πού κατ᾿ ἀρχήν ἐμόνασαν στήν Ἱερά Μονή Φιλοθέου, ἐπανδρώθηκαν καί ἄλλες  ἁγιορείτικες Μονές, ὅπως ἡ τοῦ Ξηροποτάμου μέ ῾Ηγούμενο τόν ῾Ιερομόναχο Ἐφραίμ, καί αὐτόν ἐκ δυστυχήματος ἀποθανόντα, τόν διεδέχθη ὁ 28ετής ῾Ιερομόναχος Ἰωσήφ.

Ἡ ῾Ιερά Μονή Κωνσταμονίτου ἐπανδρώθηκε μέ ἡγούμενο τόν ῾Ιερομόναχο π. Ἀγάθωνα καί ἡ ῾Ιερά Μονή Καρακάλλου μέ ἡγούμενο τόν ῾Ιερομόναχο π. Φιλόθεο.

῾Ο μαθητής καί ἀδελφός κατά σάρκα τοῦ ῾Οσίου Γέροντος Ἰωσήφ, ὁ μοναχός Ἀθανάσιος, ἀσκήτευσε τό ὑπόλοιπον τῆς ζωῆς του σ᾿ ἕνα Κελλί τῆς Νέας Σκήτης, καί ἐτελείωσε τόν βίον του ὁσιακῶς τό ἔτος 1984. Ὁ μοναχός Θεοφύλακτος, ἐκοιμήθη ὑπηρετούμενος στά τελευταῖα του, ἀπό τήν ἀδελφότητα Ἀβραμαίων, τό ἔτος 1986. ῾Ο θεῖος τοῦ π. Χαραλάμπους, π. Ἀρσένιος, ὁ ὁποῖος ὑπῆρξε ἀκούραστος συνασκητής τοῦ Γέροντός του Ἰωσήφ, ἐκοιμήθη τόν ὕπνον τοῦ δικαίου στήν ῾Ιερά Μονή Διονυσίου τό ἔτος 1984 σέ ἡλικία 85 ἐτῶν. ῞Οπως μᾶς ἔλεγε ὁ ἴδιος, ὅταν προσευχόταν ὄρθιος, δεχόταν τήν Θεία Χάρι συχνά ὑπό τήν μορφήν εὐωδίας.

Μέχρι τώρα (1995), ὁ ὑπέργηρος Προηγούμενος π. Χαράλαμπος, ζῆ καί ἀγωνίζεται στήν Μονή τοῦ ῾Οσίου Διονυσίου. Τόν ἐπισκέφθηκα πολλές φορές. Τόν ἐρώτησα νά μάθω καί ὠφεληθῶ γιά τήν σωτηρία τῆς ψυχῆς μου καί τῶν Ἀδελφῶν μου. Μέ πολλή ἁπλότητα, εἰλικρίνεια καί ἀγάπη Χριστοῦ, μοῦ ἀποκάλυψε πολλές ἀπό τίς προσωπικές του ἐμπειρίες. ῎Ας τόν ἀκούσουμε λοιπόν.

-Γέροντα, ἠμπορεῖτε νά μᾶς πῆτε λίγα λόγια γιά τήν προσευχή;

-῾Η προσευχή, παιδί μου, χρειάζεται σωματική βία. Ἐγώ ἤμουν ἐκ φύσεως ἄνθρωπος ἀσυνήθους σωματικῆς ἀντοχῆς καί «ἔπεφτα» μέ ὁρμή καί δυνατό πόθο Θεοῦ στά μοναχικά ἀγωνίσματα. ῾Ο Γέροντάς μου, μᾶς εἶχε ἐπιβάλει νά ἀγρυπνοῦμε κάθε νύκτα 5-6 ὧρες κάνοντας οἱ πιό δυνατοί προσευχή καί οἱ κἄπως ἀδύνατοι νά διαβάζουν καί κάποιο βιβλίο. Ἐγώ προσευχόμουν πάντοτε ὄρθιος, διότι ἄν καθόμουν, μ᾿ ἔπιανε ὁ ὕπνος.

῾Η βία στήν προσευχή διαρκεῖ μέχρι μισή ὥρα. Κατόπιν ἔρχεται ἡ Χάρις καί ἡ προσευχή πλέον ἐνεργεῖται μόνη της προσφέροντας γλυκές πνευματικές ἐμπειρίες.

Στά ὀκτώ πρῶτα χρόνια τῆς μοναχικῆς μου ὑπακοῆς στόν Γέροντά μου, ὅταν προσευχόμουν τίς νύκτες, ἐνόμιζα ὅτι ἄνοιγαν οἱ Οὐρανοί, λόγῳ τῆς πλουσίας ἐπισκέψεως τῆς Χάριτος. ῾Ο νοῦς μου, τοὐλάχιστον δύο φορές τήν ἑβδομάδα, ἀνέβαινε σέ θεωρία τοῦ Θεοῦ. Στήν κατάστασι αὐτή ὁ ἄνθρωπος, δέν μπορεῖ νά λέγῃ πλέον τήν εὐχή. ῾Ο νοῦς, ἡ καρδιά ἑνώνονται μέ τήν εὐχή, δηλαδή μέ τήν αἴσθησι τῆς παρουσίας τοῦ Θεοῦ. ῾Η ψυχή εἶναι ἀποξενωμένη ἀπό τόν ἔξω κόσμο, καί γίνεται ὅλη φωτοειδής καί κατανυκτική. Καρπός αὐτῆς τῆς θείας ἑνώσεως εἶναι μία ἀνεκλάλητη γλυκύτης, ἡ ὁποία ἄλλοτε διαρκοῦσε μέχρι 4 ὧρες καί ἄλλοτε ὀλιγώτερο, ὅσο δηλαδή ἤθελε ὁ Θεός.

῞Οταν σταδιακά ἡ Χάρις ἀναχωροῦσε, ἄφηνε κάθε φορά κάτι νέο καί καινούργιο μέσα μου. Δηλαδή, μετά ἀπό κάθε νυκτερινή προσευχή μου, δέν ἤμουν ὁ ἴδιος τήν ἑπομένη ἡμέρα. ῾Ο Πανάγαθος Θεός, μοῦ προσέθεττε Χάρι ἐπάνω στήν Χάρι καί αὐτή ἡ εὐλογία πολύ μέ παρηγοροῦσε καί μοῦ δυνάμωνε τά φτερά τῆς πίστεως καί τῆς ἀγάπης γιά τόν Χριστό.

Θυμᾶμαι, ὅταν ἡ εὐχή μπῆκε γιά πρώτη φορά στήν καρδιά μου, εἶχα μεθύσει ἀπό μία ἀπερίγραπτη γλυκύτητα. ῎Ημουν σάν ἐκστατικός. Δέν ἄντεξα ἀπό τήν χαρά μου καί ἐπῆγα στόν Γέροντα, παρότι ἦτο νύκτα, νά τόν ρωτήσω:

-Γέροντα ἔχω νά σέ ρωτήσω κάτι. Αὐτό κι αὐτό μοῦ συμβαίνει.

-Αὐτό, παιδί μου, εἶναι μεγάλη κατάστασις τῆς προσευχῆς. Κανένας δέν τήν ἀπέκτησε ἀπ᾿ ὅσους Μοναχούς ἐγνώρισα τόσα χρόνια. Μόνο σέ μένα μοῦ τήν δώρισε ὁ Θεός,  καί τώρα τό ἴδιο βλέπω καί σέ σένα. Μετά ἀπ᾿ αὐτή τήν κατάστασι, ὑπάρχει καί ἡ τελευταία, κατά τήν ὁποία ὁ νοῦς τοῦ ἀνθρώπου πηγαίνει στόν παράδεισο.

῾Ο Γέροντάς μου συγκινήθηκε ἀπό αὐτό πού ἔμαθε, μ᾿ ἀγκάλιασε καί μ᾿ ἀσπάσθηκε.

Ἐμένα ὁ νοῦς μου δέν πῆγε ποτέ στόν παράδεισο, ἐνῶ ὁ Γέροντάς μου, εἶχε πάει μέ τόν νοῦ του πολλές φορές, ὅπως μᾶς διηγεῖται ὁ ἴδιος στίς ἐπιστολές του.

-Τί σημαίνει θεωρία, Γέροντα, καί πῶς ἐσεῖς τήν αἰσθάνεσθε;

Νά, ἄκουσε. Ἐκεῖ πού προσεύχεσαι, σέ καταλαμβάνει μία νορεά ἡσυχία, μία ἐσωτερική νοερά σιγή καί γαλήνη τῆς καρδίας, Τότε, ὅταν ἐγώ ἔχω αὐτήν τήν κατάστασι, μέ πιάνει μία ἀγωνία, μήπως ἔλθῃ κανείς καί κτυπήση τήν πόρτα τοῦ Κελλιοῦ μου καί χάσω αὐτή τήν γλυκειά εἰρήνη πού εἶναι ξαπλωμένη σ᾿ ὁλόκληρη τήν ὕπαρξί μου. Αὐτή ἡ Χάρις μένει, ὅσο θέλει ὁ Θεός. Φεύγει γιά λίγο διάστημα καί πάλι ἔρχεται. Ἀλλά τί πόνο καί ὀδύνη ἐδοκίμαζα κατά τήν ἀναχώρησίν της! ῎Εκλαιγα σάν τήν μάννα πού ἔχασε τό παιδί της καί ἔλεγα μέ πόνο: «Θεέ μου, δέν θά μοῦ δώσῃς αὐτό τό δῶρο σου ἄλλη φορά;». Αὐτή εἶναι ἡ εἰρήνη πού ὑποσχέθηκε ὁ Κύριος σ᾿ αὐτούς πού θά Τόν ἀγαπήσουν. Στούς μαθητάς Του εἶχε εἰπεῖ: «Εἰρήνη τήν ἐμήν διδωμι ὑμῖν».

Ἀπ᾿ αὐτή τή βαθειά εἰρήνη καί πνευματική παρουσία τοῦ Χριστοῦ, γεννᾶται μέσα στήν καρδιά μας, μιά ἀνείπωτη χαρά καί ἀγάπη. Μιά φορά, θυμᾶμαι, μοῦ ἦλθε ἕνα τόσο δυνατό κῦμα ἀγάπης μέσα μου, ὥστε ἔπεσα κάτω τ᾿ ἀνάσκελα καί φώναζα μή μπορῶντας ν᾿ ἀντέξω. «Θεέ μου θά πεθάνω, δέν ἀντέχω ἄλλο τήν παρουσία τῆς ἀγάπης σου». ῞Οταν μετά ἀπό τρεῖς ὧρες ἔφυγε αὐτό τό κῦμα τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ, ἔκλαιγα ἀπό τήν χαρά μου καί τήν ἔκστασί μου.

-Γέροντα, ἐγώ δέν ζητῶ τίποτε ἀπ᾿ αὐτή τήν ἀγάπη πού μοῦ λέτε· τί πρέπει νά κάνω γιά νά ἀρχίσω νά τήν αἰσθάνομαι;

-Δέν ἔρχεται εὔκολα, παιδί μου. Ἐγώ ἔλεγα ἀδιάκοπα ὅλη τήν ἡμέρα τήν εὐχή. ῾Ο Γέροντάς μου, πού ἔμενε στό ἐπάνω πάτωμα τοῦ κελλιοῦ μας, μέ ἄκουγε πού ἔλεγα ἐπί ὧρες τήν εὐχή καί χαιρόταν. ῾Η ἐσωτερική προσευχή σέ γεμίζει καί δέν θέλεις νά μιλᾶς διότι  στενοχωριέσαι. Κάνε μία προσπάθεια ἐπί μία ἡμέρα νά μή μιλήσῃς καθόλου καί θά ἰδῇς ὅτι ἡ εὐχή δέν θά σταματᾶ μέσα σου. ῞Οταν δέν λέγεται μέ τό στόμα, σίγουρα λέγεται μέ τόν νοῦ.

Πολλοί κατηγοροῦσαν τόν Γέροντά μου, ὅτι εἶναι πλανεμένος, ἀλλά αὐτοί εἶχαν ἀπατηθῆ, διότι δέν ἐγνώριζαν αὐτές τίς καταστάσεις πού ζοῦσε ὁ Γέροντάς μου. Αὐτός μᾶς ἄνοιξε τά μάτια τῆς ψυχῆς, διότι ὁ ἴδιος πρῶτα τά ἐβίωνε, καί μετά μᾶς παιδαγωγοῦσε μέ ἀγάπη, ἀλλά καί αὐστηρότητα. Γιά νά κάνῃς νοερά προσευχή, πρέπει ὁ νοῦς σου νά τρέχῃ στήν εὐχή κάνοντας 200 ἑκατοστάρια κομβοσχοίνια τήν ἡμέρα. ῾Η μέθοδος τῆς εἰσπνοῆς καί ἐκπνοῆς γιά τήν εὐχή, εἶναι μόνο γιά τούς προχωρημένους. Τότε ἡ θεία Χάρις σοῦ τρυπᾶ τήν καρδιά σάν μαχαίρι καί ξερριζώνει τά πάθη. Μετά ἀπό ἕνα τέτοιο ἀγῶνα, ἀμείβει τόν ἀγωνιστή ὁ καλός Θεός ἀνεβάζοντας τόν νοῦ του σέ θεωρία, πού εἶναι νοερά ἐνόρασις τοῦ Θεοῦ.

-Γέροντα, ἐάν δέν ἀποκτήσουμε τήν νοερά προσευχή, θά κολασθοῦμε;

῎Οχι δέν ὑπάρχει τέτοιος φοβος. Ἐάν ἔχουμε ὑπακοή στόν Γέροντα, θά μᾶς ἐλεήσῃ ὁ Θεός. ῾Υπάρχουν πολλοί ἄνθρωποι πού κολάσθηκαν στήν ἄλλη ζωή, παρότι ἐδῶ προσηύχοντο πολύ. Καί ἐννοῶ τούς πλανεμένους πού ζοῦσαν χωρίς ὑπακοή, κάνοντας ὅλα τά θελήματά τους καί ἀναπαύοντας στήν ζωή τους τόν διάβολο. Ἐνῶ ἄλλοι μόνο μέ τήν ὑπακοή καί τήν κατά δύναμιν προσευχή ἐσώθησαν. Λοιπόν νά προσευχώμεθα ὅσον μᾶς εἶναι δυνατόν, προσέχοντας ὅμως νά ἔχουμε τήν σιωπή, ἡ ὁποία φέρνει τήν προσοχή στήν προσευχή.

-Μπορεῖτε νά μᾶς πριγράψετε, Γέροντα, κάποια θεωρία πού εἴδατε;

῞Οπως σᾶς εἶπα, μέ ἀξίωσε ὁ Θεός νά ἰδῶ πολλές θεωρίες καί ἀκοῦστε νά μάθετε τί ἐξαίσια πράγματα ὁ Πανάγαθος Θεός ἐπέτρεψε σ᾿ ἐμένα τόν ἁμαρτωλό νά ἰδῶ.

Μιά φορά καθώς προσευχόμουν, μπῆκε ὁ νοῦς μέσα στήν καρδιά μου καί ἔχασα τήν αἴσθησι τοῦ βάρους  τοῦ σώματός μου. Τότε ὁ Θεός μοῦ ἀποκάλυψε ὅλη τήν ῾Αγία Γραφή μπροστά στά νοερά μου μάτια. Παρότι δέν τήν εἶχα διαβάσει μέχρι τότε ὅλη, ὁ Θεός μοῦ ἄνοιξε τά μάτια τῆς ψυχῆς μου καί γνώρισα τά βάθη τῶν νοημάτων τῆς ῾Αγίας Γραφῆς. ῞Οταν μετά ἐπῆρα νά διαβάσω τήν ῾Αγία Γραφή, εὕρισκα τά γεγονότα καί τήν διδασκαλία, ὅπως τά εἶχα ἰδεῖ στήν προσευχή μου.

Μία ἄλλη φορά, αἰσθάνθηκα ὅτι ἐμεγάλωσε ὁ ἑαυτός μου καί ἔφθασε μέχρι τό ταβάνι τοῦ δωματίου μου. Κατόπιν σιγά-σιγά ἐσμίκρυνε μέχρι πού ἔγινε σάν μυρμῆγκι. Τότε νοιώθοντας τόν ἑαυτόν μου σάν μυρμῆγκι, ἀξιώθηκα νά ἰδῶ νοερῶς ὁλόκληρη τήν γῆ μας. Δηλαδή ἔβλεπα τίς ἠπείρους, τά δάση, τίς πολιτεῖες, τά βουνά, τίς θάλασσες, ἀκόμη καί τούς θησαυρούς της, τά ψάρια, τά κογχύλια, τά κοράλια κλπ. Ἐθαύμαζα μ᾿ ὅλα αὐτά καί ἔλεγα στόν ἑαυτό μου: «῎Ω πόσο μεγάλη εἶναι η γῆ, ἀλλά καί πόσο ἀχώρητος θά εἶναι ὁ Θεός!!! Σκεπτόμενος αὐτά, ἔννιωθα τό ἕνα πόδι τοῦ Θεοῦ νά πατῇ ἐπάνω σέ μένα, τήν στιγμή πού ἔννιωθα τόν ἑαυτόν μου σάν μυρμῆγκι, καί ἀκουμποῦσα ἐπάνω στήν γῆ, πού μοῦ φαινόταν σάν σφαῖρα. Τότε σκέφθηκα καί ἔλεγα: «Ὤ πόσο μικρή εἶναι ἡ γῆ μπροστά στό Θεό, καί ἐάν Ἐκεῖνος θέλῃ, τῆς δίνει μιά κλωτσιά μέ τό πόδι του καί τήν καταστρέφει...»

῎Αλλοτε πάλι, καθώς προσευχόμουν, ἦλθε ὁ ἴδιος ὁ Χριστός μπροστά μου. Δέν τόν ἔβλεπα μέ τά σωματικά μου μάτια, ἀλλά αἰσθανόμουν πολύ ἔντονα τήν παρουσία τῆς Χάριτός Του. Καί ἄλλες παρηγοριές μοῦ ἔδινε τό ῞Αγιο Πνεῦμα.

-Τώρα πού εἶσθε ῾Ηγούμενος, καί ἔχετε μεγάλη συνοδεία, πῶς σᾶς παρηγορεῖ τό ῞Αγιο Πνεῦμα, Γέροντα;

Τό μόνο πού ὁ Θεός μοῦ ἄφησε τώρα, εἶναι ὅτι ἔχω τήν εὐχή ἀδιάλειπτη μέσα μου. ῎Ετσι, εἴτε κοιμᾶμαι, εἴτε ἐργάζομαι ἡ εὐχή λειτουργεῖ ἀδιάκοπα μέσα μου. Αὐτό ὀφείλεται στήν δική μου ἐγρήγορσι, διότι ὅλη τήν ἡμέρα προσπαθῶ νά σιωπῶ καί νά λέγω τήν εὐχή μέ ὅποιο τρόπο μπορῶ.

-Ἐμεῖς Γέροντα, μποροῦμε νά ζήσουμε κάτι, ἀπ᾿ ὅλα αὐτά τά βιώματα πού μᾶς διηγεῖσθε;

Μόνον ἐάν ἀγωνισθῆτε βιάζοντας τόν ἑαυτόν σας σέ ὅλα. ῎Αλλωστε, αὐτό δέν μᾶς λέγει καί ὁ ἅγιος Ἰωάννης τῆς Κλίκακος, ὅτι «Μοναχός ἐστι βία φύσεως διηνεκής;».

Θά σᾶς ἀναφέρω ἕνα ἀποτρόπαιο γεγονός, πού δείχνει τόν πόθο τοῦ ἀνθρώπου νά ἀπαλλαγῇ ἀπό τήν ἁμαρτία. ῏Ηλθε στόν Γέροντά μου, π. Ἰωσήφ, ἕνας λαϊκός χριστιανός καί τοῦ ἐξωμολογήθηκε ὅτι θέλοντας ν᾿ ἀπαλλαγῇ ἀπό τήν σαρκική ἐπιθυμία, ἔκοψε μέ μαχαίρι τά γεννητικά του ὄργανα. Εὐτυχῶς πού δέν πέθανε ἀπό τήν αἱμορραγία, διότι τόν ἐπῆγαν ἐσπευσμένως στό Νοσοκομεῖο. Τοῦ εἶπε, λοιπόν τοῦ Γέροντός μου, ὅτι καί μετά τήν ἐκτομή τῶν μελῶν του, δέν ἔλεγε νά καταπαύση ἔστω καί λίγο ὁ σαρκικός πόλεμος. Τότε ὁ Γέροντας τοῦ συνέστησε τίς μετάνοιες καί ἄλλες ἀσκητικές μεθόδους. Βλέποντας ὁ Θεός τόν πόθο του, τόν ἐλευθέρωσε τῆς σαρκικῆς ἐπιθυμίας μετά ἀπό πολλά χρόνια ἐντατικοῦ ἀγῶνος.

-Θυμᾶσθε νά μᾶς διηγηθῆτε κάτι ἀπό τούς ἀσκητικούς ἀγῶνας τοῦ Γέροντός σας;

῞Οταν ἦλθε, ὁ Γέροντάς μου στό ῞Αγιον ῎Ορος, ἔψαχνε νά εὕρῃ μεγάλους ἀσκητάς, πού νά τρώγουν τήν ἡμέρα 7 ἐλιές καί 20 δράμια παξιμάδι. ῞Ομως δέν εὑρῆκε, καί ἀγωνιζόταν μόνος του νά τοῦ χαρίσῃ ὁ Θεός τήν νοερά καί καρδιακή προσευχή. Πράγματι, μετά ἀπό πολλούς ἀγώνας, ἔλαβε ὡς δῶρο τήν εὐχή. Θεωρῶντας ὁ ἴδιος ὡς περιττή πλέον τήν ὑπακοή, ἀγωνιζόταν μέ ὑπερβολικές ἀσκήσεις μόνος του σέ διάφορα μέρη τῆς περιοχῆς τῆς Μεγίστης Λαύρας.

῾Ο διάβολος ἐπάσχιζε τώρα νά τόν παγιδεύσῃ. Ἕνα μεσημέρι παρουσιάσθηκε μπροστά του μέ τήν μορφή φοβεροῦ λεόντος. ῾Ο Γέροντας φοβήθηκε, κι ἔτρεξε στό διακεκριμένο ὅσιο Γέροντα Δανιήλ τόν Κατουνακιώτη, νά τόν συμβουλευθῇ τί νά κάνῃ. Ἐκεῖνος τοῦ εἶπε, "Ν᾿ ἀφήσῃς τίς περιπλανήσεις καί νά μπῇς στήν ὑπακοή ἑνός Γέροντος καί νά τόν γηροκομήσῃς μέχρι τόν θάνατόν του. Μετά διαδοχικῶς θά πάρῃς τήν εὐλογία τοῦ Θεοῦ καί τήν Χάρι τῆς ὑπακοῆς καί μπορεῖς καί ἀλλοῦ νά πᾶς, ἐάν ἐκεῖ δυσκολεύεσαι".

Πράγματι, ἔχοντας ὡς συνασκητή του καί ἕνα Μοναχό ὁμοίων φρονημάτων ἀπό τήν Μονή Σταυρονικήτα, τόν π. Ἀρσένιο ὑποτάχθηκαν μαζί σ᾿ ἕνα Γέροντα, τόν π. Ἐφραίμ τόν Κατουνακιώτη, (ἕτερον Ἐφραίμ Κατουνακιώτη) τόν ὁποῖον καί ὑπηρέτησαν μέχρι τόν θάνατόν του. Κατόπιν ἔφυγαν μαζί καί περιεπλανῶντο σέ διάφορες τοποθεσίες τοῦ ῎Αθωνος ἐπί 8 χρόνια. Τον χειμῶνα, λόγῳ τοῦ ψύχους, ἔκαναν τό βράδυ περί τίς 3000 μετάνιες. Γιά νά πιοῦν νερό, ἔλυωναν χιόνι σ᾿ ἕνα κατσαρολάκι πού εἶχαν μαζί τους.

Κάποια φορά, ἐνῶ ἔμεναν στό Κάθισμα τῆς Παναγίας, πιό κάτω ἀπό τήν κορυφή τοῦ ῎Αθωνος, εὑρῆκαν ὥριμα μῆλα καί μέ τά πράσινα φύλλα τους ἐπάνω στό χιόνι. Πεινασμένοι καθώς ἦταν, τά ἔφαγαν, χωρίς νά σκεφθοῦν πῶς εὑρέθησαν τέτοια ἐποχή φρέσκα μῆλα ἐπάνω στό χιόνι στήν κορυφή τοῦ ῎Αθωνος. ῏Ηταν ὁπωσδήποτε σταλμένα ἀπό τόν ῎Αγγελο τοῦ Θεοῦ γιά νά τούς παρηγορήσῃ καί διαθρέψῃ, καθ᾿ ὅσον ἦσαν ἐξαντλημένοι ἀπό τήν νηστεία καί τήν ἄσκησι.

῞Ολα τά ἀσκητικά παλαίσματα καί τίς ἐμπειρίες του τίς ἔλεγε καί τίς ἔγραφε στίς ἐπιστολές του ὁ ἀείμνηστος, γιά νά βοηθήσῃ κι ἄλλες Ψυχές, πού ποθοῦσαν τόν Θεό καί τήν σωτηρία τους. Σήμερον ἔχουν σχεδόν ὅλες ἐκδοθεῖ στό βιβλίο «Ἔκφρασις μοναχικῆς ἐμπειρίας» πού ἀξέδωκε ἡ ῾Ιερά Μονή Φιλοθέου.

Σήμερα 1995, ὁ Προηγούμενος, π. Χαραλάμπος, εἶναι ἕνας ἁπλοῦς καί ταπεινός, ὑποδειγματικός ὑποτακτικός τοῦ νέου ῾Ηγουμένου π. Πέτρου, πού εἶναι πνευματικό του τέκνον. Εἶναι ἡλικίας 85 ἐτῶν καί πάσχει ἀπό τήν καρδιά του. Πρό διετίας ὑπέστη ἔμφραγμα. Μετέβη στήν Θεσσαλονίκη καί τώρα εἶναι καλλίτερα. Ἀγωνίζεται μέ τήν καρδιακή προσευχή. Δέχεται στό Κελλάκι του, τό ὁποῖον κάποτε ἦτο τό κελλί τοῦ ῾Αγίου Νήφωνος Διονυσιάτου, πρώην Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως, κάθε Χριστιανό καί Μοναχό γιά συμβουλές ἤ ἐξομολόγησι. Λειτουργεῖ, ὁσάκις τοῦ ἐπιτρέπει ἡ ὑγεία του. Τό εἰρηνικό του πρόσωπο, ἡ κατανυκτικότης τῶν ὀφθαλμῶν του, ἡ ὁσιακή μορφή καί παρουσία του, εἶναι γιά τούς Πατέρες τῆς Ἀδελφότητός τους καί γιά κάθε Προσκυνητή ἕνα ζωντανό παράδεγμα ἐναρέτου Πατρός καί διδασκάλου τῆς ἐν Χριστῶ ζωῆς καί σωτηρίας.

Μον. Δαμασκηνός Γρηγοριάτης

Μέ τήν εὐλογία τοῦ πατρός Δαμασκηνοῦ Γρηγοριάτου