Ο Χαρίλαος Φλωράκης φοιτητής στην στρατιωτική ακαδημία της Μόσχας, πριν σταλεί κρυφά στην Ελλάδα να δρα ως πέμπτη φάλαγγα. Αυτά μετά τη «δράση» του το 1943-44 στη Στερεά Ελλάδα και την Αθήνα στα Δεκεμβριανά και την άμεση εμπλοκή του το 1946-49 ως Καπετάν Γιώτης σε εκατοντάδες δολοφονίες αμάχων και αιχμαλώτων στρατιωτών του Ελληνικού Στρατού!
«Όταν η Μόσχα φρόντιζε για την Ελλάδα.»
Έτσι θα μπορούσαν να πουν κάποιοι, όχι ως ουδέτερη διαπίστωση, αλλά ως κατηγορία και ερμηνεία μιας εποχής όπου οι μεγάλες δυνάμεις δεν έμεναν απλοί θεατές, αλλά επηρέαζαν βαθιά τις τύχες μικρότερων χωρών. Μέσα σε αυτή τη σκιά, προβάλλει η μορφή του Χαρίλαου Φλωράκη. Για τους αντιπάλους του, ήταν ένας άνθρωπος που υπηρέτησε μια ιδεολογία με διεθνή κέντρα για τους υποστηρικτές του, ένας αντάρτης που έδωσε τη ζωή του σε έναν αγώνα που θεωρούσε δίκαιο. Η αλήθεια της ιστορίας δεν γράφεται με μία φωνή γράφεται μέσα από τη σύγκρουση αυτών των αφηγήσεων.
Στα χρόνια της Κατοχής, ο αγώνας κατά των κατακτητών δεν ήταν ενιαίος. Ο ΕΛΑΣ, υπό την επιρροή του Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας, αποτέλεσε τη μεγαλύτερη ένοπλη δύναμη αντίστασης. Μαζί με τη δράση ενάντια στους κατακτητές, αναπτύχθηκαν και μηχανισμοί ελέγχου, συγκρούσεων και εκκαθαρίσεων σε περιοχές όπου κυριαρχούσε. Ήδη από το 1943–44, η σύγκρουση δεν ήταν μόνο κατά του ξένου εχθρού αλλά και για το ποιος θα κρατήσει την εξουσία την επόμενη μέρα.
Η απελευθέρωση δυστυχώς δεν έφερε την πολυπόθητη ειρήνη. Στα Δεκεμβριανά, η Αθήνα έγινε πεδίο μάχης. Η επιλογή της ένοπλης σύγκρουσης από την πλευρά του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ για την επιβολή πολιτικής κυριαρχίας υπήρξε καθοριστική. Οι μάχες στους δρόμους συνοδεύτηκαν από πράξεις βίας, εκτελέσεις και ομηρίες πρακτικές που βάρυναν το ήδη τεταμένο κλίμα και άφησαν πίσω τους βαθιές ανεπανόρθωτες πληγές.
Η Συμφωνία της Βάρκιζας φάνηκε για λίγο να ανοίγει δρόμο για εκτόνωση. Όμως η καχυποψία και η βία δεν σταμάτησαν, η επιμονή τμημάτων της ηγεσίας του ΚΚΕ στη λογική της σύγκρουσης, οδήγησαν σε νέα κλιμάκωση.
Έτσι, η χώρα οδηγήθηκε στον Ελληνικό Εμφύλιο Πόλεμο. Ο Δημοκρατικός Στρατός δεν ήταν ένα αυθόρμητο αντάρτικο ήταν οργανωμένος στρατός με πολιτική καθοδήγηση. Σε περιοχές όπου κυριάρχησε, εφαρμόστηκαν σκληρές πρακτικές εκτελέσεις αντιπάλων, επιβολή ελέγχου στον πληθυσμό, μετακινήσεις χωριών. Αυτές οι επιλογές δεν ήταν τυχαίες, ήταν μέρος μιας στρατηγικής που έβλεπε την επικράτηση ως υπέρτατο στόχο.
Εδώ βρίσκεται και το κρίσιμο σημείο ευθύνης.
Η ηγεσία που καθοδήγησε αυτόν τον αγώνα επέλεξε τη συνέχιση της ένοπλης σύγκρουσης σε μια στιγμή που η Ελλάδα είχε ήδη εξαντληθεί. Η απόφαση να μετατραπεί η πολιτική αντιπαράθεση σε πόλεμο οδήγησε σε έναν κύκλο βίας που κόστισε χιλιάδες ζωές και βάθυνε τον εθνικό διχασμό.
Αυτό δεν αναιρεί τις ευθύνες της άλλης πλευράς ούτε τις διώξεις, ούτε την κρατική και παρακρατική βία που ασκήθηκε. Όμως δεν μπορεί και να σβήσει τις ευθύνες εκείνων που, έχοντας τη δύναμη να επιλέξουν, προχώρησαν στον δρόμο της σύγκρουσης. Και έτσι γράφτηκε το πιο σκοτεινό κεφάλαιο της νεότερης ελληνικής ιστορίας όχι ως ιστορία ηρώων και προδοτών, αλλά ως τραγωδία επιλογών. Μια τραγωδία όπου η Ελλάδα, μόλις βγήκε από την Κατοχή, βρέθηκε ξανά να πολεμά αυτή τη φορά τον ίδιο της τον εαυτό.
Στυλ. Καβάζης
