Του πρωτοπρεσβύτερου και  εφημέριου του Ι.Ν Αγίων Ταξιαρχών Ιστιαίας Ευβοίας Στέφανου  Στεφόπουλου

Tο επικίνδυνο μονοπάτι της “ευεξίας” που υπόσχονται οι εναλλακτικοί “θεραπευτές”.
​Η έννοια της “ευεξίας” έχει γίνει της μόδας τελευταία. Αποτελεί κεντρικό σημείο αναφοράς για τους εναλλακτικούς θεραπευτές της Νέας Εποχής.

​Για τον χώρο των εναλλακτικών και ολιστικών θεραπειών, η ευεξία δεν είναι απλώς η απουσία ασθένειας, αλλά μια κατάσταση απόλυτης ισορροπίας ανάμεσα στο σώμα, τον νου και το πνεύμα.

​Η βάση: Στηρίζεται συχνά στην ιδέα της «ζωτικής ενέργειας» (όπως το τσι ή η πράνα) που ρέει στο σύμπαν και στον άνθρωπο.
​Ο στόχος: Η ευεξία επιτυγχάνεται όταν αυτή η ενέργεια ρέει ανεμπόδιστα. Οι εναλλακτικές πρακτικές (π.χ. βελονισμός, γιόγκα, ενεργειακές θεραπείες) στοχεύουν στην αυτοθεραπεία, την εσωτερική αρμονία και την εναρμόνιση του ατόμου με το περιβάλλον του. Η ευθύνη της ευεξίας ανήκει κυρίως στο ίδιο το άτομο και στις δικές του εσωτερικές δυνάμεις.
​Η Θέση της Ορθόδοξης Εκκλησίας
​Η Ορθόδοξη Εκκλησία βλέπει τον άνθρωπο ως ενιαία ψυχοσωματική οντότητα, όμως τοποθετεί την ευεξία σε ένα εντελώς διαφορετικό, χριστοκεντρικό πλαίσιο.

​Η πνευματική υγεία: Για την Ορθοδοξία, η πραγματική υγεία και “ευεξία” της ψυχής και του σώματος δεν πηγάζει από απρόσωπες συμπαντικές ενέργειες, αλλά είναι δώρο του Αγίου Πνεύματος.
​Η θεραπεία: Επιτυγχάνεται μέσα από τα Μυστήρια της Εκκλησίας (Εξομολόγηση, Θεία Κοινωνία, Ευχέλαιο) και την προσωπική πνευματική άσκηση (προσευχή, νηστεία, κλπ).
​Η επιφύλαξη: Η Εκκλησία στέκεται κριτικά απέναντι σε πολλές εναλλακτικές θεραπείες. Ο λόγος είναι ότι συχνά αυτές οι πρακτικές είναι συνδεδεμένες με ανατολικές θρησκείες ή πανθεϊστικές φιλοσοφίες (κάποιες διαβάσαμε παραπάνω όπως τα τσάκρας, η πράνα, η ζωτική ενέργεια, κλπ) οι οποίες έρχονται σε αντίθεση με το ορθόδοξο δόγμα.
​Το συμπέρασμα: Ενώ οι εναλλακτικοί θεραπευτές αναζητούν την ευεξία στην ισορροπία των δυνάμεων του εαυτού, η Ορθοδοξία την εντοπίζει στην κοινωνία του ανθρώπου με τον Θεό, θεωρώντας ότι η μεγαλύτερη «ευεξία» είναι η σωτηρία της ψυχής και η εσωτερική ειρήνη που χαρίζει ο Χριστός.

Οι εναλλακτικές θεραπείες και οι πρακτικές που χρησιμοποιούν κατά κόρον τον όρο «ευεξία» (wellness) είναι συνήθως εκείνες που εστιάζουν στην ολιστική προσέγγιση —δηλαδή στην ταυτόχρονη φροντίδα σώματος, νου και πνεύματος— ή στην εξισορρόπηση της υποτιθέμενης «ζωτικής ενέργειας».

​Οι πιο χαρακτηριστικές κατηγορίες και πρακτικές είναι οι εξής:

​1. Ενεργειακές Θεραπείες (Energy Healing)
​Είναι οι πρακτικές που συνδέουν άμεσα την ευεξία με τη ροή της ενέργειας στο σώμα.

​Ρέικι (Reiki): Ιαπωνική τεχνική που βασίζεται στη μεταφορά «συμπαντικής ενέργειας» μέσω των χεριών του θεραπευτή για τη μείωση του στρες και τη χαλάρωση.
​Κρυσταλλοθεραπεία: Η χρήση ημιπολύτιμων λίθων με σκοπό τον καθαρισμό του ενεργειακού πεδίου του ατόμου.
​Θεραπεία Pranic Healing / Εξισορρόπηση Τσάκρα: Τεχνικές που στοχεύουν στην εναρμόνιση των ενεργειακών κέντρων (τσάκρα) του σώματος.
​2. Παραδοσιακά Θεραπευτικά Συστήματα της Ανατολής
​Αυτά τα συστήματα δεν διαχωρίζουν την υγεία από την πνευματικότητα και τη φιλοσοφία.

​Αγιουρβέδα (Ayurveda): Το παραδοσιακό ινδικό σύστημα ιατρικής. Εστιάζει στην ευεξία μέσα από τη διατροφή, τα βότανα, το μασάζ και την αλλαγή τρόπου ζωής, με βάση τον ιδιαίτερο σωματότυπο (dosha) του κάθε ανθρώπου.
​Παραδοσιακή Κινεζική Ιατρική & Βελονισμός: Βασίζεται στη ρύθμιση της ροής του τσι (ενέργειας) μέσα από τους μεσημβρινούς του σώματος.
​3. Πρακτικές Νου-Σώματος (Mind-Body Practices)
​Διαφημίζονται παγκοσμίως ως οι απόλυτοι πυλώνες του σύγχρονου “wellness lifestyle”.

​Γιόγκα (Yoga): Αν και ξεκίνησε ως πνευματική/ασκητική πρακτική του Ινδουισμού, σήμερα προωθείται έντονα ως μέθοδος σωματικής και ψυχικής ευεξίας.
​Διαλογισμός & Ενσυνειδητότητα (Mindfulness): Τεχνικές εστίασης της προσοχής και χαλάρωσης, οι οποίες συχνά απογυμνώνονται από το αρχικό βουδιστικό τους πλαίσιο για να χρησιμοποιηθούν ως εργαλεία διαχείρισης του άγχους.
​4. Φυσικές & Ολιστικές Μέθοδοι
​Ομοιοπαθητική: Σύστημα που βασίζεται στην αρχή «τα όμοια θεραπεύουν τα όμοια» και χρησιμοποιεί εξαιρετικά αραιωμένες ουσίες για να ενεργοποιήσει την αυτοθεραπευτική δύναμη του οργανισμού.
​Αρωματοθεραπεία: Η χρήση αιθέριων ελαίων από φυτά με σκοπό τη βελτίωση της ψυχολογικής και σωματικής διάθεσης.
​Ρεφλεξολογία: Μασάζ σε συγκεκριμένα σημεία των πελμάτων και των χεριών, τα οποία θεωρείται ότι αντιστοιχούν σε διάφορα όργανα του σώματος.
​Γιατί επιλέγουν τον όρο «Ευεξία»;

Ο όρος αυτός είναι ιδιαίτερα ελκυστικός επειδή δεν υπόσχεται απλώς τη θεραπεία μιας συγκεκριμένης ασθένειας (όπως η κλασική ιατρική), αλλά έναν συνολικότερο, πιο ισορροπημένο και ευτυχισμένο τρόπο ζωής. Παράλληλα, είναι ένας όρος νομικά και επικοινωνιακά «ασφαλής», καθώς δεν αποτελεί αυστηρά ιατρικό όρο.

Ορθόδοξη Θεώρηση.

Η στάση της Ορθόδοξης Εκκλησίας απέναντι σε αυτές τις “εναλλακτικές” θεραπείες δεν είναι μια απλή «συντηρητική άρνηση», αλλά βασίζεται σε βαθιά θεολογικά κριτήρια. Η Εκκλησία διαχωρίζει ξεκάθαρα την ιατρική επιστήμη (την οποία αποδέχεται και ευλογεί ως δώρο του Θεού) από τις πρακτικές που εμπεριέχουν θρησκευτικά ή μεταφυσικά στοιχεία.

​Η κριτική και οι αντιρρήσεις της Ορθοδοξίας εστιάζουν στους εξής βασικούς άξονες:

​1. Η θεωρία της «Απρόσωπης Ενέργειας»
​Οι περισσότερες ενεργειακές θεραπείες (Ρέικι, βελονισμός, τσάκρα) βασίζονται στην ύπαρξη μιας απρόσωπης συμπαντικής ενέργειας (τσι, πράνα) που διαπερνά τα πάντα.

​Η αντίθεση: Για την Ορθοδοξία, ο Θεός είναι Πρόσωπο σε αντίθεση με το απρόσωπο Σύμπαν στο οποίο η Νέα Εποχή προσδίδει ακόμα και συνειδητότητα. Οι ενέργειες του Θεού (η Θεία Χάρη) είναι Άκτιστες (δεν έχουν δημιουργηθεί, πηγάζουν από τον Θεό) και είναι προσωπικές. Η ιδέα ότι ο άνθρωπος μπορεί να «διοχετεύσει», να «καθαρίσει» ή να «χειριστεί» την ενέργεια με τεχνικές και να αντλήσει μ αυτές από την απεριόριστη όπως λένε, ενέργεια του σύμπαντος θεωρείται από την Εκκλησία ως πνευματική πλάνη ή ακόμα και ως μια μορφή σύγχρονης μαγείας.
​2. Η καταγωγή από Ανατολικά Θρησκεύματα
​Πρακτικές όπως η Γιόγκα και η Αγιουρβέδα δεν είναι απλές γυμναστικές ή δίαιτες· είναι οργανικά τμήματα του Ινδουισμού.

​Η αντίθεση: Η Γιόγκα, στη βαθύτερη ουσία της, είναι θρησκευτική πρακτική που στοχεύει στη λύτρωση του ανθρώπου μέσα από την ένωση με το «απόλυτο ον» (Μπράχμαν) ή την εξαφάνιση του εαυτού. Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος έχει εκδώσει επίσημες ανακοινώσεις τονίζοντας ότι η Γιόγκα είναι «απολύτως ασυμβίβαστη με την Ορθόδοξη Χριστιανική Πίστη μας».
​3. Η Αυτοσωτηρία και η Θεοποίηση του Εαυτού
​Στο σύγχρονο κίνημα της ευεξίας (New Age / Νέα Εποχή), δίνεται τεράστια έμφαση στο ότι ο άνθρωπος έχει μέσα του τη δύναμη να θεραπευτεί μόνος του, να βρει την εσωτερική του θεότητα και να φτάσει στην απόλυτη αρμονία.

​Η αντίθεση: Στην Ορθοδοξία, ο άνθρωπος δεν μπορεί να σωθεί ή να θεραπευτεί πνευματικά μόνος του. Η σωτηρία και η αληθινή θεραπεία (η θέωση) έρχονται μόνο μέσα από τη σχέση με τον Ιησού Χριστό και τη συμμετοχή στα Μυστήρια της Εκκλησίας. Η πίστη στην «αυτοθεραπεία» θεωρείται απότοκο εγωισμού και υπερηφάνειας.
​4. Η αντικατάσταση της Πνευματικής Ζωής
​Η Εκκλησία παρατηρεί ότι πολλοί άνθρωποι αντικαθιστούν την προσευχή με τον διαλογισμό, την εξομολόγηση με την ψυχοενεργειακή αποφόρτιση και τη Θεία Κοινωνία με «ενεργειακούς καθαρισμούς».

​Η αντίθεση: Ο διαλογισμός (π.χ. mindfulness) ζητά από τον άνθρωπο να «αδειάσει» τον νου του ή να στραφεί αποκλειστικά στον εαυτό του. Αντίθετα, η ορθόδοξη νοερά προσευχή (π.χ. το «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησόν με») είναι ένας διαρκής, ζωντανός διάλογος με τον Θεό, γεμάτος ταπεινότητα και επίγνωση της ανθρώπινης αδυναμίας.
​Η επίσημη γραμμή:

Η Ορθόδοξη Εκκλησία προτρέπει τους πιστούς να εμπιστεύονται τους συμβατικούς γιατρούς για τα σωματικά τους προβλήματα, και τον πνευματικό τους οδηγό (εξομολόγο) για τα ψυχικά και πνευματικά. Θεωρεί ότι η ανάμειξη σωματικής υγείας και ανατολικής μεταφυσικής κρύβει σοβαρούς πνευματικούς κινδύνους.