Τοῦ Σεβ. Ἀντινόης Παντελεήμονος
Ἡ ἀντισύλληψη, γνωστὴ ἐπίσης καὶ ὡς ἔλεγχος τῶν γεννήσεων, ἀναφέρεται σὲ μεθόδους ἢ συσκευὲς ποὺ χρησιμοποιοῦνται γιὰ τὴν πρόληψη τῆς ἐγκυμοσύνης.(1) Ἡ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία θεωρεῖ ὅτι τὴ στιγμὴ τῆς σύλληψης ξεκινάει μία καινούρια ζωή.
Κάποιοι πολιτισμοὶ περιορίζουν σκόπιμα τὴν πρόσβαση στὴν ἀντισύλληψη, καθὼς τὴ θεωροῦν ἠθικὰ καὶ πολιτικὰ ἀνεπιθύμητη.
Οἱ πιὸ ἀποτελεσματικὲς μέθοδοι ἀντισύλληψης εἶναι ἡ στείρωση μὲ βασεκτομή στοὺς ἄντρες καὶ ἡ ἀπολίνωση τῶν σαλπίγγων στὶς γυναῖκες, τὰ ἐνδομήτρια σπειράματα (IUDs) καὶ τὰ ἀντισυλληπτικὰ ἐμφυτεύματα.
Τὰ ἀπὸ τοῦ στόματος χορηγούμενα ἀντισυλληπτικὰ συνδέονται μὲ αὐξημένο κίνδυνο φλεβικής καὶ ἀρτηριακῆς θρόμβωσης.(2) Τὰ ἀντισυλληπτικὰ φραγμοῦ εἶναι συσκευὲς ποὺ ἔχουν σκοπὸ νὰ ἀποτρέψουν μία ἐγκυμοσύνη ἐμποδιζοντας μὲ φυσικὸ τρόπο τὴν εἴσοδο τοῦ σπέρματος στὴ μήτρα.(3) Σύμφωνα μὲ τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ, ὁ πρῶτος ποὺ ἐπινόησε τὴν ἀντισύλληψη ὑπῆρξε ὁ Αὐνάν. «Εἶπε δὲ Ἰούδας τῷ Αὐνάν· εἴσελθε πρὸς τὴν γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ σου καὶ ἐπιγάμβρευσαι αὐτὴν καὶ ἀναστησον σπέρμα τῷ ἀδελφῶ σου. 9 γνοὺς δὲ Αὐνὰν ὅτι οὐκ αὐτῷ ἔσται τὸ σπέρμα, ἐγίνετο ὅταν εἰσήρχετο πρὸς τὴν γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ, ἐξέχεεν ἐπὶ τὴν γῆν τοῦ μὴ δοῦναι σπέρμα τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ. 10 πονηρὸν δὲ ἐφάνη ἐναντίον τοῦ Θεοῦ, ὅτι ἐποίησε τοῦτο, καὶ ἐθανάτωσε καὶ τοῦτον» (Γέν. 38:8-10). Συνέπεια αὐτοῦ ἦταν ὁ Αὐνάν, νὰ θανατωθεῖ στὴ συνέχεια ἀπὸ τὸν ἴδιο τὸν Θεό.
Μερικὲς γυναῖκες μετανιώνουν γιὰ τὴν ἀπόφαση γιὰ τὴ στείρωσή τους: περίπου 5% ἄνω τῶν 30 ἐτῶν καὶ περίπου 20% κάτω τῶν 30 ἐτῶν. Οἱ ἄντρες εἶναι λιγότερο πιθανὸ νὰ μετανιώσουν γιὰ τὴ στείρωση (<5%), μὲ νεότερη ἡλικία, ποὺ ἔχουν μικρὰ παιδιὰ ἢ καθόλου παιδιὰ καὶ ἕνα ἀσταθῆ γάμο ὁ κίνδυνος αὐξάνεται. (4)
Παγκοσμίως, ἀπὸ τὸ 2009, περίπου τὸ 60% τῶν γυναικῶν ποὺ εἶναι παντρεμένες καὶ μποροῦν νὰ κάνουν παιδιὰ χρησιμοποιοῦν μεθόδους ἐλέγχου τῶν γεννήσεων. Ἀπό τὸ 2012, τὸ 57% τῶν γυναικῶν ποὺ εἶναι σὲ ἡλικία τεκνοποίησης θέλουν ν’ ἀποφύγουν μία. Αὐτό ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα 54 ἑκατομμύρια μὴ προγραμματισμένες ἐγκυμοσύνες καὶ σχεδὸν 80.000 μαιευτικοὺς θανάτους τὸ χρόνο.
Οἱ ἀπόψεις τῶν θρησκειῶν σχετικὰ μὲ τὴ δεοντολογία τοῦ ἐλέγχου γεννήσεων ποικίλλουν εὐρέως. Καμία ἀπὸ τὶς μεθόδους δὲν προσφέρει προστασία στὰ σεξουαλικῶς μεταδιδόμενα νοσήματα.
Ἡ ἐρωτικὴ σχέση εἶναι μία ἀπὸ τὶς πλέον καίριες καὶ ἀποφασιστικὲς σχέσεις μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων. Ἑπομένως ὄχι μόνον ἡ ἰατρική, ψυχολογία, κοινωνιολογία κ.λπ., ἀλλὰ καὶ ἡ Ἠθική, ἢ μᾶλλον, κατ’ ἐξοχὴν ἡ Ὀρθόδοξος Χριστιανικὴ Ἠθική, ἔχει λόγον ἐπὶ τοῦ θέματος τούτου, διότι, ὅπου ὑπάρχουν ἀνθρώπινες σχέσεις, εἶναι πρὸς αὐτὲς ἀρρήκτως συνυφασμένα καὶ θέματα ἠθικῆς συμπεριφορᾶς καὶ τάξεως.
Ἀπὸ πλευρᾶς τῆς Ἠθικῆς, ὁ ἔρωτας δὲν εἶναι μία ἀνεύθυνη καὶ ἀσύδοτη σχέση, ἀλλὰ μία ἐλεύθερη καὶ ὑπεύθυνη σχέση, ποὺ βρίσκει τὴν ὀρθή της πραγμάτωση μόνο μέσα στὸ χῶρο τῆς ἀμοιβαίας ἀγάπης μεταξὺ δύο προσώπων διαφορετικοῦ φύλου (ἀνδρὸς καὶ γυναικός). Ὡς ἐκ τούτου ἐμπερικλείει μὲν τὴν ἐρωτικὴ σχέση, ἀλλ’ ὅμως δὲν ταυτίζεται πρὸς αὐτήν. Δὲν ζητάει μόνο νὰ «πάρει» ἀπὸ τὸ ἄλλο πρόσωπο, ἀλλὰ πρωτίστως ζητάει νὰ τὸ κάνει εὐτυχισμένο διὰ προσφορᾶς τοῦ ἑαυτοῦ του.
Ἡ ἀγάπη εἶναι συνυφασμένη μὲ τὴν ἔννοια τῆς προσφορᾶς καὶ τῆς θυσίας, καὶ μόνο στὴν προσφορὰ καὶ στὴ θυσία πραγματοποιεῖται τὸ ἀνθρώπινο ὡς προορισμὸς καὶ ὡς εὐτυχία. Ἡ ἀγάπη εἶναι ἀμοιβαία περιχώρησης προσώπων ὡς αὐτοθυσία. Στὴν αὐτοθυσία σκέπτεται κανεὶς πρῶτα τὸν ἄλλο καὶ μετὰ τὸν ἑαυτό του, καὶ θέλει πρῶτα τὸ καλὸ καὶ τὴν εὐτυχία τοῦ ἄλλου προσώπου, καὶ μετὰ τὰ δικά του, παρ’ ὅλον ὅτι αὐτοθυσία καὶ προσωπικὴ εὐτυχία δὲν μποροῦν νὰ διαχωρισθοῦν ἀπολύτως ἢ λογικῶς. Μὲ τὴ θυσία ὡς προσφορὰ εἶναι συνυφασμένη καὶ ἡ εὐτυχία ὡς πλήρωμα τοῦ ἀνθρωπίνου.
Ἀπὸ πλευρᾶς χριστιανικῆς ἀποτελεῖ παρεξήγηση ἡ ταύτιση τῆς ἐρωτικῆς σχέσεως πρὸς τὴν τεκνοποιΐα μέσα στὸ Γάμο. Ἡ συζυγικὴ σχέση εἶναι ἐκεῖ γιὰ τοὺς συζύγους καὶ γιὰ τὴν ἀμοιβαία τελείωση, ἁγιασμὸ καὶ σωτηρία τους ἐν Χριστῷ.
Ἡ ἐκ τῆς τεκνοποιΐας προφύλαξη ἀντίκειται πρὸς τὸ πνεῦμα τῆς Χριστιανικῆς Ἠθικῆς. Τὸ δικαίωμα τῆς εὐτυχίας εἶναι νόμιμο, ἀρκεῖ νὰ ἐντάσσεται στὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ.
Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖο μᾶς προβληματίζει σοβαρά, εἶναι τὰ χρησιμοποιούμενα μέσα προφυλάξεως: Δὲν ἐπιτρέπεται νὰ παρεμβαίνομε στὴν ἀνθρώπινη φύση ποτὲ καὶ μὲ κανένα τεχνητὸ μέσο (φάρμακο, ὁρμόνες, χάπια, ἐργαλεῖα κλπ.), ὅταν ἡ φύση εἶναι ὑγιής. Ἡ Ἰατρικὴ Ἐπιστήμη δὲν δικαιοῦται νὰ συνιστᾶ τὴν λήψη ἀντισυλληπτικῶν φαρμάκων μὲ τὴν διαβεβαίωση ὅτι δὲν βλάπτουν. Τέλος, ἡ Ἰατρικὴ οὔτε φρουρὸς οὔτε καὶ ρυθμιστὴς τῆς ἠθικῆς εἶναι.
Ἀπὸ πλευρᾶς τῆς Ὀρθοδόξου Χριστιανικῆς Ἠθικῆς δὲν ἐπιτρέπεται ἡ παρέμβαση στὶς βιολογικὲς λειτουργίες τοῦ ἀνθρωπίνου ὀργανισμοῦ μὲ φάρμακα, τεχνητὰ μέσα κ.λπ. Ἡ ἀνθρώπινη φύση καὶ ζωὴ ἀποτελεῖ ἕνα κλειστὸ κύκλο μυστηρίου ἀπὸ τὴν ἀρχὴ μέχρι τὸ τέλος της (γέννηση, ἐξέλιξη, θάνατος), στὸν ὁποῖο ὁ ἄνθρωπος δὲν ἐπιτρέπεται νὰ παρεμβαίνει.
Ἡ ἐρωτικὴ σχέση πρέπει νὰ εἶναι ὑπεύθυνη σχέση σ’ ὅλες τὶς φάσεις καὶ τὶς ἐκδηλώσεις της, διότι τότε καὶ μόνον εἶναι συνειδητὴ ἡ εὐτυχία. Τὸ «χάπι» ἀπάδει πρὸς τὴν ἀξιοπρέπεια τῆς γυναίκας.
Ὁ ἔρωτας, ὡς ἔκφραση καὶ κατάφαση ἀγάπης καὶ ὑπευθυνότητας, δὲν πρέπει νὰ προσκρούει σὲ θεμελιώδεις δομὲς τοῦ ἀνθρωπίνου καὶ τῶν διανθρώπινων σχέσεων, οὔτε καὶ νὰ μεταβάλεται σὲ ὠμὸ ἐρωτισμό, ὁ ὁποῖος βλέπει στὸ ἄλλο ἄτομο, ὡς ἀντικείμενο ἱκανοποιήσεως μόνον τῶν ὀρέξεών του· ὁ ἐρωτισμὸς ἀποτελεῖ ἔκφραση ἐγωϊσμοῦ καὶ προσβολὴ τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ συντρόφου.
Οἱ σεξουαλικὲς σχέσεις μεταξὺ τῶν συζύγων ἀποτελοῦν θεόσδοτο δῶρο. Οἱ νόμιμες σεξουαλικὲς σχέσεις ἐντὸς τοῦ Ὀρθοδόξου Γάμου παρέχουν ἐπίσης στὸ ἀντρόγυνο τὴ δυνατότητα νὰ ἐκφράζουν τὴν τρυφερότητα καὶ τὴ στοργὴ ποὺ νιώθουν ὁ ἕνας γιὰ τὸν ἄλλον.
Οἱ πορνοβιομηχανίες προβάλλουν συνήθως τὰ προϊόντα των μὲ τὸ πρόσχημα, ὅτι ἀπευθύνονται δῆθεν πρὸς μοντέρνους, ἐνῶ γνωρίζουν ὅτι στὴν πραγματικότητα ἀπευθύνονται πρὸς τὸν ἄρρωστο ἄνθρωπο τῆς ἐποχῆς μας (ὅπως π.χ. τὰ πορνοπεριοδικὰ γιὰ τὸν αὐνανισμό).
Μὲ τὶς παραπάνω σκέψεις θελήσαμε περισσότερο νὰ προβληματίσομε γύρω ἀπὸ τὸ ζωτικὸ θέμα τοῦ ἔρωτος καὶ τῆς χρήσεως ἀντισυλληπτικῶν, παρὰ ἀπὸ ἄποψη θεολογικὴ τὰ ἀντισυλληπτικὰ καὶ εἰδικότερα τὰ «χάπια» ὑποκρύπτουν μία πρόθεση φόνου. Διότι, μὲ τὴν ἀντισύλληψη, φονεύουν τὸ σπέρμα καὶ τὸ ὠάριό τους, ποὺ εἶναι ἡ ρίζα τῆς ἀνθρωπίνης ζωῆς.
Σημειώσεις:
[1] «Definition of Birth control». MedicineNet. Ἀρχειοθετήθηκε ἀπὸ τὸ πρώτοτυπο στὶς 6 Αὐγούστου 2012. Ἀνακτήθηκε στὶς 9 Αὐγούστου 2012. [2] Brito, MB; Nobre, F, Vieira, CS (Ἀπρίλιος 2011). «Hormonal contraception and cardiovascular system». Arquivos brasileiros de cardiologia 96 (4): e81–9. doi: 0.1590/S0066-782X2011005000022. PMID 21359483. [3] Neinstein, Lawrence (2008). Adolescent health care : a practical guide (5η ἔκδοση). Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins. σελ. 624. ISBN 9780781792561. [4] Hatcher, Robert (2008). Contraceptive technology (19η ἔκδοση). New York, N.Y.: Ardent Media. σελ. 390. ISBN 9781597080019.