ΥΠΟ ΡΟΥΜΑΝΟΥ ΟΣΙΟΥ ΓΕΡΟΝΤΟΣ ΚΛΕΟΠΑ
Πατέρες καί αδελφοί,
Πρέπει ὅλοι νά γνωρίζουμε ότι ἡ κοινοβιακή ζωή στόν χριστιανισμό θεμελιώθηκε από τόν Ιδιο τόν Κύριο καί Σωτήρα μας Ἰησοῦ Χριστό. Αύτό μας τό λέγει ό Μέγας Βασίλειος, όταν ὁμιλεῖ γιά τούς μοναχούς των τότε κοινοβίων: «Αύτοί (οί μοναχοί) είναι οί αληθινοί διάδοχοι τοῦ Σωτήρός καί συνεχισταί τής επί γης ζωής Του κατά τό σώμα». Διότι, ὅπως ό Σωτήρ συνέστησε τήν χορεία των μαθητών καί ολα τά είχαν κοινά, έτσι καί οί μοναχοί τοῦ κοινοβίου φυλάττουν τούς Αποστολικούς καί τούς άλλους Κανόνας τής κοινοβιακής ζωής, κάνουν μεγάλη υπακοή καί εἶναι διάδοχοι τής ζωής τοῦ Κυρίου καί των μαθητών Του.
Τό ίδιο μας φανερώνει καί ό άγιος Θεόδωρος ό Στουδίτης, ό όποιος λέγει τά έξης: «Νά γνωρίζετε, αγαπητοί αδελφοί μου, οτι ό Κύριος ήμών Ίησοῦς Χριστός, ό Δοτήρ τών απείρων δωρεών, οταν ήλθε στήν γή, δέν εξέλεξε ούτε την ερημική ζωή ούτε τήν ζωή τών στυλιτών, αλλά ακολούθησε τήν τάξι τής υποταγής, όπως ό Ιδιος είπε, οτι κατέβηκε από τόν ούρανό όχι γιά νά κάνη τό θέλημά Του, αλλά τό θέλημα τοῦ Πατρός πού Τόν απέστειλε (Ίω άν. 5, 30). Κατέβηκε από τόν ούρανό γενόμενος δοῦλος τών μαθητών Του, τών οποίων έπλυνε τά πόδια καί τά έσκούπισε μέ τό ποδόμακτρο. Καί άλλοῦ λέγει ότι «Έγώ ειμι έν μέσω υμών ώς ό διακόνων» (Αουκ. 22,27). Βλέπετε, αδελφοί μου, ότι εξέλεξε καί ύποτάχθηκε μέ τόν τρόπο αύτής τής ζωής μας; Ποιός νά μή χαρή καί εύθυμήση; Διότι ακριβώς ζοῦμε, όπως έζησε ό Κύριος μας επί τής γης.
Πηγαίνοντας στούς μαθητάς Του βλέπουμε ότι καί αύτοί έθεσαν ώς θεμέλιο μέσα στόν χριστιανικό κόσμο, τόν κοινοβιακό τρόπο ζωής. Αύτό τό έργο φαίνεται στά κεφάλαια 2 καί 4 τών Πράξεων τών Αποστόλων, όπου μέ τό κήρυγμα καί τά θαύματα πού έκαναν, πλήθος ανθρώπων έπίστευσαν στόν Χριστό. Καί ενώ όλοι προήρχοντο από διάφορα μέρη, έν τούτοις τά είχαν όλα κοινά. Ιδού τί λέγει τό κείμενο: «Του δέ πλήθους τών πιστευσάντων ήν ή καρδία καί ή ψυχή μία, καί ουδέ εις τι τών ὑπαρχόντων αύτώ έλεγεν ίδιον είναι, άλλ' ην αύτοῖς άπαντα κοινά» (Πράξ. 4, 32).
Στήν συνέχεια θά ειπούμε σέ τί συνίσταται ή κοινοβιακή ζωή, όπως καί ανωτέρω ελέχθη, τά έχει όλα κοινά. Ιδού τί λέγει ό Μέγας Βασίλειος, όσον άφορα αύτήν: «Τελειοτάτη μέ άλλους ζωή έγώ όνομάζω έκείνη, πού κάθε προσωπικό περιουσιακό στοιχείο τό άπέρριψε τελείως καί όλα μεταξύ τους είναι κοινά. Κοινή γιά όλους είναι ή άναζήτησις τοῦ Θεοῦ, κοινή ή πίστις, κοινή ή σωτηρία, κοινοί οί κόποι, κοινοί οί πόλεμοι καί οί μάχες, κοινά τά στεφάνια" ό ένας γιά τούς πολλούς καί ό ένας όχι μόνος, αλλά μέ τούς πολλούς». Ποιό έργο είναι μακαριώτερο άπο αύτή τήν ζωή; Τί άνώτερο καί πιό αληθινό άπ' αυτή τήν ενότητα καί κοινωνία; "Ανθρωποι άπό διάφορα έθνη καί χώρες νά είναι τόσο ενωμένοι, ώστε νά φαίνονται μία ψυχή σέ πολλά σώματα καί πολλά σώματα νά ύπακού ουν στήν διάκρισι τοΰ ένός».
Γι' αύτό συμβουλεύουμε καί προτρέπουμε κάθε έναν, νά τρέχη στίς μοναστικές κοινότητες πού έδράζονται στόν φόβο τοῦ Θεοῦ καί στίς όποιες δεν ύπάρχει ή αταξία, ή ταραχή, ή παρακοή καί ανυποταξία, τό ξεχωριστό ταμείο, από τό όποιο ξεπηδά ό διάβολος καί όπου όλα τά χρήματα καί πράγματα προήλθαν συνήθως από κλοπές, πονηρίες καί απάτες γιά τήν απώλεια τής ψυχής καί τοῦ σώματος.... "Οπου τά αναγκαία πράγματα καί έργα δέν είναι κοινά, καί δέν υπάρχει ένας νους γιά όλους καί μία ένότης κατά τό θέλημα τοῦ Θεοῦ, έκει δέν πρέπει ή κοινό της νά ονομάζεται «αδελφότης», άλλά σπήλαιο ληστών. Δέν μπορεί αύτοί νά είναι ύπό τήν πρόνοια τοῦ Θεοῦ, άλλά έγκαταλελειμένοι άπ' Αυτόν, κυβερνώνται καί διδάσκονται άπό τόν διάβολο, όπως λέγει ό προφήτης Δαβίδ: «καί έξαπέστειλα αυτούς κατά τά επιτηδεύματα τών καρδιών αύτών» (Ψαλμ. 80, 13).
Λέγει πάλι ό Μέγας Βασίλειος: «Αύτός πού θά κάνη διαφορετικό άπό τούς άλλους έργο στήν κοινοβιακή ζωή, άποχωρίζει τόν έαυτό του άπό τήν Εκκλησία καί τόν Χριστό, διότι άποξενώνεται άπό τήν άγάπη τοῦ Θεοῦ καί θά παραμείνη έτσι, έως ότου διορθωθή. Έάν ένας τέτοιος τολμήση νά κοινωνήση τά "Αχραντα Μυστήρια, ας γνωρίζη ότι πρός καταδίκη του θά φάγη καί θά πίη τό Σώμα καί τό Αιμα τοῦ Κυρίου καί τό μέρος του θά είναι μέ τόν προδότη Ιούδα στό πυρ τής γεέννης καί τούς ομοίους του. Ένώ, έάν κάποιος λάβη εύλογία άπό τόν επίσκοπο ή ήγούμενο νά κάνη κάτι διαφορετικό καί ένάντιο πρός τίς διδασκαλίες τών Αγίων Πατέρων, τότε αύτοί τήν ήμέρα τής κρίσεως θά κριθούν ώς φονεις καί λησταί, διότι έγιναν αιτία μέ τήν άδιαφορία καί οκνηρία τους νά τραυματισθούνπολλές ψυχές καί νά αιχμαλωτισθούν άπό τόν διάβολο.
"Οποιος σκεφθή ότι πρέπει νά έχη κάτι ιδιαίτερο στό Μοναστήρι ή έξω άπ' αύτό πρός ιδική του τέρψι καί εύφροσύνη, αύτός γίνεται κλέπτης καί ληστής τοῦ έαυτοῦ του, καθώς ό Άνανίας καί ή Σαπφείρα, γιατί, άφοῦ άρνήθηκε τόν έαυτό του μπαίνοντας στό μοναχικό πολίτευμα καί ύποτάχθηκε ψυχή τε καί σώματι στόν Θεό καί υποσχέθηκε ενώπιον αγγέλων καί άγίων ότι θά περάση τήν ζωή του μέ πτώχεια καί καταφρόνησι, πώς κατόπιν θά φανή ψεύτης ένώπιον τοῦ Θεοῦ, άπατεών καί κλέπτης τών θείων μυστηρίων; Γι' αύτό, όποιος αληθινά έπιθυμεῖ τήν σωτηρία του, τίποτε νά μήν έχη στό κελλί του χωρίς εύλογία, ούτε τό θέλημά του νά άκολουθή καί νά πολιτεύεται μέ οκνηρία μέσα στήν αγγελική ζωή τοῦ κοινοβίου» ("Αγιος Θεόδωρος Στουδίτης).
Ενθυμούμαι τόν Γέροντά μου, τόν ήγούμενο Ίωαννίκιο Μορόϊ, ό Θεός νά τόν συγχωρήση, ό όποιος τελούσε επί πολλά χρόνια μόνος του τήν Θεία Λειτουργία καί ενισχυόταν σωματικά καί πνευματικά, μόνο μέ τά Πανάχραντα Μυστήρια, ερχόμενος στήν τράπεζα μας έδιάβα σε πολύ ώραϊα καί συχνά λόγους άπό τούς ' Αγίους Πατέρας περί κοινοβιακής ζωής. Μόνο κάθε Σάββατο καί Κυριακή έτρωγε μαζί μας, ενώ τίς ύπόλοιπες ημέρες μας έδιάβαζε καί στό τέλος μας έλεγε: «Πατέρες καί άδελφοί, νά γνωρίζετε ότι, έάν κρατήσετε τήν κοινοβιακή τάξι καί ζωή, όπως άκούσατε, πολλή εύλογία θά έλθη άπό τόν Θεό στό Μοναστήρι μας' έάν όχι, θά έρημώση ό τόπος αύτός, πολύ ολίγοι μοναχοί θά σώζονται καί θά πηγαίνουν γιά ήσυχαστική ζωή στίς έρήμους, διότι, όπου έγκαταληφθή ή άληθινή τάξις τοῦ κοινοβίου, εκεί δέν ύπάρχει σωτηρία».
Τώρα άς ειπούμε μερικά καί γιά τήν ιδιόρρυθμο ζωή. Γι αυτήν πρέπει νά ξέρουμε ότι έχει πολλούς κόπους καί φροντίδες, καί οί "Αγιοι Πατέρες λέγουν μέ μία φωνή ότι: «Ρίζα όλων τών άρετών είναι ή έκκοπή τοῦ ιδίου θελήματος», ομοίως καί όλων τών κακιών πηγή είναι ή ελευθερία τοΰ θελήματος, δηλαδή (ό μοναχός) νά μή κυβερνάται άπό άλλον, άλλά νά κάνη ό ϊδιος αύτό πού μέ τόν λογισμό του, τοΰ φαίνεται καλό. Οί μοναχοί αυτοί άπό τίποτε δέν εμποδίζονται, γιά τίποτε δέν έχουν φροντίδα πλην τοῦ εαυτού τους,ελπίζουν στά χρήματα ή στήν περιουσία τους, είτε όλίγη είτε πολλή είναι αυτή. "Ο,τι τούς φαίνεται καλό, αύτό καί κάνουν, τρώγουν καί πίνουν όσο θέλουν καί όταν θέλουν. Έάν δέν σηκωθούν στήν προσευχή, δέν έχουν κάποιον νά τούς έλέγξη, έάν δέν έπιτελέσουν ολόκληρο τόν κανόνα τους κανείς δέν θά τούς έπιπλήξη, έάν θά τούς έλθουν πειρασμοί, δέν έχουν κάποιον πού θά τούς συμβουλεύση, έάν θά τούς συμβή κάτι λυπηρό, δέν έχουν κάποιον πού θά τούς παρηγορήση, έάν πέσουν σέ κάποιο παράπτωμα, δέν ύπάρχει κάποιος, πους τούς άγαπα κατά Θεόν, νά τούς σηκώση. Δέν έχουν κάποιον νά ένσταλάξη έλεος στήν ψυχή τους, οϋτε νά φροντίση γιά τήν σωτηρία τους, καί έτσι, όλες οί κακίες συγκεντρώνονται σ' αυτούς πού ζοῦν, όπως τούς συμβουλεύη τό μυαλό τους. Γι' αύτό σας είπα ότι ή πλέον σίγουρη καί ανωτέρα όδός γιά τήν σωτηρία μας είναι ή κοινοβιακή ζωή.
Έάν κάποιος έπιθυμή νά ζήση τήν ερημική ζωή, πρέπει νά περισσεύη άπό τούς άλλους στους κόπους καί τήν άσκησι μέ τήν εύλογία τοῦ Γέροντος του. Αύτός πρέπει νά ζή σέ έρημικό τόπο, άλλά νά μήν αποχωρίζεται άπό τήν πνευματική καθοδήγησι τοῦ Πνευματικοῦ του Πατρός. Τολμώ όμως νά εΐπω ότι σήμερα είναι πολύ δύσκολο νά ζήση κανείς αύτό τό είδος τής ζωής. Οί παλαιοί πατέρες επί ολόκληρες εβδομάδες δέν έγεύοντο τίποτε, ενώ άλλοι σ' όλη τους τήν ζωή δέν έπιναν κρασί, δέν έτρωγαν λάδι καί ψάρια καί έτρέφοντο μέ βότανα καί ρίζες. "Οχι μόνο δέν έβλεπαν γυναίκες άλλά ούτε καί άνδρες. Ή προσευχή τους ήταν άκατάπαυστη, έσκέπαζαν τήν γυμνότητά τους μέ τετριμμένα ενδύματα, έδέχοντο πολλούς πειρασμούς άπό τόν διάβολο καί τά θηρία τής γης, ύπέμεναν τό ψύχος, τήν ζέστη, τήν δίψα καί άλλα δεινά καί όλα αυτά γιά τήν άγάπη τοῦ Χριστοῦ. Ζούσαν στίς σπηλιές καί τίς τρώγλες τής γής, όπου δέν είναι άξιος έ κει νά ζήση ό κόσμος, κατά τήν μαρτυρία του Αποστόλου Παύλου (Έβρ. 15, 38).Ή κοινοβιακή ζωή είναι κατάλληλη γιά όλους, καί γιά τούς αδυνάτους καί γιά τούς δυνατούς άγωνιστάς. Γι' αύτό, Πατέρες καί αδελφοί, άς ζήσουμε σύμφωνα μέ τίς εντολές του Θεου καί τίς διατάξεις τών Πατέρων περί τής Κοινοβιακής ζωής καί έλπίζουμε, ότι μέ τίς πρεσβείες τής Παναχράντου Μητρός καί τών Αγίων, θά έπιτύχουμε τή ψυχική μας σωτηρία. Αμήν.
ΜΕΤΑΦΡΑΣΙΣ ΑΠΟ π. ΔΑΜΑΣΚΗΝΟ ΓΡΗΓΟΡΙΑΤΗ
Μέ τήν εὐλογία τοῦ πατρός Δαμασκηνοῦ Γρηγοριάτου