Του πρωτοπρεσβύτερου και εφημέριου του Ι.Ν Αγίων Ταξιαρχών Ιστιαίας Ευβοίας Στεφάνου Στεφόπουλου
Τα τελευταία χρόνια εμφανίστηκε στο προσκήνιο μιά νέα “θεραπεία” , η Γιόγκα Γέλιου.
Όσοι την εξασκούν και την μεταφέρουν στους πελάτες τους ισχυρίζονται πως στον κόσμο των ημερών μας που πνίγεται από το άγχος, την αγωνία επιβίωσης, τις ατελείωτες υποχρεώσεις, τους πολύ έντονους καθημερινούς ρυθμούς, το νεοφανές αυτό είδος γιόγκα αποτελεί μιά πολύ καλή μέθοδο “εκτόνωσης” και ενίσχυσης της ψυχοσωματικής ισορροπίας.
Είναι όμως έτσι; Είναι επιστημονική μέθοδος θεραπείας; Είναι συμβατή με την Ορθόδοξη πίστη έτσι όπως την προσφέρουν στους ανθρώπους αναμεμειγμένη με ινδουϊστικές θεωρίες και πρακτικές (διαλογισμός, pranayama, ασκήσεις γιόγκα);
Ας δούμε ποιές μπορεί να είναι οι απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήματα.
Η Γιόγκα Γέλιου (Laughter Yoga) ξεκίνησε τη δεκαετία του ’90 από τον Ινδό γιατρό Dr. Madan Kataria. Θεωρείται από τους υποστηρικτές της ως το αντίδοτο του σύγχρονου άγχους.
Στην εποχή του multitasking, της ψηφιακής κόπωσης και του καθημερινού στρες, αναζητούμε συνεχώς τρόπους για να βρούμε την εσωτερική μας ισορροπία. Οι εναλλακτικοί “θεραπευτές” της γιόγκας γέλιου λένε πως το πιο ισχυρό «φάρμακο» το κουβαλάμε ήδη μέσα μας. Ονομάζεται Γιόγκα Γέλιου και δεν απαιτεί ευλυγισία, ειδικό εξοπλισμό ή… αίσθηση του χιούμορ!
Τι ακριβώς είναι;
Σύμφωνα πάντα με τους εκπαιδευμένους “θεραπευτές”…
Η Γιόγκα Γέλιου είναι μια πρωτοποριακή μέθοδος που συνδυάζει ασκήσεις παρατεταμένου, εκούσιου γέλιου με βαθιές αναπνοές της γιόγκα (Pranayama).
Το μυστικό της επιτυχίας της βασίζεται σε ένα επιστημονικό δεδομένο:
Ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν μπορεί να ξεχωρίσει το προσποιητό από το πραγματικό γέλιο.
Είτε γελάμε επειδή ακούσαμε ένα αστείο, είτε επειδή συμμετέχουμε σε μια άσκηση γέλιου, το σώμα μας παράγει ακριβώς τα ίδια χημικά οφέλη, απελευθερώνοντας τις «ορμόνες της ευτυχίας».
Μειώνει άμεσα τα επίπεδα της κορτιζόλης (της ορμόνης του στρες) και πλημμυρίζει τον οργανισμό με ενδορφίνες και σεροτονίνη.
Σύνδεση στην εποχή της απομόνωσης:
Παρόλο που είμαστε πιο συνδεδεμένοι ψηφιακά, νιώθουμε συχνά μόνοι. Η Γιόγκα Γέλιου γίνεται συνήθως σε ομάδες, σπάζοντας τα κοινωνικά φράγματα και δημιουργώντας αυθεντικούς δεσμούς μέσα από το κοινό βίωμα.
Ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας.
Μας μαθαίνει να αντιμετωπίζουμε τις καθημερινές προκλήσεις με μια πιο ανάλαφρη και αισιόδοξη στάση, βελτιώνοντας τη διάθεσή μας μέσα σε λίγα λεπτά.
Οξυγόνωση & Ευεξία:
Μέσα από τις αναπνοές, αυξάνεται η πρόσληψη οξυγόνου στον εγκέφαλο και το σώμα, ενισχύοντας το ανοσοποιητικό σύστημα και τα επίπεδα ενέργειας.
Πώς λειτουργεί στην πράξη;
Μια συνεδρία ξεκινά με απλές ασκήσεις προθέρμανσης (χειροκροτήματα και αναπνοές , ρυθμικούς ήχους χο-χο-χα-χα-χα, και κίνηση στον χώρο), περνάει σε παιχνιδιάρικες ασκήσεις γέλιου που διεγείρουν το παιδί που κρύβουμε μέσα μας, και καταλήγει σε έναν χαλαρωτικό διαλογισμό. Πολύ γρήγορα, το «εκούσιο» γέλιο μετατρέπεται σε πηγαίο, κολλητικό και θεραπευτικό γέλιο από την καρδιά μας.
Σήμερα, η Γιόγκα Γέλιου εφαρμόζεται με τεράστια επιτυχία σε σχολεία, εταιρείες (για την καταπολέμηση του burnout), κέντρα ηλικιωμένων, αλλά και σε online κοινότητες παγκοσμίως. Είναι μια υπενθύμιση ότι η χαρά είναι επιλογή — και είναι στο χέρι μας να την εξασκήσουμε!
Τι λέει, όμως, η Ορθόδοξη Εκκλησία μας για όλα τα παραπάνω;
Η σχέση ανάμεσα στην Ορθόδοξη πίστη και σε εναλλακτικές πρακτικές αυτοβελτίωσης, όπως η Γιόγκα Γέλιου, είναι ένα λεπτό ζήτημα που απασχολεί συχνά την Εκκλησία, τους θεολόγους αλλά και τους πιστούς.
1. Η προέλευση και η σύνδεση με ανατολικές φιλοσοφίες
Αν και η Γιόγκα Γέλιου παρουσιάζεται συχνά με έναν καθαρά εκκοσμικευμένο, θεραπευτικό ή «ιατρικό» μανδύα, η χρήση του όρου «Γιόγκα» και η ενσωμάτωση αναπνευστικών ασκήσεων (Pranayama) παραπέμπουν απευθείας σε ινδουιστικές πρακτικές.
Η Ορθόδοξη θέση:
Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος έχει επανειλημμένα τονίσει ότι η γιόγκα (σε οποιαδήποτε μορφή της) δεν είναι απλή γυμναστική, αλλά θεμελιώδες κομμάτι του Ινδουισμού. Ως εκ τούτου, θεωρείται ασύμβατη με την Ορθόδοξη δογματική διδασκαλία, καθώς βασίζεται σε μια εντελώς διαφορετική ανθρωπολογία και θεώρηση του Θεού.
2. Η πηγή της Χαράς: Ψυχολογία vs. Πνευματική Ζωή
Το κείμενο αναφέρει ότι «η χαρά είναι επιλογή» και ότι μπορούμε να την «εκβιάσουμε» μηχανικά, αφού ο εγκέφαλος δεν ξεχωρίζει το ψεύτικο γέλιο από το αληθινό.
Η Ορθόδοξη θέση:
Στην Ορθοδοξία, η βαθιά, υπαρξιακή χαρά δεν είναι αποτέλεσμα μιας βιολογικής ή ψυχολογικής τεχνικής (όπως η έκκριση ενδορφινών), αλλά είναι καρπός του Αγίου Πνεύματος. Η χριστιανική χαρά πηγάζει από τη σχέση του ανθρώπου με τον Χριστό, την πίστη στην Ανάσταση και τη συμμετοχή στα Μυστήρια της Εκκλησίας. Το τεχνητό ή προσποιητό γέλιο μπορεί να προσφέρει μια προσωρινή ψυχολογική αποφόρτιση, αλλά δεν αγγίζει τα βάθη της ανθρώπινης ψυχής.
3. Η έννοια της «Εσωτερικής Ισορροπίας»
Οι παραπάνω θέσεις υπόσχονται «εσωτερική ισορροπία» και «αντίδοτο στο άγχος» μέσα από την ενεργοποίηση δυνάμεων που «κουβαλάμε ήδη μέσα μας».
Η Ορθόδοξη θέση:
Η Ορθόδοξη πνευματικότητα δεν είναι ανθρωποκεντρική (όπου ο άνθρωπος σώζει τον εαυτό του μόνος του, στρεφόμενος αποκλειστικά στις εσωτερικές του δυνάμεις), αλλά θεοκεντρική. Η ειρήνη της ψυχής και η νίκη έναντι του άγχους της φθοράς και του θανάτου επιτυγχάνονται μέσω της προσευχής, της νήψης (της πνευματικής εγρήγορσης) και της Θείας Χάριτος.
4. Το «Παιδί μέσα μας» και η βιβλική αναφορά
Η Γιόγκα Γέλιου επιδιώκει να ξυπνήσει «το παιδί που κρύβουμε μέσα μας» για να φέρει την ανεμελιά.
Η Ορθόδοξη θέση:
Εδώ υπάρχει μια επιφανειακή ομοιότητα με τα λόγια του Χριστού («εάν μή στραφήτε καί γένησθε ως τά παιδία…»), αλλά η αφετηρία είναι διαφορετική. Η Εκκλησία καλεί τον άνθρωπο να αποκτήσει την καθαρότητα, την ακακία και την εμπιστοσύνη ενός παιδιού προς τον Πατέρα Θεό, και όχι μια παροδική, τεχνητή ανεμελιά.
Συνεπώς, από ορθόδοξη σκοπιά, οι παραπάνω τοποθετήσεις γύρω από τη συγκεκριμένη γιόγκα, περιγράφουν μια καθαρά εκκοσμικευμένη και ψυχοκεντρική-ανθρωποκεντρική μέθοδο διαχείρισης του στρες.
Αν και η επιστήμη αναγνωρίζει τα βιολογικά οφέλη του γέλιου στο σώμα, η Ορθόδοξη Εκκλησία αντιμετωπίζει με μεγάλη επιφύλαξη τέτοιες πρακτικές όταν αυτές δανείζονται ορολογία, τεχνικές ή φιλοσοφία από ανατολικά θρησκεύματα, θεωρώντας ότι απομακρύνουν τον πιστό από την αυθεντική χριστιανική πνευματικότητα, η οποία αναζητά την παρηγοριά και τη χαρά στην προσευχή και στο έλεος του Θεού.