Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος: Κατήχηση ΙΑ΄. Αφού μίλησε στην προηγούμενη κατήχηση περί των όρκων, είπε αυτή την ομιλία, αφιερωμένη πάλι στο ίδιο θέμα, για να δείξει ότι όχι μόνο η επιορκία αλλά και η ευορκία τιμωρούνται. Και ότι προς όφελος μας ο Χριστός αναστήθηκε την τρίτη ημέρα.

ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΙΑ΄

Αφού μίλησε στην προηγούμενη κατήχηση περί των όρκων, είπε αυτή την ομιλία, αφιερωμένη πάλι στο ίδιο θέμα, για να δείξει ότι όχι μόνο η επιορκία αλλά και η ευορκία τιμωρούνται. Και ότι προς όφελος μας ο Χριστός αναστήθηκε την τρίτη ημέρα.

1. Άραγε απομακρύνατε από το στόμα σας την κακή συνήθεια των όρκων; γιατί δεν ξέχασα ούτε εκείνα που σας είπα, ούτε εκείνα που μου υποσχεθήκατε εσείς για το θέμα αυτό. Και εγώ λοιπόν σας μίλησα γι’ αυτό και εσείς υποσχεθήκατε, αν και όχι με τον λόγο, αλλ’ επαινώντας τα λεγόμενα μου. Και αυτή η υπόσχεση είναι καλύτερη από εκείνη που γίνεται με τον λόγο γιατί εκείνος που υπόσχεται με τον λόγο πολλές φορές με τη γλώσσα βέβαια υπόσχεται, με τη γνώμη όμως δεν συμφωνεί· εκείνος όμως που επαινεί τα λεγόμενα δίνει τη συγκατάθεση μέσα από την ψυχή του.

Άραγε λοιπόν καθαρίσατε τη γλώσσα σας από τη φοβερή κηλίδα; άραγε φυγαδεύσατε την καταστροφή από την ιερή ψυχή σας; εγώ νομίζω ότι την καθαρίσατε γιατί πρόκειται να υποδεχθείτε μεγάλο βασιλιά και ν’ απολαύσετε διδασκαλία σπουδαία και πνευματική των πιο συνετών πατέρων. Και ο χρόνος είναι κατάλληλος και η προθεσμία που δόθηκε για τη διόρθωση βρίσκεται πλέον προς το τέλος της και σεις είσθε πρόθυμοι και ευπειθείς· γιατί λέει ο απόστολος, «να υπακούτε στους προϊσταμένους σας και να υποτάσσεσθε σ’ αυτούς» (Εβρ. 13, 17)· και σ’ όλα να υπακούτε σ’ αυτούς.

Συμπεραίνοντας από όλα αυτά νομίζω ότι το κατορθώσατε αυτό πλήρως. Όμως δεν θα ήθελα να συμπεραίνω και να νομίζω, αλλά να το γνωρίζω καθαρά γιατί έτσι προθυμότερα θα σας απηύθυνα τους μυστικότερους λόγους, αφήνοντας κατά μέρος τη φροντίδα για τους όρκους και με μεγαλύτερη ευκολία θα σας καθοδηγούσα προς τη φρικτή αυτή μυσταγωγία, θα σας οδηγούσα μέσα στα ίδια τα άδυτα και θα σας έδειχνα τα άγια των αγίων και όλα εκείνα, όχι στάμνα χρυσή που έχει μάννα (Εβρ. 9, 4), αλλά το σώμα το δεσποτικό, τον άρτο τον ουράνιο (Ιω. 6, 51).

Θα σας έδειχνα όχι ξύλινη κιβωτό που έχει λίθινες πλάκες και νόμο, αλλά που έχει σάρκα άμωμη και άγια, αυτόν τον ίδιο τον νομοθέτη. Θα σας έδειχνα να υπάρχει μέσα σφαγμένο όχι πρόβατο άμωμο, αλλά τον αμνό του Θεού θυσιασμένο, θυσία μυστική, την οποία τρέμουν βλέποντας την και οι ίδιοι οι άγγελοι. Θα σας έδειχνα όχι τον Ααρών να μπαίνει μέσα με χρυσή στολή, αλλά τον μονογενή Υιό του Θεού να μπαίνει, έχοντας την απαρχή της δικής μας φύσεως, δείχνοντας στον ίδιο το Πατέρα του το μέγεθος του κατορθώματος γιατί λέει, «δεν μπήκε ο Χριστός σε χειροποίητα άγια, αντίτυπα των αληθινών, αλλά στον ίδιο τον ουρανό, για να παρουσιασθεί τώρα ενώπιον του Θεού» (Εβρ. 9, 24).

Και υπάρχει εκεί καταπέτασμα, όχι τέτοιο που είχε ο ιουδαϊκός ναός, αλλά πολύ πιο φρικιαστικό. Άκουσε λοιπόν τι λογής είναι αυτό το καταπέτασμα, για να μάθεις τι λογής ήταν εκείνα τα άγια των αγίων και τι είδους είναι αυτά. «Παίρνοντας», λέει «μεγάλο θάρρος από το αίμα του Ιησού, για να μπούμε στα άγια των αγίων, από τη νέα και ζωντανή οδό που μας εγκαινίασε με το καταπέτασμα του, δηλαδή τη σάρκα του» (Εβρ. 10, 19-20). Είδες πως αυτό το καταπέτασμα είναι πιο φρικιαστικό από εκείνο; Σ’ αυτά θέλω να σας οδηγήσω σήμερα με μυστικό τρόπο.

2. Αλλά τι να κάνω; δεν με αφήνει η φροντίδα για τους όρκους που λειώνει την ψυχή μου· και γνωρίζω βέβαια, ότι πολλοί θα κατηγορήσουν σαν υπερβολικά τα λεγόμενα μου, επειδή άκουσαν ότι αυτή λειώνει την ψυχή μου· γιατί νομίζουν ότι είναι μικρό το αμάρτημα· εγώ όμως γι’ αυτό θρηνώ περισσότερο. Γιατί τα άλλα αμαρτήματα και είναι φοβερά και θεωρούνται ως φοβερά· όπως για παράδειγμα ο φόνος και η μοιχεία και είναι φοβερά και θεωρείται ότι είναι φοβερά, ενώ ο όρκος είναι βέβαια φοβερός, δεν θεωρείται όμως φοβερός.

Γι’ αυτό θρηνώ και φοβάμαι το αμάρτημα· γιατί αυτή, αυτή η πανουργία του διαβόλου οδηγεί συγκαλυμμένα στην αμαρτία, και σαν ακριβώς ν’ αναμιγνύει δηλητήριο στη συνηθισμένη τροφή, έτσι με την αντίληψη αυτή των ανθρώπων προσπαθεί με το δόλιο αυτό τρόπο να αποκρύψει τη βαρύτητα του όρκου. Τι λοιπόν; στον όρκο θα καταναλώσουμε όλη τη διδασκαλία και τον χρόνο; Καθόλου γιατί σκέπτομαι ότι υπάρχουν μερικοί που το κατόρθωσαν αυτό.

Γιατί, όπως ακριβώς όταν ο σπορέας πήγε να σπείρει (Λουκά 8, 5) δεν έπεσε όλος ο σπόρος στα αγκάθια ούτε στις πέτρες, αλλά πολλοί σπόροι έπεσαν και στην εύφορη γη, έτσι και τώρα είναι αδύνατο, μετά από τόση διδασκαλία που έγινε σε τόσο πλήθος, να μη υπάρχει κανένας που να μπορεί να παρουσιάσει τον καρπό της. Λοιπόν, επειδή πολλοί το κατόρθωσαν αυτό, όχι όμως ακόμη όλοι, ας μοιράσουμε και εμείς τον λόγο. Έπρεπε βέβαια εκείνοι που δεν το κατόρθωσαν αυτό να μην ακούσουν καθόλου τους μυστικούς λόγους, αλλά για να μη βλάπτονται εκείνοι που τους κατόρθωσαν, ας χαρισθούμε στους αμελέστερους προς χάρη των σπουδαιοτέρων· γιατί είναι πολύ προτιμότερο να χαρισθούμε σ’ αυτούς προς χάρη εκείνων, παρά να βλάψουμε τους επιμελέστερους εξ αιτίας των αμελεστέρων.

3. Και θέλω να σας υπενθυμίσω το χρέος, που σας υποσχέθηκα κατά την προηγούμενη ομιλία, και που δεν το ξεπλήρωσα, επειδή ο λόγος με εξανάγκασε να αναφερθώ σε αναγκαιότερα πράγματα. Ποιο λοιπόν ήταν το χρέος εκείνο; Ήθελα να σας πω, για ποιο λόγο οι πατέρες μας, παρατρέχοντας όλο τον χρόνο του έτους, όρισαν κατ’ αυτόν τον καιρό να μυσταγωγούνται οι ψυχές σας. Και σας έλεγα ότι ο καθορισμός αυτός του χρόνου δεν έγινε απλώς και στην τύχη. Γιατί πάντοτε η χάρη είναι η ίδια και δεν εμποδίζεται από τον χρόνο καθόσον είναι θεία η χάρη· αλλ’ έχει και κάτι το μυστικό ο καθορισμός αυτός του καιρού.

Για ποιο λόγο λοιπόν νομοθέτησαν οι πατέρες να γίνεται σήμερα η γιορτή αυτή; Γιατί σαν σήμερα ο βασιλιάς μας νίκησε στον πόλεμο κατά των βαρβάρων· γιατί βάρβαροι είναι οι δαίμονες, και πιο άγριοι από όλους τους βαρβάρους. Σαν σήμερα κατέλυσε την αμαρτία, σαν σήμερα έσβησε τον θάνατο, υπέταξε τον διάβολο και ελευθέρωσε τους αιχμαλώτους. Σε ανάμνηση λοιπόν εκείνων των επινικίων εορτάζουμε τη σημερινή ημέρα. Γι’ αυτό οι πατέρες μας νομοθέτησαν σήμερα να διανέμονται οι βασιλικές δωρεές γιατί αυτός είναι ο νόμος των επινικίων.

Το ίδιο κάνουν και οι κοσμικοί βασιλείς· τις ημέρες των επινικίων τις τιμούν με πολλές τιμές. Αλλ’ ο τρόπος της τιμής εκείνης είναι γεμάτος ατιμία· γιατί ποια τιμή είναι τα θέατρα και τα όσα παίζονται και λέγονται στα θέατρα; δεν είναι όλα γεμάτα από ντροπή και άξια για πολλά γέλια; ενώ αυτή η τιμή είναι άξια της μεγαλοδωρεάς εκείνου που μας τίμησε. Γι’ αυτό νομοθέτησαν σήμερα να εορτάζονται τα επινίκια, για να σου υπενθυμίσουν με τον καιρό τη νίκη του δεσπότη, και να υπάρχουν κατά την ημέρα των επινικίων μερικοί που θα φορούν τα λαμπρά ενδύματα και θα παίρνουν μέρος στην τιμή του βασιλιά και όχι μόνο γι’ αυτό, αλλά και για να συμμετέχεις κατά τον καιρό αυτό στα του Κυρίου.

Σταυρώθηκε, λέει, εκείνος επάνω στο ξύλο σταυρώσου και συ με το βάπτισμα· γιατί λέει, το βάπτισμα είναι σταυρός και θάνατος, αλλά θάνατος της αμαρτίας και σταυρός του παλαιού ανθρώπου.

4. Άκουσε λοιπόν τι λέει ο Παύλος, πως και τα δυο τα λέει περί του βαπτίσματος, ότι δηλαδή είναι θάνατος της αμαρτίας και ο σταυρός· «ή αγνοείτε ότι όσοι βαπτισθήκατε στο όνομα του Χριστού, βαπτισθήκατε στον θάνατο του;» (Ρωμ. 6, 3)· και πάλι· «ο παλαιός άνθρωπος μας σταυρώθηκε μαζί με τον Χριστό, για να καταργηθεί το σώμα της αμαρτίας» (Ρωμ. 6, 6). Για να μη φοβηθείς λοιπόν ακούγοντας θάνατο και σταυρό, πρόσθεσε ότι θάνατος της αμαρτίας είναι ο σταυρός.

Είδες πως το βάπτισμα είναι σταυρός; μάθε ότι και τον σταυρό τον ονόμασε ο Χριστός βάπτισμα, δίνοντας στο βάπτισμα του το όνομα του σταυρού και στον σταυρό το όνομα του βαπτίσματος· το βάπτισμα σου το ονόμασε σταυρό τον δικό μου σταυρό, λέει, τον ονομάζω βάπτισμα. Και που το λέει αυτό; «έχω να βαπτισθώ ένα βάπτισμα, που δεν το γνωρίζετε σεις» (Λουκά 12, 50). Και από που είναι φανερό ότι το λέει για τον σταυρό;

Τον πλησίασαν οι υιοί του Ζεβεδαίου, ή καλύτερα «η μητέρα των υιών Ζεβεδαίου», λέγοντας «πες, ώστε αυτοί οι δυο υιοί μου να καθίσουν στη βασιλεία σου ένας στα δεξιά σου και ο άλλος στα αριστερά σου» (Ματθ. 20, 20-21). Το αίτημα, αν και ήταν απερίσκεπτο, ήταν μητέρας. Τι λοιπόν απαντά ο Χριστός; «μπορείτε να πιείτε το ποτήρι που πρόκειται εγώ να πιω και να βαπτισθείτε το βάπτισμα που βαπτίζομαι εγώ;» (Ματθ. 20, 22) Βλέπεις ότι ονόμασε βάπτισμα τον σταυρό· από που είναι αυτό φανερό; «Μπορείτε», λέει, «να πιείτε το ποτήρι που πρόκειται εγώ να πιω;». Ποτήρι ονομάζει το πάθος και γι’ αυτό λέει «Πατέρα, αν είναι δυνατό ας αποφύγω το ποτήρι αυτό» (Ματθ. 26, 39).

Είδες πως ονόμασε βάπτισμα τον σταυρό και το πάθος ποτήρι; και το ονόμασε έτσι όχι επειδή καθαριζόταν αυτός (γιατί πως ήταν δυνατό αυτό γι’ αυτόν «που αμαρτία δεν έκανε, ούτε δόλος ανέβηκε ποτέ στο στόμα του»; ), αλλ’ επειδή το αίμα που έτρεξε από εκεί καθάρισε όλη την οικουμένη. Γι’ αυτό και ο Παύλος λέει· «αν ενωθήκαμε μαζί του, με το ομοίωμα του θανάτου του, δια του βαπτίσματος» (Ρωμ. 6, 5)· δεν είπε «με το θάνατο του», αλλά «με το ομοίωμα του θανάτου του». Γιατί θάνατος είναι και εκείνο και αυτό, αλλά όχι του ίδιου πράγματος· εκείνο ήταν θάνατος σώματος, ενώ αυτό θάνατος αμαρτίας· γι’ αυτό είναι ομοίωμα θανάτου.

5. Τι λοιπόν; πεθαίνουμε μόνο μαζί με τον Κύριο και συμμετέχουμε μόνο στα λυπηρά; Και βέβαια ούτε αυτό είναι λυπηρό, το να γίνουμε κοινωνοί στο θάνατο του. Πλην όμως περίμενε λίγο και θα δεις να συμμετέχεις και στα ευχάριστα γιατί λέει, «αν πεθάναμε μαζί μ’ αυτόν, πιστεύουμε ότι και θα ζήσουμε μαζί του» (Ρωμ. 6, 8). Συμβαίνει δηλαδή κατά το βάπτισμα συγχρόνως και ταφή και ανάσταση· αφήνει κάτω τον παλιό άνθρωπο και παίρνει τον καινούργιο και ανασταίνεται, «όπως ακριβώς αναστήθηκε ο Χριστός με τη δόξα του Πατέρα» (Ρωμ. 6, 4).

Βλέπεις πως πάλι εννοεί την ανάσταση; Αλλά γιατί η δική μας ανάσταση και ταφή και ο θάνατος γίνονται την ίδια ώρα (γιατί συγχρόνως και θαβόμαστε και ανασταινόμαστε), ενώ του Κυρίου η ανάσταση βράδυνε, γιατί αναστήθηκε μετά από τρεις ημέρες. Γιατί λοιπόν η δική μας ανάσταση γίνεται την ίδια στιγμή, ενώ του Κυρίου έγινε βραδύτερα; Έγινε προς το συμφέρον μας, για να μάθεις ότι η βραδύτητα δεν οφείλεται σε αδυναμία· γιατί εκείνος που μπόρεσε να αναστήσει τον δούλο μέσα σε μια στιγμή, πολύ περισσότερο μπορούσε ν’ αναστήσει τον εαυτό του.

Για ποιο λόγο λοιπόν συνέβη αυτή η βραδύτητα; για ποιο λόγο η ταφή διάρκεσε τρεις ημέρες; Για να γίνει με τη βραδύτητα αυτή του θανάτου, αναμφισβήτητη η απόδειξη της αναστάσεως. Γιατί τη στιγμή που και τώρα μετά την τόσο μεγάλη απόδειξη υπάρχουν άνθρωποι που λένε ότι φαινομενικά έπαθε, αν δεν συνέβαινε τόση βραδύτητα τι δεν θα έλεγαν εκείνοι; Γιατί ο διάβολος δεν ήθελε να βλάψει την ανάσταση μόνο με τον λόγο, αλλά και με την πίστη στο θάνατο του· γιατί γνώριζε, γνώριζε με σαφήνεια ότι ο σωτήριος θάνατος ήταν κοινό φάρμακο της οικουμένης και φρόντιζε να τον απομακρύνει από την πίστη των ανθρώπων.

Γι’ αυτό ο Κύριος αργεί ν’ αναστηθεί και έρχονται οι Ιουδαίοι λέγοντας «δώσε μας στρατιώτες για να φυλάξουμε τον τάφο» (πρβλ. Ματθ. 27, 63-66). Πω πω αδιαντροπιά! Πότε, Ιουδαίε, είδες νεκρό να φυλάσσεται; Γιατί, αν ήταν κοινός νεκρός και απλός άνθρωπος εκείνος που σταυρώθηκε, γιατί κάνεις παράξενα και παράδοξα πράγματα; γιατί φοβάσαι και τρέμεις και συγκεντρώνεις φύλακες; Πλην όμως, ούτε αυτό εμπόδισε ο Θεός, αλλ’ επέτρεψε να φυλαχθεί, ώστε με τα έργα των χεριών του να συλληφθεί ο αμαρτωλός.

Γιατί εκείνοι έλεγαν, «δώσε μας στρατιώτες, για να μη τον κλέψουν οι μαθητές του και πουν ότι αναστήθηκε», συνέβη όμως το αντίθετο· γιατί έλαβαν στρατιώτες, για να μη λένε, αφού αναστηθεί, ότι τον έκλεψαν οι μαθητές του και δεν αναστήθηκε, αλλ’ οι σκευωρίες κατά της αναστάσεως απέβησαν υπέρ της αναστάσεως και τους επίβουλους αυτούς τους έκανε ο Χριστός μάρτυρες της αναστάσεως, για να τους στερήσει τη δικαιολογία κατά την ημέρα εκείνη.

6. Για ποιο λόγο λοιπόν πρόσταξαν οι πατέρες να γίνεται η μυσταγωγία του βαπτίσματος κατά τον καιρό αυτό, νομίζω πως σας το εξήγησα ικανοποιητικά με τα όσα σας είπα. Θέλω όμως να σας εξοφλήσω και άλλο χρέος μου, αν δεν σας κούρασε η ακρόαση, και να σας πω, για ποιο λόγο σας στέλνουμε από εδώ γυμνούς και ανυπόδητους προς τις φωνές των εξορκιστών· γιατί και εδώ θα φανεί πάλι η ίδια αιτία, ότι νίκησε στον πόλεμο ο βασιλιάς και συνέλαβε αιχμαλώτους. Τέτοια είναι η εμφάνιση των αιχμαλώτων.

Άκουσε λοιπόν τι λέει ο Θεός προς τους Ιουδαίους· «όπως πορεύθηκε ο δούλος μου Ησαΐας γυμνός και ανυπόδητος, έτσι θα πορευθούν οι υιοί του Ισραήλ στην αιχμαλωσία γυμνοί και ανυπόδητοι» (Ησ. 20, 3). Θέλοντας λοιπόν να σου υπενθυμίσει την προηγούμενη τυραννική εξουσία του διαβόλου σε παραπέμπει με το σχήμα αυτό στη μνήμη της παλιάς ταπεινής γενεάς σου. Γι’ αυτό στέκεσθε όχι μόνο γυμνοί και ανυπόδητοι, αλλ’ έχοντας και τα χέρια υψωμένα, για να ομολογείτε και την στη συνέχεια εξουσία του Θεού, στην οποία τώρα προσέρχεσθε.

Αιχμάλωτοι και λάφυρα είστε όλοι σεις· και γι’ αυτά τα λάφυρα μιλάει ο Ησαΐας προλέγοντας αυτά πολύ μπροστά από την πραγματοποίηση αυτών ως εξής· «αυτός θα μοιράσει λάφυρα από τον ισχυρό» (Ησ. 53, 12)· και πάλι «ήρθε να κηρύξει ελευθερία στους αιχμαλώτους» (Ησ. 61, 1). Και ο Δαυίδ μαζί μ’ αυτόν προφητεύοντας αυτή την αιχμαλωσία έλεγε· «ανέβηκες ψηλά και αιχμαλώτισες αιχμαλώτους» (Ψαλμ. 67, 19). Αλλά μη δυσανασχετήσεις ακούγοντας αιχμαλωσία, γιατί τίποτε δεν υπάρχει πιο μακάριο από την αιχμαλωσία αυτή.

Γιατί η αιχμαλωσία των ανθρώπων οδηγεί τον αιχμάλωτο από την ελευθερία στη δουλεία, ενώ αυτή τον μεταφέρει από τη δουλεία στην ελευθερία· η αιχμαλωσία των ανθρώπων αποστερεί από τον άνθρωπο την πατρίδα και τον οδηγεί σε ξένη πατρίδα, ενώ αυτή η αιχμαλωσία τον βγάζει από την ξένη και τον οδηγεί στην πατρίδα του, την ουράνια Ιερουσαλήμ. Η αιχμαλωσία των ανθρώπων αποστερεί τον άνθρωπο από τη μητέρα του, ενώ αυτή σε οδηγεί στην κοινή μητέρα όλων μας. Εκείνη χωρίζει τον άνθρωπο από συγγενείς και συμπολίτες, ενώ αυτή τον οδηγεί προς ουράνιους συμπολίτες γιατί λέει, «συμπολίτες είστε των αγίων» (Εφ. 2, 19). Η εξωτερική λοιπόν εμφάνιση των οδηγούμενων στους εξορκιστές έχει αυτή τη σημασία.

7. Για ποιο λόγο όμως οι φωνές των εξορκιστών, οι φοβερές εκείνες και γεμάτες φρίκη, σου υπενθυμίζουν τον κοινό Κύριο, την κόλαση, την τιμωρία και τη γέεννα; Εξ αιτίας της αδιαντροπιάς των δαιμόνων. Γιατί ο κατηχούμενος είναι πρόβατο ασφράγιστο, πανδοχείο έρημο και καταγώγιο χωρίς θύρες, που βρίσκεται στη διάθεση όλων γενικώς, είναι κρυψώνας των ληστών, καταφύγιο των θηρίων, οίκημα των δαιμόνων. Επειδή λοιπόν θέλησε ο βασιλιάς από πολλή φιλανθρωπία το έρημο αυτό πανδοχείο, το αθύρωτο, το καταφύγιο των ληστών, να γίνει βασιλική αυλή, γι’ αυτό έστειλε να προετοιμάσουν το καταγώγιο εμάς τους δασκάλους και εκείνους τους εξορκιστές.

Εμείς λοιπόν οι δάσκαλοι με τη διδασκαλία μας κάνουμε τους σαθρούς τοίχους ισχυρούς γιατί λέει, «ο καθένας που ακούει τους λόγους μου αυτούς και τους εφαρμόζει, μοιάζει με άνδρα φρόνιμο, που έχτισε την οικία του επάνω στην πέτρα» (Ματθ. 7, 24). Καθιστούμε γερά τα θεμέλια, μέχρι που να ρθεί ο βασιλιάς. Αν δούμε κάπου κάποια κηλίδα και βρωμιά, την καθαρίζουμε· γιατί τέτοια είναι η φύση της αμαρτίας, βρωμερή και ακάθαρτη. Άκουσε λοιπόν πως χαρακτηρίζει ο Δαυίδ τη φύση της· «σαν βαρύ φορτίο έπεσε με βάρος πολύ επάνω μου· βρώμισαν και σάπισαν τα τραύματα μου εξ αιτίας της αφροσύνης μου» (Ψαλμ. 37, 5-6).

Εμείς λοιπόν καθαρίζουμε τη δυσωδία και τοποθετούμε το πνευματικό μύρο, ενώ οι εξορκιστές με τα φοβερά εκείνα λόγια προσέχουν τριγύρω, μήπως υπάρχει κάπου θηρίο, μήπως φίδι, μήπως οχιά, μήπως σκορπιός· γιατί, αφού ακούσει τη φοβερή εκείνη φωνή, κι αν ακόμη είναι φοβερό το θηρίο, δεν μπορεί να παραμείνει και να φωλιάσει εκεί, αλλά βγαίνει και δραπετεύει και χωρίς να το θέλει.

8. Ήθελα να σας πω και κάτι άλλο, που δεν υποσχέθηκα να σας πω· έπρεπε λοιπόν να σας πω, για ποιο λόγο εμείς ονομαζόμαστε πιστοί, ενώ οι αμύητοι κατηχούμενοι. Γιατί είναι ντροπή πραγματικά και άξιο για γέλια να λαμβάνει κανείς τιμή και να μη γνωρίζει το όνομα της τιμής. Αλλά τι να κάνω; μου ήρθε πάλι η φροντίδα για τους όρκους κατηγορώντας με για βραδύτητα και σύροντας τον λόγο προς τον εαυτό της. Γι’ αυτό, αφού αναβάλουμε αυτούς τους λόγους για την άλλη ομιλία, ας έρθουμε τώρα στην παραίνεση περί των όρκων.

Είναι φοβερό, αγαπητέ, ο όρκος, φοβερό πράγμα και επιβλαβές· φάρμακο ολέθριο, δηλητήριο φοβερό, τραύμα κρυφό, πληγή αφανής, τροφή συγκαλυμμένη, που οδηγεί το δηλητήριο στην ψυχή· είναι βέλος σατανικό, ακόντιο πυρωμένο, μαχαίρι δίκοπο, ρομφαία ακονισμένη, αμαρτία ασυγχώρητη, παρανομία που δεν έχει απολογία, βάραθρο βαθύ, γκρεμός απότομος, παγίδα ισχυρή, δίχτυ απλωμένο, δεσμός που δεν είναι δυνατό να λυθεί, βρόχος χωρίς διέξοδο. Άραγε αρκούν αυτά και πιστεύετε, ότι είναι φοβερό πράγμα ο όρκος και πιο φοβερό από όλα τα αμαρτήματα;

Πιστέψτε με, πιστέψτε με, σας παρακαλώ αν όμως κάποιος δεν πιστεύει, σας παρουσιάζω τώρα και την απόδειξη γιατί, εκείνο που δεν το έχει καμιά αμαρτία, αυτό το έχει αυτή η αμαρτία. Όταν δηλαδή δεν παραβαίνουμε τις άλλες εντολές απαλλασσόμαστε από την τιμωρία, ενώ τον όρκο πολλές φορές, και φυλάγοντας τον και παραβαίνοντας τον τιμωρούμαστε. Μήπως δεν καταλάβατε αυτό που είπα; λοιπόν πρέπει να σας το πω πάλι σαφέστερα.

Πολλές φορές ορκίσθηκε κάποιος να κάνει ένα παράνομο πράγμα και έπεσε σε βρόχο άλυτο γιατί πρέπει πια ή να φυλάξει τον όρκο και να παρανομήσει, ή να μη φυλάξει τον όρκο και να πέσει στο έγκλημα της επιορκίας· και έγινε έτσι και από τα δύο μέρη βαθύς γκρεμός, και από τα δύο μέρη ο θάνατος αναπόφευκτος, είτε φυλάξει την εντολή, είτε δεν την φυλάξει. Άραγε υπάρχει κάτι πιο ολέθριο από το αμάρτημα αυτό, και όταν φυλάσσεται και όταν δεν φυλάσσεται;

9. Και για να μάθετε, ότι αυτό έτσι έχει και πολλοί πολλές φορές όχι μόνο παραβαίνοντας τον όρκο, αλλά και φυλάσσοντας τον όρκο κατέστησαν τον εαυτό τους υπεύθυνο τιμωρίας θα σας διηγηθώ κάτι παρόμοιο. Ο Ηρώδης γιόρταζε κάποτε τα γενέθλια του και τιμούσε την ημέρα που γεννήθηκε· θέλοντας να την κάνει λαμπρή έβαλε τη θυγατέρα της βασίλισσας να χορέψει (Ματθ. 14, 6 έ), χωρίς να ξέρει ότι μ’ αυτό την γέμιζε με μεγαλύτερη ντροπή γιατί, ενώ έπρεπε να ευχαριστήσει το φιλάνθρωπο Θεό, που τον έφερε στη ζωή από την ανυπαρξία, που του έδωσε ψυχή, που τον οδήγησε στο σεμνό αυτό θέατρο της κτίσεως, που τον έκανε θεατή αυτής της τόσο ωραίας και θαυμαστής δημιουργίας, ενώ έπρεπε με ύμνους και ευχαριστίες προς τον Κύριο να τιμήσει την ημέρα, αυτός αντίθετα την τίμησε με την ατιμία. Γιατί τι υπάρχει πιο άτιμο από το χορό;

Κατά την ημέρα αυτή χόρεψε η θυγατέρα της Ηρωδιάδας. Ακούστε, και άνδρες και γυναίκες, όσοι τιμάτε με τέτοιους χορούς και τέτοια άσματα τα δείπνα σας· δεν είναι αυτά τα κακά μικρά, επειδή φαίνονται αδιάφορα· γιατί ακριβώς γι’ αυτό είναι μεγάλα κακά, επειδή θεωρούνται ότι είναι αδιάφορα· ούτε και καταβάλλεται μεγάλη φροντίδα γι’ αυτά· γιατί η βαριά ασθένεια όταν τύχει μεγάλης φροντίδας θεραπεύεται, ενώ εκείνη που θεωρείται ελαφριά, ακριβώς γι’ αυτό, επειδή περιφρονείται, γίνεται σοβαρή. Τι λες; στο σπίτι του πιστού τολμά κανείς να εισάγει χορό και δε φοβάται μήπως πέφτοντας κεραυνός από τον ουρανό τα κατακάψει όλα; Αυτά τα λέω και για τις γυναίκες, για να σωφρονίζουν τους άνδρες τους και να τους απομακρύνουν απ’ αυτή τη διασκέδαση.

Κατά την ημέρα αυτή μπήκε και χόρεψε η θυγατέρα της βασίλισσας. Ας είναι ευλογητός ο Θεός· σε πόση σωφροσύνη μετέβαλε τη ζωή μας. Ακούστε οι πιστοί, σε ποιον νυμφίο προσέρχεσθε· σ’ αυτόν που τη ζωή μας, τη γεμάτη από ασχημοσύνη πριν απ’ αυτόν, την καταστόλισε με ντροπή και σωφροσύνη και σεμνότητα· γιατί εκείνα που η βασίλισσα δεν ντρεπόταν τότε να τα κάνει, τώρα ούτε μια άσημη υπηρέτρια δεν θα δεχόταν να τα κάνει.

Χόρεψε λοιπόν εκείνη και μετά το χορό διέπραξε άλλη αμαρτία φοβερότερη· γιατί έπεισε εκείνον τον ανόητο να της υποσχεθεί με όρκο ότι θα της δώσει εκείνο που θα του ζητήσει. Βλέπεις ότι ο όρκος κάνει τους ανθρώπους και ανόητους; Εκείνο που θα του ζητήσει, ορκίσθηκε, χωρίς κανένα όρο, να της το δώσει. Τι λοιπόν θα έκανες, αν ζητούσε το κεφάλι σου; τι επίσης, αν ζητούσε όλη τη βασιλεία σου; Πλην όμως τίποτε απ’ αυτά εκείνος δεν σκέφθηκε. Γιατί παραβρισκόταν εκεί ο διάβολος κάνοντας την παγίδα ισχυρή, και αφού πέτυχε τον όρκο που ήθελε, έστησε την παγίδα και άπλωσε παντού το δίχτυ, τότε προσθέτει την αίτηση εκείνη, για να γίνει αναπόφευκτη η σύλληψη.

«Δος μου», λέει, «επάνω σε πιάτο το κεφάλι του Ιωάννη του Βαπτιστή» (Ματθ. 14, 8). Αδιάντροπη η αίτηση, ανόητη και βλαβερή η ικανοποίηση της. Και για τα δύο αυτά αίτιος ο όρκος. Τι λοιπόν έπρεπε να κάνει; Θυμηθείτε, σας παρακαλώ, εκείνο που σας είπα προηγουμένως, ότι δηλαδή και φυλάσσοντας την εντολή και παραβαίνοντας αυτήν τιμωρούμαστε το ίδιο. Έπρεπε να δώσει το κεφάλι του προφήτη; Αλλά θα ήταν ανυπόφορη η τιμωρία αν δεν το έδινε. Να μη το δώσει; Τότε θα έπεφτε στο έγκλημα της επιορκίας. Είδες πως και από τα δύο μέρη ο γκρεμός;

«Δος μου», λέει, «εδώ επάνω σ’ ένα πιάτο το κεφάλι του Ιωάννη του Βαπτιστή». Πω πω βδελυρό αίτημα· αλλ’ όμως τον έπεισε και νόμιζε θα σταματήσει τη γλώσσα εκείνη την ιερή, που μέχρι τώρα φωνάζει δυνατά· γιατί πραγματικά καθημερινά, η καλύτερα σε κάθε εκκλησία ακούτε τον Ιωάννη μέσω των Ευαγγελίων να φωνάζει και να λέει· «δεν σου επιτρέπεται να έχεις τη γυναίκα του Φιλίππου του αδελφού σου» (Μάρκ. 6, 18). Έκοψε το κεφάλι, αλλά δεν έκοψε τη φωνή· σταμάτησε τη γλώσσα, αλλά δεν σταμάτησε τον έλεγχο.

10. Προσέξτε τι κάνει ο όρκος κόβει κεφάλια προφητών. Είδες το δόλωμα, φοβήσου τον όλεθρο· είδες το δίχτυ, μη πέσεις μέσα σ’ αυτό. Αλλά πρέπει τώρα να σας λυπηθώ, για να μη γίνει βαθύτερη η τομή· πρέπει πλέον να σηκώσω το χέρι με το ματωμένο σίδερο και ν’ αποθέσω τον λόγο από τα τραύματα της επιορκίας στη σιωπή. Αυτό λοιπόν να θυμάσθε και ποτέ δε θ’ αμαρτήσετε, ότι δηλαδή και φυλάσσοντας τον όρκο και μη φυλάσσοντας όμοια τιμωρείσθε. Πού είναι τώρα εκείνοι που λένε, αν ορκισθώ για κάτι δίκαιο; Πώς δηλαδή αυτό είναι δίκαιο, όταν παραβαίνεται ο νόμος; πως είναι δίκαιο, όταν ο Θεός το απαγορεύει και συ το κάνεις;

Αλλ’ ανεχθείτε με τώρα που δένω τα τραύματα σας γιατί έχει και ο επίδεσμος κάτι το οδυνηρό. Γιατί είναι φοβερή η τιμωρία και της επιορκίας και της ευορκίας και πριν από τη διδασκαλία μου αυτή γιατί λέει, «αν δεν ερχόμουν και δεν τους μιλούσα, δεν θα είχαν αμαρτία· τώρα όμως δεν έχουν δικαιολογία για την αμαρτία τους» (Ιω. 15, 22). Αυτό μπορώ να πω και για σας, ότι δηλαδή δεν θα υπάρχει στο εξής σε σας καμιά δικαιολογία αν παραβαίνετε την εντολή αυτή.

Βέβαια τώρα το βάπτισμα, είτε επιορκία βρει, είτε ευορκία, είτε πορνεία, είτε μοιχεία, είτε ολόκληρη την κακία, αφαιρεί όλη τη βρωμιά και την καθαρίζει με κάθε λεπτομέρεια· εύχομαι όμως και στη συνέχεια να διατηρήσετε και σεις αυτήν την καθαρότητα και να είσθε απαλλαγμένοι από κάθε κηλίδα, και εγώ να μπορέσω να τύχω κάποια παρρησία με τις δικές σας προσευχές· γιατί μπορείτε πλέον να προσεύχεσθε και σεις για τους δασκάλους σας, αφού μετά από λίγο θα φαίνεσθε να λάμπετε λαμπρότερα και από τα ίδια τα αστέρια του ουρανού.

Εύχομαι λοιπόν με τις δικές σας τις ευχές να επιτύχουμε όλοι μας παρρησία μπροστά στο βήμα του Χριστού, μέσω του οποίου και μαζί με τον οποίο στον Πατέρα ανήκει η δόξα και συγχρόνως και στο άγιο Πνεύμα, τώρα και πάντοτε και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

(ΕΠΕ), Έλληνες Πατέρες της Εκκλησίας
Ιωάννου Χρυσοστόμου.
Άπαντα τα έργα, 30.
Ομιλίες Κατηχητικές – Ηθικές Α΄.
εκδ. Γρηγόριος ο Παλαμάς, Θεσσαλονίκη 1987.

Πηγή : Ελληνική Πατρολογία (greekdownloads.wordpress.com )