Η ιστορία των αγίων μας διδάσκει ότι η πίστη απαιτεί θάρρος και ενεργητική δράση
Σε πρόσφατες συζητήσεις γύρω από τις εκκλησιαστικές κρίσεις, προέκυψε η κριτική ότι ο Τυχικός θα έπρεπε να αποδεχθεί την απόφαση που τον αφορούσε και να εγκαταλείψει τη μητρόπολη, όπως έπραξαν ορισμένοι άγιοι, όπως ο Άγιος Νεκτάριος. Ωστόσο, η σύγκριση αυτή χρειάζεται προσεκτική ανάλυση, τόσο ιστορική όσο και θεολογική, ώστε να κατανοήσουμε τη διαφορά των περιστάσεων και τη φύση της ποιμαντικής ευθύνης.
Καταρχάς, αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι ο Άγιος Νεκτάριος δεν είχε δικό του ποίμνιο μητρόπολης όταν αντιμετώπιζε τις δυσκολίες του. Ήταν βοηθός τιτουλάριος μητροπολίτης και μπόρεσε να αποχωρήσει χωρίς να εγκαταλείψει ανθρώπους που εξαρτιόνταν από την ποιμαντική του φροντίδα. Η αποχώρησή του ήταν πράξη ταπεινότητας και υπακοής, αλλά δεν συγκρίνεται με την ευθύνη που φέρει ένας μητροπολίτης με πλήρες ποίμνιο, που έχει υπό την προστασία του χιλιάδες ψυχές.
Αντίθετα, ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος αντιμετώπισε την καθαίρεσή του με τελείως διαφορετική στάση. Δεν αποδέχθηκε παθητικά την αδικία και δεν εγκατέλειψε το ποίμνιό του. Αν και τελικά εξορίστηκε διά της βίας, η στάση του υπήρξε ενεργητική υπεράσπιση της αλήθειας και της δικαιοσύνης. Η πράξη του δείχνει ότι η πίστη και η αγάπη προς το ποίμνιο μπορεί να υπερβαίνει την ανάγκη για προσωπική ασφάλεια ή κοινωνική αποδοχή.
Ο Τυχικός, ως μητροπολίτης με ενεργό ποίμνιο, έχει υποχρέωση όχι μόνο προς τον εαυτό του αλλά κυρίως προς τους ανθρώπους που τον ακολουθούν. Η αποδοχή μιας απόφασης που αδικεί ή βλάπτει την εκκλησιαστική κοινότητα χωρίς καμία αντίσταση θα σήμαινε εγκατάλειψη των ευθυνών του και αδικία προς το ποίμνιο. Η προσφυγή στα δικαστήρια, αν και ενδέχεται να θεωρηθεί αντισυμβατική ή «κοσμική» πρακτική, μπορεί να θεωρηθεί ως θεολογικά δικαιολογημένη ενέργεια υπεράσπισης της αλήθειας και προστασίας της εκκλησιαστικής τάξης.
⸻
Η ιστορία της Εκκλησίας μας είναι γεμάτη από παραδείγματα αγίων που αντιμετώπισαν την αδικία με θάρρος και σύνεση. Ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος, για παράδειγμα, βρέθηκε αντιμέτωπος με πολιτικές και εκκλησιαστικές πιέσεις, αλλά δεν εγκατέλειψε το ποίμνιό του ούτε αποδέχθηκε αδίκως αποφάσεις που θα έβλαπταν την εκκλησιαστική τάξη. Αντίθετα, έδρασε με σοφία και σταθερότητα, υπερασπιζόμενος την αλήθεια με πνευματικό και ηθικό σθένος.
Η ενεργητική υπεράσπιση της δικαιοσύνης δεν είναι ξένη προς την παράδοση της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Οι άγιοι δεν υπέτασσαν την αλήθεια στην ευκολία της παθητικής αποδοχής· πολλές φορές χρειάστηκε να συγκρουστούν με εξουσίες, να υποστούν διώξεις και να αντέξουν δυσκολίες για να προστατεύσουν το ποίμνιό τους και τη διδασκαλία της Εκκλησίας. Η πίστη τους δεν ήταν μόνο εσωτερική ή θεωρητική, αλλά πρακτική και θυσιαστική.
⸻
Στο πλαίσιο αυτό, η κριτική ότι ο Τυχικός έπρεπε να «αποδεχθεί και να φύγει» παραβλέπει το θεμελιώδες καθήκον του: την υπεράσπιση του ποίμνιου του. Όπως ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, η αληθινή ποιμαντική ηγεσία απαιτεί θάρρος και ενεργητική φροντίδα, ακόμα και απέναντι σε αδικίες. Η ιστορία των αγίων μας διδάσκει ότι η πίστη χωρίς πράξη δεν είναι πλήρης, και η αγάπη προς το ποίμνιο δεν μπορεί να αντικατασταθεί από την απλή υποταγή σε αποφάσεις που απειλούν την εκκλησιαστική ζωή.
Περαιτέρω, η υπεράσπιση της εκκλησιαστικής δικαιοσύνης δεν αναιρεί την ταπεινότητα ή την πνευματική ακεραιότητα. Αντίθετα, την ενισχύει, καθώς δείχνει ότι πίστη και δράση δεν είναι δύο ασύμβατες έννοιες, αλλά αλληλοσυμπληρούμενες. Το ποίμνιο χρειάζεται ηγέτες που δεν φοβούνται να σταθούν απέναντι σε αδικίες και να χρησιμοποιήσουν όλα τα μέσα που η Εκκλησία και η κοινωνία επιτρέπουν για την υπεράσπιση της αλήθειας.
⸻
Η ιστορία των αγίων μάς διδάσκει ότι η αληθινή ηγεσία απαιτεί ενεργητική δράση για την υπεράσπιση της πίστης, της δικαιοσύνης και του ποιμνίου. Ο Τυχικός, με τη στάση του, ακολουθεί αυτό το παράδειγμα, αποδεικνύοντας ότι η ποιμαντική ευθύνη υπερβαίνει την παθητικότητα και ότι η αγάπη προς το ποίμνιο δεν μπορεί να μετριάζεται από προσωπικό κόστος ή κοινωνική πίεση.
Σε αυτό το φως, η επιλογή του να μην εγκαταλείψει το ποίμνιό του και να αναζητήσει δικαστικά μέσα για την υπεράσπιση της θέσης του δεν είναι μόνον δικαιολογημένη αλλά και θεολογικά σωστή. Η ιστορία και οι άγιοι μάς διδάσκουν ότι η πίστη χωρίς δράση είναι ημίμετρο, και η αγάπη προς το ποίμνιο απαιτεί θάρρος, αποφασιστικότητα και ενεργητική υπεράσπιση της δικαιοσύνης.
Συνοψίζοντας, η στάση του Τυχικού δεν πρέπει να θεωρηθεί ως αλαζονική ή αντισυμβατική· πρόκειται για μια έκφραση αληθινής ποιμαντικής ευθύνης. Όπως οι μεγάλοι άγιοι της Εκκλησίας, που αντιμετώπισαν αδικίες με πίστη και ενεργητικότητα, έτσι και ο Τυχικός δείχνει ότι η πραγματική ηγεσία απαιτεί υπεράσπιση του ποίμνιου με όλα τα μέσα που η δικαιοσύνη και η πίστη επιτρέπουν.
Η πίστη δεν μπορεί να είναι παθητική όταν απειλείται η ευημερία των πιστών. Η ενεργητική προστασία του ποίμνιου αποτελεί ουσιαστικό κομμάτι της ποιμαντικής αγάπης και ηθικής ευθύνης, όπως έδειξαν οι άγιοι της Εκκλησίας μας. Ο Τυχικός ακολουθεί αυτή την παράδοση με αποφασιστικότητα, υπενθυμίζοντας σε όλους μας ότι η πίστη απαιτεί θάρρος και πράξη.
Πανόρθοδοξο Κίνημα Στήριξης Μητροπολίτη Πάφου κ.κ Τυχικού
(Κύπρος,
Ελλάδα, Αγγλία, Αμερική, Καναδάς, Αυστραλία, Μεξικό, Ιρλανδία, Σκωτία,
Ρουμανία, Βουλγαρία, Σερβία, Ρωσσία, Πολωνία, Ιερουσαλήμ, Αντιοχεία,
Αλβανία)